View ANNUAL REPORT 2025 greek compressed flipbook.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ Annual Report 2025 www.limassolchamber.eu
ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Διεύθυνση: Λεωφ. Φραγκλίνου Ρούσβελτ 170, 2ος Όροφος, Τ.Θ. 55699, 3781 Λεμεσός, Κύπρος Address: 170 Franklin Roosevelt, 2nd Floor, P.O. Box 55699, 3781 Lemesos, Cyprus Tel: 25 855000 Fax: 25 661655 Email: info@limassolchamber.eu Website: www.limassolchamber.eu Συγγραφή, Σχεδιασμός & Επιμέλεια: Ομάδα ΕΒΕΛ Άνθια Παπαγεωργίου Δημήτρης Κωνσταντίνου Ελευθερία Κωνσταντίνου Σοφία Λεωνίδου Μαρία Σαμψών Άντρη Σταύρου Μιχάλης Στυλιανού Writing, Design & Editing: LCCI Team Anthia Papageorgiou Demetris Constantinou Eleftheria Constantinou Sophia Leonidou Maria Sampson Andri Stavrou Michalis Stylianou ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 2
Υποδομές και άλλα θέματα Επιχειρηματικού Ενδιαφέροντος Άλλες Πρωτοβουλίες08 Εμπόριο03 Τουρισμός 05 Υπηρεσίες 04 07 Βιομηχανία 02 Έρευνα, Καινοτομία, Ευρωπαϊκά Προγράμματα06 Κυπριακή Οικονομία01 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 9-11 3 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 12-15 16-19 20-24 25-30 31-40 41-45 46-55
Ανδρέας Τσουλόφτας Πρόεδρος Ηλίκος Χαραλάμπους Αντιπρόεδρος Εμπορίου Βάσος Δημητριάδης Αντιπρόεδρος Βιομηχανίας Αξιωματούχοι και Επαγγελματικοί Σύμβουλοι Αντιπρόεδρος Υπηρεσιών Ηλίας Νεοκλέους Αντιπρόεδρος Τουρισμού Άνθη Θεοχάρους Αντιπρόεδρος Οικονομικών Γιώργος Δημητρίου Αντιπρόεδρος Καινοτομίας και Τεχνολογίας Δημοσθένης Μαυρέλλης Επίτιμος Γραμματέας Λιάκος Θεοδώρου Αμέσως Προηγούμενος Πρόεδρος Κώστας Γαλαταριώτης Μέλη Μίνως Αγαθοκλέους Νικόλας Αγιομαμίτης Μάριος Αντωνίου Κυριάκος Βλάχος Δέσποινα Θεοδοσίου Κικούλα Κότσαπα Τάσος Κουνούδης Μιχάλης Λοϊζίδης Περικλής Μάρκαρης Ντίμης Μαυρόπουλος Χρίστος Νικολάου Ξάνθος Νέμιτσας Μίλτος Παπαδόπουλος Αντώνης Παπάς Παύλος Παραδεισιώτης Χαράλαμπος Παττίχης Μάριος Παφίτης Χρύσης Πετούσης Φίλιππος Φιλής Κυριάκος Χατζηαθανασίου Farah Shammas ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 4
Τάκης Νέμιτσας, Στάθης Παπαδάκης, Εύρος Στυλιανίδης, Γιαννάκης Χριστοδούλου Φιλόκυπρος Ανδρέου, Δημήτρης Σολομωνίδης, Τώνης Αντωνίου Επίτιμοι Πρόεδροι Πρώην Πρόεδροι Σύμβουλοι: Νομικοί Σύμβουλοι Κ.Π. Ερωτοκρίτου & Σία ΔΕΠΕ Ελεγκτές PKF Savvides & Co Ltd Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕ Λεμεσού στο ΚΕΒΕ: Αντιπρόεδρος Τουρισμού Κώστας Γαλαταριώτης Μέλη Δ.Σ. ΚΕΒΕ Ανδρέας Τσουλόφτας, Γιώργος Δημητρίου, Λιάκος Θεοδώρου, Κικούλα Κότσαπα, Δημοσθένης Μαυρέλλης, Χαράλαμπος Παττίχης Οι Εκπρόσωποι του ΕΒΕΛ στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών Θεόδοτος Ανθούσης, Βάσος Δημητριάδης, Ιούλιος Μαρκίδης, Μάριος Νικολάου, Άνθια Παπαγεωργίου, Λουΐζα Νέμιτσα Πέτεβη, Κυριάκος Στυλιανίδης, Κυριάκος Χατζηαθανασίου, Χαράλαμπος Χαραλάμπους, Σωκράτης Σωκράτους Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕΛ και Πρόεδρος της Εταιρείας Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής Λεμεσού (ΕΤΑΛ) Τώνης Αντωνίου (μέχρι 21/12/2025) Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕΛ και Αντιπρόεδρος της Αναπτυξιακής Εταιρείας Επαρχίας Λεμεσού (ΑΝΕΛΕΜ) Θεόδοτος Ανθούσης Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕΛ στην Επιτροπή Διαχείρισης Υδάτων Κώστας Αλεξάνδρου Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕΛ στην Επιτροπή για το Τοπικό Σχέδιο Λεμεσού Μίλτος Παπαδόπουλος 5 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
Λιμενικό Εργατικό Συμβούλιο Επαρχιακή Συμβουλευτική Επιτροπή Ασφάλειας Λεμεσού Συμβουλευτική Επιτροπή Επαρχιακού Γραφείου Εργασίας Λεμεσού Συμβουλευτική Επιτροπή του Κέντρου Καινοτομίας Δήμου Λεμεσού Επιτροπή Τοπικού Σχεδίου Λεμεσού Επαρχιακή Επιτροπή Περιβάλλοντος Οργανωτική Επιτροπή Γιορτής του Κρασιού Επιτροπή Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας Λεμεσού (ΣΒΑΚ) Επαρχιακή Επιτροπή Αρχαιοτήτων Συμβούλιο Πολιτικής Άμυνας Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕΛ στην Επιτροπή για το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) Μίλτος Παπαδόπουλος Ο Εκπρόσωπος του ΕΒΕΛ στην Συμβουλευτική Επιτροπή του Κέντρου Καινοτομίας Δήμου Λεμεσού Τάσος Κουνούδης010203040506070809 10 6 ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΕΙ ΤΟ ΕΒΕΛ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
Ηλίκος Χαραλάμπους / Πρόεδρος Χρύσης Πετούσης, Μάριος Αντωνίου, Μιχάλης Λοϊζίδης, Μίνως Αγαθοκλέους, Κυριάκος Χατζηαθανασίου, Παμπίνος Χαραλάμπους, Σταύρος Μακρής Επιτροπή Εμπορίου01 Επιτροπές Εργασίας ΕΒΕ Λεμεσού Επιτροπή Βιομηχανίας02 Βάσος Δημητριάδης / Πρόεδρος Παύλος Παραδεισιώτης, Πάμπος Παναγιώτου, Μάριος Κωνσταντούρας, Νίκος Τρίκκης, Μάριος Κωνσταντίνου, Παναγιώτης Γεωργίου Επιτροπή Τουρισμού03 Άνθη Θεοχάρους / Πρόεδρος Αντώνης Παπάς, Ντίμης Μαυρόπουλος, Μάριος Νικολάου, Λάζαρος Χαραλάμπους, Νικηφόρος Παμπακάς, Σάββας Σπύρου, Δημήτρης Κουζαπάς Επιτροπή Υπηρεσιών04 Ηλίας Νεοκλέους / Πρόεδρος Δημοσθένης Μαυρέλλης, Περικλής Μάρκαρης, Λιάκος Θεοδώρου, Μίλτος Παπαδόπουλος, Δέσποινα Θεοδοσίου, Ξάνθος Νέμιτσας, Άρσεν Θεοφανίδης, Σταύρος Αναστασίου Επιτροπή Οικονομίας05 Γιώργος Δημητρίου / Πρόεδρος Λιάκος Θεοδώρου, Μιχάλης Λοϊζίδης, Νικόλας Αγιομαμίτης Επιτροπή Παρακολούθησης Έργων / Θεμάτων Λεμεσού06 Μίλτος Παπαδόπουλος / Πρόεδρος Περικλής Μάρκαρης, Ντίμης Μαυρόπουλος, Ηλίκος Χαραλάμπους, Μάριος Παφίτης, Ξάνθος Νέμιτσας, Χρίστος Νικολάου Ad Hoc Επιτροπή Real Estate07 Νικόλας Αγιομαμίτης / Πρόεδρος Χρήστος Νικολάου, Αντώνης Παπάς, Δήμος Παναγιώτου, Πλάτων Ηλιάδης, Περικλής Μάρκαρης, Γιάγκος Ζήνωνος, Πάολα Χατζηλαμπρή, Μιχαλάκης Λεπτός, Μίλτος Παπαδόπουλος, Λευτέρης Κωνσταντίνου, Στυλιανός Λάμπρου, Κατερίνα Τσαγκάρη Επιτροπή Καινοτομίας και Τεχνολογίας08 Δημοσθένης Μαυρέλλης / Πρόεδρος Δημήτρης Ταξιτάρης, Κική Παπαδοπούλου, Μαριάννα Χατζηαντωνίου, Μαριάννα Προκόπη Δημητριάδη, Στυλιανός Λάμπρου, Τάσος Κουνούδης, Tetyana Romanyukha, Ανδρέας Αθηνοδώρου, Πέτρος Μεταξάς, Αλέξανδρος Τσουλόφτας 7 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Σε όλες τις πιο πάνω επιτροπές, όπως και σε τυχόν άλλες που συστήνονται κατά καιρούς ανάλογα με τα θέματα που απασχολούν το Λεμεσιανό επιχειρείν και το αναπτυξιακό γίγνεσθαι της πόλης και επαρχίας, προεδρεύει ex officio ο εκάστοτε Πρόεδρος του ΕΒΕΛ.
Έκθεση Προέδρου Διοικητικού Συμβουλίου Ανδρέας Τσουλόφτας Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου Εμπορικού & Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Λεμεσού 8 Αγαπητά μέλη, Καθώς κάνουμε τον απολογισμό για το 2025, μια χρονιά που χαρακτηρίστηκε από σημαντικές εξελίξεις, νέες προκλήσεις αλλά και ουσιαστικές ευκαιρίες, αισθάνομαι ιδιαίτερη υπερηφάνεια για την πρόοδο που σημειώθηκε τόσο στην επιχειρηματική κοινότητα της Λεμεσού όσο και στην ευρύτερη κυπριακή οικονομία. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού (ΕΒΕΛ) παρέμεινε σταθερά προσηλωμένο στην αποστολή του, να στηρίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη, να ενισχύει την επιχειρηματικότητα και να συμβάλλει στη δημιουργία ενός δυναμικού, ανταγωνιστικού και ανθεκτικού οικονομικού περιβάλλοντος. Κάθε μας δράση σκοπό έχει στο να συμβάλλουμε ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός υγιούς και ακμάζοντος επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Κατά τη διάρκεια του 2025, ενισχύσαμε περαιτέρω τις προσπάθειές μας για την ανάδειξη της φωνής των επιχειρήσεων και την προώθηση των θέσεων και των προτάσεών τους σε ζητήματα στρατηγικής σημασίας. Με γνώμονα τις μεταβαλλόμενες συνθήκες του διεθνούς και ευρωπαϊκού οικονομικού περιβάλλοντος, δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία, την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση, την εξωστρέφεια και τη δημιουργία ενός σταθερού και φιλικού προς τις επιχειρήσεις πλαισίου. Η ενεργός συμμετοχή του ΕΒΕΛ σε εθνικό και τοπικό επίπεδο παρέμεινε βασική προτεραιότητα. Σε στενή συνεργασία με το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ), με το οποίο τα τοπικά Επιμελητήρια είναι ομοσπονδιακά συνδεδεμένα βάσει του περί Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων Νόμου του 1968 (Ν. 56/1968), το ΕΒΕΛ συμμετείχε ενεργά σε διαβουλεύσεις, παρεμβάσεις και θεσμικές συζητήσεις για θέματα που επηρεάζουν άμεσα την επιχειρηματική δραστηριότητα και την οικονομική ανάπτυξη του τόπου. Παράλληλα, συνεχίσαμε να ενισχύουμε τη συνεργασία μας με δημόσιους φορείς, οργανισμούς, επαγγελματικούς συνδέσμους και άλλους κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους, αναγνωρίζοντας ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων και η αξιοποίηση των ευκαιριών απαιτούν συλλογική προσπάθεια, συντονισμό και κοινό όραμα. Κατά τη διάρκεια του 2025, το Διοικητικό Συμβούλιο του Επιμελητηρίου συνέχισε να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της στρατηγικής και των προτεραιοτήτων του ΕΒΕΛ, ενώ η Εκτελεστική Επιτροπή συνέβαλε ουσιαστικά στην προώθηση και υλοποίηση των αποφάσεων και των δράσεων του Επιμελητηρίου. Οι εργασίες των συλλογικών οργάνων επικεντρώθηκαν στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας, στην αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τις επιχειρήσεις και στη δημιουργία νέων προοπτικών ανάπτυξης για τη Λεμεσό. Το 2025 επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά ότι η Λεμεσός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της κυπριακής οικονομίας, με ένα δυναμικό και πολυσυλλεκτικό επιχειρηματικό οικοσύστημα. Το ΕΒΕΛ, ως θεσμικός εκπρόσωπος της επιχειρηματικής κοινότητας της πόλης, θα συνεχίσει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την προσέλκυση επενδύσεων, τη στήριξη της επιχειρηματικότητας και τη δημιουργία ενός ακόμη πιο ελκυστικού και βιώσιμου επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Κοιτάζοντας προς το μέλλον, παραμένουμε προσηλωμένοι στον στόχο μας να στηρίζουμε έμπρακτα κάθε επιχείρηση και κάθε επιχειρηματία, δημιουργώντας γέφυρες συνεργασίας, προωθώντας την καινοτομία και ενισχύοντας την εξωστρέφεια της κυπριακής επιχειρηματικότητας. Οι προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας είναι σημαντικές, όμως εξίσου σημαντικές είναι και οι δυνατότητες που δημιουργούνται για τη Λεμεσό και την Κύπρο. Με συνέπεια, συνεργασία και όραμα, θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για έναν ισχυρότερο, πιο ανταγωνιστικό και βιώσιμο επιχειρηματικό ιστό, συμβάλλοντας στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο της χώρας μας. Σας ευχαριστώ θερμά για την εμπιστοσύνη, τη συνεργασία και τη διαρκή στήριξη σας. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 9
Το 2025 η κυπριακή οικονομία συνέχισε την αναπτυξιακή της πορεία, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητά της απέναντι στις διεθνείς οικονομικές και γεωπολιτικές αβεβαιότητες. Ο ρυθμός ανάπτυξης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) διαμορφώθηκε στο 3,8% σε πραγματικούς όρους, κατατάσσοντας την Κύπρο μεταξύ των ταχύτερα αναπτυσσόμενων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τη Eurostat, η Κύπρος κατέγραψε το 2025 τον τρίτο υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης στην ΕΕ., μετά την Ιρλανδία και τη Μάλτα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η θετική πορεία της οικονομίας, με βάση την προσέγγιση παραγωγής για τον υπολογισμό του ΑΕΠ σε πραγματικούς όρους, οφείλεται κυρίως στους τομείς «Ενημέρωση και Επικοινωνία», «Ξενοδοχεία και Εστιατόρια», «Χονδρικό και Λιανικό Εμπόριο» και «Κατασκευές». Ιδιαίτερα δυναμική ήταν η επίδοση του τομέα της Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, ενώ σημαντική συμβολή είχαν επίσης οι κατασκευές, το εμπόριο και οι δραστηριότητες που συνδέονται με τον τουρισμό. Η ιδιωτική κατανάλωση συνέχισε να στηρίζει την οικονομική δραστηριότητα, ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν επίσης θετική πορεία. Με βάση τα επικαιροποιημένα στοιχεία των Εθνικών Λογαριασμών, το ΑΕΠ σε τρέχουσες τιμές ανήλθε περίπου στα €36,5 δισ., ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν σε πραγματικούς όρους κατά περίπου 5%. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η επίδοση του τουριστικού κλάδου, ο οποίος το 2025 κατέγραψε νέο ιστορικό ρεκόρ. Οι αφίξεις τουριστών ανήλθαν σε 4.534.073, παρουσιάζοντας αύξηση 12,2% σε σύγκριση με το 2024, όπου είχαν ανέλθει σε 4.040.200. Παράλληλα, τα έσοδα από τον τουρισμό ανήλθαν σε περίπου €3,696 δισ., σημειώνοντας αύξηση 15,2% σε σχέση με τα €3,209 δισ. του 2024. Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε η σημαντικότερη αγορά για τον κυπριακό τουρισμό, αντιπροσωπεύοντας το 31,8% της συνολικής τουριστικής κίνησης. Ακολούθησαν το Ισραήλ με 13,0%, η Πολωνία με 8,2%, η Γερμανία με 6,1%, η Ελλάδα με 3,9% και η Σουηδία με 3,4%. Η ισχυρή τουριστική δραστηριότητα συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση των εσόδων από υπηρεσίες και στη στήριξη της ευρύτερης οικονομικής δραστηριότητας. Στο μέτωπο του πληθωρισμού, το 2025 σημειώθηκε σημαντική αποκλιμάκωση των πιέσεων στις τιμές. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Κύπρο υποχώρησε στο 0,8%, το χαμηλότερο επίπεδο στην Ευρωζώνη. Η εξέλιξη αυτή συνδέθηκε κυρίως με τη μείωση των διεθνών τιμών ενέργειας και άλλων εισαγόμενων αγαθών. Παράλληλα ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες παρέμεινε υψηλότερος, αντανακλώντας την ισχυρή εγχώρια ζήτηση και την περιορισμένη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού. Η αγορά εργασίας παρέμεινε ιδιαίτερα ισχυρή, με την ανεργία να βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Παράλληλα, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και ειδικευμένων επαγγελματιών εξακολούθησαν να αποτελούν σημαντική πρόκληση για επιχειρήσεις σε τομείς όπως η τεχνολογία, ο τουρισμός, οι κατασκευές και οι επαγγελματικές υπηρεσίες. Στο δημοσιονομικό πεδίο, η Κύπρος συνέχισε να παρουσιάζει σημαντικό δημοσιονομικό πλεόνασμα. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το δημοσιονομικό ισοζύγιο διαμορφώθηκε στο 3,4% του ΑΕΠ το 2025, έναντι 4,1% το 2024. Παράλληλα, η ισχυρή ανάπτυξη και το υψηλό δημοσιονομικό πλεόνασμα συνέβαλαν στη σημαντική περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους, το οποίο υποχώρησε περίπου στο 55% του ΑΕΠ. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 10
Η δημοσιονομική εικόνα, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη βελτίωση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ενίσχυσε περαιτέρω την αξιοπιστία της κυπριακής οικονομίας. Παράλληλα, συνεχίστηκε η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με έμφαση στην πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την ενεργειακή αναβάθμιση, τις υποδομές και την ενίσχυση της παραγωγικότητας. Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η έγκαιρη υλοποίηση των σχετικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων παραμένει σημαντική για τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική της χώρας. Συνολικά, το 2025 ήταν ιδιαίτερα θετικό. Η ισχυρή ανάπτυξη του ΑΕΠ, η ιστορικά υψηλή επίδοση του τουρισμού, η πολύ χαμηλή ανεργία, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και η σημαντική μείωση του δημόσιου χρέους καταδεικνύουν ότι η κυπριακή οικονομία διατήρησε τη δυναμική της. Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη των τομέων της τεχνολογίας και της πληροφορικής, των επαγγελματικών υπηρεσιών, των κατασκευών και του τουρισμού ενίσχυσε περαιτέρω τη διαφοροποίηση της οικονομικής βάσης της χώρας. Παρά τις θετικές επιδόσεις, εξακολουθούν να υφίστανται προκλήσεις, όπως η γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή, οι πιέσεις στο κόστος ζωής, οι ελλείψεις εξειδικευμένου προσωπικού, η ανάγκη περαιτέρω διαφοροποίησης της οικονομίας και η ενίσχυση της παραγωγικότητας. Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, σε συνδυασμό με τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων, θα είναι καθοριστική για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής τα επόμενα χρόνια. 11 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 12
13 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Η βιομηχανία εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της κυπριακής οικονομίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διατήρηση της αναπτυξιακής της δυναμικής. Κατά τη διάρκεια του 2025, ο βιομηχανικός τομέας κατέγραψε θετικές επιδόσεις, ενισχύοντας την παραγωγική δραστηριότητα, διευρύνοντας τις προοπτικές ανάπτυξης και ενδυναμώνοντας το επενδυτικό ενδιαφέρον. Η πορεία αυτή αντανακλά τη συνεχιζόμενη προσαρμοστικότητα και την ανθεκτικότητα του τομέα απέναντι στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες. Το 2025, η Μεταποιητική Βιομηχανία κατέγραψε ετήσια αύξηση 3,4% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), επιβεβαιώνοντας τη σημαντική συμβολή της στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Παρά τις προκλήσεις που εξακολουθούν να επηρεάζουν το διεθνές οικονομικό περιβάλλον, η κυπριακή βιομηχανία συνεχίζει να ενισχύει την ανταγωνιστικότητά της, αξιοποιώντας στοχευμένες πολιτικές, την καινοτομία και τη διεθνή συνεργασία ως βασικούς μοχλούς βιώσιμης ανάπτυξης. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η μέση ετήσια βιομηχανική παραγωγή το 2025 κατέγραψε αύξηση 1,5% τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σηματοδοτώντας επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Η εξέλιξη αυτή, αντανακλά τη σταδιακή ενίσχυση της παραγωγικής δραστηριότητας και τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο Δείκτης Βιομηχανικής Παραγωγής, με έτος βάσης το 2021=100, κατέγραψε αύξηση 4,8% στον Γενικό Δείκτη κατά το 2025. Ιδιαίτερα θετική ήταν η επίδοση του τομέα «Κατασκευή άλλων μη μεταλλικών ορυκτών προϊόντων», ο οποίος σημείωσε αύξηση 12,5%, καθώς και του τομέα «Βιομηχανία ξύλου και κατασκευή προϊόντων από ξύλο και φελλό, εκτός από έπιπλα», με αύξηση 11,6%. Ανοδική πορεία κατέγραψαν επίσης οι κλάδοι «Παραγωγή βασικών μετάλλων και κατασκευή μεταλλικών προϊόντων» και «Κατασκευή επίπλων, άλλες μεταποιητικές δραστηριότητες και επισκευή και εγκατάσταση μηχανημάτων και εξοπλισμού». Αντίθετα, τις σημαντικότερες μειώσεις για το έτος παρουσίασαν οι τομείς «Κατασκευή χαρτιού και προϊόντων από χαρτί και εκτυπώσεις» και «Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, Σύνολο». Το 2025, οι κύριες κατηγορίες προϊόντων που διαμόρφωσαν τις εξαγωγές της Κύπρου, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία εξωτερικού εμπορίου, παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Σημαντικότερη κατηγορία εξακολούθησαν να αποτελούν τα ορυκτά καύσιμα, ορυκτέλαια και προϊόντα απόσταξής τους, περιλαμβανομένων ασφαλτούχων ουσιών και ορυκτών κεριών. Ακολούθησαν τα πλοία, σκάφη και πλωτές κατασκευές, τα φαρμακευτικά προϊόντα, καθώς και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, αυγά, φυσικό μέλι και λοιπά βρώσιμα προϊόντα ζωικής προέλευσης. Μεταξύ των σημαντικότερων εξαγώγιμων κατηγοριών παρέμειναν επίσης τα αιθέρια έλαια, τα ρητινοειδή και τα παρασκευάσματα αρωματοποιίας, καλλυντικών και προϊόντων περιποίησης. Κατά τη διάρκεια του 2025, το Επιμελητήριο Λεμεσού συνέχισε να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για τη στήριξη και ενίσχυση της βιομηχανικής δραστηριότητας στην επαρχία. Ξεχωριστή δράση αποτέλεσε η επίσκεψη του Υπουργού Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, κ. Γιώργου Παπαναστασίου, στη Λεμεσό, έπειτα από πρόσκληση του Επιμελητηρίου. Στο πλαίσιο της παρουσίας του στη Λεμεσό, πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε βιομηχανικές μονάδες της επαρχίας και ακολούθησε ανοικτή συζήτηση στις εγκαταστάσεις του ΕΒΕΛ με τα μέλη του, παρέχοντας την ευκαιρία για ουσιαστικό διάλογο σχετικά με τις προκλήσεις και τις προοπτικές του βιομηχανικού τομέα. Παράλληλα, το ΕΒΕΛ πραγματοποίησε σειρά επισκέψεων σε επιχειρήσεις των Βιομηχανικών Περιοχών της Λεμεσού, κατά τις οποίες καταγράφηκαν οι ανάγκες, οι προκλήσεις και οι εισηγήσεις των επιχειρήσεων. Τα ζητήματα που αναδείχθηκαν προωθήθηκαν στα αρμόδια υπουργεία και στις κρατικές υπηρεσίες, με στόχο την εξεύρεση λύσεων που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη της βιομηχανίας της Λεμεσού. Το Επιμελητήριο συνέχισε να στηρίζει έμπρακτα τις βιομηχανίες-μέλη του, συμμετέχοντας σε σημαντικές εκδηλώσεις που ανέδειξαν τις επενδύσεις τους σε νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις και σύγχρονες υποδομές, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό τους ρόλο στην περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση της βιομηχανίας της Λεμεσού.
