ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG ------------------------------ BÀI CUỐI KỲ MÔN LỊCH SỬ BÁO CHÍ ĐỀ TÀI: QUY HOẠCH BÁO CHÍ GIAI ĐOẠN 2020-2025 VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI BÁO CHÍ VIỆT NAM Giảng viên hướng dẫn: Ths. Đoàn Hữu Hoàng Khuyên Sinh viên thực hiện Phan Ngọc Uyên Thanh 2556031056 Pít Duy Trực 2556031071 Võ Mai Uyên 2556031075 Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 05, năm 2026
2 MỤC LỤC I. Mở đầu 1. Lý do chọn đề tài 2. Mục tiêu nghiên cứu 3. Phạm vi nghiên cứu II. Bối cảnh ra đời của Quy hoạch báo chí 1. Bối cảnh xã hội - truyền thông 2. Cơ sở pháp lý III. Chủ thể tham gia và chịu tác động 1. Chủ thể ban hành và quản lý chính sách 1.1. Bộ chính trị 1.2. Thủ tướng chính phủ 1.3. Bộ Thông tin và Truyền thông 1.4. Bộ Tài chính 1.5. Các cơ quan chủ quản báo chí 1.6. Tổ chức xã hội - nghề nghiệp: Hội Nhà báo Việt Nam 2. Chủ thể chịu tác động 2.1. Các cơ quan báo chí 2.2. Đội ngũ người làm báo 2.3. Công chúng IV. Nội dung diễn tiến và thực hiện quy hoạch 1. Mục tiêu của quy hoạch 2. Định hướng quy hoạch
3 2.1. Đối với báo và tạp chí in 2.2. Đối với phát thanh, truyền hình 2.3. Đối với báo điện tử và tạp chí điện tử 3. Giải pháp quy hoạch 3.1. Về thông tin, tuyên truyền 3.2. Về pháp luật, cơ chế, chính sách 3.3. Về tổ chức bộ máy 4. Quy hoạch báo chí tại một số Thành phố trực thuộc trung ương 4.1. Quy hoạch Báo chí tại Thành phố Hà Nội 4.2. Quy hoạch báo chí tại Thành phố Hồ Chí Minh 4.3. Nhận xét V. Tác động của quy hoạch đối với Báo chí Việt Nam 1. Tác động tích cực 2. Hạn chế và tranh luận VI. Ý kiến của người trong cuộc và các bên liên quan VII. Nhận định và đánh giá của nhóm sinh viên VIII. Kết luận
4 I. Mở đầu 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh dòng chảy thông tin toàn cầu đang biến đổi với tốc độ chóng mặt, báo chí Việt Nam đã và đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính lịch sử, nơi mà những giá trị truyền thống buộc phải tự làm mới mình trước sức ép của kỷ nguyên số. Sự bùng nổ của mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới không chỉ phá vỡ thế độc quyền thông tin mà còn đẩy các cơ quan báo chí vào một cuộc cạnh tranh khốc liệt về khả năng thu hút công chúng, kéo theo đó là những áp lực nặng nề về kinh tế báo chí khi nguồn thu quảng cáo dần chuyển dịch sang các hệ sinh thái công nghệ. Thực tế này, cùng với tình trạng phát triển phức tạp dẫn đến sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và sự xa rời tôn chỉ mục đích của một bộ phận cơ quan báo chí, đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về một sự điều chỉnh tầm vĩ mô. Chính vì vậy, quy hoạch báo chí giai đoạn 2020-2025 được ban hành không chỉ đơn thuần là một văn bản quản lý hành chính, mà thực sự là một bước tái cấu trúc mang tính chiến lược nhằm sắp xếp lại toàn bộ hệ thống báo chí nước nhà. Chính sách này đã tạo ra những thay đổi sâu sắc và toàn diện, từ việc tinh gọn bộ máy tổ chức, sắp xếp lại cơ quan chủ quản cho đến việc cơ cấu lại đội ngũ nhân sự và đổi mới cơ chế vận hành theo hướng hiện đại, đa phương tiện. Không dừng lại ở góc độ quản lý, quy hoạch còn là kim chỉ nam để định hướng lại nội dung, giúp báo chí lấy lại vị thế cốt lõi trong việc dẫn dắt dư luận và bảo vệ lợi ích công cộng. Việc nghiên cứu về vấn đề này là vô cùng quan trọng, bởi nó không chỉ phản ánh diện mạo mới của môi trường truyền thông Việt Nam hiện nay mà còn giúp chúng ta nhận diện rõ nét những thách thức và vận hội mới trong tiến trình xây dựng một nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại. 2. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu cốt lõi của bài nghiên cứu này trước hết là đi sâu vào tìm hiểu bối cảnh ra đời của quy hoạch báo chí giai đoạn 2020-2025, nhằm làm rõ những tiền đề thực tiễn và những áp lực mang tính thời đại đã thúc đẩy sự hình thành của chính sách. Trên cơ sở đó, bài viết sẽ tập trung phân tích chi tiết quá trình triển khai trong thực tế, từ việc sắp xếp bộ máy đến việc vận hành của các chủ thể liên quan, bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan chủ quản và bản thân các tòa soạn báo chí. Việc đánh giá tác động của quy hoạch cũng là một nhiệm vụ trọng tâm, qua đó nhận diện những biến chuyển sâu sắc về mặt cấu trúc và chất lượng mà chính sách này đã mang lại cho môi trường truyền thông Việt Nam. Cuối cùng, thông qua lăng kính của những sinh viên đang trực
5 tiếp tiếp cận với kiến thức báo chí hiện đại, bài luận sẽ đưa ra những nhận định khách quan về hiệu quả đạt được cũng như những hạn chế còn tồn tại, từ đó góp thêm một góc nhìn thực tế về tính khả thi và bền vững của quy hoạch trong tương lai. 3. Phạm vi nghiên cứu Về phạm vi nghiên cứu, bài luận tập trung phân tích tiến trình thực hiện quy hoạch báo chí trong khoảng thời gian trọng tâm kể từ khi chính sách được chính thức ban hành cho đến giai đoạn tiệm cận mốc năm 2025. Đây là quãng thời gian mang tính bản lề, phản ánh rõ nét nhất những nỗ lực tái cơ cấu cũng như những biến động thực tế của lộ trình sắp xếp hệ thống báo chí quốc gia qua từng giai đoạn cụ thể. Trong đó, nghiên cứu tập trung đi sâu vào các loại hình truyền thông chủ lực bao gồm báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Việc khoanh vùng phạm vi vào các loại hình này không chỉ giúp bài viết có cái nhìn toàn diện về sự chuyển dịch của các cơ quan báo chí truyền thống sang mô hình hội tụ, đa phương tiện, mà còn giúp đánh giá chính xác mức độ thích nghi của từng dòng báo chí trước những yêu cầu khắt khe về mặt tổ chức, nhân sự và tôn chỉ mục đích mà quy hoạch đề ra trong môi trường truyền thông hiện đại. II. Bối cảnh ra đời của Quy hoạch báo chí 1. Bối cảnh xã hội - truyền thông Sự ra đời của quy hoạch báo chí giai đoạn 2020-2025 là kết quả tất yếu từ những biến động sâu sắc trong đời sống xã hội và sự thay đổi căn bản của hệ sinh thái truyền thông. Trước hết, bối cảnh này được định hình bởi sự phát triển quá nhanh, đôi khi thiếu kiểm soát của hệ thống báo chí tại Việt Nam. Trong một thời gian dài, việc bùng nổ số lượng các cơ quan báo chí cùng tham gia hoạt động đã dẫn đến tình trạng chồng chéo về chức năng và nhiệm vụ. Đáng chú ý là hiện tượng một số cơ quan báo chí, đặc biệt là các tạp chí chuyên ngành, hoạt động không đúng với tôn chỉ, mục đích ban đầu. Tình trạng báo hóa tạp chí trở nên nhức nhối khi nhiều đơn vị tập trung chạy theo các đề tài xã hội giật gân, câu khách thay vì đi sâu vào kiến thức chuyên môn, làm mờ nhạt ranh giới giữa báo chí chính thống và các ấn phẩm thông tin đơn thuần. Bên cạnh sự bất cập nội tại, áp lực từ môi trường số hóa cũng tạo ra những thách thức chưa từng có tiền lệ. Sự vươn lên mạnh mẽ của mạng xã hội đã trực tiếp cạnh tranh với báo chí truyền thống về tốc độ truyền tin lẫn khả năng giữ chân độc giả. Trong cuộc đua này, báo chí không chỉ đối mặt
6 với nguy cơ mất dần thị phần thông tin mà còn rơi vào tình cảnh khó khăn về tài chính khi dòng tiền quảng cáo - vốn là nguồn sống chính - đang dịch chuyển ồ ạt sang các nền tảng số như Google hay Facebook. Sự sụt giảm doanh thu này đã đẩy nhiều tòa soạn vào thế bị động, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đội ngũ và khả năng đầu tư cho các tác phẩm báo chí giá trị. Từ những thực tại đó, yêu cầu về việc tăng cường vai trò quản lý nhà nước trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhà nước cần một chiến lược bài bản để tinh gọn hệ thống, giảm thiểu sự lãng phí nguồn lực do tình trạng chồng chéo cơ quan chủ quản gây ra. Mục tiêu cao nhất của những thay đổi này không chỉ là để dễ dàng quản lý, mà quan trọng hơn là nhằm nâng cao chất lượng thông tin, đảm bảo mỗi cơ quan báo chí thực sự là một kênh truyền thông tin cậy, góp phần ổn định xã hội và bảo vệ lợi ích quốc gia trong môi trường số đầy biến động. 2. Cơ sở pháp lý Để triển khai một cuộc đại phẫu có quy mô sâu rộng như quy hoạch báo chí 2020-2025, Nhà nước đã xây dựng một hệ thống hành lang pháp lý chặt chẽ, làm điểm tựa vững chắc cho mọi hoạt động sắp xếp và tổ chức lại. Văn bản hạt nhân và có tính quyết định trực tiếp chính là Quyết định số 362/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2019 về việc phê duyệt “Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025”. Đây được coi là kim chỉ nam quy định rõ lộ trình, mô hình tổ chức và số lượng các cơ quan báo chí của từng địa phương, bộ, ngành, nhằm đảm bảo sự tinh gọn và hiệu quả trong vận hành. Bên cạnh Quyết định số 362/QĐ-TTg về việc phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, nền tảng cốt lõi không thể không nhắc đến là Luật Báo chí 2016. Đây là văn bản quy phạm pháp luật cao nhất trong lĩnh vực báo chí, quy định đầy đủ về quyền tự do báo chí, quyền ngôn luận trên báo chí, đồng thời xác lập rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của người làm báo. Luật Báo chí 2016 chính là cái khung pháp lý để các cơ quan báo chí đối chiếu khi thực hiện việc điều chỉnh tôn chỉ, mục đích theo yêu cầu quy hoạch. Trong quá trình thực thi, vai trò của Bộ Thông tin và Truyền thông là đặc biệt quan trọng với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp. Bộ không chỉ tham mưu cho Chính phủ mà còn ban hành các thông tư, hướng dẫn chi tiết để giải quyết các bài toán phát sinh trong thực tế như việc cấp lại giấy phép hay chuyển đổi mô hình từ báo sang tạp chí. Đồng thời, sự phối hợp của Hội Nhà
