w Praktyce Klinicznej WYBRANE CASE STUDIES

„Monitorowanie składu ciała podczas terapii analogami GLP-1 - jak zapobiegać utracie masy mięśniowej (SMM)” Wstęp kliniczny Terapia analogami receptora GLP-1 (m.in. semaglutyd, liraglutyd, tirzepatyd) stanowi przełom w farmakologicznym leczeniu otyłości, przynosząc średnią redukcję masy ciała na poziomie od kilku do kilkunastu procent w skali roku. Jak jednak wykazuje najnowsza, kompleksowa metaanaliza opublikowana w International Journal of Obesity, kluczowym wyzwaniem staje się tzw. „jakościowa utrata wagi” (quality weight loss). Badania potwierdzają, że choć dominującym elementem spadku wagi jest redukcja tkanki tłuszczowej (𝐹𝐵𝑀) oraz stłuszczenia wisceralnego (𝑉𝐴𝑇), procesowi temu towarzyszy również umiarkowany, lecz zauważalny spadek beztłuszczowej masy ciała (𝐿𝐵𝑀). U pacjentów w starszym wieku lub z grupy ryzyka sarkopenii może to prowadzić do pogorszenia funkcji mięśniowych. Co zyskujesz w gabinecie dzięki segmentowej analizie BIA (InBody)? • Selektywna ocena redukcji tkanki tłuszczowej: Zgodnie z badaniami klinicznymi, w pierwszych miesiącach farmakoterapii spadek masy tłuszczowej jest wielokrotnie wyższy niż ubytek tkanki beztłuszczowej, jednak precyzyjne monitorowanie na analizatorze InBody pozwala kontrolować te proporcje. • Wykrywanie utraty komórkowej: Wskaźniki bioelektryczne pozwalają na bieżąco weryfikować, czy spadek wagi wynika z redukcji tkanki tłuszczowej, czy z niepożądanego odwodnienia lub katabolizmu mięśniowego. Protokół postępowania w gabinecie (oparty na wytycznych klinicznych) 1. Ocena wyjściowa: Wykonaj pełną segmentową analizę składu ciała metodą BIA przed rozpoczęciem leczenia analogami GLP-1. 2. Częstotliwość kontroli: Monitoruj pacjenta co 4–6 tygodni, zwracając szczególną uwagę na wskaźnik masy mięśniowej szkieletowej (𝑆𝑀𝑀) oraz wskaźnik masy beztłuszczowej (𝐹𝐹𝑀𝐼). 3. Interwencja żywieniowo-ruchowa: W przypadku przekroczenia bezpiecznych norm ubytku 𝐿𝐵𝑀, wdróż protokół ochronny: zwiększenie podaży białka (1.2–1.5 g/kg m.c.) oraz celowany trening oporowy, co zgodnie z rekomendacjami skutecznie minimalizuje katabolizm mięśniowy. Piśmiennictwo  Sawicka-Gutaj, N., Gruszczyński, D., Nijakowski, K., et al. (2026). GLP-1 agonists and changes in body mass and composition in adults with overweight or obesity with or without type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Obesity. • Mechanick, J. I., et al. (2025). Strategies for minimizing muscle loss during use of incretin-mimetic drugs for treatment of obesity. Obesity Reviews.

