«Қилы заман» повесінің ең соңғы бөлімі — шығарманың ең қайғылы əрі трагедиялық кульминациясы. Бұл бөлім Қарақол түрмесіндегі оқиғалардан басталып, халықтың Қытайға үдере көшуімен («Үркінмен»)аяқталады. 1. Түрмедегі зұлымдық жəне Жəмеңке сардардың қазасы Патша өкіметі көтерілісшілердің сағын сындыру үшін елдің арқасүйер ағалары — Жəмеңке сардарды, Ұзақ батырды жəне өзге де ел жақсыларын алдап, Қарақол (Пржевальск) түрмесіне қамайды. Түрмедегі ауыр жағдайға қарамастан, Жəмеңке мен Ұзақ еңселерін түсірмей, бір-біріне деуеу болады. Патша шенеуніктері Жəмеңкенің ел арасындағы беделінен қатты қорқады. Олар ашық сот жүргізсе, халықтың қайта көтерілетінін біліп, Жəмеңке сардарға жасырын у беріп өлтiредi. Елдің ақсақалы Жəмеңке өлерінде де артында калған халықтың амандығын тилеп, серіктеріне қайсар болуды тапсырып көз жұмады.
2. Түрмеге шабуыл жəне Ұзақ батырдың атылуы Жəмеңкенің өлімі мен батырлардың тұтқындалуы елдің ашу-заңын одан ары күшейтеді. Көтерілісші қазақ-қырғыз жігіттері батырларды босатып алу үшін Қарақол түрмесіне шабуыл жасауға жиналады. Осы толқудан сескенген жазалаушылар түн ішінде Ұзақ батыр мен бір топ азаматты жасырын түрмеден алып шығып, атып тастайды. Ұзақ батыр өлім аузында тұрса да, жазалаушы отаршылдардың бетіне жасқанбай қарап, халықтың азаттық рухы ешқашан өшпейтінін айтып, ерлікпен қаза табады. Басшыларынан айырылған көтерілісшілер жақсы ұйымдаса алмай, ұйытқысыз қалады. 3. Жазалаушы отрядтың аяусыз қырғыны Басшысыз қалған бейбіт халықты басып-жаныштау үшін жазалаушы казак-орыс отрядтары жіберіледі. Олар ауылдарды өрттеп, мал-мүлікті тонайды. Майданға баратын қарулы азаматтарды ғана емес, корғансыз қалған қарттарды, əйелдерді, тіпті бесіктегі балаларға дейін аяусыз қырғынға ұшыратады. Жетісу мен Қарқара өңірі қанға бөгіп, өрттің ошағына айналады.
4. «Үркін» — Қытайға азапты көш Жазалаушылардың қырғынынан аман қалған ел жан сақтау үшін ата- мекенін тастап, Қытай шекарасына қарай үдере көшеді. Бұл халық тарихында «Үркін» деген атпен қалды. Асулардың азабы: Халық биік əрі қауіпті Шарын, Беделі, Тарбағатай асулары арқылы қашуға мəжбүр болады. Жол бойында ел аштықтан, сүйектен өтетін суықтан жəне асудағы құздардан құлап жаппай қырылады. Соңынан қуған жазалаушы отрядтар да артта калған көшті оқтың астына алады. Ауыр сапарда ата-ана баласынан, бауыр бауырынан айырылып, қайғы-қасірет шегеді.
5. Повестің аяқталуы (Фінал) Повесть соңында бұрын мамыражай, берекелі болған, əн мен күй арылмаған Қарқара жайлауының бос əрі қаңлап қалған көрінісі сипатталады. Өртенген ауылдардың орны, иен қалған жұрт, ит пен құсқа жем болған өліктер — отаршылдық саясаттың қалдырған ауыр іздері. Мұхтар Əуезов повесті халықтың басына түскен осы үлкен нəубетті, заманның қилылығын жəне азаттық жолында төгілген қан мен жасты суреттей отырып, терең трагедиялық сарынмен аяқтайды.