7 báo Việt Nam cũng đóng vai trò then chốt trong việc giám sát đạo đức nghề nghiệp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên trong giai đoạn chuyển giao. Sự gắn kết chặt chẽ giữa các văn bản quy định của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của các tổ chức nghề nghiệp đã tạo nên một bộ khung pháp lý hoàn chỉnh, vừa đảm bảo tính kỷ cương, vừa tạo động lực cho báo chí Việt Nam phát triển bền vững. III. Chủ thể tham gia và chịu tác động 1. Chủ thể ban hành và quản lý chính sách 1.1. Bộ chính trị Giữ vai trò định hướng chiến lược khi đề ra chủ trương quy hoạch và sắp xếp hệ thống báo chí theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp và hiện đại (văn bản số 10018-CV/VPTW ngày 31 tháng 3 năm 2015) 1.2. Thủ tướng chính phủ Trên cơ sở chủ trương quy hoạch và sắp xếp hệ thống báo chí, Chính phủ Việt Nam ban hành các quyết định và kế hoạch cụ thể nhằm triển khai chủ trương vào thực tiễn, tiêu biểu là Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025. Theo Quyết định Phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ: Các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các cơ quan có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức, triển khai thực hiện quy hoạch; Báo cáo Bộ Thông tin và Truyền thông việc triển khai quy hoạch và kiến nghị biện pháp xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. 1.3. Bộ Thông tin và Truyền thông Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông giữ vai trò chủ trì, chịu trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức triển khai, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Quy hoạch. Đồng thời phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng và hoàn thiện hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật đối với các hoạt động trong lĩnh vực báo chí. Rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về báo chí, viễn thông, công nghệ thông tin cho phù hợp với thực tiễn hoạt động báo chí, triển khai thực hiện có hiệu quả quy hoạch và tạo điều kiện cho báo chí phát triển. Phối
8 hợp với các cơ quan liên quan sửa đổi, bổ sung các quy định về phối hợp trong công tác chỉ đạo, quản lý báo chí, về bổ nhiệm, miễn nhiệm và khen thưởng, kỷ luật lãnh đạo cơ quan báo chí. Phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương chỉ đạo về công tác tư tưởng, tuyên truyền, chịu trách nhiệm quán triệt quan điểm, chỉ đạo của Đảng đối với công tác báo chí và Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí, tạo sự đồng thuận caо trong triển khai thực hiện Quy hoạch. Xây dựng Trung tâm lưu chiểu dữ liệu truyền thông số quốc gia đáp ứng yêu cầu giám sát, phân tích, đánh giá chuyên sâu phục vụ công tác quản lý nhà nước về báo chí. 1.4. Bộ Tài chính Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính giữ vai trò bảo đảm nguồn kinh phí cho việc triển khai thực hiện Quy hoạch theo quy định của pháp luật. Đồng thời chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất, trình cấp có thẩm quyền hoàn thiện chính sách ưu đãi hỗ trợ về thuế, phí... đối với báo chí phục vụ nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, các đối tượng chính sách và các nhiệm vụ được Nhà nước giao. 1.5. Các cơ quan chủ quản báo chí Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan chủ quản báo chí có trách nhiệm triển khai tổ chức thực hiện Quy hoạch. Trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện, cần đề cao vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, của người đứng đầu cơ quan chủ quản, cơ quan báo chí. Đồng thời làm tốt công tác tư tưởng, định hướng thông tin công tác cán bộ, tăng cường công tác quản lý, có giải pháp cụ thể tạo điều kiện cho đội ngũ những người làm công tác báo chí cống hiến và phát triển. Tăng cường giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị của cán bộ, phóng viên, biên tập viên. Xử lý nghiêm theo thẩm quyền những cán bộ, nhân viên, người làm báo của cơ quan báo chí trực thuộc có vi phạm. Báo cáo Bộ Thông tin và Truyền thông việc triển khai quy hoạch. Chủ động kiến nghị biện pháp xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. 1.6. Tổ chức xã hội - nghề nghiệp: Hội Nhà báo Việt Nam
9 Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Hội Nhà báo Việt Nam có trách nhiệm phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông trong công tác chỉ đạo, quản lý hoạt động báo chí làm tốt công tác tuyên truyền đối với hội viên trong việc triển khai thực hiện Quy hoạch. 2. Chủ thể chịu tác động Bên cạnh các cơ quan quản lý và hoạch định chính sách, Quy hoạch báo chí giai đoạn 2020– 2025 còn tác động trực tiếp đến nhiều chủ thể trong hệ sinh thái truyền thông. Trong đó, các cơ quan báo chí, đội ngũ người làm báo và công chúng là những nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt từ quá trình sắp xếp, tinh gọn và chuyển đổi hoạt động báo chí hiện nay. 2.1. Các cơ quan báo chí Các cơ quan báo chí là chủ thể chịu tác động trực tiếp nhất từ Quy hoạch báo chí giai đoạn 2020 – 2025. Nhiều cơ quan báo chí tại các địa phương được tiến hành sắp xếp lại thông qua hình thức sáp nhập, chuyển đổi mô hình hoạt động hoặc thay đổi cơ quan chủ quản nhằm tinh gọn hệ thống và hạn chế sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ. Tại Hồ Chí Minh, một số cơ quan báo chí trở thành ấn phẩm trực thuộc các cơ quan lớn hơn (Báo Khăn quàng đỏ trở thành ấn phẩm thuộc Báo Tuổi Trẻ trực thuộc Thành Đoàn TP.HCM) hoặc chuyển đổi thành tạp chí (UBND TP.HCM ban hành quyết định số 1205/QD-UBND thành lập Tạp chí Giáo dục TP.HCM trên cơ sở tổ chức lại Báo Giáo dục). Ngoài ra, các cơ quan báo chí có xu hướng phát triển các ấn phẩm trực tuyến. Tại Đà Nẵng, Báo Đà Nẵng cùng Đài Phát thanh - Truyền hình Đà Nẵng đều giữ nguyên cơ quan chủ quản nhưng dần chú trọng chuyển đổi số và tích hợp đa nền tảng. Minh chứng cho điều này, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Kế hoạch số 45/KH-UBND về truyền thông chuyển đổi số năm 2025 trên địa bàn Đà Nẵng. Đài Phát thanh - Truyền hình Đà Nẵng cũng đã ban hành kế hoạch triển khai chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Trong đó, đơn vị đặt mục tiêu phát triển các kênh số, xây dựng quy trình sản xuất và phân phối báo chí số, đồng thời tăng cường phân tích dữ liệu và kinh doanh nội dung trên nền tảng số. Điều này cho thấy xu hướng tích hợp hoạt động báo chí với môi trường truyền thông số trong quá trình thực hiện quy hoạch báo chí hiện nay. 2.2. Đội ngũ người làm báo