Η Επιτροπή Βιομηχανίας του ΕΒΕ Λεμεσού συνέχισε και το 2025 το έργο της, εστιάζοντας στην προώθηση και επίλυση σημαντικών ζητημάτων που απασχολούν τις Βιομηχανικές Περιοχές και Ζώνες της επαρχίας Λεμεσού. Οι εργασίες της Επιτροπής επικεντρώθηκαν σε θέματα υποδομών, κυκλοφοριακής διαχείρισης, ανάπτυξης νέων βιομηχανικών περιοχών, καθώς και σε ζητήματα που επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανικών επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο κυκλοφοριακό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι Βιομηχανικές Περιοχές, με κύρια αναφορά στη Βιομηχανική Περιοχή Αγίου Αθανασίου. Η Επιτροπή ενημερώθηκε για τις εξελίξεις που αφορούν τη δημιουργία νέας εξόδου προς τον δρόμο Κολωνακίου, ένα έργο που αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην αποσυμφόρηση της περιοχής και στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας. Παράλληλα, συζητήθηκαν οι προτεινόμενες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, καθώς και το έργο Park & Ride, το οποίο τελικά δεν προχώρησε έπειτα από τις παρεμβάσεις του Συνδέσμου Βιομηχάνων Αγίου Αθανασίου. Σημαντική θέση στις εργασίες της Επιτροπής κατείχε και το θέμα των ενοικίων στις Βιομηχανικές Περιοχές, το οποίο εξακολουθεί να απασχολεί έντονα τις επιχειρήσεις. Εξετάστηκαν οι εξελίξεις σε σχέση με τις αυξήσεις των ενοικίων και υπογραμμίστηκε η ανάγκη καθιέρωσης ενός διαφανούς και αντικειμενικού μηχανισμού καθορισμού τους. Στο πλαίσιο αυτό, αποφασίστηκε η προώθηση κοινής παρέμβασης όλων των Συνδέσμων Βιομηχανιών, σε συνεργασία με την Επιτροπή Βιομηχανίας του ΕΒΕΛ, προς τις αρμόδιες αρχές. ΧΟΡΗΓΙΕΣ/ΚΟΝΔΥΛΙΑ Κατά το 2025, το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας συνέχισε την προκήρυξη και υλοποίηση σημαντικών σχεδίων χορηγιών, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την ενεργειακή αναβάθμιση και την ενίσχυση της εξωστρέφειας των κυπριακών επιχειρήσεων. Τα σχέδια αυτά αξιοποιούν εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους και αποσκοπούν στη στήριξη των επιχειρήσεων, την αύξηση της ανταγωνιστικότητάς τους και την προσαρμογή τους στις σύγχρονες οικονομικές και τεχνολογικές απαιτήσεις. Μεταξύ των σημαντικών δράσεων περιλαμβάνεται το Σχέδιο Ψηφιακής Αναβάθμισης των Επιχειρήσεων (Προκήρυξη 2025), το οποίο παρέχει οικονομική στήριξη για την υλοποίηση επενδύσεων σε ψηφιακές υποδομές, σύγχρονες τεχνολογικές λύσεις και συστήματα που συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Παράλληλα, προωθήθηκε το Σχέδιο εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων για τη φόρτιση ηλεκτρικών ή plug-in υβριδικών οχημάτων, με στόχο την ενίσχυση της χρήσης καθαρών μορφών ενέργειας και τη στήριξη της ηλεκτροκίνησης. Ιδιαίτερη σημασία είχε επίσης η συνέχιση της χρηματοδοτικής στήριξης για τη συμμετοχή κυπριακών επιχειρήσεων σε εκθέσεις στην Κύπρο και το εξωτερικό, μέσω κονδυλίων συνολικού ύψους €1.700.000 για την τριετία 2024-2026. Η δράση αυτή συμβάλλει στην ενίσχυση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, στη διεύρυνση των εμπορικών τους συνεργασιών και στην προβολή των κυπριακών προϊόντων και υπηρεσιών σε διεθνείς αγορές. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ/ΖΩΝΕΣ 14
Όσον αφορά τη Βιομηχανική Ζώνη Μοναγρουλλίου, η Επιτροπή ενημερώθηκε για την έγκριση κονδυλίου ύψους €1,5 εκατ. για την κατασκευή της κεντρικής οδικής αρτηρίας, έργο που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη της περιοχής. Η αξιοποίηση της Ζώνης θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς αναμένεται να δημιουργήσει νέες επενδυτικές ευκαιρίες, να ενισχύσει την απασχόληση και να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση για βιομηχανικούς χώρους. Παράλληλα, το Επιμελητήριο διατήρησε συνεχή επικοινωνία με το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, καθώς και με άλλες αρμόδιες υπηρεσίες παρακολουθώντας στενά την πρόοδο του έργου. Με στόχο την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ επιχειρηματικής κοινότητας και Πολιτείας, η Επιτροπή αποφάσισε τη διοργάνωση ανοικτής συζήτησης με τη συμμετοχή των βιομηχανικών επιχειρήσεων της Λεμεσού και εκπροσώπων του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, με σκοπό την καταγραφή των κυριότερων προκλήσεων και την προώθηση κοινών λύσεων. Παράλληλα, η Επιτροπή εξέτασε και άλλα ζητήματα που επηρεάζουν τη βιομηχανική δραστηριότητα, όπως η επάρκεια υδάτινων πόρων στις Βιομηχανικές Περιοχές και οι πιθανές επιπτώσεις περιορισμών στην υδροδότηση των επιχειρήσεων. Επίσης, συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την αξιοποίηση των φωτοβολταϊκών συστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του υφιστάμενου πλαισίου, ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση και αξιοποίηση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τις βιομηχανικές επιχειρήσεις. 15 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 ΕΜΠΟΡΙΟ 16
Κατά το έτος 2025, το λιανικό εμπόριο στην Κύπρο παρουσίασε ανοδική πορεία, καταγράφοντας σημαντική αύξηση τόσο στην αξία όσο και στον όγκο των πωλήσεων σε σύγκριση με το 2024. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας Κύπρου, η αγορά διατήρησε τη θετική της δυναμική, γεγονός που αντανακλά την ενίσχυση της καταναλωτικής ζήτησης και της οικονομικής δραστηριότητας. Για την περίοδο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025, ο Δείκτης Αξίας Κύκλου Εργασιών Λιανικού Εμπορίου αυξήθηκε κατά 6,3%, ενώ ο Δείκτης Όγκου κατέγραψε αύξηση 8,2%, γεγονός που υποδηλώνει ενίσχυση των πραγματικών πωλήσεων και της καταναλωτικής δραστηριότητας. Σε επίπεδο επιμέρους κατηγοριών, η μεγαλύτερη αύξηση στην αξία των πωλήσεων καταγράφηκε στο λιανικό εμπόριο τροφίμων, ποτών και καπνού σε ειδικευμένα καταστήματα, με άνοδο 12,4%. Ακολούθησαν τα εδώδιμα προϊόντα, με αύξηση 7,8%, καθώς και το λιανικό εμπόριο εξοπλισμού πληροφοριακών συστημάτων, οικιακού εξοπλισμού, επιμορφωτικών και ψυχαγωγικών ειδών, βιβλίων, γραφικής ύλης, παιχνιδιών, φυτών, ρολογιών και κοσμημάτων, το οποίο σημείωσε τη μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο, 25,8%. Στη θετική πορεία του λιανικού εμπορίου συνέβαλαν και τα μέτρα στήριξης που συνέχισαν να εφαρμόζονται από το προηγούμενο έτος. Συγκεκριμένα, ο μηδενικός συντελεστής ΦΠΑ (0%) ίσχυσε για συγκεκριμένα βασικά αγαθά, όπως το παιδικό γάλα, οι παιδικές πάνες και οι πάνες ενηλίκων, τα γυναικεία είδη υγιεινής, καθώς και τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Το μέτρο εφαρμόστηκε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 και στη συνέχεια παρατάθηκε με νέο διάταγμα, με στόχο τη στήριξη των νοικοκυριών, τη συγκράτηση του κόστους βασικών αγαθών και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Η κατασκευαστική βιομηχανία της Κύπρου παρουσίασε σημαντική ανάπτυξη κατά τη διάρκεια του 2025, με την αυξημένη δραστηριότητα στον τομέα της οικιστικής ανάπτυξης να αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται, μεταξύ άλλων, στην αύξηση του αριθμού των αδειών οικοδομής που εκδόθηκαν κατά 19,5% την περίοδο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025, ενώ ο αριθμός των οικιστικών μονάδων που προβλέπονταν στις άδειες αυξήθηκε κατά 42,7% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Παράλληλα, οι πιέσεις στο κόστος κατασκευής εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό ζήτημα για τον κατασκευαστικό κλάδο. Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, ο Δείκτης Τιμών Κατασκευαστικών Υλικών σημείωσε αύξηση 1,30% κατά την περίοδο Ιανουαρίου–Δεκεμβρίου 2025 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Αντίθετα, το 2024 ο δείκτης είχε καταγράψει μείωση 0,81% σε σχέση με το 2023. Η αύξηση του δείκτη το 2025 οφείλεται κυρίως στην άνοδο των τιμών συγκεκριμένων υλικών. Ειδικότερα, σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν στη θραυστή άμμο για σκυρόδεμα (9,27%), στα μάρμαρα (7,98%), στα θραυστά σκύρα για σκυρόδεμα (7,28%), στα σιδερένια κάγκελα (6,60%), στα καλώδια (6,19%), στα θερμομονωτικά υλικά (5,25%) και στο έτοιμο σκυρόδεμα (4,14%). Σε επίπεδο ευρύτερων κατηγοριών, τα αδρανή ορυκτά σημείωσαν αύξηση 7,95%, ενώ τα ορυκτά συνολικά αυξήθηκαν κατά 3,34%. Ωστόσο, η εξέλιξη των τιμών δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλες τις κατηγορίες υλικών. Τα μεταλλικά προϊόντα κατέγραψαν μείωση 0,81%, ενώ μειώσεις σημειώθηκαν και σε συγκεκριμένα υλικά. Ενδεικτικά, οι τιμές των σωλήνων από χάλυβα μειώθηκαν κατά 7,61%, των συσκευών κλιματισμού κατά 6,27%, των λαμπτήρων κατά 4,90%, του δομικού πλέγματος κατά 4,10%, του σιδήρου οικοδομής κατά 3,67%, των πρόσθετων σκυροδέματος και σοβά κατά 3,29% και του κατασκευαστικού χάλυβα κατά 2,89%. Συνεπώς, παρότι ο συνολικός Δείκτης Τιμών Κατασκευαστικών Υλικών παρουσίασε σχετικά περιορισμένη ετήσια αύξηση το 2025, η εξέλιξη των επιμέρους τιμών παρέμεινε ανομοιογενής, με σημαντικές αυξήσεις σε ορισμένα βασικά υλικά και παράλληλες μειώσεις σε άλλα. Οι βασικοί εμπορικοί εταίροι της Κύπρου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το έτος 2025 ήταν, κατά σειρά, η Ελλάδα με €2,9 δισ., η Ιταλία με €988,1 εκατ., η Γερμανία με €782,6 εκατ., η Ισπανία με €600,4 εκατ., η Γαλλία με €290,8 εκατ. και το Βέλγιο με €246,3 εκατ. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, το σύνολο των εισαγωγών το 2025 ανήλθε στα €13,8 δισ., παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με τα €12,4 δισ. του 2024. Οι εισαγωγές περιλάμβαναν τόσο προϊόντα από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και από τρίτες χώρες. Η Ε.Ε. εξακολούθησε να αποτελεί τον κύριο προμηθευτή αγαθών για την Κύπρο, με εισαγωγές που ισοδυναμούν με το 50% - 55% των συνολικών εισαγωγών, καλύπτοντας το μεγαλύτερο ποσοστό του συνόλου. Σχετικά με τις εγγραφές μηχανοκίνητων οχημάτων, από τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας προκύπτει αύξηση. Ο συνολικός αριθμός των εγγραφέντων οχημάτων αυξήθηκε κατά 5,8% την περίοδο Ιανουαρίου-Δεκεμβρίου και έφτασε τις 52.508 σε σύγκριση με 49.616 κατά την ίδια περίοδο του 2024. 17 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
Αναλυτικά ο συνολικός αριθμός των εγγραφέντων οχημάτων για τα τελευταία τρία χρόνια ήταν, 2025: 52.508, 2024: 49.616 και 2023: 45.494. Στο 4,7% αυξήθηκε το μερίδιο των ηλεκτροκίνητων οχημάτων το 2025, από 4,0% το 2024, ενώ τα υβριδικά κατέγραψαν ισχυρή άνοδο, φτάνοντας το 44,3% από 37,1% την προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου. Αντίθετα υποχώρησε το μερίδιο των βενζινοκίνητων επιβατικών αυτοκινήτων σαλούν στο 42,0% το 2025 από 48,6% το 2024, ενώ τα πετρελαιοκίνητα μειώθηκαν στο 8,9% από 10,3%. Το 2025, η εφοδιαστική αλυσίδα συνέχισε να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, οι οποίες προήλθαν κυρίως από τις γεωπολιτικές εντάσεις, την επιβολή νέων δασμών, τις διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές – με χαρακτηριστικό παράδειγμα την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα, τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και την αβεβαιότητα που συνδέθηκε με τις πληθωριστικές πιέσεις. Παράλληλα, ενισχύθηκαν οι τάσεις αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης (AI) και επαναπατρισμού παραγωγικών και επιχειρησιακών δραστηριοτήτων (nearshoring), με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από απομακρυσμένες αγορές και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων. Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν τη σημασία του εκσυγχρονισμού και της βιώσιμης αναδιάρθρωσης της εφοδιαστικής αλυσίδας, ως βασικής προϋπόθεσης για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του εμπορίου και της ανθεκτικότητας των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η μετάβαση σε πιο βιώσιμα πρότυπα λειτουργίας συνδέεται άμεσα με την ενσωμάτωση των κριτηρίων ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία και Εταιρική Διακυβέρνηση) και τη συμμόρφωση με τις νέες ευρωπαϊκές κανονιστικές και χρηματοοικονομικές απαιτήσεις. Ταυτόχρονα, η υιοθέτηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας και η αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών συμβάλλουν στη βελτίωση της λειτουργικής αποδοτικότητας, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στην αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους καταναλωτές. Το e-kalathi τέθηκε σε λειτουργία στην Κύπρο στις 12 Ιουνίου 2025 ως ηλεκτρονική πλατφόρμα παρακολούθησης τιμών, που διαχειρίζεται η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Η πλατφόρμα περιλαμβάνει βασικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης και παρακολουθείται από καταναλωτικούς φορείς ως προς την εξέλιξη των τιμών και του αριθμού των προϊόντων. Η κυπριακή αγορά ακινήτων διατήρησε την ισχυρή της δυναμική το 2025, με τη συνολική αξία των συναλλαγών να φτάνει τα €6,5 δισ., σημειώνοντας αύξηση 8% σε σχέση με το 2024. Την ίδια ώρα, ο αριθμός των συναλλαγών αυξήθηκε κατά 4%, αγγίζοντας τις 25.600. Κατά τη διάρκεια του 2025, εκδόθηκαν συνολικά 8.159 οικοδομικές άδειες στην Κύπρο, αριθμός αυξημένος κατά 19,5% σε σύγκριση με τις 6.827 άδειες του προηγούμενου έτους. Τα οικιστικά ακίνητα συνέχισαν να αποτελούν τον βασικό πυλώνα της αγοράς, με συνολική αξία συναλλαγών €4,5 δισ., που αντιστοιχεί στο 69% του συνόλου. Καθοριστική ήταν η συμβολή των διαμερισμάτων, τα οποία αποτέλεσαν τον κύριο μοχλό ανάπτυξης, καλύπτοντας περίπου το 60% της συνολικής αύξησης στις αξίες συναλλαγών. Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, την περίοδο Ιανουαρίου – Δεκεμβρίου του 2025, κατατέθηκαν στα επαρχιακά κτηματολογικά γραφεία συνολικά 18.114 πωλητήρια έγγραφα σε σύγκριση με 15.797 το 2024. Το 2025, οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) ανέλαβαν πλήρως την έκδοση αδειών οικοδομής και πολεοδομίας μετά τη μεταρρύθμιση. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 18 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σημαντικά θέματα απασχόλησαν την Επιτροπή Εμπορίου του Επιμελητηρίου μας. Ένα από τα θέματα που απασχόλησαν την Επιτροπή ήταν η εφαρμογή του Συστήματος Επιστροφής Εγγύησης (Deposit Return System – DRS). Το σχέδιο αυτό έχει ως στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος συλλογής και διαλογής συσκευασιών, το οποίο θα αδειοδοτείται από το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος και θα λειτουργεί ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Το σύστημα αυτό εφαρμόζεται ήδη με μεγάλη επιτυχία σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Η εφαρμογή του στην Κύπρο αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά ανακύκλωσης σε συνδυασμό με την εφαρμογή του συστήματος Πληρώνω όσο Πετώ σε όλους τους Δήμους. Η Επιτροπή ασχολήθηκε επίσης με τους Εδαφικούς Περιορισμούς Προμήθειας (Territorial Supply Constraints – TSCs) και τις επιπτώσεις τους στις τοπικές επιχειρήσεις. Τέτοιου είδους πρακτικές, που εφαρμόζονται κυρίως από πολυεθνικές εταιρείες του εξωτερικού, περιορίζουν τον υγιή ανταγωνισμό και τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς. Συζητήθηκε επίσης ο πιθανός αντίκτυπος της ηλεκτρονικής εφαρμογής e-kalathi στους εμπόρους και τους καταναλωτές.