„Wskaźnik ECW/TBW w praktyce – wczesna detekcja retencji płynów i subklinicznych obrzęków u pacjentów z zespól metabolicznym” Wstęp kliniczny U pacjentów z zespołem metabolicznym, insulinoopornością oraz nadciśnieniem tętniczym często dochodzi do zaburzeń mikrokrążenia i dystrybucji płynów ustrojowych na poziomie tkankowym. Tradycyjne metody gabinetowe (takie jak ocena kliniczna obrzęków obwodowych) pozwalają zauważyć problem dopiero w zaawansowanym stadium. Kluczem do wczesnej diagnostyki gabinetowej staje się analiza wektorowa impedancji bioelektrycznej i monitorowanie proporcji wody pozakomórkowej do wody całkowitej (𝐸𝐶𝑊/𝑇𝐵𝑊). Znaczenie kliniczne wskaźnika ECW/TBW • Marker subklinicznego stanu zapalnego: Jak wykazują wielotysięczne badania populacyjne (m.in. na grupie ponad 5300 pacjentów opublikowane w Scientific Reports), podwyższony stosunek 𝐸𝐶𝑊/𝑇𝐵𝑊silnie koreluje z markerami zapalnymi z morfologii krwi (takimi jak wskaźniki RPR, GLR czy podwyższony poziom leukocytów). • Predyktor powikłań naczyniowych i nadciśnienia: Badania nad pacjentami z nefropatią i zaburzeniami krążenia udowadniają, że ekspansja płynu pozakomórkowego (𝐸𝐶𝑊) jest niezależnym czynnikiem ryzyka niekontrolowanego nadciśnienia tętniczego oraz zaburzeń profilu dobowego ciśnienia (non-dippers). Przewodnienie pozakomórkowe obciąża układ sercowo-naczyniowy na długo przed pojawieniem się widocznych obrzęków kończyn. Zastosowanie w codziennej praktyce gabinetowej 1. Screening metaboliczny: Ocena 𝐸𝐶𝑊/𝑇𝐵𝑊podczas rutynowego badania na InBody pozwala wykryć pacjentów z grup podwyższonego ryzyka subklinicznej retencji płynów i przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu (low-grade inflammation). 2. Monitorowanie efektów terapii: Spadek wartości 𝐸𝐶𝑊/𝑇𝐵𝑊po wdrożeniu modyfikacji stylu życia, redukcji sodu w diecie lub terapii farmakologicznej jest obiektywnym dowodem poprawy homeostazy płynowej i redukcji obciążeń hemodynamicznych. Piśmiennictwo  Kamrani, F., Mohammadzadeh, M., Sobhani, S. R., & Khorasanchi, Z. (2025). Phase angle and water cell distribution as inflammation indicators linked to hematological markers across BMI categories. Scientific Reports, 15, 16147. • Wang, Q., Li, M., Shen, S., et al. (2026). Bioimpedance-assessed volume overload predicts interdialytic hypertension and disrupted circadian blood pressure rhythm in maintenance hemodialysis patients. PLOS ONE, 21(1), e0341843.

„Kąt Fazowy (PhA) i wskaźnik ECW/TBW w onkologii i chirurgii – wczesna detekcja niedożywienia i monitorowanie pacjentów w protokołach ERAS” Wstęp kliniczny W nowoczesnej chirurgii onkologicznej oraz w ramach protokołów szybkiego powrotu do zdrowia po operacji (ERAS – Enhanced Recovery After Surgery) stan odżywienia i integralność komórkowa pacjenta są kluczowymi predyktorami powikłań, czasu hospitalizacji oraz przeżycia całkowitego. Standardowe metody antropometryczne (np. BMI) często zawodzą u pacjentów ze schorzeniami nowotworowymi, maskując utratę masy mięśniowej przez równoczesną retencję płynów. Rozwiązaniem tego problemu w praktyce klinicznej stała się analiza impedancji bioelektrycznej (BIA) z uwzględnieniem dwóch kluczowych parametrów: Kąta Fazy (Phase Angle - PhA) oraz wskaźnika wody pozakomórkowej do całkowitej (ECW/TBW). Kliniczne znaczenie wskaźników BIA przed i po operacji • Kąt Fazy (PhA) jako miernik żywotności komórek: PhA odzwierciedla integralność błon komórkowych oraz masę komórkową (Body Cell Mass). Jak wykazują badania opublikowane m.in. w Scientific Reports oraz w analizach przeżywalności w raku nosogardła, niższy Kąt Fazy jest niezależnym markerem zaawansowanego katabolizmu, kacheksji nowotworowej oraz gorszych rokowań chirurgicznych. • Stosunek ECW/TBW jako prognostyk powikłań: Badania kliniczne (m.in. w chirurgii kolorektalnej) udowadniają, że podwyższony przedoperacyjny stosunek ECW/TBW (świadczący o subklinicznym obrzęku i stanie zapalnym) jest silnym predyktorom powikłań pooperacyjnych oraz nawrotów chorobowych. Monitorowanie tego wskaźnika pozwala w porę wychwycić zaburzenia gospodarki wodnej. Zastosowanie w codziennej praktyce klinicznej i chirurgicznej 1. Kwalifikacja do zabiegu i prehabilitacja: Wykonanie badania BIA na etapie planowania operacji pozwala zidentyfikować pacjentów niedożywionych lub zagrożonych sarkopenią, co umożliwia wdrożenie celowanej prehabilitacji żywieniowej. 2. Monitorowanie pooperacyjne: Śledzenie dynamiki powrotu Kąta Fazy do wartości wyjściowych stanowi obiektywny wskaźnik skuteczności leczenia i odbudowy potencjału biologicznego pacjenta na oddziale intensywnej terapii lub chirurgii. Piśmiennictwo • Horino, Y., et al. (2023). Extracellular water to total body water ratio as a novel predictor of postoperative outcomes in colorectal cancer. Annals of Gastroenterological Surgery. • Lukaski, Henry C., et al. (2022). Phase angle as an index of physiological status: Validating bioelectrical assessments of hydration and cell mass. Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. • Yanxin, Z., et al. (2026). Phase Angle as an independent predictor of overall survival in nasopharyngeal carcinoma.