10 Quy hoạch báo chí không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu tổ chức mà còn tác động trực tiếp đến đội ngũ người làm báo. Quá trình sáp nhập và tinh gọn hệ thống khiến nhiều nhà báo, phóng viên và biên tập viên phải đối mặt với nguy cơ thất nghiệp, đồng thời đối mặt với áp lực cạnh tranh và yêu cầu đa nhiệm trong thời đại số. Bên cạnh đó, xu hướng phát triển báo chí đa nền tảng cũng buộc người làm báo phải nâng cao kỹ năng công nghệ, sản xuất nội dung số và thích ứng với tốc độ lan truyền thông tin trên môi trường mạng. 2.3. Công chúng Công chúng cũng là chủ thể chịu tác động trực tiếp từ Quy hoạch báo chí thông qua sự thay đổi của môi trường thông tin và cách tiếp cận tin tức. Việc tinh gọn hệ thống báo chí và đẩy mạnh chuyển đổi số giúp công chúng tiếp cận thông tin nhanh chóng hơn trên nhiều nền tảng khác nhau. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng quá trình sắp xếp cơ quan báo chí có thể làm giảm sự đa dạng về góc nhìn và nội dung thông tin, đặc biệt khi nhiều cơ quan báo chí nhỏ bị sáp nhập hoặc chuyển đổi mô hình hoạt động. IV. Nội dung diễn tiến và thực hiện quy hoạch 1. Mục tiêu của quy hoạch Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, mục tiêu chính của quy hoạch báo chí nhằm sắp xếp hệ thống báo chí gắn với đổi mới mô hình tổ chức, nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý báo chí. Xây dựng hệ thống báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử hoạt động có hiệu quả. Xây dựng một số cơ quan báo chí chủ lực, đa phương tiện làm nòng cốt, có vai trò định hướng dư luận xã hội. Khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải đầu tư, buông lỏng quản lý, hoạt động xa rời tôn chỉ mục đích. Xác định rõ trách nhiệm lãnh đạo, quản lý báo chí của các cấp ủy Đảng, chính quyền, nhất là của người đứng đầu cơ quan chủ quản và cơ quan báo chí. Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, phóng viên, biên tập viên có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển báo chí trong tình hình mới. 2. Định hướng quy hoạch 2.1. Đối với báo và tạp chí in
11 Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, hệ thống các cơ quan báo in được định hướng sắp xếp gắn với các giải pháp đổi mới mô hình tổ chức, quản lý theo hướng giảm số lượng cơ quan báo in, mỗi cơ quan có thể có nhiều ấn phẩm (trong đó có 01 ấn phẩm chính và có thể có một số ấn phẩm khác). Các cơ quan báo in sau khi được sắp xếp đều có cơ quan chủ quản trực tiếp là tỉnh, thành phố, cơ quan cấp Bộ, ngành, cấp Trung ương (trừ các quân khu, quân chủng) tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác chỉ đạo, quản lý từ Đảng, chính quyền. Đổi mới hình thức, nội dung các ấn phẩm đáp ứng yêu cầu thông tin chung và thông tin chuyên biệt của từng nhóm độc giả, vùng miền. 2.1.1.Về cơ cấu tổ chức Ban Chấp hành Trung ương có báo Nhân Dân và tạp chí Cộng sản. Các ban Đảng, Văn phòng Quốc hội, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán nhà nước, và các tổ chức chính trị - xã hội Trung ương mỗi đơn vị có 01 cơ quan báo và 01 cơ quan tạp chí. Bộ, cơ quan ngang Bộ ( hoặc Tổng cục và tương đương Bộ, cơ quan ngang Bộ) mỗi đơn vị có 01 cơ quan báo và 01 cơ quan tạp chí (nếu tiếp nhận thêm cơ quan báo thuộc các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội trung ương, các doanh nghiệp thì được có tối đa 02 cơ quan báo nhưng chậm nhất đến năm 2025 phải hoàn thành việc sắp xếp còn 01 cơ quan báo). Cơ quan thuộc Chính phủ (trừ Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam) có một cơ quan tạp chí. Quân khu, quân chủng có 01 cơ quan báo hoặc 01 cơ quan tạp chí. Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Báo Quân đội nhân dân và Báo Công an nhân dân thực hiện theo mô hình cơ quan truyền thông đa phương tiện. Bộ Công an hoàn thành sắp xếp báo của công an 5 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành ấn phẩm của Báo Công an nhân dân trong năm 2020. Đến hết năm 2020, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ hoàn thành việc sắp xếp theo đúng quy hoạch. Học viện, viện nghiên cứu, các trường đại học, bệnh viện đủ điều kiện theo quy định của pháp luật được có cơ quan tạp chí khoa học chuyên ngành. Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có 01 cơ quan báo thuộc Đảng bộ cấp tỉnh, 01 cơ quan tạp chí thuộc hội văn học - nghệ thuật tỉnh. Một số tỉnh, thành phố là địa bàn trọng điểm về kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, du lịch được có cơ quan tạp chí chuyên ngành. Các cơ quan
12 cấp sở, ngành thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương không có cơ quan báo chí. Đến hết năm 2020, các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoàn thành việc sắp xếp theo đúng quy hoạch. Riêng Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đến hết năm 2020 sắp xếp còn tối đa 05 cơ quan báo (không tính các cơ quan báo thuộc tổ chức tôn giáo); đến năm 2025, hoàn thành việc sắp xếp (còn 01 cơ quan báo). Mỗi tổ chức chính trị - xã hội thuộc trung ương có 01 cơ quan báo và 01 cơ quan tạp chí. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam có 01 cơ quan báo trực thuộc Liên hiệp 3 và một số tạp chí của các hội thành viên. Hội Nhà báo Việt Nam, Hội Nhà văn Việt Nam có 01 cơ quan báo và 01 cơ quan tạp chí. Mỗi tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội trung ương có 01 cơ quan tạp chí. Đến hết năm 2019, các tổ chức ở trung ương hoàn thành việc sắp xếp theo đúng quy hoạch. Riêng Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đến hết năm 2020 sắp xếp còn tối đa 03 cơ quan báo; đến năm 2025, hoàn thành việc sắp xếp (còn 01 cơ quan báo). Đến hết năm 2020, các Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty Nhà nước không còn cơ quan báo. Các tạp chí của Tập đoàn kinh tế, Tổng công ty Nhà nước hoạt động theo giấy phép đã được cấp. Cơ quan trung ương của các tổ chức tôn giáo hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam có 01 cơ quan tạp chí. Đến năm 2025, các tổ chức tôn giáo hoàn thành việc sắp xếp theo đúng quy hoạch. 2.1.2. Về tài chính Các cơ quan báo chí được giao quyền tự chủ tài chính. Nhà nước tập trung đầu tư ngân sách cho một số cơ quan báo chí chủ lực và thực hiện cơ chế đặt hàng đối với một số báo, tạp chí phục vụ các nhiệm vụ chính trị được xác định. 2.2. Đối với phát thanh, truyền hình Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, các cơ quan báo phát thanh và truyền hình định hướng tập trung vào việc đổi mới hệ thống theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, tập trung sản xuất chương trình và đảm bảo tỷ lệ nội dung tự sản xuất. 2.2.1. Về nội dung và thời lượng
13 Thời lượng phát sóng chương trình sản xuất trong nước của kênh phát thanh, kênh truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu của quốc gia và địa phương đạt tỷ lệ tối thiểu 70% tổng thời lượng phát sóng trong 01 ngày của từng kênh chương trình (trong đó, thời lượng chương trình tự sản xuất mới đạt tối thiểu 30% thời lượng các chương trình sản xuất trong nước). Việc khai thác các nội dung từ kênh chương trình nước ngoài tập trung vào tin thời sự quốc tế, khoa học, kỹ thuật, thể thao, giải trí và không vượt quá 30% tổng thời lượng phát sóng trong 01 ngày của kênh đó. Đối với hệ thống dịch vụ phát thanh, truyền hình trả tiền, số lượng kênh chương trình nước ngoài được phép khai thác nguyên kênh trên hệ thống không vượt quá 30% tổng số kênh khai thác. 2.2.2. Về cơ cấu tổ chức Đài Truyền hình Việt Nam là Đài Truyền hình Quốc gia. Đài Tiếng nói Việt Nam là Đài Phát thanh Quốc gia. Thông tấn xã Việt Nam là cơ quan thông tấn Quốc gia. Kênh Truyền hình Nhân dân (cơ quan chủ quản là Báo Nhân dân), kênh Truyền hình Thông tấn (cơ quan chủ quản là Thông tấn xã Việt Nam), kênh Truyền hình Đài Tiếng nói Việt Nam (cơ quan chủ quản là Đài Tiếng nói Việt Nam), kênh Truyền hình Công an Nhân dân (cơ quan chủ quản là Bộ Công an), kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam (cơ quan chủ quản là Bộ 4 Quốc phòng), kênh Truyền hình Quốc hội (cơ quan chủ quản là Văn phòng Quốc hội), không xây dựng hệ thống truyền dẫn, phát sóng riêng. Các Trung tâm truyền hình khu vực của Đài Truyền hình Việt Nam chỉ thực hiện chức năng sản xuất chương trình cho Đài Truyền hình Việt Nam tại khu vực đó, không phát sóng riêng kênh chương trình khu vực. Thông tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Nhân dân, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Văn phòng Quốc hội có kênh truyền hình. Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có 01 đài phát thanh và truyền hình. Mỗi đài chỉ có 01 kênh phát thanh, 01 kênh truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh có 01 đài phát thanh, 01 đài truyền hình. Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, mỗi đài có tối đa 02 kênh phát thanh, 02 kênh truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu.