Η Επιτροπή επίσης εξέτασε την παγιοποίηση του Σχεδίου Χορηγιών για την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και τις επιπτώσεις που αυτή ενδέχεται να έχει στους εισαγωγείς ηλεκτρικών οχημάτων. Το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων θα πρέπει να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό στην ανακοίνωση νέου Σχεδίου, ακολουθώντας μια σταθερή και μακροπρόθεσμη πολιτική επί του θέματος, προς όφελος τόσο του δημόσιου συμφέροντος όσο και του καταναλωτικού κοινού. Το εμπόριο μέσω των κατεχομένων απασχόλησε επίσης την Επιτροπή. Η μη επαρκής εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής περιορίζει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων όσον αφορά το είδος των εμπορευμάτων που εισέρχονται στις ελεύθερες περιοχές. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εισηγήθηκε όπως το κράτος διαθέσει τους απαραίτητους πόρους για τη διενέργεια ορθών, συστηματικών και αποτελεσματικών ελέγχων. Ένα ακόμη σημαντικό θέμα που απασχόλησε την Επιτροπή, ήταν η αδειοδότηση προσωπικού από τρίτες χώρες. Πρόκειται για μια χρονοβόρα και ψυχοφθόρα διαδικασία, η οποία προκαλεί σημαντική ταλαιπωρία και δημιουργεί προβλήματα τόσο στους εργοδότες, όσο και στους ενδιαφερόμενους εργαζομένους. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες που καταβάλλονται από τη Δημόσια Υπηρεσία, η διαδικασία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από πολύπλοκη και δαιδαλώδη γραφειοκρατία, με αποτέλεσμα να παραμένει χρονοβόρα και αναποτελεσματική. Η πρόσφατη εφαρμογή της ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων για την εργοδότηση προσωπικού από τρίτες χώρες αποτελεί ένα θετικό βήμα, το οποίο εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη βελτίωση της κατάστασης. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 19 ΑΠΟΝΟΜΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ Η αποτελεσματική και έγκαιρη απονομή της Δικαιοσύνης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας, την ασφάλεια δικαίου και τη δημιουργία ενός σταθερού και αξιόπιστου επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Για την επιχειρηματική κοινότητα της Λεμεσού, η ομαλή λειτουργία των δικαστηρίων και η έγκαιρη επίλυση διαφορών αποτελούν ζητήματα ιδιαίτερης σημασίας, δεδομένου του σημαντικού οικονομικού και επιχειρηματικού ρόλου της πόλης. Το ΕΒΕ Λεμεσού αναγνωρίζει τη σημαντική προσπάθεια που καταβάλλεται για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης και την αντιμετώπιση των διαχρονικών προκλήσεων που αφορούν, μεταξύ άλλων, τον χρόνο εκδίκασης των υποθέσεων, τη διαχείριση του όγκου εργασίας των δικαστηρίων και την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων. Η αποτελεσματική λειτουργία των δικαστηρίων δεν αφορά μόνο την επίλυση υφιστάμενων διαφορών, αλλά συμβάλλει ευρύτερα στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων, των επενδυτών και των πολιτών προς τους θεσμούς. Το ΕΒΕ Λεμεσού θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την αξιοποίηση της ψηφιοποίησης, την απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών, καθώς και την ενίσχυση των μηχανισμών εναλλακτικής επίλυσης διαφορών, όπου αυτό είναι εφικτό. Το ΕΒΕ Λεμεσού θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να καταθέτει τεκμηριωμένες εισηγήσεις, μεταφέροντας τις ανάγκες και τις προτεραιότητες της επιχειρηματικής κοινότητας και συμβάλλοντας, στο πλαίσιο του θεσμικού του ρόλου, στον συνεχή εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση του συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης. Επίσης εκπρόσωποι του Επιμελητηρίου συμμετέχουν ως πάρεδροι στο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών εκπροσωπώντας τον επιχειρηματικό κόσμο της Λεμεσού.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 20
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 21 Ο τομέας των υπηρεσιών στην Κύπρο κατέγραψε σημαντική ανάπτυξη και επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα κατά το 2025, παραμένοντας η βασική κινητήρια δύναμη της κυπριακής οικονομίας. Ειδικότερα σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (Έρευνα Πλοιοδιαχειριστριών Εταιρειών, από την Υπηρεσία Ισοζυγίου Πληρωμών του Τμήματος Στατιστικής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου) η κυπριακή ναυτιλία συνέβαλε περίπου κατά 7% στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας. Τα συνολικά έσοδα του κλάδου ξεπέρασαν για πρώτη φορά τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι διοικητικές, επαγγελματικές και τουριστικές υπηρεσίες κατέγραψαν θετικές επιδόσεις, ενισχύοντας τόσο τα δημόσια έσοδα όσο και τη ρευστότητα της οικονομίας. Η Λεμεσός διατήρησε τον ρόλο της ως κορυφαίο οικονομικό κέντρο της χώρας, με ισχυρή παρουσία στους τομείς της ναυτιλίας, της τεχνολογίας και πληροφορικής (ICT), των επαγγελματικών υπηρεσιών και της αγοράς ακινήτων. Η Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου ανακοίνωσε τα τελευταία στοιχεία για τον Δείκτη Κύκλου Εργασιών στις Υπηρεσίες για το 2025, σύμφωνα με τα οποία οι περισσότερες κατηγορίες οικονομικής δραστηριότητας κατέγραψαν αύξηση. Οι επιδόσεις του τομέα των υπηρεσιών αντικατοπτρίζουν τη συνεχιζόμενη αναπτυξιακή πορεία της κυπριακής οικονομίας, η οποία στηρίζεται κυρίως στον τουρισμό, την τεχνολογία και τις επαγγελματικές υπηρεσίες. Ειδικότερα, σημαντική αύξηση καταγράφηκε στις υπηρεσίες παροχής καταλύματος και εστίασης (ξενοδοχεία και εστιατόρια) κατά 9,5%, στις διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες προς τις επιχειρήσεις κατά 11,2%, στις επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες κατά 4,6% και στον τομέα της ενημέρωσης και επικοινωνίας κατά 4,3%. Αξιοσημείωτη ήταν επίσης η επίδοση επιμέρους κλάδων. Ενδεικτικά, οι δραστηριότητες υπηρεσιών πληροφορίας κατέγραψαν εντυπωσιακή αύξηση της τάξης του 27,7%. Ο συγκεκριμένος κλάδος περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, όπως η ανάπτυξη λογισμικού, η παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε θέματα τεχνολογίας, η διαχείριση πληροφοριακών συστημάτων, η τεχνική υποστήριξη και η διασφάλιση της κυβερνοασφάλειας και της ασφάλειας των πληροφοριών. Παράλληλα, θετικές επιδόσεις σημείωσαν οι αεροπορικές μεταφορές με αύξηση 18,7%, η διαφήμιση και η έρευνα αγοράς με αύξηση 6,0%, οι εκδοτικές δραστηριότητες με αύξηση 3,5%, καθώς και οι δραστηριότητες ταξιδιωτικών πρακτορείων και γραφείων οργανωμένων ταξιδιών με αύξηση 5,6%. Θετική μεταβολή κατέγραψε επίσης ο τομέας των νομικών και λογιστικών δραστηριοτήτων, ο οποίος αυξήθηκε κατά 3,4%.
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή Υπηρεσιών ασχολήθηκε με σημαντικά και επίκαιρα ζητήματα που αφορούν τον κλάδο των υπηρεσιών, με στόχο την καταγραφή των προβληματισμών και των αναγκών των επιχειρήσεων, καθώς και την ανάδειξη θεμάτων που επηρεάζουν τη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητά τους. Μέσα από συζητήσεις και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των μελών, εξετάστηκαν οι κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τομέας και διαμορφώθηκαν εισηγήσεις και προτάσεις για την αντιμετώπισή τους. Παράλληλα, η Επιτροπή παρακολούθησε τις εξελίξεις σε θέματα που σχετίζονται με το επιχειρηματικό περιβάλλον και διαβίβασε τις θέσεις και τις εισηγήσεις του Επιμελητηρίου προς το ΚΕΒΕ για περαιτέρω εξέταση και διεκδίκηση. Στο πλαίσιο αυτό, οι προβληματισμοί και οι προτάσεις που καταγράφηκαν τέθηκαν προς συζήτηση, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση κοινών θέσεων και στην εξεύρεση λύσεων για ζητήματα που απασχολούν τον τομέα των υπηρεσιών και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αυτόν. ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Κατά το 2025, ο τομέας των δημόσιων μεταφορών στην Κύπρο παρουσίασε σημαντική ανάπτυξη και εκσυγχρονισμό. Οι βασικές προτεραιότητες αφορούσαν την πράσινη μετάβαση, τη βελτίωση των υποδομών, την ενίσχυση της χρήσης των δημόσιων συγκοινωνιών και την αντιμετώπιση της αυξανόμενης κυκλοφοριακής συμφόρησης. Το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων προώθησε διάφορες δράσεις με στόχο τη δημιουργία ενός πιο σύγχρονου, αποδοτικού και περιβαλλοντικά βιώσιμου συστήματος μεταφορών. Στο πλαίσιο αυτό, συνεχίστηκε η σταδιακή ένταξη ηλεκτρικών λεωφορείων στους στόλους των εταιρειών δημόσιων μεταφορών. Παράλληλα, κατά το 2025 παραχωρήθηκαν περίπου 2.500 χορηγίες ηλεκτροκίνησης, συνολικής αξίας €21,5 εκατομμυρίων, με σκοπό την ενθάρρυνση της χρήσης οχημάτων χαμηλών ή μηδενικών ρύπων. Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη βελτίωση των υποδομών των δημόσιων συγκοινωνιών. Μέσω του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «Θάλεια 2021–2027» προωθήθηκε παγκύπριο έργο ύψους €61 εκατομμυρίων για την κατασκευή και αναβάθμιση στάσεων και στεγάστρων λεωφορείων. Οι νέες «έξυπνες» στάσεις διαθέτουν ηλεκτρονικές οθόνες με πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, έξυπνο φωτισμό και ηχητικές αναγγελίες, ενώ παράλληλα βελτιώνουν την προσβασιμότητα για τα άτομα με αναπηρία. Ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι εξελίξεις στη Λεμεσό, όπου το 2025 ξεκίνησε η εφαρμογή σημαντικών έργων στο πλαίσιο του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Στόχος τους είναι να ενισχυθεί η χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών και να περιοριστεί η εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο. Η ανάγκη για τέτοιες παρεμβάσεις είναι ιδιαίτερα έντονη στη Λεμεσό, καθώς η ταχεία πληθυσμιακή και οικονομική ανάπτυξη της πόλης έχει οδηγήσει σε αυξημένη κυκλοφοριακή συμφόρηση. Η εγγραφή περίπου 16.000 νέων οχημάτων κάθε χρόνο επιβαρύνει περαιτέρω το οδικό δίκτυο. Για τον λόγο αυτό, παράλληλα με την ενίσχυση των δημόσιων μεταφορών, προωθείται και η κατασκευή του Βόρειου Παρακαμπτήριου Λεμεσού, με στόχο τη βελτίωση της κυκλοφοριακής ροής και την αποσυμφόρηση βασικών οδικών κόμβων. Σύμφωνα με στοιχεία της Εταιρείας Μεταφοράς Επιβατών Λεμεσού (ΕΜΕΛ), το σύνολο των διακινήσεων το 2025 ανήλθε σε 7.012.140, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με τις 6.463.457 διακινήσεις το 2024 και τις 6.248.058 το 2023, καταγράφοντας μια σταθερά ανοδική πορεία κατά την τελευταία τριετία. Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει την ανάγκη για συνεχή βελτίωση και αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών, ώστε να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις αυξανόμενες ανάγκες της πόλης και των κατοίκων της. Συμπερασματικά, οι εξελίξεις του 2025 καταδεικνύουν ότι η Κύπρος στρέφεται σταδιακά προς ένα πιο βιώσιμο μοντέλο μετακίνησης. Η ηλεκτροκίνηση, οι σύγχρονες υποδομές, οι λεωφορειολωρίδες, τα συστήματα Park & Ride και η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και των εκπομπών ρύπων. Παράλληλα, μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών και να καταστήσουν τις κυπριακές πόλεις πιο λειτουργικές, προσβάσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον. 22 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 ΝΑΥΤΙΛΙΑ & ΠΛΟΙΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ Κατά το 2025, το Κυπριακό Ναυτιλιακό Επιμελητήριο (ΚΝΕ) επικεντρώθηκε σε καίρια ζητήματα ναυτιλιακής πολιτικής και στρατηγικές προτεραιότητες που επηρεάζουν την Κυπριακή και τη διεθνή ναυτιλία. Μέσα από τη συνεχή εκπροσώπηση και προώθηση των θέσεων των εταιρειών-Μελών του, συνέβαλε στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης της Κυπριακής Ναυτιλιακής Βιομηχανίας, ενός από τους πλέον σταθερούς και σημαντικούς πυλώνες της Κυπριακής Οικονομίας. Απανθρακοποίηση της Ναυτιλίας Μέσα από την ενεργό συμμετοχή του στο Διεθνές Ναυτιλιακό Επιμελητήριο (ICS) και την Ένωση Ευρωπαίων Πλοιοκτητών (ECSA) συμμετείχε στις σχετικές διεργασίες για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού ναυτιλιακού νομοθετικού πλαισίου για την απανθρακοποίηση της Ευρώπης από τα Μέλη του και στη διαμόρφωση ενός μεσοπρόθεσμου πλαισίου από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών από τη διεθνή ναυτιλία γύρω στο 2050. Προστασία από επιθέσεις κατά των πλοίων και ναυτικών Το 2025 χαρακτηρίστηκε από σοβαρές προκλήσεις για την ασφάλεια στη θάλασσα, λόγω της κλιμάκωσης των επιθέσεων των Χούθι κατά εμπορικών πλοίων και ναυτικών. Το ΚΝΕ,συνέχισε να υποστηρίζει τη διαφύλαξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας και την ενίσχυση της προστασίας ναυτικών και πλοίων σε περιοχές υψηλού κινδύνου. Παρά τις σημαντικές επενδύσεις της ναυτιλιακής βιομηχανίας σε τεχνολογία, μέτρα ασφάλειας και εκπαίδευση προσωπικού, παραμένει αναγκαία η περαιτέρω ενίσχυση των σχετικών πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της διεθνούς κοινότητας. Υφυπουργείο Ναυτιλίας Το ΚΝΕ συνέχισε τη στενή συνεργασία του με το Υφυπουργείο Ναυτιλίας για την υλοποίηση της εθνικής ναυτιλιακής στρατηγικής, την προώθηση της ψηφιοποίησης και την πράσινη μετάβαση του κλάδου. Η συντονισμένη δράση τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και σε διεθνή φόρα, διασφαλίζει ότι η Κύπρος παραμένει ένα κορυφαίο, σύγχρονο και βιώσιμο ναυτιλιακό κέντρο. Εφαρμογή του Πυλώνα ΙΙ του ΟΟΣΑ Το ΚΝΕ συμμετείχε ενεργά στη εφαρμογή του Πυλώνα ΙΙ και στην αξιολόγηση αντισταθμιστικών μέτρων, με στόχο τον περιορισμό τυχών επιπτώσεων σε επηρεαζόμενες επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο ειδικής Ομάδας Εργασίας του Υπουργείου Οικονομικών, αξιολογήθηκαν διάφορα, συμβατά με τον ΟΟΣΑ φορολογικά κίνητρα. Η αξιολόγηση των προτεινόμενων μέτρων συνεχίστηκε μέσω ανεξάρτητης μελέτης αντικτύπου. Ιδιαίτερης σημασίας για τη ναυτιλιακή βιομηχανία ήταν η διατήρηση του Συστήματος Φόρου Χωρητικότητας (Tonnage Tax System), το οποίο παρέμεινε ανεπηρέαστο από την εφαρμογή των κανόνων του Πυλώνα ΙΙ. 23
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 24 Κοινωνική Ασφάλιση Ναυτικών της ΕΕ Το ΚΝΕ, σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Ναυτιλίας και τα αρμόδια Υπουργεία, αξιολόγησε τη δυνατότητα εισαγωγής Σχεδίου Κρατικής Ενίσχυσης για Ευρωπαίους ναυτικούς που εργοδοτούνται σε πλοία υπό Κυπριακή Σημαία. Η πρωτοβουλία αυτή βασίζεται στις Κατευθυντήριες Γραμμές της ΕΕ για τις Κρατικές Ενισχύσεις στις Θαλάσσιες Μεταφορές. Η υιοθέτησή της από την Κύπρο θα ενισχύσει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της Κυπριακής Σημαίας και θα παρέχει μεγαλύτερη σαφήνεια στους πλοιοκτήτες και τούς εργοδότες των ναυτικών. Άμεσες Ξένες Επενδύσεις Το ΚΝΕ συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του πλαισίου για τον Έλεγχο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (FDI Screening), υποστηρίζοντας την υιοθέτηση ενός ισορροπημένου και πρακτικού μηχανισμού που να προστατεύει τα εθνικά συμφέροντα χωρίς να αποθαρρύνει τις επενδύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, εισηγήθηκε και πέτυχε την εξαίρεση επενδύσεων που σχετίζονται με την κατασκευή ή αγοραπωλησία πλοίων από το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας. Με την εφαρμογή του σχετικού νόμου, η Κύπρος ενισχύει την αξιοπιστία της ως σύγχρονος και ανταγωνιστικός επενδυτικός προορισμός, διατηρώντας παράλληλα την ελκυστικότητά της σε ναυτιλιακά-συναφή επενδύσεις. Φορολογική Μεταρρύθμιση Κατά τη διάρκεια του 2025, το ΚΝΕ παρακολούθησε στενά τις εξελίξεις της φορολογικής μεταρρύθμισης και υπέβαλε εξειδικευμένες εισηγήσεις για θέματα που επηρεάζουν τη ναυτιλία. Με ικανοποίηση καταγράφηκε η κατάργηση του Περί Χαρτοσήμων Νόμου, ενώ διασφαλίστηκε ότι η υφιστάμενη εφαρμογή του «κανόνα των 90 ημερών» δεν θα επηρεαστεί. Παράλληλα, το ΚΝΕ προχώρησε σε τεκμηριωμένες παρεμβάσεις υπέρ της υιοθέτησης αντισταθμιστικών μέτρων που θα συμβάλουν στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας και του ναυτιλιακού τομέα, στο πλαίσιο των ευρύτερων μεταρρυθμίσεων που υιοθετήθηκαν.
ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 25 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
Η τουριστική βιομηχανία της Κύπρου κατέγραψε εξαιρετικά θετική πορεία το 2025, συνεχίζοντας τη δυναμική ανάπτυξη των τελευταίων ετών. Οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 12,2% σε σύγκριση με το 2024, φτάνοντας τα 4.534.073 άτομα έναντι 4.040.200 το προηγούμενο έτος. Η επίδοση αυτή αποτελεί νέο ιστορικό υψηλό για τον κυπριακό τουρισμό και επιβεβαιώνει τη θέση του ως έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της οικονομίας της χώρας. Το 2025 ο τουρισμός συνέβαλε καθοριστικά στην οικονομική ανάπτυξη της Κύπρου, ενισχύοντας σημαντικά το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν και στηρίζοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας στους τομείς της φιλοξενίας, της εστίασης, των μεταφορών, του εμπορίου και των συναφών υπηρεσιών. Η αυξημένη τουριστική δραστηριότητα λειτούργησε ως μοχλός ανάπτυξης τόσο για τις παράκτιες όσο και για τις αστικές περιοχές, δημιουργώντας πολλαπλασιαστικά οφέλη για το σύνολο της οικονομίας. Παρά τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές προκλήσεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου συμπεριλαμβανομένων της συνεχιζόμενης σύρραξης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, η Κύπρος διατήρησε τη θέση της ως ένας ασφαλής και ελκυστικός τουριστικός προορισμός. Η σταδιακή προσαρμογή των αγορών στις διεθνείς εξελίξεις, σε συνδυασμό με τις στοχευμένες ενέργειες προβολής της χώρας, συνέβαλαν στη διατήρηση της εμπιστοσύνης των επισκεπτών και στην προσέλκυση νέων τουριστικών ροών. Το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε η σημαντικότερη αγορά για τον κυπριακό τουρισμό το 2025, αντιπροσωπεύοντας το 31,8% της συνολικής τουριστικής κίνησης. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το Ισραήλ με ποσοστό 13,0%, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική σημασία της αγοράς αυτής για την Κύπρο. Ακολούθησαν η Πολωνία με 8,2%, η Γερμανία με 6,1%, η Ελλάδα με 3,9% και η Σουηδία με 3,4%. Η διεύρυνση και διαφοροποίηση των αγορών προέλευσης συνέβαλε στη μείωση της εξάρτησης από συγκεκριμένες χώρες και ενίσχυσε την ανθεκτικότητα του τουριστικού τομέα. Όσον αφορά τον σκοπό του ταξιδιού, η συντριπτική πλειονότητα των επισκεπτών, ποσοστό 79,8%, επισκέφθηκε την Κύπρο για διακοπές. Παράλληλα, το 13,1% ταξίδεψε για επίσκεψη σε φίλους ή συγγενείς, ενώ το 7,0% για επαγγελματικούς λόγους. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η Κύπρος εξακολουθεί να αποτελεί κυρίως προορισμό αναψυχής, διατηρώντας παράλληλα τη δυναμική της και στον επαγγελματικό και συνεδριακό τουρισμό. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η επίδοση των τουριστικών εσόδων, τα οποία ανήλθαν στα €3,696 δισεκατομμύρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 15,2% σε σύγκριση με τα €3,209 δισεκατομμύρια του 2024. Η αύξηση αυτή ξεπέρασε την αντίστοιχη αύξηση των αφίξεων, γεγονός που υποδηλώνει ενίσχυση της τουριστικής δαπάνης και της συνολικής συνεισφοράς του κλάδου στην οικονομία. Παράλληλα, η μέση κατά κεφαλή δαπάνη ανήλθε στα €815,16 παρουσιάζοντας αύξηση 2,6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Οι επιδόσεις αυτές καταδεικνύουν ότι ο κυπριακός τουρισμός δεν αναπτύσσεται μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά, προσελκύοντας επισκέπτες με υψηλότερη αγοραστική δύναμη και αυξημένη καταναλωτική συμπεριφορά. Η συνεχής αναβάθμιση των τουριστικών υποδομών, η ανάπτυξη νέων μορφών τουρισμού και η ενίσχυση της συνδεσιμότητας της Κύπρου με διεθνείς αγορές συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση αυτής της θετικής πορείας. Το 2025 η κρουαζιέρα στο λιμάνι Λεμεσού κατέγραψε σημαντική ανάκαμψη και εντυπωσιακή αύξηση της επιβατικής κίνησης, επιβεβαιώνοντας τις θετικές προοπτικές του κλάδου. Συγκεκριμένα, ο αριθμός των επιβατών κρουαζιέρας ανήλθε στις 244.700, παρουσιάζοντας αύξηση 123,9% σε σύγκριση με τους 109.300 επιβάτες του 2024. Παράλληλα, οι αφίξεις κρουαζιερόπλοιων αυξήθηκαν από 72 το 2024 σε 104 το 2025, σημειώνοντας άνοδο της τάξεως του 44,4%. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 26
Η σημαντική αυτή βελτίωση αποδίδεται στη σταδιακή εξομάλυνση των συνθηκών στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς και στις συντονισμένες προσπάθειες των αρμόδιων αρχών και φορέων για την ενίσχυση της θέσης της Κύπρου ως ελκυστικού προορισμού κρουαζιέρας. Τα αποτελέσματα του 2025 επιβεβαιώνουν τη δυναμική του λιμανιού Λεμεσού και την αυξανόμενη εμπιστοσύνη των διεθνών εταιρειών κρουαζιέρας προς την Κύπρο. Όσον αφορά τη θαλάσσια επιβατική σύνδεση Κύπρου–Ελλάδας, ο αριθμός των δρομολογίων παρέμεινε ουσιαστικά σταθερός, με 28 προσεγγίσεις το 2025 έναντι 29 το 2024. Παράλληλα, ο αριθμός των επιβατών παρουσίασε οριακή αύξηση, φθάνοντας τους 7.871 επιβάτες σε σύγκριση με 7.750 το προηγούμενο έτος. Οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν τις προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης της κρουαζιέρας και της θαλάσσιας επιβατικής διασύνδεσης της Κύπρου, συμβάλλοντας στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και στην ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος της χώρας. Παράλληλα, η υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής για την ανάπτυξη της κρουαζιέρας αναμένεται να ενδυναμώσει περαιτέρω τον ρόλο της Λεμεσού ως βασικού κόμβου κρουαζιέρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Συνολικά, το 2025 αποτέλεσε μία από τις καλύτερες χρονιές για τον κυπριακό τουρισμό, τόσο από πλευράς αφίξεων όσο και από πλευράς εσόδων. Οι θετικές επιδόσεις δημιουργούν ισχυρές προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια, ενισχύοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Κύπρου και συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη της χώρας. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 27 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή Τουρισμού πραγματοποίησε επισκέψεις σε επιχειρήσεις-μέλη του ΕΒΕΛ που δραστηριοποιούνται στον τομέα του τουρισμού και της φιλοξενίας, με στόχο την άμεση καταγραφή των προβλημάτων, των αναγκών και των εισηγήσεών τους. Μέσα από τις συναντήσεις αναδείχθηκαν κοινά ζητήματα που απασχολούν τον κλάδο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης των ξενοδοχειακών μονάδων, η ανάγκη για ενισχυμένη και πιο στοχευμένη προβολή της Κύπρου και ιδιαίτερα της Λεμεσού στις διεθνείς τουριστικές εκθέσεις, καθώς και η προώθηση μέτρων και κινήτρων για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των τουριστικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα της εξεύρεσης και διατήρησης κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και στην ανάγκη για καλύτερη ενημέρωση των επιχειρήσεων σχετικά με τα διαθέσιμα σχέδια και προγράμματα του Υφυπουργείου Τουρισμού. Για τα επιμέρους ζητήματα που τέθηκαν από τα μέλη, το ΕΒΕΛ προχώρησε σε παρεμβάσεις και επαφές με τις αρμόδιες αρχές και κρατικές υπηρεσίες, επιδιώκοντας την προώθηση λύσεων και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος του κλάδου. Παράλληλα, η Επιτροπή διατύπωσε θέσεις και εισηγήσεις αναφορικά με την Εθνική Στρατηγική Ανάπτυξης της Κρουαζιέρας, τις οποίες υπέβαλε στη Μόνιμη Επιτροπή Τουρισμού του ΚΕΒΕ. Επιπρόσθετα, συμμετείχε στη δημόσια διαβούλευση για τη νέα Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον Τουρισμό, καταθέτοντας εισηγήσεις που επικεντρώνονται στην προώθηση του βιώσιμου τουρισμού, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τομέα και στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των τοπικών κοινωνιών, στο πλαίσιο των σύγχρονων περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών προκλήσεων. Το Επιμελητήριο υλοποίησε επίσης στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης, παρέχοντας στα μέλη του έγκαιρη και ουσιαστική πληροφόρηση σχετικά με τις διαδικασίες υποβολής αιτήσεων, τα χρονοδιαγράμματα και τις επιλέξιμες δαπάνες των διαφόρων σχεδίων χορηγιών. Παράλληλα, στήριξε την προβολή και ανάδειξη του τουριστικού τομέα μέσω συνεντεύξεων και άρθρων που δημοσιεύθηκαν στο ψηφιακό, δίγλωσσο newsletter του ΕΒΕΛ «Επιχειρηματική Λεμεσός», αναδεικνύοντας τις εξελίξεις, τις προκλήσεις και τις προοπτικές του κλάδου. Μέσα από τις πιο πάνω δράσεις, το ΕΒΕΛ ενίσχυσε τον ρόλο του ως αξιόπιστου εκπροσώπου και συνδετικού κρίκου μεταξύ των τουριστικών επιχειρήσεων της Λεμεσού, των αρμόδιων κρατικών φορέων και των διαθέσιμων πολιτικών και μέτρων στήριξης του τομέα.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Κατά το 2025, το Υφυπουργείο Τουρισμού συνέχισε την υλοποίηση στοχευμένων σχεδίων χορηγιών και αναπτυξιακών δράσεων, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του κυπριακού τουριστικού προϊόντος, την αναβάθμιση των υποδομών και την προώθηση της βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στην αναβάθμιση των ξενοδοχειακών μονάδων και των τουριστικών καταλυμάτων που βρίσκονται σε ορεινές, ακριτικές και απομακρυσμένες περιοχές. Μέσω σχεδίου χορηγιών συνολικού προϋπολογισμού €3 εκατομμυρίων, παρασχέθηκαν κίνητρα για έργα εκσυγχρονισμού, ενεργειακής αναβάθμισης, ψηφιακού μετασχηματισμού και βελτίωσης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη βιώσιμη ανάπτυξη των επιχειρήσεων του κλάδου. Παράλληλα, το Υφυπουργείο προώθησε σχέδιο χορηγιών για την αναβίωση της υπαίθρου και των ορεινών και ακριτικών περιοχών μέσω της δημιουργίας αυθεντικών τουριστικών εμπειριών. Το σχέδιο αποσκοπεί στον εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος μέσα από δράσεις που αναδεικνύουν την τοπική γαστρονομία, τον πολιτισμό, τη φύση και τις παραδοσιακές δραστηριότητες, συμβάλλοντας στην ενίσχυση των τοπικών οικονομιών και στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Οι πιο πάνω παρεμβάσεις εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής Τουρισμού, η οποία δίνει έμφαση στη βιωσιμότητα, την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος. Μέσα από τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, το Υφυπουργείο Τουρισμού επιδιώκει να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του τομέα και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμη και ισόρροπη ανάπτυξη του κυπριακού τουρισμού. ΧΟΡΗΓΙΕΣ/ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΕΤΑΠ ΛΕΜΕΣΟΥ) Το 2025 αποτέλεσε ακόμη μία χρονιά ουσιαστικής ανάπτυξης και εξωστρέφειας για την Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής Περιφέρειας Λεμεσού (ΕΤΑΠ Λεμεσού), η οποία συνέχισε να υλοποιεί τη στρατηγική της με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Λεμεσού, την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, την ανάπτυξη νέων θεματικών μορφών τουρισμού και την ανάδειξη της επαρχίας ως ποιοτικού, βιώσιμου και αυθεντικού προορισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Προβολή της Λεμεσού στις Διεθνείς Αγορές Η ΕΤΑΠ Λεμεσού, συνέχισε δυναμικά την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων προβολής στις σημαντικότερες αγορές ενδιαφέροντος, αξιοποιώντας σύγχρονα εργαλεία ψηφιακού μάρκετινγκ και στρατηγικές συνεργασίες. Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιήθηκε διαδικτυακές εκστρατείες μέσω Google στις αγορές προτεραιότητας αγορές του Ηνωμένου Βασιλείου, του Ισραήλ, της Πολωνίας, της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Ελβετίας και της Κύπρου, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της προβολής και της αναγνωρισιμότητας της Λεμεσού ως τουριστικού προορισμού. Παράλληλα, η ΕΤΑΠ ενίσχυσε σημαντικά την παρουσία της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εφαρμόζοντας μια σύγχρονη ψηφιακή στρατηγική επικοινωνίας που αύξησε την απήχηση του προορισμού και ενδυνάμωσε την αλληλεπίδραση με το διεθνές κοινό. 28
Δημιουργία Ψηφιακού Περιεχομένου Στον τομέα της προβολής, η ΕΤΑΠ Λεμεσού υλοποίησε ολοκληρωμένες ψηφιακές εκστρατείες στις κύριες αγορές ενδιαφέροντος, αξιοποιώντας σύγχρονα εργαλεία ψηφιακού μάρκετινγκ, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και εξειδικευμένες διεθνείς πλατφόρμες προβολής. Στο πλαίσιο αυτό, προωθήθηκαν ειδικές μορφές τουρισμού της Λεμεσού, με έμφαση στον ποδηλατικό και καταδυτικό τουρισμό, την οινογαστρονομία, τα Κρασοχώρια και τα Κουμανταροχώρια, τα Χριστουγεννιάτικα Χωριά, καθώς και οι αυθεντικές εμπειρίες που προσφέρουν η πόλη και η ύπαιθρος. Παράλληλα, δημιουργήθηκε νέο οπτικοακουστικό και φωτογραφικό υλικό υψηλής ποιότητας, το οποίο αξιοποιήθηκε στις διεθνείς εκστρατείες προβολής και στις προωθητικές ενέργειες της ΕΤΑΠ Λεμεσού. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στην ανάπτυξη της ψηφιακής παρουσίας της Λεμεσού μέσα από τη συνεχή ενίσχυση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τη συνεργασία με δημιουργούς περιεχομένου και influencers, συμβάλλοντας στην ενδυνάμωση της αναγνωρισιμότητας του προορισμού και στην ανάδειξη της Λεμεσού ως σύγχρονου, αυθεντικού και ολόχρονου τουριστικού προορισμού. Προώθηση Ειδικών Μορφών Τουρισμού Στο πλαίσιο της διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος, η ΕΤΑΠ Λεμεσού έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην προβολή ειδικών μορφών τουρισμού. Οι ποδηλατικές διαδρομές της επαρχίας προωθήθηκαν μέσω της διεθνούς πλατφόρμας Epic Road Rides, απευθυνόμενες σε χιλιάδες φίλους της ποδηλασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ο καταδυτικός τουρισμός προβλήθηκε μέσω της εξειδικευμένης διεθνούς πλατφόρμας Divernet, ενισχύοντας την εικόνα της Λεμεσού ως προορισμού υπαίθριων δραστηριοτήτων και θαλάσσιου τουρισμού. Αναβάθμιση Ψηφιακών Υπηρεσιών Η ΕΤΑΠ Λεμεσού προχώρησε στην αναβάθμιση της επίσημης τουριστικής ιστοσελίδας της Λεμεσού www.limassoltourism.com με στόχο την καλύτερη ενημέρωση και εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Παράλληλα, δημιουργήθηκε εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Chatbot), η οποία παρέχει άμεση και εύκολη πρόσβαση σε χρήσιμες πληροφορίες για τον προορισμό. Επιπλέον, εμπλουτίστηκε το φωτογραφικό αρχείο και δημιουργήθηκε νέο προωθητικό υλικό, το οποίο αξιοποιείται στις δράσεις προβολής της Λεμεσού στην Κύπρο και στο εξωτερικό. 29 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
Φιλοξενία Μια από τις πιο σημαντικές δράσεις ήταν και η φιλοξενία δημοσιογράφων, influencers, bloggers, τουριστικών πρακτόρων και εκπροσώπων διεθνών μέσων ενημέρωσης. Κατά τη διάρκεια του 2025 φιλοξενήθηκαν επαγγελματίες του τουρισμού και εκπρόσωποι μέσων ενημέρωσης από την Πολωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ουκρανία, την Ιορδανία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλες χώρες, συμβάλλοντας στη δημιουργία σημαντικής διεθνούς δημοσιότητας και στην προβολή της Λεμεσού σε αγορές υψηλής προτεραιότητας. Αναβάθμιση Τουριστικού Προϊόντος Η ΕΤΑΠ Λεμεσού συνέχισε να επενδύει στην αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος της Επαρχίας Λεμεσού, υλοποιώντας έργα υποδομής και δράσεις που αναδεικνύουν την περιοχή και βελτιώνουν την εμπειρία των επισκεπτών στις κοινότητες της επαρχίας. Στο πλαίσιο των δράσεων αυτών, δημιουργήθηκαν νέα σημεία θέας και σημεία φωτογράφισης στα Κρασοχώρια, υλοποιήθηκαν θεματικά γκράφιτι σε κοινότητες της υπαίθρου, χαρτογραφήθηκε η οικολογική διαδρομή Αλυκές – Περιβαλλοντικό Κέντρο Ακρωτηρίου και εγκαταστάθηκαν παγκάκια, κάδοι απορριμμάτων και άλλες υποδομές, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών και στην ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Επαρχίας Λεμεσού Συμμετοχή σε Εκθέσεις και Διοργανώσεις Η ΕΤΑΠ Λεμεσού συμμετείχε στην τουριστική έκθεση ITB Berlin 2025, στο Βερολίνο, καθώς και σε προωθητικές παρουσιάσεις στο Birmingham και το Bristol, ενισχύοντας την παρουσία της Λεμεσού στις αγορές του εξωτερικού. Παράλληλα, υποστήριξε σημαντικές διοργανώσεις, όπως το «Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ελεύθερης Κατάδυσης» ενισχύοντας την προβολή της Λεμεσού ως προορισμού αθλητικού τουρισμού. Ευρωπαϊκά Προγράμματα Η ΕΤΑΠ Λεμεσού συμμετείχε ενεργά στο έργο HERIT ADAPT – Interreg Euro-MED, ως ένας από τους βασικούς εταίρους του έργου, με ευθύνη για τον συντονισμό των δράσεων επικοινωνίας και διάχυσης των αποτελεσμάτων, καθώς και για την υλοποίηση του πιλοτικού έργου στην Επαρχία Λεμεσού. Κατά το 2025 υλοποιήθηκαν σημαντικές δράσεις στο Ιερό του Απόλλωνα Υλάτη, το οποίο επιλέχθηκε ως πιλοτικός χώρος εφαρμογής του έργου. Μέσα από την αξιοποίηση καινοτόμων ψηφιακών τεχνολογιών, όπως η δημιουργία τρισδιάστατου μοντέλου απεικόνισης (3D Modelling) και μοντέλου εικονικής πραγματικότητας (Virtual Reality), αναπτύχθηκαν σύγχρονα εργαλεία που συμβάλλουν στην ανάδειξη, τη διαχείριση και την προστασία του αρχαιολογικού χώρου, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα της πολιτιστικής κληρονομιάς απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, το έργο ενίσχυσε τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων φορέων, της τοπικής κοινωνίας και της επιστημονικής κοινότητας, προωθώντας μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Μέσα από τη συμμετοχή της στο έργο, η Λεμεσός αναδεικνύεται ως παράδειγμα καλής πρακτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Οι δράσεις της ΕΤΑΠ Λεμεσού κατά το 2025 συνέβαλαν ουσιαστικά στην προβολή της Λεμεσού, στην αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος και στην ενίσχυση της συνεργασίας με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. Μέσα από τις πρωτοβουλίες αυτές, η Λεμεσός ενίσχυσε τη θέση της ως ένας σύγχρονος και ελκυστικός προορισμός, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για βιώσιμη και ποιοτική τουριστική ανάπτυξη. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 30
ΕΡΕΥΝΑ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 31 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
Μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών, οικονομικών και τεχνολογικών προκλήσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της ασφάλειας και της ανθεκτικότητάς της και στην επιτάχυνση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις αυτές, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού συνέχισε, για ακόμη μία χρονιά, να παρακολουθεί στενά τις νέες πρωτοβουλίες και να ενημερώνει τα μέλη του για προγράμματα χρηματοδότησης και ευκαιρίες ανάπτυξης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε σημαντικές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας και της τεχνολογικής της ανάπτυξης. Μεταξύ αυτών ήταν η «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας», η οποία έθεσε ως προτεραιότητες τη μείωση της γραφειοκρατίας και της εξάρτησης της Ευρώπης από κρίσιμες εισαγωγές, και η «Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία», που στοχεύει στη μείωση του ενεργειακού κόστους και στη στήριξη των καθαρών τεχνολογιών. Παράλληλα, παρουσιάστηκε το Σχέδιο Δράσης για μια «Ήπειρο Τεχνητής Νοημοσύνης», το οποίο προβλέπει επενδύσεις €200 δισεκατομμυρίων και τη δημιουργία νέων υπολογιστικών υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης. Επιπλέον, μέσα από την «Ένωση Δεξιοτήτων» και τη στρατηγική για τις νεοφυείς και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, προωθήθηκαν η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων, η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και η στήριξη καινοτόμων επιχειρήσεων. Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε επίσης η παρουσίαση, τον Ιούνιο του 2025, του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς. Η πρωτοβουλία έχει στόχο την προστασία και αποκατάσταση της υγείας των θαλασσών, την ενίσχυση της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας και τη στήριξη των παράκτιων κοινοτήτων. Για την εφαρμογή των σχετικών δράσεων ανακοινώθηκε χρηματοδότηση ύψους €1 δισεκατομμυρίου. Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, καθώς ο Ευρωπαίος Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών, Δρ Κώστας Καδής, έχει την ευθύνη του συγκεκριμένου χαρτοφυλακίου. Το Επιμελητήριο Λεμεσού παρακολούθησε στενά τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και τις νέες πρωτοβουλίες που επηρεάζουν την επιχειρηματική κοινότητα. Παράλληλα, ενημέρωνε τα μέλη του για ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα χρηματοδότησης, σχέδια χορηγιών και ευκαιρίες που αφορούν την έρευνα, την καινοτομία, την ψηφιακή αναβάθμιση, την πράσινη μετάβαση και την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων. Ιδιαίτερη σημασία είχε η δημιουργία, το 2025, της νέας Αντιπροεδρίας και Επιτροπής Καινοτομίας και Τεχνολογίας του Επιμελητηρίου. Μέσα από τη νέα αυτή δομή, το ΕΒΕΛ ενίσχυσε τον ρόλο του στην παρακολούθηση των τεχνολογικών εξελίξεων, στη διασύνδεση των επιχειρήσεων με το οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας και στην προώθηση θεμάτων όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Παράλληλα, συνέχισε την ενεργό συμμετοχή του στα ευρωπαϊκά έργα DiGiNN και CMMI– MaRITeC-X, ενώ πραγματοποίησε συναντήσεις με οργανισμούς που συμμετέχουν στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων με στόχο τη διερεύνηση δυνατοτήτων συνεργασίας. Συνέχισε επίσης, την προβολή πρωτοβουλιών και επιτυχιών των επιχειρήσεων της Λεμεσού μέσα από τη μηνιαία ηλεκτρονική εφημερίδα «Επιχειρηματική Λεμεσός». Παράλληλα, το ΕΒΕΛ μέσω των Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων συμμετείχε ενεργά σε σεμινάρια, συνέδρια, εκδηλώσεις και συναντήσεις. Ενδεικτικά, συμμετείχε: Στην τέταρτη αξιολόγηση του έργου CMMI–MaRITeC-X στις 7 και 8 Ιουλίου 2025. Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης παρουσιάστηκαν η πρόοδος, τα αποτελέσματα, οι ερευνητικές δραστηριότητες και οι υποδομές του CMMI Εκπαιδευτικές παρουσιάσεις και συμμετοχή σε δράσεις, όπως Science Fairs, σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης της Λεμεσού, στο πλαίσιο του έργου CMMI–MaRITeC-X Δημοσίευση έρευνας για την καταγραφή του επιπέδου ωκεάνιου γραμματισμού στη Δημοτική και Μέση Εκπαίδευση, στην οποία συμμετείχαν 454 μαθητές, στο πλαίσιο του έργου CMMI–MaRITeC-X Συμμετοχή σε περιβαλλοντικές δράσεις, όπως καθαρισμός παραλίας σε συνεργασία με άλλους οργανισμούς Διοργάνωση ενημερωτικής ημερίδας για τον τουριστικό τομέα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου DiGiNN, με θέμα τις ψηφιακές τεχνολογίες, τα εργαλεία και τις χρηματοδοτικές ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιήσουν οι επιχειρήσεις του κλάδου Συμμετοχή σε εκδήλωση δικτύωσης του DiGiNN, κατά την οποία παρουσιάστηκαν η πορεία του έργου και οι δυνατότητες ψηφιακής αναβάθμισης που παρέχονται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις Τακτικές συναντήσεις και επικοινωνία με τους εταίρους των έργων CMMI–MaRITeC-X και DiGiNN για την παρακολούθηση της πορείας τους, τον συντονισμό των δράσεων και τον προγραμματισμό των επόμενων βημάτων32 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
33 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Συμμετοχή, με φυσική παρουσία ή διαδικτυακά, σε ενημερωτικές ημερίδες για ευρωπαϊκά προγράμματα, οι οποίες διοργανώθηκαν από φορείς όπως το Υπουργείο Οικονομικών και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Συναντήσεις με οργανισμούς που συμμετέχουν στην υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων Συναντήσεις με εκπροσώπους διπλωματικών αποστολών διαπιστευμένων στην Κύπρο Στον τομέα της καινοτομίας, οι δύο εκδόσεις του Επιχειρηματικού Βαρόμετρου του ΕΒΕ Λεμεσού για το 2025 κατέγραψαν τις απόψεις και τα σχέδια των επιχειρήσεων της Λεμεσού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Άνοιξης 2025, σχεδόν μία στις τρεις επιχειρήσεις σχεδίαζε να εισαγάγει κάποια μορφή καινοτομίας, σε σύγκριση με μόλις 13% στην προηγούμενη έκδοση. Καταγράφηκε επίσης ενδιαφέρον για εκπαιδευτικά προγράμματα, κυρίως σε θέματα πράσινης ανάπτυξης, κυκλικής οικονομίας και ESG. Στην έκδοση του Φθινοπώρου 2025, η μεταποίηση και το εμπόριο παρουσίασαν πιο θετική εικόνα με επιχειρήσεις να σχεδιάζουν νέες επενδύσεις και αύξηση της παραγωγής τους. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις του τομέα των Υπηρεσιών εμφανίστηκαν πιο προσεκτικές. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις ενδιαφέρονται περισσότερο για την καινοτομία, αλλά συνεχίζουν να χρειάζονται κατάρτιση, κατάλληλες υποδομές και στήριξη. Παράλληλα, το ΕΒΕΛ συνέχισε τις προσπάθειες του για τη δημιουργία του Επιστημονικού Τεχνολογικού Πάρκου (ΕΤΠ) στο Πεντάκωμο, διατηρώντας το έργο ψηλά στις προτεραιότητες του. Το ΕΒΕΛ θεωρεί ότι η δημιουργία του Πάρκου μπορεί να ενισχύσει το τεχνολογικό οικοσύστημα της Λεμεσού, να προσελκύσει νέες επενδύσεις και να δημιουργήσει ευκαιρίες συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και ερευνητικών οργανισμών. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού ανέπτυξε, για ακόμη μία χρονιά, συνεργασίες και διατήρησε επαφές με κυβερνητικούς φορείς, θεσμικά όργανα, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Στο επίκεντρο των ενεργειών του βρέθηκαν οι ανάγκες των μελών του, με στόχο την προώθηση της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και της ψηφιακής μετάβασης καθώς και την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και ευκαιριών προς όφελος τους. CMMI/MARITEC-X Το 2025 αποτέλεσε ακόμη μία σημαντική χρονιά για το ευρωπαϊκό έργο CMMI – MaRITeC-X και το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (CMMI). Συνεχίστηκε για ακόμη μια χρονιά η υλοποίηση των δράσεων του έργου με έμφαση στην έρευνα, την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και την ενίσχυση της καινοτομίας στον θαλάσσιο και ναυτιλιακό τομέα. Υπενθυμίζεται ότι η συνολική χρηματοδότηση του έργου ανέρχεται στα €30 εκατομμύρια εκ των οποίων τα €15 εκατομμύρια προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τα υπόλοιπα €15 εκατομμύρια από την Κυπριακή Δημοκρατία. Μέσω της χρηματοδότησης αυτής δημιουργήθηκε το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (Cyprus Marine and Maritime Institute), ένα Κέντρο Αριστείας που έχει ως στόχο την προώθηση υψηλού επιπέδου έρευνας, την ανάπτυξη τεχνολογίας και την ενίσχυση της καινοτομίας στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας. Το έργο ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2019 και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2026. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού συμμετέχει ως εταίρος στο έργο συμβάλλοντας στην ενημέρωση της επιχειρηματικής κοινότητας, των μαθητών, των εκπαιδευτικών και του κοινού. Μέσα από τις δράσεις του, το Επιμελητήριο επιδιώκει να φέρει την κοινωνία πιο κοντά στη θάλασσα και να αναδείξει θέματα όπως η προστασία της θαλάσσιας ζωής, η αντιμετώπιση της ρύπανσης, ο ωκεάνιος γραμματισμός και οι ευκαιρίες απασχόλησης στη γαλάζια οικονομία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε το 2025 στην ενημέρωση των μαθητών. Το Επιμελητήριο πραγματοποίησε επισκέψεις και διαδραστικές παρουσιάσεις σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία της πόλης και επαρχίας Λεμεσού. Παράλληλα, το Επιμελητήριο συμμετείχε σε εκπαιδευτικές εκδηλώσεις όπως τα Science Fairs όπου οι μαθητές γνώρισαν καλύτερα τη θαλάσσια ζωή και ενημερώθηκαν για τις επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στις θάλασσες μέσα από διαδραστικά εργαλεία όπως η εικονική πραγματικότητα (VR). Στο πλαίσιο των δράσεων του έργου, το ΕΒΕΛ πραγματοποίησε έρευνα μεταξύ μαθητών Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης της Λεμεσού. Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 454 μαθητές με στόχο να καταγραφεί το επίπεδο των γνώσεων τους για τη θάλασσα και τη θαλάσσια ζωή, οι πηγές από τις οποίες ενημερώνονται και η συμμετοχή τους σε σχετικές δραστηριότητες.
Για τους μαθητές των Γυμνασίων προστέθηκε ερώτηση σχετικά με τα μπλε επαγγέλματα για να διαπιστωθεί κατά πόσο γνωρίζουν τις ευκαιρίες που συνδέονται με αυτά. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στην έκθεση που δημοσίευσε το Επιμελητήριο με τίτλο «Ocean Literacy: Assessment of Primary and Lower Secondary Education in Limassol». Συνολικά, υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 1.000 μαθητές Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης συμμετείχαν συνολικά στις εκπαιδευτικές παρουσιάσεις, στα Science Fairs και στις υπόλοιπες σχετικές δράσεις που πραγματοποίησε το Επιμελητήριο Λεμεσού για το 2025, στο πλαίσιο του έργου CMMI – MaRITeC-X. Μέσα από παρουσιάσεις, παιχνίδια και βιωματικές δραστηριότητες, οι μαθητές ενημερώθηκαν για την προστασία των ωκεανών, τη θαλάσσια ρύπανση και τη σημασία της μείωσης των πλαστικών αποβλήτων. Οι μεγαλύτεροι μαθητές είχαν επίσης την ευκαιρία να γνωρίσουν τα μπλε επαγγέλματα και τις επαγγελματικές ευκαιρίες που προσφέρει η γαλάζια οικονομία. Υποστηρίζοντας την κυκλική οικονομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, το Επιμελητήριο Λεμεσού σε συνεργασία με το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία πραγματοποίησε δράση για την επαναχρησιμοποίηση οστράκων. Εστιατόριο στη Λεμεσό παραχώρησε όστρακα τα οποία αντί να καταλήξουν στα απόβλητα, χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή τεχνητών υφάλων συμβάλλοντας στην προστασία της θαλάσσιας ζωής και των οικοσυστημάτων μας. Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης προς τιμήν του εστιατορίου, απονεμήθηκε στην επιχείρηση πιστοποιητικό εκτίμησης για τη συμμετοχή της στη δράση. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα παράδειγμα του πώς μια απλή πράξη μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στις θάλασσές μας και στις επόμενες γενιές. Το Επιμελητήριο διατήρησε τακτική επικοινωνία με το CMMI για την πορεία του έργου CMMI – MaRITeC-X. Μέσα από συναντήσεις, το Επιμελητήριο ενημερωνόταν για τις τελευταίες εξελίξεις, συμμετείχε στον συντονισμό των δράσεων και στον προγραμματισμό των επόμενων βημάτων. Παράλληλα, συμμετείχε σε εκδηλώσεις και άλλες δραστηριότητες του CMMI ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη μεταξύ τους συνεργασία. Τον Ιούλιο του 2025, το Επιμελητήριο συμμετείχε στην τέταρτη αξιολόγηση του έργου CMMI–MaRITeC-X, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 7 και 8 Ιουλίου. Στην αξιολόγηση συμμετείχαν οι εταίροι του έργου, εκπρόσωπος του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Έρευνας (REA) και εκπρόσωποι του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής όπου παρουσιάστηκαν η πρόοδος, τα βασικά αποτελέσματα, οι ερευνητικές δραστηριότητες και οι υποδομές του CMMI. Το ΕΒΕΛ συνέχισε για ακόμη μια χρονιά την επικοινωνία και προβολή του έργου. Μέσω της μηνιαίας ηλεκτρονικής εφημερίδας «Επιχειρηματική Λεμεσός», της ιστοσελίδας, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των υπόλοιπων επικοινωνιακών του καναλιών, προώθησε άρθρα, συνεντεύξεις, δράσεις και ανακοινώσεις συνεργασιών. Μέσα από τη συνεχή ενημέρωση και τις δράσεις του, το Επιμελητήριο συνέβαλε στην ευρύτερη προβολή του έργου και στην ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων, των μαθητών και της κοινωνίας για την προστασία της θάλασσας, τη γαλάζια οικονομία και τη σημασία της έρευνας και της καινοτομίας. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 34 DiGiNN, Digital Innovation Hub Cyprus Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού συνέχισε και το 2025 την ενεργή συμμετοχή του στο DiGiNN (Ευρωπαϊκός Κόμβος Ψηφιακής Καινοτομίας της Κύπρου), σε συνεργασία με το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ) και τα υπόλοιπα τοπικά Επιμελητήρια, με συντονιστή της κοινοπραξίας το Ινστιτούτο Κύπρου. Βασικός του ρόλος παρέμεινε η σύνδεση του Κόμβου με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις της πόλης και επαρχίας Λεμεσού, μέσω της ενημέρωσής τους για τις δυνατότητες ψηφιακής αναβάθμισης και τις δωρεάν υπηρεσίες που μπορούν να αξιοποιήσουν για τη βελτίωση της λειτουργίας και της ανταγωνιστικότητάς τους. Υπενθυμίζεται ότι το DiGiNN έχει ως βασικό στόχο να στηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των δημόσιων οργανισμών. Λειτουργεί ως κεντρικό σημείο παροχής ενημέρωσης, καθοδήγησης και εξειδικευμένων υπηρεσιών. Το έργο είναι μία κοινοπραξία 11 οργανισμών του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα που επιλέχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Κόμβο Ψηφιακής Καινοτομίας (EDIH) της Κύπρου στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη». Το έργο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Η ανταπόκριση των επιχειρήσεων και των οργανισμών στις δράσεις του DiGiNN ήταν ιδιαίτερα θετική. Από την έναρξη του έργου, την 1η Δεκεμβρίου 2022, έως το τέλος του 2025, συνολικά 148 οργανισμοί ολοκλήρωσαν την Αξιολόγηση Ψηφιακής Ωριμότητας, ενώ 103 οργανισμοί αξιοποίησαν τις υπηρεσίες του DiGiNN. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν 60 εκπαιδευτικά προγράμματα στα οποία συμμετείχαν συνολικά 443 άτομα. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν τη σημαντική συμβολή του έργου στην ψηφιακή αναβάθμιση των κυπριακών επιχειρήσεων και οργανισμών. Τον Φεβρουάριο, το ΕΒΕΛ συμμετείχε σε εκδήλωση δικτύωσης όπου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του έργου μέχρι τότε καθώς και οι δυνατότητες ψηφιακής αναβάθμισης που προσφέρονται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στους δημόσιους οργανισμούς. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν απόψεις, εμπειρίες και καλές πρακτικές και να αναπτύξουν νέες επαγγελματικές επαφές και συνεργασίες. Το Επιμελητήριο συνέχισε να προβάλλει το DiGiNN μέσα από ενημερωτικές παρουσιάσεις, συνέδρια, την Ετήσια Γενική Συνέλευσή του και συναντήσεις με τοπικούς και διεθνείς επισκέπτες καθώς και μέσω της ιστοσελίδας, της μηνιαίας ηλεκτρονικής εφημερίδας «Επιχειρηματική Λεμεσός», των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των υπόλοιπων επικοινωνιακών του καναλιών. Τον Μάιο του 2025, δημοσίευσε ειδικό άρθρο για το έργο, παρουσιάζοντας τον ρόλο του ΕΒΕΛ ως σημείου ενημέρωσης για τα μέλη του και τις δωρεάν υπηρεσίες που μπορούν να αξιοποιήσουν τις ψηφιακές υπηρεσίες. Μέσα από τις δράσεις αυτές, το Επιμελητήριο συνέχισε να ενημερώνει τα μέλη του και να τα ενθαρρύνει να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που προσφέρει το DiGiNN. Τον Δεκέμβριο του 2025, το ΕΒΕΛ διοργάνωσε ενημερωτική ημερίδα για τον τουριστικό τομέα, σε συνεργασία με το ΚΕΒΕ και τους υπόλοιπους εταίρους. Η ημερίδα απευθυνόταν σε ξενοδοχεία, καταλύματα, επιχειρήσεις φιλοξενίας και εστίασης, τουριστικά γραφεία, παρόχους τουριστικών υπηρεσιών και άλλες επιχειρήσεις του κλάδου. Οι συμμετέχοντες ενημερώθηκαν για σύγχρονες τεχνολογίες και εργαλεία που μπορούν να στηρίξουν τη λειτουργία τους, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα chatbots, η κυβερνοασφάλεια, λύσεις ενεργειακής απόδοσης και εφαρμογές εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας. Παρουσιάστηκαν επίσης ευκαιρίες χρηματοδότησης για μικρομεσαίες επιχειρήσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα τραπεζικά ιδρύματα, καθώς και ο ρόλος του DiGiNN στην υποστήριξη του ψηφιακού τους μετασχηματισμού. Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με ανοικτή συζήτηση και δικτύωση μεταξύ των συμμετεχόντων. Το Επιμελητήριο Λεμεσού συνέβαλε ενεργά στην επικοινωνία και προβολή του έργου μέσα από δημοσιεύσεις στη μηνιαία ηλεκτρονική εφημερίδα «Επιχειρηματική Λεμεσός», συμμετοχές σε εκδηλώσεις και τηλεδιασκέψεις καθώς και παρουσιάσεις του DiGiNN. Με τις δράσεις αυτές, συνέχισε να ενημερώνει τα μέλη του για τις δωρεάν υπηρεσίες, τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και τις δυνατότητες εξειδικευμένης υποστήριξης που προσφέρει το έργο, συμβάλλοντας στην ψηφιακή αναβάθμιση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους. Οι επιχειρήσεις μπορούν να συμμετάσχουν και να αποκτήσουν πολύτιμη τεχνογνωσία για τη βελτίωση της λειτουργίας τους με τη χρήση εξειδικευμένων τεχνολογιών όπως: Υπολογιστική υψηλών επιδόσεων (High Performance Computing), Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence), Κυβερνοασφάλεια (Cybersecurity), καθώς και σε άλλες Κύριες Τεχνολογίες Ευρείας Εφαρμογής (Key enabling technologies), όπως Ταχεία Προτυποποίηση (rapid-prototyping), Ρομποτική (robotics) και Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT). Μέσα από το DiGiNN, τα μέλη του Επιμελητηρίου μπορούν να κάνουν εύκολα το πρώτο βήμα για την ψηφιακή αναβάθμιση της επιχείρησής τους, με εξειδικευμένη υποστήριξη. Το Επιμελητήριο τούς φέρνει σε επαφή με το αρμόδιο άτομο της ομάδας του DiGiNN το οποίο τους καθοδηγεί στη διαδικασία. Στη συνέχεια, συμπληρώνουν δωρεάν μια Αξιολόγηση Ψηφιακής Ωριμότητας, ώστε να εντοπιστούν οι ανάγκες και οι προτεραιότητες της επιχείρησής τους. Με βάση τα αποτελέσματα, ετοιμάζεται ένα σχέδιο ψηφιακής αναβάθμισης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους. Ακολούθως, μπορούν να αξιοποιήσουν επιδοτούμενες υπηρεσίες, όπως εκπαίδευση, συμβουλευτική, δοκιμή νέων τεχνολογιών πριν από την αγορά τους, δικτύωση και καθοδήγηση για εξεύρεση χρηματοδότησης. Μετά την ολοκλήρωση των υπηρεσιών, παρακολουθείται η πρόοδος της επιχείρησης και αξιολογείται ξανά το επίπεδο της ψηφιακής της ωριμότητας. Με αυτόν τον τρόπο, το ΕΒΕΛ και το DiGiNN βοηθούν τις επιχειρήσεις να κάνουν σταθερά βήματα προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα τους. 35