14 Đến hết năm 2020, các đài phát thanh, truyền hình trên cả nước hoàn thành việc sắp xếp. 2.2.3. Về tài chính Đến năm 2020, các đài phát thanh, truyền hình tự bảo đảm kinh phí hoạt động thường xuyên. Nhà nước có cơ chế hỗ trợ, đặt hàng đối với các kênh, chuyên mục, chương trình phục vụ các nhiệm vụ chính trị, thông tin, tuyên truyền thiết yếu và có cơ chế phù hợp để từng bước hình thành và phát triển ngành công nghiệp sản xuất nội dung trong nước. 2.3. Đối với báo điện tử và tạp chí điện tử Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, việc sắp xếp báo và tạp chí điện tử được thực hiện tương tự như đối với báo và tạp chí in. Sắp xếp hệ thống báo điện tử phải gắn liền với việc đổi mới công nghệ và quản lý nhằm phát huy tối đa các lợi thế về tốc độ thông tin, khả năng tương tác và tìm kiếm. Phát triển báo điện tử phải phù hợp với xu hướng hội tụ công nghệ đa phương tiện, trở thành công cụ hữu hiệu để định hướng thông tin trên môi trường mạng, đặc biệt là trước các sự kiện quan trọng, phức tạp hoặc nhạy cảm. 2.3.1. Về cơ cấu tổ chức Chỉ những cơ quan, tổ chức được phép có báo và tạp chí in theo quy hoạch mới được phép có báo và tạp chí điện tử tương ứng. Tạp chí điện tử phải thể hiện đúng tính chất tạp chí, không được sử dụng giấy phép xuất bản tạp chí điện tử để hoạt động như một báo điện tử. Các báo điện tử hiện có cơ quan chủ quản là các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, doanh nghiệp nhà nước thì thực hiện chuyển đổi cơ quan chủ quản hoặc chuyển thành tạp chí. Việc sắp xếp các cơ quan báo điện tử và tạp chí điện tử thực hiện theo lộ trình như đối với báo in, tạp chí in. 2.3.2. Về tài chính Về cơ bản các báo điện tử tự cân đối tài chính. Nhà nước có cơ chế hỗ trợ phát triển một số báo điện tử chủ lực có kỹ thuật, công nghệ hiện đại, tính tương tác cao, phong phú về nội dung, có khả năng thụ hút công chúng, định hướng dư luận xã hội, nhất là trước các sự kiện, vấn đề quan trọng, phức tạp, nhạy cảm để phục vụ nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền và thông tin đối ngoại (bằng tiếng Việt và tiếng nước ngoài).
15 3. Giải pháp quy hoạch 3.1. Về thông tin, tuyên truyền Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông cần quán triệt quan điểm, chỉ đạo của Đảng đối với công tác báo chí và Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí nhằm tạo sự thống nhất cao trong triển khai thực hiện Quy hoạch. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục để mọi tầng lớp nhân dân, nhất là thanh, thiếu niên nâng cao khả năng tự bảo vệ trước những thông tin tiêu cực, độc hại trên mạng. Tăng cường bảo vệ an toàn thông tin, đặc biệt là thông tin bí mật của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Hướng dẫn kỹ năng, thói quen khai thác, sử dụng mạng, thông tin mạng một cách an toàn, hiệu quả. 3.2. Về pháp luật, cơ chế, chính sách Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với các bộ, ngành liên quan sửa đổi, hoàn thiện đồng bộ pháp luật về báo chí, viễn thông, công nghệ thông tin để phát triển đi đôi với quản lý tốt các loại hình báo chí và thông tin mạng phù hợp với xu thế phát triển thông tin, truyền thông thế giới và điều kiện nước ta. Sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về xử phạt vị phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí, thông tin điện tử cho phù hợp thực tế và phục vụ tốt công tác quản lý nhà nước. 3.3. Về tổ chức bộ máy Theo Quyết định 362/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với các bộ, ngành liên quan và các cơ quan chủ quản báo chí thực hiện sắp xếp, giảm đầu mối, khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải. Gắn trách nhiệm của cơ quan chủ quản, người đứng đầu cơ quan chủ quản đối với hoạt động của cơ quan báo chí trực thuộc. Kiện toàn tổ chức, bộ máy và nâng cao năng lực về quản lý báo chí, thông tin điện tử của cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí các cấp. Xác định lại nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm rõ ràng của từng ngành, từng cấp trong quản lý, chỉ đạo báo chí, thông tin điện tử. Nâng cao vai trò người phát ngôn trong các cơ quan, tổ chức.
16 Trước năm 2020, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Báo Nhân dân, Báo Quân đội Nhân dân, Báo Công an Nhân dân cần xây dựng đề án cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. 4. Quy hoạch báo chí tại một số Thành phố trực thuộc trung ương 4.1. Quy hoạch Báo chí tại Thành phố Hà Nội Cơ quan báo chí Loại hình Cơ quan chủ quản trước quy hoạch Phương án sắp xếp Cơ quan báo chí sau quy hoạch Cơ quan chủ quản sau quy hoạch Báo Nhân Dân Báo in Báo điện tử Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cơ quan báo chí chủ lực quốc gia Báo Nhân Dân Ban Chấp hành Trung ương Đảng Báo Đại Đoàn Kết Báo in Báo điện tử Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Giữ nguyên Báo Đại Đoàn Kết Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Báo Tiền Phong Báo in Báo điện tử Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Giữ nguyên Báo Tiền Phong Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Báo Thanh Niên Báo in Báo điện tử Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Giữ nguyên Báo Thanh Niên Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam Báo Lao Động Báo in Báo điện tử Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Giữ nguyên Báo Lao Động Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Báo Hà Nội Mới Báo in Báo điện tử Thành uỷ Hà Nội Giữ nguyên Báo Hà Nội Mới Thành Uỷ Hà Nội Báo Tuổi Trẻ Thủ Đô Báo in Báo điện tử Thành Đoàn Hà Nội Giữ nguyên Báo Tuổi Trẻ Thủ Đô Thành Đoàn Hà Nội Báo Kinh tế và Đô thị Báo in Báo điện tử UBND TP. Hà Nội Giữ nguyên Báo Kinh tế và Đô thị UBND TP. Hà Nội
17 Báo An ninh Thủ đô Báo in Báo điện tử Công an TP. Hà Nội Giữ nguyên Báo An ninh Thủ đô Công an TP. Hà Nội Báo Lao động Thủ đô Báo in Báo điện tử Liên đoàn Lao động TP. Hà Nội Giữ nguyên Báo Lao động Thủ đô Liên đoàn Lao động TP. Hà Nội Báo Phụ nữ Thủ đô Báo in Báo điện tử Hội Liên hiệp Phụ nữ Hà Nội Giữ nguyên Báo Phụ nữ Thủ đô Hội Liên hiệp Phụ nữ Hà Nội Báo Giáo dục và Thời đại Báo in Báo điện tử Bộ Giáo dục và Đào tạo Giữ nguyên Báo Giáo dục và Thời đại Bộ Giáo dục và Đào tạo Báo Xây dựng Báo in Báo điện tử Bộ Xây dựng Giữ nguyên Báo Xây dựng Bộ Xây dựng Báo Giao thông Báo in Báo điện tử Bộ Giao thông Vận tải Giữ nguyên Báo Giao thông Bộ Giao thông Vận tải Tạp chí Cộng sản Tạp chí in Tạp chí điện tử Trung ương Đảng Giữ nguyên Tạp chí Cộng sản Trung ương Đảng Tạp chí Tuyên giáo Tạp chí in Tạp chí điện tử Ban Tuyên giáo Trung ương Giữ nguyên Tạp chí Tuyên giáo Ban Tuyên giáo Trung ương Tạp chí Môi trường và Đô thị Tạp chí in Tạp chí điện tử Hiệp hội Môi trường Đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam Siết chặt quản lý theo tính chất tạp chí Tạp chí Môi trường và Đô thị Hiệp hội Môi trường Đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam Tạp chí Tri thức Trực tuyến (Zing News) Báo điện tử Hội Xuất bản Việt Nam Chuyển đổi mô hình Tạp chí Tri thức (Z News) Hội Xuất bản Việt Nam Báo điện tử Người Đưa Tin Báo điện tử Hội Luật gia Chuyển đổi mô hình Tạp chí điện tử Người Đưa Tin Hội Luật gia Việt Nam
18 Báo điện tử Một Thế Giới Báo điện tử Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam Chuyển đổi mô hình Tạp chí điện tử Một Thế Giới Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam Báo điện tử Giáo dục Việt Nam Báo điện tử Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam Chuyển đổi mô hình Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam Tạp chí điện tử VietTimes Tạp chí điện tử Hội Truyền thông số Việt Nam Siết chặt quản lý theo tính chất tạp chí Tạp chí điện tử VietTimes Hội Truyền thông số Việt Nam Thông tấn xã Việt Nam Thông tấn Chính phủ Cơ quan thông tấn chủ lực quốc gia Thông tấn xã Việt Nam Chính phủ Đài Truyền hình Việt Nam Truyền hình Chính phủ Cơ quan truyền hình chủ lực quốc gia Đài Truyền hình Việt Nam Chính phủ Đài Tiếng nói Việt Nam Phát thanh Chính phủ Cơ quan phát thanh chủ lực quốc gia Đài Tiếng nói Việt Nam Chính phủ Quy hoạch báo chí tại Hà Nội giai đoạn đến năm 2025 cho thấy xu hướng tái cấu trúc hệ thống cơ quan báo chí theo hướng tinh gọn và tập trung hóa, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng hoạt động báo chí. Quá trình này hướng đến việc sắp xếp lại các cơ quan báo chí theo mô hình đa phương tiện, kết hợp báo in, phát thanh, truyền hình và báo điện tử trong cùng hệ thống, đồng thời giảm đầu mối hoạt động độc lập. Trong quá trình triển khai, các cơ quan báo chí chủ lực của thành phố vẫn được giữ ổn định nhằm đảm bảo vai trò thông tin, tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội. Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí thuộc tổ chức chính trị – xã hội và hội nghề nghiệp chịu tác động điều chỉnh theo hướng sắp xếp lại mô hình hoạt động, tăng cường liên kết hoặc tinh giản chức năng. Một số đơn vị
19 chuyển trọng tâm sang phát triển nội dung số và báo chí đa nền tảng để thích ứng với xu thế chuyển đổi số. Bên cạnh mặt tích cực như giảm chồng chéo, nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy chuyển đổi số, quy hoạch báo chí tại Hà Nội cũng đặt ra thách thức về việc đảm bảo tính đa dạng thông tin và năng lực thích ứng của các cơ quan báo chí quy mô nhỏ. Tuy nhiên, nhìn chung đây là bước đi quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hệ thống báo chí thủ đô, phù hợp với xu hướng phát triển báo chí số và quản lý tập trung trong giai đoạn mới. 4.2. Quy hoạch báo chí tại Thành phố Hồ Chí Minh Cơ quan báo chí Loại hình Cơ quan chủ quản trước quy hoạch Phương án sắp xếp Cơ quan báo chí sau quy hoạch Cơ quan chủ quản sau quy hoạch Báo Sài Gòn Giải Phóng Báo in Báo điện tử Thành Uỷ TP.HCM Giữ nguyên Báo Sài Gòn Giải Phóng Thành Uỷ TP.HCM Báo Tuổi Trẻ Báo in Báo điện tử Thành Đoàn TP.HCM Giữ nguyên Báo Tuổi Trẻ Thành Đoàn TP.HCM Báo Công an TP.HCM Báo in Báo điện tử Công an TP.HCM Giữ nguyên Báo Công an TP.HCM Công an TP.HCM Báo Giác Ngộ Báo in Báo điện tử Giáo hội Phật giáo Việt Nam Giữ nguyên Báo Giác Ngộ Giáo hội Phật giáo Việt Nam Báo Công Giáo và Dân tộc Báo in Báo điện tử Uỷ ban Đoàn kết Công giáo TP.HCM Giữ nguyên Báo Công Giáo và Dân tộc Uỷ ban Đoàn kết Công giáo TP.HCM Báo Người Lao Động Báo in Báo điện tử Liên đoàn Lao động TP.HCM Đổi cơ quan chủ quản Báo Người Lao Động Thành Uỷ TP.HCM Báo Phụ Nữ TP.HCM Báo in Báo điện tử Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM Đổi cơ quan chủ quản Báo Phụ Nữ TP.HCM Thành Uỷ TP.HCM
20 Báo Pháp Luật TP.HCM Báo in Báo điện tử Sở Tư pháp TP.HCM Đổi cơ quan chủ quản Báo Pháp Luật TP.HCM UBND TP.HCM Thời báo Kinh tế Sài Gòn Báo in Báo điện tử Sở Công thương TP.HCM Chuyển đổi mô hình Tạp chí Kinh tế Sài Gòn UBND TP.HCM Báo Doanh nhân Sài Gòn Báo in Báo điện tử Hiệp hội doanh nghiệp TP.HCM Chuyển đổi mô hình Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn UBND TP.HCM Báo Khoa học Phổ thông Báo in Báo điện tử Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP.HCM Chuyển đổi mô hình Tạp chí Khoa học Phổ thông UBND TP.HCM Báo Giáo dục TP.HCM Báo in Báo điện tử Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM Chuyển đổi mô hình Tạp chí Giáo dục TP.HCM UBND TP.HCM Báo Thể thao TP.HCM Báo in Sở Văn hóa – Thể thao TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của Báo Sài Gòn Giải Phóng Báo Khăn Quàng Đỏ Báo in Thành Đoàn TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của báo Tuổi Trẻ Báo Mực Tím Báo in Thành Đoàn TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của báo Tuổi Trẻ Báo Nhi Đồng TP.HCM Báo in Thành Đoàn TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của báo Tuổi Trẻ Báo Rùa Vàng Báo in Thành Đoàn TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của báo Tuổi Trẻ Báo Ngôi Sao Nhỏ Báo in Thành Đoàn TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của báo Tuổi Trẻ
21 Tạp chí Du lịch TP.HCM Tạp chí Sở Du lịch TP.HCM Đổi cơ quan chủ quản Tạp chí Du lịch TP.HCM UBND TP.HCM Tạp chí Xây dựng Đảng Tạp chí Thành Uỷ TP.HCM Giữ nguyên Tạp chí Xây dựng Đảng Thành Uỷ TP.HCM Tạp chí Văn nghệ TP.HCM Tạp chí Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM Giữ nguyên Tạp chí Văn nghệ TP.HCM Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM Tạp chí Nghiên cứu Phật học Tạp chí Giáo hội Phật giáo Việt Nam Giữ nguyên Tạp chí Nghiên cứu Phật học Giáo hội Phật giáo Việt Nam Tạp chí Hoa Cảnh Tạp chí Hội Sinh vật cảnh TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của Tạp chí Du lịch TP.HCM Tạp chí Thời sự Y học Tạp chí Sở Y tế TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của Tạp chí Khoa học Phổ thông Tạp chí Kiến thức ngày nay Tạp chí Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của Tạp chí Văn nghệ Thành phố Tạp chí Kiến trúc và Đời sống Tạp chí Hội Kiến trúc sư TP.HCM Sáp nhập Ấn phẩm phụ của Tạp chí Văn nghệ Thành phố Đài Truyền hình TP.HCM (HTV) Truyền hình UBND TP.HCM Giữ nguyên (Tái cơ cấu, phát triển theo hướng Cơ quan Truyền thông đa phương tiện) Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV) UBND TP.HCM
22 Đài Tiếng nói Nhân dân TP.HCM (VOH) Phát thanh UBND TP.HCM Sáp nhập Trung tâm phát thanh VOH thuộc Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh. UBND TP.HCM Quy hoạch báo chí tại TP.HCM giai đoạn 2020–2025 cho thấy quá trình tái tổ chức hệ thống báo chí diễn ra tương đối mạnh mẽ và có định hướng rõ ràng. Thành phố thực hiện tinh gọn số lượng cơ quan báo chí thông qua nhiều hình thức như sáp nhập, chuyển đổi từ báo sang tạp chí, thay đổi cơ quan chủ quản hoặc đưa một số ấn phẩm trở thành phụ trương trực thuộc các cơ quan báo chí lớn hơn. Điều này phản ánh xu hướng tập trung nguồn lực truyền thông thay vì duy trì quá nhiều đầu mối hoạt động riêng lẻ. Trong quá trình đó, các cơ quan báo chí giữ vai trò chính trị – xã hội quan trọng như Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo Tuổi Trẻ hay Báo Người Lao Động vẫn được duy trì ổn định. Ngược lại, nhiều cơ quan báo chí chuyên ngành hoặc thuộc các tổ chức hội đã phải điều chỉnh mô hình hoạt động để phù hợp với định hướng quản lý mới. Một số trường hợp tiêu biểu có thể kể đến như Báo Khoa học Phổ thông chuyển thành Tạp chí Khoa học Phổ thông hay Báo Doanh Nhân Sài Gòn được tổ chức lại thành Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn. Bên cạnh việc giảm đầu mối quản lý, quy hoạch báo chí cũng tạo áp lực chuyển đổi số đối với các cơ quan báo chí tại TP.HCM. Nhiều đơn vị phải thay đổi cách vận hành, tăng cường nền tảng trực tuyến và sản xuất nội dung đa phương tiện để thích nghi với môi trường truyền thông mới. Tuy nhiên, quá trình này đồng thời làm dấy lên lo ngại về việc thu hẹp sự đa dạng của hệ thống báo chí địa phương, đặc biệt ở nhóm báo chí chuyên ngành và các ấn phẩm có quy mô nhỏ. Nhìn chung, TP.HCM là một trong những địa phương triển khai quy hoạch báo chí khá quyết liệt, qua đó phản ánh xu hướng chuyên nghiệp hóa và tập trung hóa hoạt động báo chí trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh. 4.3. Nhận xét