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 36 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, το Επιμελητήριο Λεμεσού διατήρησε ψηλά στις προτεραιότητές του την προώθηση της δημιουργίας του Επιστημονικού Τεχνολογικού Πάρκου (ΕΤΠ) στο Πεντάκωμο, προβαίνοντας σε συνεχείς παρεμβάσεις προς τους αρμόδιους φορείς. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Προέδρου της Δημοκρατίας, κ. Νίκου Χριστοδουλίδη, στη Λεμεσό στις 17 Μαΐου, το θέμα τέθηκε προς συζήτηση, μαζί με έργα και ζητήματα που είχαν διαβιβαστεί στην Κυβέρνηση από τους φορείς και τις αρχές της πόλης, με πρωτοβουλία του Επιμελητηρίου. Ακολούθως, τον Σεπτέμβριο, το Επιμελητήριο Λεμεσού διοργάνωσε παρουσίαση του έργου για την ανάπτυξη και λειτουργία του ΕΤΠ στο Πεντάκωμο. Η παρουσίαση πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία και εισήγηση του Επιμελητηρίου προς το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, στο πλαίσιο της διαχρονικής προσπάθειας για την προώθηση του έργου και την προσέλκυση κατάλληλου επενδυτή. Στο πλαίσιο της αναθεώρησης του πακέτου κινήτρων για την εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή, το Υπουργείο προκήρυξε διαγωνισμό για την ανάθεση συμβουλευτικών υπηρεσιών, με σκοπό την υποστήριξη της Αναθέτουσας Αρχής στη διενέργεια της ανταγωνιστικής διαδικασίας, ο οποίος ανατέθηκε στην PwC. Παράλληλα, το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας ανακοίνωσε την παράταση της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής προσφορών για τον διαγωνισμό εξεύρεσης στρατηγικού επενδυτή έως τις 28 Ιανουαρίου 2026. Η δημιουργία του Επιστημονικού Τεχνολογικού Πάρκου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την περαιτέρω ενίσχυση και ανάπτυξη των επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας, ενός δυναμικού και ταχέως αναπτυσσόμενου τομέα που συμβάλλει ουσιαστικά και ολοένα περισσότερο στην εθνική οικονομία. Πρόκειται για έναν κλάδο με σημαντικές προοπτικές, ο οποίος απαιτεί την έμπρακτη στήριξη των αρμοδίων φορέων, μέσω στοχευμένων επενδυτικών πρωτοβουλιών που θα ενισχύσουν και θα αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές του. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ Ο τομέας της τεχνολογίας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας παρέμεινε βασική προτεραιότητα για το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού και κατά το 2025. Στο πλαίσιο της αποστολής του να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της επιχειρηματικής κοινότητας, το Επιμελητήριο συνέχισε να παρακολουθεί τις εξελίξεις που επηρεάζουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Το ΕΒΕΛ προχώρησε στην ίδρυση Αντιπροεδρίας και Επιτροπής Καινοτομίας και Τεχνολογίας, ενισχύοντας τον ρόλο του στους συγκεκριμένους τομείς. Η Επιτροπή πραγματοποίησε την πρώτη της συνεδρία στις 27 Μαρτίου 2025 στην παρουσία του Προέδρου του ΕΒΕΛ κ. Ανδρέα Τσουλόφτα, υπό την προεδρία του Αντιπροέδρου Καινοτομίας και Τεχνολογίας κ. Δημοσθένη Μαυρέλλη. Σε αυτή συμμετέχουν επαγγελματίες με εμπειρία στους τομείς της τεχνολογίας και της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας, με στόχο την παρακολούθηση των εξελίξεων και την ανάδειξη των προκλήσεων και των ευκαιριών για τις επιχειρήσεις.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Η Επιτροπή, στις συναντήσεις της το 2025, επικεντρώθηκε σε θέματα που αφορούν την τεχνητή νοημοσύνη (artificial intelligence), την κυβερνοασφάλεια (cybersecurity), τη χρηματοοικονομική τεχνολογία (FinTech), την κβαντική υπολογιστική (quantum computing) και τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις. Παράλληλα, εξετάστηκαν τρόποι στήριξης των νεοφυών επιχειρήσεων, προσέλκυσης επενδύσεων και ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στη δημιουργία Κέντρου Καινοτομίας στη Λεμεσό, στις ανάγκες των επιχειρήσεων για κατάλληλες υποδομές και χρηματοδότηση καθώς και στη σύνδεση της καινοτομίας με την επιχειρηματικότητα. Το Επιμελητήριο Λεμεσού και το 2025, συνέχισε να παρακολουθεί την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη. Η αξιοποίηση της μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγικότητας, στην αυτοματοποίηση καθημερινών εργασιών, στην καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων και υπηρεσιών. Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις, τόσο συνολικά όσο και ανάλογα με το μέγεθός τους. Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου 37 Εφαρμογή και χρήση τεχνητής νοημοσύνης στις επιχειρήσεις Σύμφωνα με τον παραπάνω πίνακα, το 2025 αυξήθηκε η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις στην Κύπρο. Συγκεκριμένα, τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποίησε το 35,1% των μεγάλων επιχειρήσεων, το 15,3% των μεσαίων και το 7,7% των μικρών επιχειρήσεων. Οπότε, οι μεγάλες επιχειρήσεις συνέχισαν να χρησιμοποιούν περισσότερο αυτά τα εργαλεία. Συνολικά, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις αυξήθηκε από 7,9% το 2024 σε 9,3% το 2025. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνεται σταδιακά, παραμένουν όμως σημαντικές διαφορές ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 38 Κατά τη διάρκεια του 2025, το Επιμελητήριο συνέχισε να παρακολουθεί τις εξελίξεις και τις δράσεις φορέων που προωθούν την καινοτομία και την ψηφιοποίηση, όπως το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής και το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΙδΕΚ), έναν από τους βασικούς φορείς χρηματοδότησης ερευνητικών και καινοτόμων έργων στην Κύπρο. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία με το ΙδΕΚ, στο πλαίσιο της οποίας Λειτουργός του Ιδρύματος επισκεπτόταν σε μηνιαία βάση τα γραφεία του Επιμελητηρίου, παρέχοντας στα μέλη ενημέρωση και καθοδήγηση σχετικά με διαθέσιμα χρηματοδοτικά προγράμματα, ευκαιρίες χρηματοδότησης και δυνατότητες συμμετοχής σε ερευνητικές και καινοτόμες δράσεις. Σύμφωνα με τον απολογισμό του Υφυπουργείου, το 2025 αναπτύχθηκαν περισσότερες από 75 νέες ψηφιακές υπηρεσίες για πολίτες, εργαζομένους, επιχειρήσεις και επαγγελματίες. Νέα συστήματα τέθηκαν επίσης σε λειτουργία στους τομείς της εκπαίδευσης, των ταχυδρομείων, των τελωνείων και της ναυτιλίας. Παράλληλα, συνεχίστηκε η αναβάθμιση υφιστάμενων συστημάτων, όπως το φορολογικό σύστημα «Tax For All» και το σύστημα αδειοδότησης «Ιππόδαμος». Σημαντική ήταν και η χρήση της εφαρμογής «Ψηφιακός Πολίτης» η οποία ξεπέρασε τους 135.000 χρήστες το 2025. Στην εφαρμογή προστέθηκε η Κάρτα Φιλάθλου, δόθηκε πρόσβαση σε ανηλίκους ηλικίας 14 ετών και άνω και τέθηκε σε λειτουργία η διασύνδεσή της με το ελληνικό «Gov.gr Wallet». Παράλληλα, αναβαθμίστηκε η κυβερνητική πύλη Gov.cy και διευρύνθηκε το περιεχόμενο του Ψηφιακού Βοηθού Τεχνητής Νοημοσύνης, ο οποίος κάλυψε περισσότερες από 130 θεματικές και παρείχε περίπου 250.000 απαντήσεις σε ερωτήματα χρηστών. Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, προχώρησε η ανάπτυξη της Εθνικής Στρατηγικής και του Εθνικού AI Taskforce. Μέσω του προγράμματος «AI for Government» ύψους €5 εκατ. δημοσιεύθηκαν τέσσερις προσκλήσεις το 2025 για την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων Τεχνητής Νοημοσύνης στο Δημόσιο τομέα. Οι προσκλήσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων τη μετεωρολογία, τις μεταφορές και τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Το 2025 επιβεβαίωσε τον σημαντικό ρόλο της τεχνολογίας και της καινοτομίας στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η πόλη και η επαρχία Λεμεσού συνέχισαν να ενισχύουν τη θέση τους ως σημαντικό επιχειρηματικό και τεχνολογικό κέντρο, με παρουσία εταιρειών από διαφορετικούς τομείς. Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού ιδιαίτερα μέσα από την Επιτροπή Καινοτομίας και Τεχνολογίας θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να στηρίζει τις επιχειρήσεις στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και των ευκαιριών που δημιουργούνται για τα μέλη του.
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Αναγνωρίζοντας τη δυναμική ανάπτυξη του τομέα της τεχνολογίας και τον ολοένα σημαντικότερο ρόλο του στην τοπική οικονομία, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού προχώρησε εντός του 2025 στη σύσταση της Επιτροπής Καινοτομίας και Τεχνολογίας, στο πλαίσιο των καταστατικών τροποποιήσεων που εγκρίθηκαν το προηγούμενο έτος. Βασικός στόχος της Επιτροπής Καινοτομίας και Τεχνολογίας είναι η ενίσχυση του οικοσυστήματος καινοτομίας και τεχνολογίας στη Λεμεσό και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών προς όφελος των επιχειρήσεων, μέσα από την προώθηση της καινοτομίας, την ενθάρρυνση της υιοθέτησης ψηφιακών λύσεων και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή συνεδρίασε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του 2025, με αντικείμενο την ανταλλαγή απόψεων, την καταγραφή αναγκών και προκλήσεων και την προώθηση προτάσεων και δράσεων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τομέα. Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων συζητήθηκαν σημαντικά θέματα που αφορούν τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις, τις ευκαιρίες που δημιουργούνται για τις επιχειρήσεις και τις προκλήσεις που προκύπτουν, με ιδιαίτερη έμφαση στη στήριξη νεοφυών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ). Παράλληλα, εξετάστηκαν οι προοπτικές που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη (AI), καθώς και ο ρόλος της στον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρηματικών διαδικασιών και των λειτουργιών ανθρώπινου δυναμικού. Επιπρόσθετα, συζητήθηκαν προτάσεις όπως για δημιουργία Κέντρου Καινοτομίας στη Λεμεσό, με στόχο τη φιλοξενία δράσεων και εκδηλώσεων, καθώς και η ανάγκη για περισσότερες πρωτοβουλίες στον τομέα της καινοτομίας στην πόλη. Παράλληλα, εξετάστηκε η ανάπτυξη ενός δικτύου συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, επενδυτών και της ερευνητικής κοινότητας, καθώς και οι τελευταίες εξελίξεις αναφορικά με το Τεχνολογικό Πάρκο στο Πεντάκωμο. Η Επιτροπή έθεσε τις βάσεις για τη διαμόρφωση του στρατηγικού της σχεδιασμού για το 2026, καθορίζοντας τις βασικές προτεραιότητες και τους στόχους της για την επόμενη περίοδο. Η δημιουργία της αποτελεί ακόμη μία ουσιαστική πρωτοβουλία του ΕΒΕΛ, η οποία αντανακλά τη δέσμευση του Επιμελητηρίου να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες των επιχειρήσεων και να συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός δυναμικού και ανταγωνιστικού επιχειρηματικού οικοσυστήματος στη Λεμεσό. 39
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Το 2025 αποτέλεσε για το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ) μια χρονιά σημαντικών αποφάσεων, έργων και πρωτοβουλιών, που ενίσχυσαν τις αναπτυξιακές του προοπτικές, τη διεθνή του παρουσία και τη σύνδεσή του με την κοινωνία. Στο επίκεντρο βρέθηκε η υλοποίηση του στρατηγικού αναπτυξιακού σχεδιασμού του Πανεπιστημίου για την περίοδο 2023–2030. Σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό, ο Πρύτανης, Καθηγητής Παναγιώτης Ζαφείρης, παρουσίασε το φιλόδοξο αναπτυξιακό πλάνο του ΤΕΠΑΚ, το οποίο περιλαμβάνει έργα υποδομής συνολικής αξίας πέραν των €300 εκατομμυρίων, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της ακαδημαϊκής και ερευνητικής δραστηριότητας του Πανεπιστημίου. Καθοριστικής σημασίας ήταν η παραχώρηση από το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας επιπρόσθετης έκτασης 57.000 τετραγωνικών μέτρων στον πρώην οικισμό «Βερεγγάρια», στα Κάτω Πολεμίδια, για τη δημιουργία ενός πρότυπου Τεχνολογικού Πάρκου. Στην ίδια περιοχή υπογράφηκε η σύμβαση για την ανέγερση του νέου κτηρίου της Σχολής Μηχανικής και Τεχνολογίας και του Κέντρου Αριστείας «ΕΡΑΤΟΣΘΕΝΗΣ». Το έργο, προϋπολογισμού πέραν των €12 εκατομμυρίων και διάρκειας 18 μηνών, αποτελεί το δεύτερο μεγάλο αναπτυξιακό έργο του ΤΕΠΑΚ στα Βερεγγάρια, μετά τις φοιτητικές εστίες που βρίσκονται ήδη υπό ανέγερση. Ιδιαίτερη ώθηση έλαβε και η διεθνοποίηση. Η ψήφιση του νομοθετικού πλαισίου για την προσφορά ξενόγλωσσων προγραμμάτων από τα δημόσια πανεπιστήμια χαρακτηρίστηκε από τον Πρύτανη ως «ουσιαστικό πρώτο βήμα» και «αισθητή πρόοδος». Παράλληλα, το ΤΕΠΑΚ συμμετείχε, μέσω της Συμμαχίας του Ευρωπαϊκού Τεχνολογικού Πανεπιστημίου (EUt+), στον σχεδιασμό κοινών ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων σε τομείς όπως η βιώσιμη ανάπτυξη, η μηχανική και η ψηφιακή καινοτομία. Η ανάληψη από τον Πρύτανη της Προεδρίας της Συνόδου των Πρυτάνεων του EUt+ επιβεβαίωσε τον ενεργό ρόλο του Πανεπιστημίου στο ευρωπαϊκό ακαδημαϊκό γίγνεσθαι. Στον τομέα της έρευνας, το ΤΕΠΑΚ προκήρυξε για τέταρτη φορά το πρόγραμμα «ΜΕΤΑΔΙΔΑΚΤΩΡ» στηρίζοντας νέους επιστήμονες και την ανάπτυξη καινοτόμων ερευνητικών δραστηριοτήτων. Υπέγραψε, επίσης, Πρωτόκολλο Συνεργασίας με την Κυπριακή Ακαδημία Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, με κοινή επιδίωξη να καταστεί η Κύπρος περιφερειακό κέντρο επιστημονικής και πολιτιστικής αριστείας. Η εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου αποτυπώθηκε και στην ίδρυση και λειτουργία του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης, το οποίο παρουσιάστηκε στην πανεπιστημιακή κοινότητα στο πλαίσιο ειδικής ενημερωτικής εκδήλωσης, αναδεικνύοντας τον ρόλο του στην ενίσχυση των δεξιοτήτων και της συνεχιζόμενης επιμόρφωσης. Παράλληλα, το ΤΕΠΑΚ διοργάνωσε ανοικτές πανεπιστημιακές διαλέξεις στην Πάφο και στην ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου, συμβάλλοντας στη διάχυση της γνώσης και στην προαγωγή της δια βίου μάθησης προς όφελος της κοινωνίας. Το Πανεπιστήμιο διοργάνωσε, επίσης, τις Καλοκαιρινές Ακαδημίες, προσφέροντας σε μαθητές και μαθήτριες την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά το ΤΕΠΑΚ και να έρθουν σε επαφή με τον κόσμο της γνώσης και της δημιουργίας. Παράλληλα, το Ινστιτούτο Κομφούκιος ενίσχυσε τις σχέσεις Κύπρου–Κίνας, διοργανώνοντας για πρώτη φορά εορτασμό της Κινέζικης Πρωτοχρονιάς και φιλοξενώντας Θερινό Σχολείο με 90 φοιτητές και φοιτήτριες από το Hangzhou Dianzi University. Αποστολή του ΤΕΠΑΚ επισκέφθηκε, επίσης, την πόλη Hangzhou για εκπαιδευτική και πολιτιστική ανταλλαγή. Τέλος, το ΤΕΠΑΚ ανέδειξε έμπρακτα τις αρχές της ισότητας, της συμπερίληψης και των ίσων ευκαιριών μέσα από δύο σημαντικές εκδηλώσεις. Στο πλαίσιο εκδήλωσης για τη Γιορτή των Γραμμάτων, η χρυσή Παραολυμπιονίκης Καρολίνα Πελενδρίτου μετέφερε ένα ισχυρό μήνυμα σεβασμού προς τα άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, κατά την καθιερωμένη εκδήλωση απονομής του Βραβείου Γυναικείας Προσωπικότητας, το βραβείο απονεμήθηκε στην Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Μαρία Αντωνίου, σε αναγνώριση του σημαντικού ακαδημαϊκού και επιστημονικού της έργου. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 40 2025: Χρονιά ανάπτυξης, εξωστρέφειας και διεθνοποίησης για το ΤΕΠΑΚ
ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 41
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 42 Στο πλαίσιο της διαρκούς παρακολούθησης των εξελίξεων που επηρεάζουν την επιχειρηματική κοινότητα της Λεμεσού και ανταποκρινόμενο στα ζητήματα και τις ανάγκες των μελών του, το ΕΒΕΛ προχώρησε το 2025 στη σύσταση της Ad Hoc Επιτροπής Ακινήτων, με στόχο την καταγραφή, αξιολόγηση και ανάδειξη σημαντικών θεμάτων που αφορούν την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα στον κλάδο. Η σύσταση της Επιτροπής προέκυψε από την αναγνώριση του καθοριστικού ρόλου που διαδραματίζει ο τομέας των ακινήτων στην οικονομία της πόλης, αλλά και από την έντονη αναπτυξιακή δραστηριότητα που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στον κατασκευαστικό κλάδο. Στις συνεδριάσεις της, η Επιτροπή επικεντρώθηκε σε θέματα που επηρεάζουν άμεσα την επιχειρηματική δραστηριότητα και την αναπτυξιακή πορεία της Λεμεσού, όπως οι καθυστερήσεις στην έκδοση πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών από τον Επαρχιακό Οργανισμό Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λεμεσού, η εκταμίευση εγκεκριμένων δανείων από τραπεζικά ιδρύματα, η ανάγκη επιτάχυνσης σημαντικών υποδομών, καθώς και ζητήματα που σχετίζονται με τη φορολογική μεταρρύθμιση, τη στεγαστική πολιτική, τη φιλοξενία εργατικού δυναμικού και τις πολεοδομικές ζώνες. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προσκάλεσε τον Πρόεδρο του ΕΟΑ Λεμεσού σε συνάντηση στα γραφεία του ΕΒΕΛ, με στόχο την ανταλλαγή απόψεων, την καταγραφή των προβληματισμών των Μελών και τη διερεύνηση τρόπων βελτίωσης των υφιστάμενων διαδικασιών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στις επιπτώσεις των καθυστερήσεων αδειοδότησης στην υλοποίηση επενδύσεων και στην ανταγωνιστικότητα του τομέα, καθώς και στην ανάγκη δημιουργίας ενός πιο αποτελεσματικού και φιλικού προς τις επενδύσεις πλαισίου. Παράλληλα, συζητήθηκαν τρόποι ενίσχυσης της προσέλκυσης επενδύσεων στον τομέα των ακινήτων μέσω πιο στοχευμένων επιχειρηματικών αποστολών και συνεργασιών με φορείς όπως το ΚΕΒΕ και Invest Cyprus. Το ΕΒΕΛ συνεχίζει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στον τομέα των ακινήτων, να αναδεικνύει τα ζητήματα που επηρεάζουν την επιχειρηματική δραστηριότητα και να βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς προς όφελος της επιχειρηματικής κοινότητας. AD HOC ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΑΛΛΑ ΕΡΓΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Το ΕΒΕΛ, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για επιτάχυνση της υλοποίησης κρίσιμων αναπτυξιακών έργων, συγκάλεσε τον Ιανουάριο του 2025 ευρεία σύσκεψη με τη συμμετοχή των αρμοδίων φορέων της πόλης. Στόχος ήταν η καταγραφή, αξιολόγηση και ιεράρχηση σημαντικών έργων που καθυστερούν ή παραμένουν στάσιμα, καθώς και η διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων για την προώθησή τους. Στο επίκεντρο της σύσκεψης τέθηκαν, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες υποδομές, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως έργα προτεραιότητας και θα πρέπει να προωθηθούν προς την Πολιτεία με στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών προγραμματισμού και υλοποίησής τους: Ακταία Οδός, Αρχαιολογικό Μουσείο Λεμεσού, Βόρειος Παρακαμπτήριος, Κάθετος δρόμος Αγίου Αθανασίου, Μητροπολιτικό Πάρκο, ΟΕΔΑ Πεντακώμου, Παραλιακός Πεζόδρομος, Πράσινες Διαδρομές, Τσίρειο στάδιο (με αλφαβητική σειρά).