23 Quy hoạch báo chí tại Hà Nội và TP.HCM có nhiều điểm tương đồng khi đều hướng đến tinh gọn hệ thống cơ quan báo chí, giảm đầu mối hoạt động độc lập và thúc đẩy mô hình cơ quan báo chí đa phương tiện. Cả hai địa phương đều tập trung giữ lại các cơ quan báo chí chủ lực, đồng thời sắp xếp lại các đơn vị thuộc tổ chức chính trị – xã hội và hội nghề nghiệp theo hướng nâng cao hiệu quả quản lý và thích ứng chuyển đổi số. Tuy nhiên, TP.HCM thể hiện mức độ tái cấu trúc rõ nét hơn ở một số cơ quan báo chí chuyên ngành và báo thuộc các tổ chức xã hội, nghề nghiệp, với nhiều trường hợp chuyển đổi mô hình hoặc trở thành ấn phẩm phụ thuộc. Trong khi đó, Hà Nội có xu hướng ổn định hơn về cơ cấu, tập trung vào điều chỉnh tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động thay vì thay đổi mạnh về mô hình pháp lý của cơ quan báo chí. Ở cấp Trung ương, quy hoạch báo chí mang tính định hướng tổng thể, nhấn mạnh vai trò của các cơ quan báo chí chủ lực quốc gia trong việc dẫn dắt thông tin và định hướng dư luận xã hội. Đồng thời, chủ trương chung là xây dựng hệ thống báo chí tinh gọn, chuyên nghiệp, hoạt động theo mô hình tích hợp và đa nền tảng, phù hợp với sự phát triển của truyền thông số và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới. V. Tác động của quy hoạch đối với Báo chí Việt Nam 1. Tác động tích cực Việc thực thi Quyết định số 362/QĐ-TTg đã tạo ra một cuộc chuyển dịch mang tính bước ngoặt trong việc tinh gọn hệ thống, giúp giảm thiểu sự phân tán nguồn lực và chồng chéo chức năng. Thay vì duy trì các tờ báo thuộc các Sở, ngành có phạm vi hẹp, quá trình tổ chức lại đã đưa các cơ quan này về dưới sự quản lý trực tiếp của UBND cấp tỉnh hoặc sáp nhập vào các đơn vị báo chí lớn hơn để tạo ra các cơ quan truyền thông đa phương tiện đủ mạnh. Minh chứng cụ thể là việc sáp nhập Báo Khăn Quàng Đỏ vào Báo Tuổi Trẻ, một bước đi chiến lược giúp tận dụng hạ tầng kỹ thuật và uy tín sẵn có của tờ báo lớn để duy trì và phát triển các ấn phẩm dành cho thiếu nhi (Báo Khăn Quàng Đỏ, 2021). Đi đôi với việc tinh gọn bộ máy, quy hoạch còn thúc đẩy tính chuyên nghiệp bằng cách buộc các tòa soạn phải tuân thủ nghiêm ngặt tôn chỉ mục đích và nâng cao chất lượng nội dung chuyên
24 biệt. Quyết định số 1205/QĐ-UBND về việc thành lập Tạp chí Giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở tổ chức lại Báo Giáo dục TP.HCM là một điển hình cho thấy sự chuyển đổi từ hình thức báo tin tức sang tạp chí chuyên sâu, tập trung vào các vấn đề học thuật và chính sách giáo dục (UBND TP. Hồ Chí Minh, 2021). Theo Vũ Văn Hiền (2021), sự chuyển đổi này giúp làm sạch môi trường thông tin, loại bỏ xu hướng báo hóa tạp chí và đảm bảo rằng công chúng được tiếp cận với những nguồn tin có tính chuyên môn hóa cao. Bên cạnh đó, việc kết hợp giữa quy hoạch báo chí và Chiến lược chuyển đổi số theo Quyết định 348/QĐ-TTg đã tạo ra một hệ sinh thái báo chí hiện đại, đa nền tảng. Các đơn vị sau khi sắp xếp lại đã không còn phụ thuộc hoàn toàn vào báo in mà chuyển mạnh sang đầu tư Multimedia, video và các ứng dụng tương tác để thích ứng với kỷ nguyên số. Trường hợp Báo Người Lao Động không chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ tuyên truyền mà còn duy trì sức sống thông qua các chương trình xã hội gắn liền với nền tảng số là minh chứng cho việc chuyển đổi số không chỉ là thay đổi công nghệ mà còn là thay đổi cách thức phục vụ cộng đồng (Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, 2023). 2. Hạn chế và tranh luận Tuy nhiên, quá trình quy hoạch cũng đặt ra những áp lực không nhỏ lên đội ngũ làm báo, đặc biệt là bài toán nhân sự dôi dư và yêu cầu chuyển đổi kỹ năng cấp bách. Khi các tờ báo sáp nhập hoặc thay đổi cơ quan chủ quản, như trường hợp Báo Phụ Nữ TP.HCM chuyển đổi từ Hội Liên hiệp Phụ nữ sang cơ quan chủ quản mới theo quy định, đội ngũ phóng viên phải đối mặt với những thay đổi về quy trình vận hành và văn hóa tòa soạn (Báo Phụ Nữ TP.HCM, 2021). Bộ Thông tin và Truyền thông (2020) chỉ ra rằng áp lực phải trở thành nhà báo đa năng trong bối cảnh biên chế bị thắt chặt đã gây ra những căng thẳng tâm lý nhất định và đòi hỏi một lộ trình đào tạo lại dài hơi. Bên cạnh đó, thách thức về kinh tế báo chí hậu quy hoạch vẫn là một điểm gây nhiều tranh luận khi nhiều cơ quan chưa tìm được mô hình tài chính thay thế sau khi mất đi các nguồn thu truyền thống. Việc chuyển đổi từ báo sang tạp chí có thể dẫn đến sự sụt giảm doanh thu quảng cáo do thay đổi tệp độc giả và tần suất phát hành, khiến các đơn vị gặp khó khăn trong việc duy trì sự tự chủ tài chính theo yêu cầu của Chính phủ (Thủ tướng Chính phủ, 2019). Điều này đặt ra câu hỏi về việc làm thế nào để vừa thực hiện đúng tôn chỉ mục đích, vừa đảm bảo đời sống cho người lao động trong một thị trường quảng cáo đang bị các nền tảng xuyên biên giới chi phối.
25 VI. Ý kiến của người trong cuộc và các bên liên quan 1. Góc nhìn của Chính phủ Từ phía Chính phủ, quy hoạch báo chí được xem là một bước cải tổ cần thiết nhằm khắc phục tình trạng phát triển dàn trải, chồng chéo chức năng và xa rời tôn chỉ mục đích của nhiều cơ quan báo chí trước đây. Khi công bố quy hoạch báo chí đến năm 2025, Bộ Thông tin và Truyền thông nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống báo chí tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đồng thời tập trung phát triển các cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện. Theo bài viết trên Vietnamnet, quy hoạch không nhằm xóa bỏ báo chí mà hướng tới tái cấu trúc để báo chí thích ứng với thời đại số và cạnh tranh với mạng xã hội (Vietnamnet, 2015). Tại TP.HCM, số lượng cơ quan báo chí giảm từ 27 xuống còn 19 sau quy hoạch, phản ánh rõ quá trình tinh giản hệ thống báo chí địa phương (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ TP.HCM, 2020). Điều này cho thấy Nhà nước nhìn nhận báo chí không chỉ là công cụ thông tin mà còn là một bộ phận cần được tổ chức lại phù hợp với quá trình chuyển đổi số và quản trị hiện đại. 2. Góc nhìn của Liên hiệp Hội Việt Nam Đối với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, quy hoạch báo chí không chỉ là vấn đề quản lý mà còn ảnh hưởng đến tiếng nói học thuật và phản biện xã hội của các tạp chí chuyên ngành. Trong đề án quy hoạch, VUSTA phải rà soát, sắp xếp lại hàng loạt cơ quan báo chí trực thuộc để phù hợp với quy định mới. Điều này cho thấy xu hướng tập trung hóa trong quản lý báo chí, nhưng đồng thời cũng làm dấy lên lo ngại rằng các tạp chí khoa học có thể mất đi tính độc lập và bản sắc chuyên môn riêng. Theo đề án được công bố, Liên hiệp Hội Việt Nam xác định việc quy hoạch phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, cho thấy sự lo ngại về tác động nhân sự trong quá trình tái cấu trúc (VUSTA, 2019). 3. Góc nhìn của các tòa soạn Nhiều cơ quan báo chí lớn nhìn nhận quy hoạch như cơ hội để hiện đại hóa mô hình hoạt động và phát triển tòa soạn hội tụ. Trong bối cảnh báo in suy giảm doanh thu và công chúng dịch chuyển sang nền tảng số, việc tái cấu trúc giúp các cơ quan báo chí tập trung nguồn lực để đầu tư công nghệ và mở rộng sản phẩm truyền thông đa nền tảng. Tuy nhiên, quy hoạch cũng đặt ra áp lực lớn đối với các tòa soạn khi phải tinh giản bộ máy, thay đổi mô hình vận hành và thích nghi với cạnh tranh số. Theo bài viết của Báo Sài Gòn Giải Phóng, việc sắp xếp báo chí tại TP.HCM
26 được thực hiện theo hướng không để chồng chéo chức năng, nhiệm vụ, nhưng đồng thời vẫn phải duy trì hiệu quả thông tin tuyên truyền (SGGP, 2020). Điều này cho thấy các tòa soạn vừa phải đáp ứng yêu cầu quản lý vừa phải tự đổi mới để tồn tại trong môi trường truyền thông hiện đại. 4. Góc nhìn của giới nhà báo Từ góc nhìn của Hội Nhà báo Việt Nam, quy hoạch báo chí không chỉ là quá trình sắp xếp cơ quan báo chí mà còn là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ người làm báo trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ. Trước áp lực cạnh tranh lượt xem và tốc độ lan truyền thông tin trên mạng xã hội, nhiều cơ quan báo chí có xu hướng chạy theo nội dung giật gân, câu kéo người xem, làm ảnh hưởng đến uy tín của báo chí chính thống. Vì vậy, Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng người làm báo hiện đại không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải giữ vững đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị và trách nhiệm xã hội. Theo bài viết của Báo Công Luận, Hội Nhà báo Việt Nam đã tăng cường siết chặt quy định đạo đức nghề nghiệp nhằm chấn chỉnh tình trạng báo chí chạy theo lượt tương tác thay vì giá trị thông tin (Công Luận, 2024). Quan điểm này cho thấy sau quy hoạch, bài toán lớn của báo chí Việt Nam không chỉ nằm ở công nghệ hay mô hình tổ chức mà còn ở việc giữ gìn giá trị cốt lõi của nghề báo trong môi trường truyền thông số đầy biến động. VII. Nhận định và đánh giá của nhóm sinh viên Qua quá trình nghiên cứu các văn bản pháp lý, các bài báo và thực tiễn triển khai Quy hoạch báo chí giai đoạn 2020–2025, có thể thấy Quy hoạch báo chí không chỉ là hoạt động sắp xếp lại cơ quan báo chí mà còn là bước chuyển lớn của nền báo chí Việt Nam trong thời đại truyền thông số. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh và công chúng thay đổi thói quen tiếp nhận tin tức, báo chí Việt Nam buộc phải thay đổi để thích nghi với môi trường truyền thông mới. Quy hoạch báo chí xuất hiện trong thời điểm nhiều cơ quan báo chí hoạt động chồng chéo, nguồn thu quảng cáo suy giảm và áp lực cạnh tranh với nền tảng số ngày càng lớn. Vì vậy, việc triển khai quy hoạch không chỉ nhằm tinh gọn hệ thống báo chí mà còn hướng đến mục tiêu xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, hiện đại và phù hợp hơn với bối cảnh xã hội hiện nay. Qua việc phân tích các trường hợp sáp nhập và chuyển đổi mô hình hoạt động báo chí tại Thành phố Hồ Chí Minh, có thể nhận thấy Quy hoạch báo chí đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong cơ cấu hệ
27 thống báo chí Việt Nam. Nhiều cơ quan báo chí được sắp xếp lại, chuyển đổi cơ quan chủ quản hoặc thay đổi mô hình hoạt động nhằm thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy theo Quyết định số 362/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Quá trình sắp xếp giúp giảm tình trạng nhiều cơ quan báo chí cùng hoạt động trong một lĩnh vực nhưng nội dung tương đồng và thiếu khác biệt. Từ góc độ quản lý, Quy hoạch báo chí giúp hệ thống báo chí vận hành rõ chức năng hơn và hạn chế tình trạng hoạt động xa rời tôn chỉ mục đích. Tuy nhiên, quá trình thay đổi cũng cho thấy báo chí Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn khi số lượng cơ quan báo chí giảm nhưng yêu cầu về chất lượng nội dung và khả năng thích nghi với công nghệ lại tăng cao hơn trước. Từ quá trình tìm hiểu thực tế, có thể thấy Quy hoạch báo chí đã làm thay đổi cách các cơ quan báo chí cạnh tranh trong môi trường truyền thông hiện đại. Nếu trước đây nhiều cơ quan báo chí tập trung vào tốc độ đưa tin hoặc chất lượng bài viết chuyên sâu, thì hiện nay khả năng thích nghi với công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định khả năng tồn tại của cơ quan báo chí. Nhiều tòa soạn hiện nay đầu tư mạnh vào video ngắn, podcast, infographic, livestream và nội dung dành cho mạng xã hội để tiếp cận công chúng trẻ. Điều này cho thấy báo chí hiện đại không còn hoạt động theo mô hình truyền thống chỉ tập trung vào báo in hoặc báo điện tử mà đang chuyển sang mô hình truyền thông đa nền tảng. Người làm báo hiện nay không chỉ cần khả năng viết và biên tập mà còn phải biết quay dựng video, sử dụng công nghệ và quản lý nội dung trên nhiều nền tảng khác nhau. Quá trình chuyển đổi này phản ánh sự thay đổi rất lớn của nghề báo trong thời đại số. Qua việc nghiên cứu các tài liệu về chuyển đổi số báo chí, có thể nhận thấy Quy hoạch báo chí đã thúc đẩy quá trình chuyển đổi số diễn ra nhanh hơn trong các cơ quan báo chí Việt Nam. Nhiều cơ quan báo chí lớn đã xây dựng mô hình tòa soạn hội tụ, ứng dụng công nghệ số và phát triển nội dung đa phương tiện nhằm đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin của công chúng hiện đại. Công chúng hiện nay không còn chỉ đọc báo in hoặc truy cập báo điện tử như trước mà tiếp cận thông tin thông qua điện thoại di động, video ngắn và nền tảng mạng xã hội. Sự thay đổi này buộc báo chí phải thay đổi cách sản xuất và phân phối nội dung. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số cũng tạo ra khoảng cách rõ rệt giữa các cơ quan báo chí lớn và các cơ quan báo chí địa phương. Trong khi nhiều cơ quan báo chí lớn có đủ nguồn lực để đầu tư công nghệ và nhân lực kỹ thuật số, nhiều cơ quan báo chí địa phương vẫn gặp khó khăn về tài chính, thiết bị và khả năng thích nghi với môi trường số.
28 Một vấn đề đáng chú ý khác là Quy hoạch báo chí đã tạo ra áp lực nghề nghiệp lớn hơn đối với đội ngũ người làm báo. Khi nhiều cơ quan báo chí hoạt động theo mô hình tinh gọn và đa nền tảng, nhà báo hiện nay phải đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Một phóng viên không chỉ viết bài mà còn phải quay video, chụp ảnh, dựng clip và quản lý nội dung trên mạng xã hội. Áp lực về tốc độ cập nhật thông tin và yêu cầu sản xuất nội dung liên tục khiến cường độ làm việc của người làm báo ngày càng cao. Từ góc nhìn của người nghiên cứu, mô hình làm việc đa nhiệm giúp báo chí thích nghi nhanh với môi trường số nhưng cũng làm xuất hiện nguy cơ giảm chiều sâu nội dung và ảnh hưởng đến chất lượng của hoạt động báo chí chuyên nghiệp. Khi cơ quan báo chí quá tập trung vào lượt xem và khả năng lan truyền trên mạng xã hội, báo chí rất dễ bị cuốn vào xu hướng sản xuất nội dung nhanh thay vì đầu tư cho các tác phẩm điều tra hoặc nội dung chuyên sâu. Bên cạnh những thay đổi về tổ chức và công nghệ, Quy hoạch báo chí còn làm thay đổi mối quan hệ giữa báo chí chính thống và mạng xã hội. Trong môi trường truyền thông hiện nay, mạng xã hội không còn chỉ là công cụ hỗ trợ lan truyền thông tin mà đã trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với báo chí. Công chúng trẻ thường tiếp cận thông tin đầu tiên từ TikTok, Facebook hoặc YouTube trước khi tìm đọc thông tin đầy đủ từ báo chí chính thống. Điều này khiến nhiều cơ quan báo chí thay đổi cách thể hiện nội dung theo hướng ngắn gọn, trực quan và ưu tiên tốc độ tiếp cận. Nhiều sản phẩm báo chí hiện nay có cách trình bày khá giống nội dung trên mạng xã hội nhằm thu hút công chúng trẻ. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đặt ra câu hỏi lớn về việc làm sao để báo chí vẫn giữ được tính chuyên nghiệp, khả năng kiểm chứng thông tin và trách nhiệm xã hội trong quá trình cạnh tranh với nền tảng số. Qua việc phân tích các bài viết về đạo đức nghề nghiệp báo chí và thực trạng thông tin giật gân trên môi trường mạng, có thể thấy giá trị quan trọng nhất của báo chí hiện nay không còn nằm ở tốc độ đưa tin mà nằm ở độ tin cậy của thông tin. Trong bối cảnh tin giả và thông tin sai lệch xuất hiện ngày càng nhiều trên mạng xã hội, công chúng cần một nguồn thông tin chính xác, có kiểm chứng và có trách nhiệm xã hội. Đây cũng là vai trò quan trọng mà báo chí chính thống cần duy trì trong thời đại số. Quy hoạch báo chí không chỉ hướng đến việc tinh gọn hệ thống mà còn nhằm xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và có trách nhiệm hơn với xã hội. Vì vậy, việc đổi mới công nghệ cần đi cùng với việc giữ vững đạo đức nghề nghiệp và chất lượng nội dung báo chí.