Σε συνέχεια της πρωτοβουλίας αυτής, τον Μάιο του 2025 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κ. Νίκος Χριστοδουλίδης, επισκέφθηκε τη Λεμεσό συνοδευόμενος από το Υπουργικό Συμβούλιο, κατόπιν πρόσκλησης του ΕΒΕΛ. Κατά την επίσκεψη, παρουσιάστηκε η στρατηγική της Κυβέρνησης για την Επαρχία Λεμεσού, συνολικού ύψους άνω των €660 εκατομμυρίων. Παρά τις θετικές αυτές εξελίξεις, το ΕΒΕΛ θεωρεί ότι παραμένει επιτακτική η ανάγκη για ακόμη πιο δυναμική και συστηματική διεκδίκηση των αναπτυξιακών αναγκών της Λεμεσού. Οι εξαγγελίες για κυβερνητικά αναπτυξιακά έργα δεν ανταποκρίνονται πάντοτε στον βαθμό που απαιτείται στις αυξημένες ανάγκες, αλλά και στις αναπτυξιακές προοπτικές της πόλης και της επαρχίας. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών της Λεμεσού, την ποιότητα ζωής, αλλά και την εύρυθμη λειτουργία της οικονομικής δραστηριότητας. Ως εκ τούτου, η προώθηση ουσιαστικών, άμεσων και μακροπρόθεσμα βιώσιμων λύσεων για την αντιμετώπισή του αποτελεί βασική προτεραιότητα. Το ΕΒΕΛ θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και να ασκεί τεκμηριωμένες πιέσεις προς την Πολιτεία για την ταχύτερη υλοποίηση αναπτυξιακών υποδομών και έργων. Παράλληλα, θα συνεχίσει να συμβάλλει ενεργά στην προώθηση έργων που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ανάπτυξη και τη βιώσιμη προοπτική της Λεμεσού και της ευρύτερης επαρχίας. Σημαντικές εξελίξεις σημειώθηκαν σε σχέση με την υλοποίηση έργων υποδομής και βιώσιμης αστικής κινητικότητας στην Επαρχία Λεμεσού, αναφέροντας ενδεικτικά ορισμένα έργα. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ολοκληρώθηκε και εγκαινιάστηκε το πιλοτικό τμήμα πεζόδρομου και ποδηλατόδρομου της Ακταίας Οδού, μήκους περίπου 1.050 μέτρων και πλάτους 4,5 μέτρων, το οποίο εκτείνεται από τη Μαρίνα Λεμεσού έως την Οδό Αλεξανδρείας. Η παρέμβαση συνέβαλε στην αναβάθμιση μιας υποβαθμισμένης παραλιακής ζώνης, ενισχύοντας τη βιώσιμη κινητικότητα, την προσβασιμότητα και τη σύνδεση των περιοχών Τσιφλικούδια και Αγίου Ιωάννη με το παραλιακό μέτωπο και το κέντρο της πόλης. Τον Οκτώβριο του 2025 υπογράφηκε σύμβαση για την υλοποίηση δύο σταθμών στάθμευσης και μετεπιβίβασης (Park & Ride), στον Δήμο Κάτω Πολεμιδιών και στον Δήμο Ανατολικής Λεμεσού (πρώην Κοινότητα Αγίου Τύχωνα), στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το έργο αφορά τη μελέτη, κατασκευή και 12ετή συντήρηση των δύο σταθμών και εντάσσεται στις δράσεις για την προώθηση της βιώσιμης αστικής κινητικότητας και τη βελτίωση των συγκοινωνιακών υποδομών της Επαρχίας Λεμεσού. Παράλληλα, στον Δήμο Κουρίου, σημαντική εξέλιξη στον τομέα των οδικών υποδομών αποτέλεσε η έναρξη του σχεδιασμού του Βόρειου Παράλληλου Λεμεσού, με την υπογραφή, τον Αύγουστο του 2025, σύμβασης για την παροχή υπηρεσιών συμβούλων-μελετητών για το τμήμα από την οδό Τάσου Ισαάκ στον Ύψωνα μέχρι την οδό Νίκαιας στα Πολεμίδια. Προς το τέλος του 2025, υπογράφηκαν τα συμβόλαια για την ανάπλαση μέρους της κοίτης του ποταμού Άμαθου στη Γερμασόγεια και τη μετατροπή της σε Γραμμικό Πάρκο. Η πρώτη φάση του γραμμικού πάρκου θα εκτείνεται από τη θάλασσα μέχρι το Μεσαιωνικό γεφύρι του ποταμού Άμαθου, με επίκεντρο τη δημιουργία ενός οικολογικού διαδρόμου που θα συνδυάζει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με ανθρώπινες δραστηριότητες φιλικές προς τη φύση. Παράλληλα, δρομολογήθηκαν σημαντικές ενέργειες για την αναβάθμιση του Αρχαιολογικού Μουσείου Λεμεσού. Κατά τη διάρκεια του έτους προωθήθηκαν οι σχετικές διαδικασίες, με τη σύσταση τριμερούς επιτροπής στην οποία συμμετέχουν το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, το Υφυπουργείο Πολιτισμού και ο Δήμος Λεμεσού. Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων καθορίστηκαν τα πρώτα στάδια της διαδικασίας, το χρονοδιάγραμμα, το πλαίσιο συνεργασίας, καθώς και οι απαιτούμενες χωροταξικές προϋποθέσεις, με στόχο την ταχεία έναρξη των εργασιών. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 43
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Κατά το 2025, η λιμενική δραστηριότητα της Λεμεσού παρουσίασε περαιτέρω θετικές εξελίξεις, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του λιμανιού ως βασικού κόμβου εμπορίου, κρουαζιέρας και ναυτιλιακών υπηρεσιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Ιδιαίτερα ανοδική ήταν η πορεία του τομέα της κρουαζιέρας, με την επιβατική κίνηση να παρουσιάζει αισθητή ανάκαμψη. Σύμφωνα με στοιχεία της DP World Limassol, οι επιβάτες κρουαζιέρας μέσω του τερματικού σταθμού ανήλθαν το 2025 σε 244.765, έναντι 109.317 το 2024, καταγράφοντας σημαντική αύξηση. Παράλληλα, οι αφίξεις κρουαζιερόπλοιων αυξήθηκαν από 72 το 2024 σε 104 το 2025, ενισχύοντας περαιτέρω τη θέση της Λεμεσού ως περιφερειακού προορισμού κρουαζιέρας. Στον εμπορικό τομέα, το λιμάνι συνέχισε την ανοδική του πορεία, καταγράφοντας περαιτέρω ενίσχυση της δραστηριότητάς του. Ο συνολικός αριθμός των διεκπεραιωμένων εμπορευματοκιβωτίων (TEUs) για το 2025 ανήλθε σε 522.721, σημειώνοντας αύξηση σε σχέση με τα 474.576 TEUs του 2024, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη ανάπτυξη της εμπορικής κίνησης. Κατά το 2025, η Eurogate προχώρησε στον σχεδιασμό για την αύξηση των διαθέσιμων αποθηκευτικών χώρων, μέσω της κατεδάφισης υφιστάμενης αποθήκης, με τις εργασίες να προγραμματίζεται να αρχίσουν στις αρχές του 2026. Οι προβληματισμοί και οι αντιδράσεις του επιχειρηματικού κόσμου για το κόστος και τις χρεώσεις αλλά και για τις καθυστερήσεις στην απελευθέρωση των εμπορευματοκιβωτίων στο λιμάνι Λεμεσού εντάθηκαν κατά τη διάρκεια του 2025, με το θέμα να επηρεάζει άμεσα τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο εμπόριο και στις μεταφορές. Παράλληλα, στο πλαίσιο της συνεχούς αναβάθμισης των λιμενικών υποδομών και της ενίσχυσης της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, το 2025 σημειώθηκε σημαντική εξέλιξη προς την πράσινη μετάβαση του λιμανιού της Λεμεσού, με την υπογραφή σύμβασης για την εκπόνηση μελέτης για την κατασκευή συστήματος χερσαίας παροχής ηλεκτρικής ενέργειας (Onshore Power Supply – OPS), με στόχο τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος της ναυτιλιακής δραστηριότητας. Η συνεχιζόμενη αύξηση της δραστηριότητας επιβεβαιώνει τη δυναμική του λιμανιού της Λεμεσού και τον σημαντικό του ρόλο στην εξυπηρέτηση των αναγκών των επιχειρήσεων. ΛΙΜΕΝΙΚΑ 44
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Κατά τη διάρκεια του 2025, η Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαρχίας Λεμεσού ΛΤΔ συνέχισε την υλοποίηση των στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, τη συμμετοχή της σε ευρωπαϊκά έργα και την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών προς Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και άλλους δημόσιους φορείς. Γεωργία – Πρόγραμμα LEADER Στο πλαίσιο της Στρατηγικής Τοπικής Ανάπτυξης του Μέτρου 19 LEADER του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014–2020, ολοκληρώθηκαν εντός του 2025 όλα τα ιδιωτικά έργα αγροτουρισμού της Δράσης 19.2.2 «Δράσεις ενίσχυσης επενδύσεων για μη γεωργικές δραστηριότητες», καθώς και τα έργα της Δράσης 19.2.4 «Δράσεις Συνεργασίας», και πραγματοποιήθηκαν οι τελικές πληρωμές τους. Συνολικά ολοκληρώθηκαν δέκα έργα συνεργασίας, προϋπολογισμού πέραν των €500.000. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το «Firewatch» για τη δημιουργία δικτύου πρόληψης πυρκαγιών, το «ReUSE Smart» για τη δημιουργία δικτύου συλλογής ογκωδών αντικειμένων και η «Τηλεμετρία» για την ανάπτυξη συστήματος εξοικονόμησης νερού και παρακολούθησης της στάθμης του. Παράλληλα, στο πλαίσιο της νέας Στρατηγικής Τοπικής Ανάπτυξης της Παρέμβασης Α.Α. 6.1 LEADER του Στρατηγικού Σχεδίου Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023–2027, προκηρύχθηκε τον Νοέμβριο του 2025 η Δράση 6.1.1.2 για επενδύσεις διαφοροποίησης του αγροτικού εισοδήματος και προώθησης της οικοτεχνίας. Μέχρι τη λήξη της προθεσμίας, τον Φεβρουάριο του 2026, υποβλήθηκαν εννέα αιτήσεις για ιδιωτικά έργα αγροτουρισμού. Αλιεία Στο πλαίσιο του Προγράμματος Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας 2021–2027 δημοσιεύθηκαν, τον Μάιο του 2025, τρεις προσκλήσεις με δικαιούχους τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης της περιοχής παρέμβασης. Στη Δράση 3.2.1.1 εντάχθηκαν δύο έργα του Κοινοτικού Συμβουλίου Πισσουρίου, τα «Φεστιβάλ Ολυμπιακών Αθλημάτων Θαλάσσης 2025 και 2026». Στη Δράση 3.2.1.2 υποβλήθηκαν πέντε έργα δημόσιων υποδομών: η ενίσχυση του Πολυκέντρου Αυδήμου, η εγκατάσταση προκατασκευασμένων χώρων υγιεινής και γραφείου επιθεωρητή στην παραλία Επισκοπής, η δημιουργία γραμμικής περιηγητικής διαδρομής στο Πισσούρι, η δημιουργία περιηγητικής διαδρομής στο Πεντάκωμο και η ανάπλαση του παραδοσιακού πυρήνα Επισκοπής. Στη Δράση 3.2.1.3 υποβλήθηκαν δύο έργα του Δήμου Κουρίου: η εγκατάσταση Μηχανών Επιστροφής Εγγύησης Συσκευασιών για την ενίσχυση της ανακύκλωσης και η προμήθεια απορριμματοφόρου οχήματος για τη συλλογή και μεταφορά ανακυκλώσιμων αποβλήτων στις περιοχές Επισκοπής και Ακρωτηρίου. Συμμετοχή σε ευρωπαϊκά έργα Η ΑΝΕΛΕΜ συμμετείχε σε σειρά ευρωπαϊκών έργων με αντικείμενο τη βιώσιμη ανάπτυξη, την περιβαλλοντική προστασία, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή. Το EmpowerUs επικεντρώθηκε στην ενδυνάμωση των παράκτιων κοινοτήτων της Ανατολικής Λεμεσού, ενώ το Precrisis στην προστασία των δημόσιων χώρων από τρομοκρατικές και εγκληματικές απειλές. Το Tourismo εξέτασε τις ροές επισκεπτών σε τουριστικά σημεία της Λεμεσού και το Better Blue την προσαρμογή των παράκτιων περιοχών στην κλιματική αλλαγή. Τα έργα «Ελ Οίνων Ρίζες» και Carobshield προωθούν, αντίστοιχα, την αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της ελιάς και της αμπέλου και την αναβίωση της καλλιέργειας της χαρουπιάς. Το έργο «Διαδρομές χωρίς Αποκλεισμούς» αποσκοπεί στη βελτίωση της προσβασιμότητας σε προορισμούς φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Μέσω του LIFE-IP CYzero WASTE, προωθούνται η πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων, η επαναχρησιμοποίηση, η χωριστή συλλογή και η ανακύκλωση, περιλαμβανομένης της λειτουργίας Πράσινων Περιπτέρων. Υποστήριξη Δήμων και Κοινοτήτων Η ΑΝΕΛΕΜ παρείχε ολοκληρωμένη υποστήριξη σε δημόσιες συμβάσεις, από την προετοιμασία των εγγράφων και τη διαδικασία ανάθεσης μέχρι την παρακολούθηση της υλοποίησης των συμβάσεων. Παράλληλα, υποστήριξε τις Τοπικές Αρχές στην υποβολή προτάσεων σε χρηματοδοτικά προγράμματα. Εντός του 2025 ολοκληρώθηκαν η επέκταση του Βρεφοπαιδοκομικού Σταθμού Πάχνας, με χορηγία περίπου €167.000, και η δημιουργία Κέντρου Φροντίδας Παιδιών στο Σούνι–Ζανατζιά, με χρηματοδότηση περίπου €500.000. Εγκρίθηκαν επίσης η δημιουργία Πολυδύναμου Κέντρου για Παιδιά στην Απαισιά, συνολικής επένδυσης περίπου €1,5 εκατ., και η ανάπλαση του παραδοσιακού πυρήνα Κολοσσίου, συνολικής επένδυσης περίπου €4 εκατ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ 45
ΑΛΛΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 46
47 «ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΛΕΜΕΣΟΣ» Η μηνιαία ηλεκτρονική εφημερίδα του ΕΒΕΛ, «Επιχειρηματική Λεμεσός», η οποία εκδόθηκε για πρώτη φορά το 2015, συμπληρώνει δέκα χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας, αποτελώντας πλέον ένα από τα βασικότερα μέσα ενημέρωσης και επικοινωνίας του Επιμελητηρίου με τα μέλη του και την ευρύτερη επιχειρηματική κοινότητα. Εκδίδεται σε δίγλωσση μορφή, στα ελληνικά και στα αγγλικά, και περιλαμβάνει τις σημαντικότερες δράσεις και πρωτοβουλίες του ΕΒΕΛ, τις τελευταίες επιχειρηματικές και οικονομικές εξελίξεις που αφορούν τη Λεμεσό, καθώς και άρθρα, αναλύσεις και ενημερωτικό περιεχόμενο, προσφέροντας στους αναγνώστες μια ολοκληρωμένη εικόνα της τοπικής επιχειρηματικής δραστηριότητας. Σταθερό και σημαντικό μέρος της θεματολογίας της «Επιχειρηματικής Λεμεσού» αποτελούν επίσης οι μηνιαίες συνεντεύξεις με εκπροσώπους του επιχειρηματικού κόσμου και άλλους σημαντικούς φορείς, μέσα από τις οποίες παρουσιάζονται ενδιαφέρουσες απόψεις και θέματα που αφορούν την επιχειρηματική ζωή της Λεμεσού. Κατά τη διάρκεια του 2025, η εφημερίδα συνέχισε να αποτελεί σημαντικό μέσο ενημέρωσης και επικοινωνίας, απευθυνόμενη σε ένα ευρύ κοινό που περιλαμβάνει επιχειρήσεις, οργανισμούς, δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, ακαδημαϊκά ιδρύματα, επαγγελματικούς συνδέσμους και εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης. Παράλληλα, το περιεχόμενο της αποτελεί αξιόπιστη πηγή ενημέρωσης και για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία αναδημοσιεύουν και προβάλλουν σε τακτική βάση τις δράσεις και τη θεματολογία που φιλοξενούνται σε αυτήν, συμβάλλοντας στην ευρύτερη διάδοση της πληροφόρησης στην κοινωνία και τον επιχειρηματικό κόσμο. Η «Επιχειρηματική Λεμεσός», με τη διαχρονική στήριξη των χορηγών της, συνεχίζει να εξελίσσεται και να εμπλουτίζεται με νέα θεματολογία, με στόχο να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες εξελίξεις και ανάγκες της επιχειρηματικής κοινότητας και να παρέχει έγκαιρη, έγκυρη και χρήσιμη ενημέρωση στους αναγνώστες της. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ 48 Το Επιχειρηματικό Βαρόμετρο του ΕΒΕΛ συνέχισε δυναμικά την πορεία του και το 2025, με την πραγματοποίηση της 16ης και 17ης έκδοσής του, επιβεβαιώνοντας τον καθιερωμένο πλέον ρόλο του ως ένα αξιόπιστο εργαλείο καταγραφής και αξιολόγησης των απόψεων των μελών του Επιμελητηρίου. Αποτελώντας πλέον τη φωνή των μελών του ΕΒΕΛ, το Επιχειρηματικό Βαρόμετρο καταγράφει τις τάσεις, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες που διαμορφώνουν το επιχειρηματικό περιβάλλον της Λεμεσού. Τα αποτελέσματά του αξιοποιούνται ως ένα πολύτιμο εργαλείο τεκμηρίωσης για τη διαμόρφωση παρεμβάσεων, θέσεων και προτάσεων του Επιμελητηρίου προς τους αρμόδιους φορείς χάραξης και εφαρμογής της οικονομικής πολιτικής. Τα ευρήματα της 16ης έκδοσης του Επιχειρηματικού Βαρόμετρου (Άνοιξη 2025), επιβεβαιώνουν την αντίληψη της επιχειρηματικής κοινότητας της Λεμεσού ότι η οικονομία βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση σε σχέση με έξι μήνες προηγουμένως, με τη βελτίωση να αποτυπώνεται σε θετικούς δείκτες, όπως η πρόθεση για προσλήψεις νέου προσωπικού και η ικανοποίηση από την απόδοση των επενδύσεων. Παράλληλα, καταγράφηκε υποχώρηση αρνητικών εκτιμήσεων, όπως οι προβλέψεις για μειωμένες πωλήσεις και η μειωμένη εμπιστοσύνη στις οικονομικές προοπτικές της Κύπρου. Παράλληλα, στην έκδοση της Άνοιξης 2025, διαπιστώθηκε σημαντική πρόοδος στην ενημέρωση και την ετοιμότητα των επιχειρήσεων σε θέματα ESG και βιώσιμης ανάπτυξης, γεγονός που αντανακλά τη διαρκή προσπάθεια του Επιμελητηρίου να ενισχύσει τη γνώση, την ευαισθητοποίηση και την προσαρμογή των μελών του στις σύγχρονες απαιτήσεις της βιώσιμης επιχειρηματικότητας, μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα, ενημερωτικές δράσεις και εξειδικευμένες πρωτοβουλίες. Έξι μήνες αργότερα, το Φθινόπωρο 2025, τα ευρήματα της 17ης έκδοσης του Βαρομέτρου κατέδειξαν ότι, παρά τις θετικές μακροοικονομικές συνθήκες και τη σταθερότητα της κυπριακής οικονομίας, οι επιχειρήσεις της Λεμεσού διατηρούν μια πιο συγκρατημένη στάση ως προς τις μελλοντικές τους προοπτικές. Οι βασικοί δείκτες, όπως η πρόθεση για προσλήψεις και η ικανοποίηση από υφιστάμενες επενδύσεις, παρέμειναν θετικοί, ωστόσο οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πιο προσεκτικές σε νέες επενδυτικές αποφάσεις και στις προβλέψεις πωλήσεων. Ωστόσο, οι ελλείψεις ανθρώπινου δυναμικού, το υψηλό εργατικό κόστος και οι δυσκολίες στη συνεργασία με τις κυβερνητικές υπηρεσίες παρέμειναν οι βασικότερες προκλήσεις για τις επιχειρήσεις, επιβεβαιώνοντας ότι τα ζητήματα αυτά παραμένουν διαχρονικά και συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων του Επιχειρηματικού Βαρομέτρου από την έναρξή του το 2016. Το ΕΒΕΛ παραμένει σε συνεχή επικοινωνία με τα μέλη του, ώστε το Επιχειρηματικό Βαρόμετρο να εξελίσσεται και να ανταποκρίνεται στις νέες προκλήσεις, αλλαγές και απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής, μέσα από την αναθεώρηση και την εισαγωγή νέων στοιχείων σε κάθε έκδοση του. Πλέον, συστηματικά το περιεχόμενό του δημοσιεύεται και αναπαράγεται από τα ΜΜΕ, ενώ διαβάζεται και αξιοποιείται από ακαδημαϊκούς, πρεσβείες, εμπορικά κέντρα και πολλούς άλλους φορείς.