29 Từ toàn bộ quá trình nghiên cứu, có thể nhận định rằng Quy hoạch báo chí giai đoạn 2020–2025 là bước tái cấu trúc cần thiết của nền báo chí Việt Nam trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh. Quy hoạch đã góp phần tinh gọn hệ thống báo chí, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động báo chí. Tuy nhiên, Quy hoạch báo chí cũng đặt ra nhiều vấn đề mới liên quan đến áp lực nghề nghiệp, khả năng cạnh tranh với mạng xã hội, tính đa dạng thông tin và chất lượng nội dung báo chí trong môi trường số. Trong tương lai, báo chí Việt Nam không chỉ cần tiếp tục đổi mới công nghệ mà còn cần duy trì vai trò cung cấp thông tin chính xác, bảo vệ giá trị nghề nghiệp và đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng thay đổi của công chúng hiện đại. VIII. Kết luận Tóm lại, Quy hoạch báo chí giai đoạn 2020-2025 là một cuộc cải cách mang tính chiến lược, đánh dấu bước chuyển mình tất yếu của hệ thống truyền thông Việt Nam trong nỗ lực thích nghi với kỷ nguyên số. Thay vì duy trì một mô hình phát triển dàn trải, chính sách này đã thiết lập một trật tự mới tinh gọn và chuyên nghiệp hơn, giúp khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo chức năng và hiện tượng báo hóa tạp chí vốn gây nhiễu loạn môi trường thông tin. Quy hoạch không chỉ dừng lại ở việc sắp xếp bộ máy tổ chức mà còn đặt ra một thách thức tích cực: buộc các cơ quan báo chí phải tự định vị lại giá trị cốt lõi và tôn chỉ mục đích của mình. Dù phải đối mặt với áp lực tài chính và sự cạnh tranh khốc liệt từ các nền tảng xuyên biên giới, đây chính là động lực để báo chí Việt Nam thực hiện chuyển đổi số toàn diện và đổi mới tư duy quản trị tòa soạn. Hướng tới tương lai, dù phương thức truyền tải thông tin có không ngừng biến đổi theo dòng chảy công nghệ, vai trò dẫn dắt dư luận và bảo vệ sự thật vẫn là sứ mệnh bất biến của báo chí. Sự thành công của lộ trình quy hoạch này sẽ là nền tảng vững chắc để xây dựng một nền báo chí “Chuyên nghiệp - Nhân văn - Hiện đại”, nơi sức mạnh thực sự không nằm ở số lượng cơ quan mà nằm ở chất lượng nội dung và chiều sâu niềm tin nơi công chúng, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của quốc gia.
30 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Báo Chính phủ. (2022, ngày 14 tháng 4). Chuyển đổi số trong báo chí không chỉ là vấn đề công nghệ. Báo Chính phủ. https://baochinhphu.vn/chuyen-doi-so-trong-bao-chi-khong- chi-la-van-de-cong-nghe-102220414154016908.htm 2. Báo Giác Ngộ. (2020, ngày 29 tháng 5). Nhiều cơ quan báo chí “sáp nhập” sau quy hoạch. Báo Giác Ngộ. https://giacngo.vn/nhieu-co-quan-bao-chi-sap-nhap-sau-quy-hoach- post51858.html 3. Báo Khăn Quàng Đỏ. (2022, ngày 5 tháng 12). Báo Khăn Quàng Đỏ sáp nhập vào Báo Tuổi Trẻ. Mực Tím Online. https://muctim.tuoitre.vn/bao-khan-quang-do-sap-nhap-vao-bao- tuoi-tre-69465.htm 4. Báo Nhà báo và Công luận. (2024). Trước thực trạng câu view “sạch”, nhiều Hội Nhà báo Việt Nam siết chặt đạo đức nghề nghiệp. Báo Nhà báo và Công luận. https://congluan.vn/truoc-thuc-trang-cau-view-sach-nhieu-hoi-nha-bao-viet-nam-siet-chat-dao- duc-nghe-nghiep-post302664.html 5. Báo Nhà báo và Công luận. (2024). Xây dựng đội ngũ báo chí vững lý luận, giỏi công nghệ, sắc bén trên mặt trận tư tưởng. Báo Nhà báo và Công luận. https://congluan.vn/xay-dung- doi-ngu-bao-chi-vung-ly-luan-gioi-cong-nghe-sac-ben-tren-mat-tran-tu-tuong-post339914.html 6. Báo Nhân Dân. (2022). Chuyển đổi số báo chí Việt Nam: Những vấn đề lý luận và thực tiễn. Báo Nhân Dân. https://nhandan.vn/chuyen-doi-so-bao-chi-viet-nam-nhung-van-de-ly- luan-va-thuc-tien-post700892.html 7. Báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh. (2021, ngày 3 tháng 2). Báo Phụ Nữ Thành phố Hồ Chí Minh đã chuyển đổi cơ quan chủ quản từ Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh về Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh. Báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh. https://www.phunuonline.com.vn/bao-phu-nu-tphcm-doi-co-quan-chu-quan-a1427092.html 8. Báo Quốc tế. (2023). Chuyển đổi số báo chí: Xu hướng tất yếu. Báo Quốc tế. https://baoquocte.vn/chuyen-doi-so-bao-chi-xu-huong-tat-yeu-238738.html 9. Báo Sài Gòn Giải Phóng. (2020). Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt Đề án sắp xếp báo chí đến năm 2025. Báo Sài Gòn Giải Phóng. https://www.sggp.org.vn/tphcm-phe-duyet-de-an- sap-xep-bao-chi-den-nam-2025-post556538.html
31 10. Bộ Thông tin và Truyền thông. (2020). Báo cáo tổng kết công tác năm 2020 và triển khai nhiệm vụ năm 2021 của ngành Thông tin và Truyền thông. Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông. 11. Cổng thông tin điện tử Thành phố Hồ Chí Minh. (2021). Thành phố Hồ Chí Minh còn 19 cơ quan báo chí. Cổng thông tin điện tử Thành phố Hồ Chí Minh. https://tphcm.chinhphu.vn/tphcm-con-19-co-quan-bao-chi-10120263.htm 12. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. (2019). Đề án quy hoạch báo chí của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. https://vusta.vn/de-an-quy-hoach-bao-chi-cua-lien-hiep-hoi-viet-nam- p66896.html 13. M. Hiệp. (2023, ngày 28 tháng 7). Báo Người Lao Động hoàn thành tốt nhiệm vụ thông tin – tuyên truyền và thực hiện nhiều chương trình vì cộng đồng. Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh. https://hcmcpv.org.vn/tin-tuc/bao-nguoi-lao-dong-hoan-thanh-tot-nhiem-vu-thong-tin- tuyen-truyen-va-thuc-hien-nhieu-chuong-trinh-1491911647 14. Người Đô Thị. (2023, ngày 21 tháng 6). Nhớ thời đọc báo để làm giàu kiến thức. https://nguoidothi.net.vn/nho-thoi-doc-bao-de-lam-giau-kien-thuc-39979.html 15. Phương Trang. (2026, ngày 15 tháng 5). Quy hoạch báo chí: Khó khăn khi chuyển từ báo sang tạp chí. Đài Tiếng nói Việt Nam. https://vov.vn/xa-hoi/quy-hoach-bao-chi-kho-khan-khi- chuyen-doi-tu-bao-sang-tap-chi-1017760.vov 16. Quốc hội. (2016, ngày 5 tháng 4). Luật Báo chí số 103/2016/QH13. Luật Việt Nam. https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2016/05/103.signed.pdf 17. Thanh Thuỷ. (2022, ngày 17 tháng 8). Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ra quyết định thành lập Tạp chí Khoa học phổ thông. Khoa học Phổ thông Online. https://khoahocphothong.vn/ubnd-tp-ho-chi-minh-ra-quyet-dinh-thanh-lap-tap-chi-khoa-hoc-pho- thong-29.html 18. Thủ tướng Chính phủ. (2019). Quyết định số 362/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025. https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2019/04/362.signed_01.pdf 19. Thủ tướng Chính phủ. (2023). Quyết định số 348/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2023/4/348-ttg.signed.pdf
32 20. Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. (2020, ngày 16 tháng 4). Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh công bố quyết định thành lập các cơ quan báo chí và bổ nhiệm nhân sự. https://ttbc-hcm.gov.vn/ubnd-tphcm-cong-bo-quyet-dinh-thanh-lap-cac-co-quan-bao-chi-va-bo- nhiem-nhan-su-1011558.html 21. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2021, ngày 8 tháng 4). Quyết định số 1205/QĐ-UBND về việc thành lập Tạp chí Giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh thuộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở tổ chức lại Báo Giáo dục Thành phố Hồ Chí Minh thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh. Văn phòng Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. https://vpub.hochiminhcity.gov.vn/portal/DinhKemTinBai/2021- 04/ksm2qznl5ECcsfE11205qdsigned.pdf 22. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2021, ngày 29 tháng 4). Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh công bố quyết định thành lập các cơ quan báo chí và bổ nhiệm nhân sự. Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa và Thể thao, Trung tâm Báo chí Thành phố Hồ Chí Minh. https://ttbc-hcm.gov.vn/ubnd-tphcm-cong-bo-quyet-dinh-thanh-lap-cac-co-quan- bao-chi-va-bo-nhiem-nhan-su-1011558.html 23. Vietnamnet. (2015, ngày 25 tháng 12). Công bố Quy hoạch báo chí đến 2025. Vietnamnet. https://vietnamnet.vn/cong-bo-quy-hoach-bao-chi-den-2025-263984.html 24. Vietnamnet. (2018, ngày 17 tháng 11). Báo chí phải thể hiện dòng chảy chính của xã hội. Vietnamnet. https://vietnamnet.vn/bao-chi-phai-the-hien-dong-chay-chinh-cua-xa-hoi- 488685.html 25. VOH Online. (2025, ngày 26 tháng 8). Giới thiệu. Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ chí Minh. https://voh.com.vn/gioi-thieu.html 26. Vũ Văn Hiền. (2021). Báo chí cách mạng Việt Nam: Những vấn đề lý luận và thực tiễn. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật.