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 49 ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ, ΕΠΑΦΕΣ, ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ, ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ Κατά τη διάρκεια του 2025, ο Πρόεδρος, η Εκτελεστική Επιτροπή, το Διοικητικό Συμβούλιο και η Γραμματέας/ Διευθύντρια, πραγματοποίησαν σειρά επαφών τόσο με φυσική παρουσία όσο και διαδικτυακά, στοχεύοντας στην καλύτερη δυνατή συνεργασία, συναντίληψη και εκεί όπου κρινόταν αυτό αναγκαίο και εφικτό, την υιοθέτηση κοινών δράσεων για στήριξη της επιχειρηματικότητας και προώθηση των αναπτυξιακών και άλλων αναγκών της πόλης και επαρχίας Λεμεσού. Οι εν λόγω επαφές περιέλαβαν: Με τους Δημάρχους και Αντιδημάρχους της ευρύτερης Λεμεσού Με τον νέο Γενικό Γραμματέα του ΚΕΒΕ Με την Υπουργό Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Με τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης Με τον Υπουργό Εσωτερικών Με Μηχανικούς του Τμήματος των Δημοσίων Έργων Με τον Ύπατο Αρμοστή της Ύπατης Αρμοστείας του Ηνωμένου Βασιλείου Με τον Πρόεδρο του Τμήματος Ναυτιλίας και Εμπορίου στο Πανεπιστήμιο Frederick και τη Συντονίστρια του Γραφείου του Γενικού Διευθυντή του Υφυπουργείου Ναυτιλίας Με την Πρόεδρο και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Cyprus Compliance Association (CCA) Με τον Πρόεδρο του Δημοκρατικού Κόμματος (ΔΗΚΟ) Με τον νέο Γενικό Γραμματέα του ΚΕΒΕ Με τον Πρόεδρο του Επιμελητηρίου Νέων Λεμεσού Με τον Διευθυντή της Αναπτυξιακής Εταιρείας Επαρχίας Λεμεσού (ΑΝΕΛΕΜ) Με την Ανώτερη Λειτουργό του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως Με την Αντιπρόεδρο του China Cyprus Friendship Promotion Association Με τον Πρόεδρο της ΕΤΑΠ Λεμεσού Συνάντηση με την Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Λεμεσού Με τον Πρόεδρο του Γερμανικού Ογκολογικού Κέντρου Με την Special Representative for Hong Kong Economic and Trade Affairs to the European Union, την Deputy Representative, Hong Kong Economic and Trade Office, Brussels, την Assistant Representative, Hong Kong Economic and Trade Office, Brussels, τον Public Relations Officer, Hong Kong Economic and Trade Office, Brussels, την Head, Investment Promotion, Invest Hong Kong και την Director, Italy, Cyprus, Greece & Malta, Hong Kong Trade Development Council Με επιχειρηματική αποστολή από την πόλη Weinan, της Κίνας Με τον Chargé d’ Affaires ad interim της Πρεσβείας των ΗΠΑ Με τον Πρόξενο και τον Δεύτερο Γραμματέα του Οικονομικού και Εμπορικού Τμήματος της Κινεζικής Πρεσβείας Με τον Επίτροπο Ορεινών Περιοχών Με τον Πρόεδρο του ΕΟΑ Λεμεσού Με τον Πρόεδρο της Επιτροπής για την προώθηση της υποψηφιότητας της Λεμεσού ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης Λεμεσός 2030 Με τον Πρόεδρο του Επαρχιακού Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού Λεμεσού (ΕΣΣΕ Λεμεσού) Με τον Πρόεδρο της Βιομηχανικής Περιοχής Αγίου Συλά Με την Επιτροπή Περιβάλλοντος Με τον Γενικό Διευθυντή του Κυπριακού Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου Με εκπροσώπους του Τμήματος Δημοσίων Έργων Με την Αντιπρόεδρο του China Cyprus Friendship Promotion Association (CCFP) Με την Επιτροπή Αξιολόγησης του University of Limassol (UoL) Με εκπροσώπους της Πρεσβείας των ΗΠΑ
ΣΥΣΚΕΨΕΙΣ, ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 50 Το Επιμελητήριο μας διοργάνωσε/συνδιοργάνωσε αριθμό συναντήσεων/εκδηλώσεων και ήταν επίσης δυναμικά παρόν τόσο με φυσική παρουσία, αλλά και διαδικτυακά, σε αριθμό συσκέψεων, παρουσιάσεων και συνεντεύξεων. Αναφέρουμε ενδεικτικά: Σε διοργάνωση ευρείας σύσκεψης για τη Λεμεσό, με τη συμμετοχή όλων των φορέων της Λεμεσού, όπου συμφωνήθηκε η δημιουργία ενός σημειώματος από το ΕΒΕΛ, που θα περιλαμβάνει αναλυτικά τα έργα της Λεμεσού. Στο 18 Συνέδριο & Έκθεση Εφοδιαστικής Αλυσίδας & Logistics με θέμα -Τα προβλήματα, οι λύσεις και η αναβάθμιση της κυπριακής εφοδιαστικής αλυσίδας. ο Συμμετοχή σε παρουσίαση για την τελική μελέτη βιωσιμότητας και έκθεση αξιολόγησης έργου/έκθεση, ολοκλήρωσης του προγράμματος «Πληρώνω Όσο Πετώ (ΠΟΠ)». Συνάντηση με τους Δημάρχους της ευρύτερης Λεμεσού με σκοπό την προώθηση και ενημέρωση θεμάτων της πόλης και επαρχίας. Σε περιβαλλοντική δράση καθαρισμού παραλίας από τη CYMEPA (Κυπριακή Ένωση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος), η οποία τελούσε υπό την αιγίδα της Υφυπουργού Ναυτιλίας και της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων. Σε διοργάνωση ανοικτής σύσκεψηςμε ομιλητή τον Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή και Διευθυντή Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων ΚΕΒΕ. Με το κεντρικό καθοδηγητικό και συμβουλευτικό όργανο των ΜΙΕΕΚ (Μεταλυκειακά Ινστιτούτα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης). Σε διοργάνωση ανοικτής σύσκεψης, με φιλοξενία τον Υπουργό Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας με επίκεντρο την εξεύρεση λύσεων στα προβλήματα υποδομής και λειτουργίας στις βιομηχανικές περιοχές. Σε πραγματοποίηση ειδικής ενημέρωσης και συζήτησης με θέμα την «Ανάπτυξη και Λειτουργία του Επιστημονικού και Τεχνολογικού Πάρκου στο Πεντάκωμο». Σε συμμετοχή στη βράβευση αποφοίτων της Α’ Τεχνικής Σχολής Λεμεσού. Στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Βιομηχάνων της Βιομηχανικής Περιοχής Αγίου Αθανασίου. Σε δημόσια ακρόαση για το έργο «Limassol Mall» για τις διαδικασίες αδειοδότησης. Σε συμμετοχή με την Επιτροπή Ανάπτυξης, Τουρισμού και Ναυτιλίας του Δήμου Λεμεσού, για την πλήρη αποκατάσταση της όψης της αναβάθμισης του εξωτερικού τοίχου του Ιδρύματος «Άγιος Στέφανος». Η εργασία υλοποιήθηκε με τη στήριξη της εταιρείας MOYO ECO LTD, εφαρμόζοντας μια πρωτοποριακή τεχνολογία. Σε δημόσια ακρόαση για το έργο «The Mall of Limassol» στο πλαίσιο της εξέτασης των αιτήσεων για τα νέα εμπορικά κέντρα στην ανατολική/ευρύτερη περιοχή της Λεμεσού. Σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Λεμεσού και το Ινστιτούτο Κύπρου, στο πλαίσιο του έργου «Lemesos City Cooling Challenge-LC³», Συμμετοχικό Εργαστήριο Συν-σχεδιασμού Λύσεων για τις Ενεργειακές Κοινότητες Επιχειρήσεων. Σε επιχειρηματική συνάντηση με θέμα την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ Λεμεσού και Qingdao της Κίνας, η οποία πραγματοποιήθηκε υπό τη διοργάνωση του Συνδέσμου Βιομηχάνων Αγίου Αθανασίου, με στόχο την ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας και των διμερών σχέσεων σε καίριους στρατηγικούς τομείς όπως το εμπόριο, η βιομηχανία και οι επενδύσεις. Σε συνδιοργάνωση με τον Επιχειρηματικό Σύνδεσμο Κύπρου - Σλοβακίας Επιχειρηματικής Αποστολής, με στόχο την ενίσχυση των οικονομικών δεσμών μεταξύ των δύο χωρών. Στην Ετήσια Γενική Συνέλευση του Παγκύπριου Συνδέσμου Ξενοδόχων (ΠΑ.ΣΥ.ΞΕ.). Στην εκδήλωση της Σλοβακικής Πρεσβείας, γιορτάζοντας την Ημέρα του Συντάγματος της Σλοβακικής Δημοκρατίας με θέμα «Απόηχοι της Σλοβακικής Κληρονομιάς: Όταν η Παράδοση Συναντά τη Νεωτερικότητα». Σε φιλοξενία αντιπροσωπείας από το Γουεϊνάν, της επαρχίας Σαανσί της Κίνας, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων της Λεμεσού και της Κίνας, στη διερεύνηση ευκαιριών για εμπόριο, επενδύσεις και καινοτομία. Σε δείπνο που διοργάνωσαν τα ΜΙΕΕΚ Λεμεσού προς τιμήν των χορηγών και υποστηρικτών των σχολών τους.
Στο εξειδικευμένο σεμινάριο/εργαστήριο για εκπαιδευτικούς, διευθυντές και φορείς που ασχολούνται με προγράμματα Erasmus+ VET. Στόχος του ήταν η αναβάθμιση της πρακτικής άσκησης των μαθητών/ φοιτητών σε επιχειρήσεις και η διασύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Στην τέταρτη αξιολόγηση του έργου CMMI–MaRITeC-X στις 7 και 8 Ιουλίου 2025. Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης παρουσιάστηκαν η πρόοδος, τα αποτελέσματα, οι ερευνητικές δραστηριότητες και οι υποδομές του CMMI. Σε Εκπαιδευτικές παρουσιάσεις και συμμετοχή σε δράσεις, όπως Science Fairs, σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης της Λεμεσού, στο πλαίσιο του έργου CMMI–MaRITeC-X. Σε συμμετοχή σε περιβαλλοντικές δράσεις, όπως καθαρισμός παραλίας/πάρκων κ.α. σε συνεργασία με άλλους οργανισμούς και μέλη του ΕΒΕΛ. Σε διοργάνωση ενημερωτικής ημερίδας για τον τουριστικό τομέα, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου DiGiNN, με θέμα τις ψηφιακές τεχνολογίες, τα εργαλεία και τις χρηματοδοτικές ευκαιρίες που μπορούν να αξιοποιήσουν οι επιχειρήσεις του κλάδου. Σε συμμετοχή σε εκδήλωση δικτύωσης του DiGiNN, κατά την οποία παρουσιάστηκαν η πορεία του έργου και οι δυνατότητες ψηφιακής αναβάθμισης που παρέχονται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σε τακτικές συναντήσεις και επικοινωνία με τους εταίρους των έργων CMMI–MaRITeC-X και DiGiNN για την παρακολούθηση της πορείας τους, τον συντονισμό των δράσεων και τον προγραμματισμό των επόμενων βημάτων. Σε συμμετοχή, με φυσική παρουσία ή διαδικτυακά, σε ενημερωτικές ημερίδες για ευρωπαϊκά προγράμματα, οι οποίες διοργανώθηκαν από φορείς όπως το Υπουργείο Οικονομικών και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σε συναντήσεις με εκπροσώπους διπλωματικών αποστολών διαπιστευμένων στην Κύπρο. Σε παρουσίαση και γεύμα της Πρεσβείας των ΗΠΑ. Σε επίσημη δεξίωση στη Λευκωσία με αφορμή την 76η επέτειο από την ανακήρυξη της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Σε διοργάνωση για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, σε συνεργασία με το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο, συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με Κύπριους Ευρωβουλευτές, όπου παρέχεται στα μέλη η ευκαιρία να συνομιλήσουν άμεσα με τους Ευρωβουλευτές, οι οποίοι με τη σειρά τους θα μπορούν να μεταφέρουν τα θέματα που θα τεθούν προς συζήτηση, στα αρμόδια Ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Στο Cyprus Diaspora Forum 2025, με τη συμμετοχή του ΚΕΒΕ και των τοπικών Επιμελητηρίων, μέσα από τη διοργάνωση ειδικής εκδήλωσης τύπου Pitching Session με τίτλο «Going Global: Entrepreneurs on Stage». Στην παρουσίαση Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) μεταξύ του ΚΕΒΕ και Cyprus Compliance Association (CCA) με τίτλο: Στρατηγική Συνεργασία για τη Συμμόρφωση και την Ανάπτυξη των ΜμΕ. Στο Ενεργειακό Συνέδριο και Έκθεση Ανατολικής Μεσογείου (EMC Cyprus 2025) με τη στήριξη του ΚΕΒΕ και του Enterprise Europe Network Cyprus. Στο “Maritime Cyprus 2025” Conference με θέμα "Unlocking the Future …of Shipping". Συμμετοχή του ΕΒΕΛ στον Primetel 5KM Corporate Race του Μαραθωνίου Λεμεσού. Στην τελετή απονομής μεταλλίων του Μαραθωνίου Λεμεσού. Σε συνδιοργάνωση με το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (CMMI), εκδήλωσης στο Puesta Oyster Bar and Grill στη Λεμεσό, για να εκφράσουν την εκτίμησή τους για την πολύτιμη συνεισφορά τους στην κυκλική οικονομία. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 51
Σε επίσημη παρουσίαση του Δήμου Λεμεσού της νέας υπηρεσίας WeeDRIVE, την πρώτη οργανωμένη λύση μεταφοράς για εφήβους 12–18 ετών στην Κύπρο. Το 24ο Συνέδριο Ηγεσίας & Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού με θέμα τα νέα μοντέλα ηγεσίας, τη μεταμόρφωση της εργασιακής κουλτούρας και τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον. Σε συνεδρίες για τη δημιουργία και εξοπλισμό Τεχνητού Υφάλου και την πόντιση πλοίου όπου το ΕΒΕΛ έχει πρωταγωνιστικό ρόλο. Σε συνδιοργάνωση εκδήλωσης με τη CyproNetwork και την Kapsch Αυστρίας, με θέμα το μέλλον των μεταφορών στην πόλη μας. Η εκδήλωση εστίασε σε ψηφιακές λύσεις και "έξυπνα" συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας, CDTS (Cyprus Digital Transformation System). Σε πραγματοποίηση εκδήλωσης γνωριμίας του Επιμελητηριακού Βιομηχανικού Μουσείου «Κυριάκος Χαμπουλλάς», με τίτλο «Μνήμες, Μηχανές και Καινοτομία: Η Βιομηχανική Λεμεσός από το Παρελθόν στο Μέλλον», με στόχο τη γνωριμία του κοινού με το Μουσείο και την ιστορία της βιομηχανικής Λεμεσού, καθώς και την έκφραση ευχαριστιών, προς τους δωρητές που συνέβαλαν στη δημιουργία και τον εμπλουτισμό του. Σε συνεδρία της Επαρχιακής Συμβουλευτικής ΕπιτροπήςΑσφάλειας Λεμεσού. Στις συνεδρίες της Επιτροπής Τουρισμού και Ναυτιλίας του Δήμου Λεμεσού. Σε επίσημο δείπνο του Συνδέσμου Βιομηχάνων της Βιομηχανικής Περιοχής Αγίου Αθανασίου. Σε συνεδρίες για τον ΟΠΑΠ Μαραθώνιος Λεμεσού 2025. Σε διοργάνωση ενημερωτικής ημερίδας για το ESG με θέμα: «Το ESG ως Επιχειρησιακή Αναγκαιότητα: Τάσεις και Στρατηγικές» όπου τα μέλη του ΕΒΕΛ ενημερώθηκαν για τις πρακτικές στρατηγικές που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη και την υπεύθυνη επιχειρηματικότητα. Σε επίσκεψη με την Πρέσβειρα της Γαλλίας και τον Δήμαρχο Λεμεσού, στο Γαλλοκυπριακό σχολείο (Ecole Franco-Chypriote-EFC) όπου έγινε ενημέρωση της εκπαιδευτικής προσέγγισης του σχολείου, του προγράμματος σπουδών και του ρόλου του στην ενίσχυση των εκπαιδευτικών και πολιτιστικών δεσμών μεταξύ Κύπρου και Γαλλίας. Σε ημερίδα του Δήμου Λεμεσού με θέμα: «Αστικές Συγκοινωνίες και Δομημένο Περιβάλλον: Το τραμ ως καλή πρακτική». Σε δημοσιογραφική διάσκεψη στον Δήμο Λεμεσού για τη Διεξαγωγή του Μαραθωνίου. Σε ολοήμερο πρόγραμμα επισκέψεων, του Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή του ΚΕΒΕ σε βιομηχανίες μέλη του ΕΒΕ Λεμεσού, όπου έγινε ενημέρωση για τα κυριότερα θέματα που τις απασχολούν. Σε δημοσιογραφική διάσκεψη στο Δήμο Λεμεσού για τη διεξαγωγή του Young Race Marathon. Σε σύσκεψη με Φορείς της Λεμεσού, για συζήτηση των θεμάτων που προέκυψαν μετά την επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας. Στο 16 Limassol Economic Forum.ο Στο 5th Red Diamond International Business Women Awards 2025. Στο 21st Annual Cyprus Summit by The Economist με θέμα: «Bridging continents for security, business and energy». Σε συνδιοργάνωση συνεδρίου με το Επαρχιακό Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού Λεμεσού με τίτλο «Εταιρικός Εθελοντισμός και στήριξη ΜΚΟ, Συνέργειες μεταξύ ΜΚΟ-επιχειρήσεων». Σε φιλοξενία του Προέδρου του τμήματος Ναυτιλίας και Εμπορίου στο Πανεπιστήμιο Frederick, συνοδευόμενος από τη συντονίστρια του Γραφείου του Γενικού Διευθυντή του Υφυπουργείου Ναυτιλίας για παρουσίαση έρευνας για τη θαλάσσια ρύπανση, που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Ναυτιλίας. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 52
53 ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού (ΕΒΕΛ), επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία χρονιά τον κοινωνικό του ρόλο, ανέλαβε και το 2025 σειρά πρωτοβουλιών με στόχο τη στήριξη της κοινωνίας. Στο πλαίσιο της κοινωνικής του ευαισθητοποίησης, το ΕΒΕΛ προσέφερε οικονομική ενίσχυση σε φιλανθρωπικά ιδρύματα της Λεμεσού, ενισχύοντας τις προσπάθειές τους για την υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Επίσης, συμμετείχε για ακόμη μια χρονιά ως υποστηρικτής σε πολλές φιλανθρωπικές εκδηλώσεις όπως το Φιλανθρωπικό Δείπνο στα πλαίσια της εκστρατείας «Νοέμβριος- Μήνας Προληπτικής Παιδιατρικής» του Κέντρου Προληπτικής Παιδιατρικής «Αμερίκος Αργυρίου». Παράλληλα, για τέταρτη συνεχή χρονιά, συμμετείχε ενεργά στην εκστρατεία «Χριστουγεννιάτικα Πακέτα Αγάπης» του Κοινωνικού Παντοπωλείου του Δήμου Λεμεσού, συγκεντρώνοντας αγαθά πρώτης ανάγκης με τη σημαντική συνεισφορά εταιρειών-μελών του και της ευρύτερης επιχειρηματικής κοινότητας. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 συγκεντρώθηκε η μεγαλύτερη ποσότητα αγαθών σε σύγκριση με τις προηγούμενες χρονιές, επιβεβαιώνοντας έμπρακτα το πνεύμα κοινωνικής αλληλεγγύης και συλλογικής προσφοράς προς τους συμπολίτες μας που έχουν ανάγκη, ιδιαίτερα κατά την περίοδο των εορτών. Στο πεδίο της εκπαίδευσης, το ΕΒΕΛ συνέχισε τη διαχρονική του στήριξη προς την τεχνική εκπαίδευση, απονέμοντας βραβεία αριστείας σε διακριθέντες μαθητές της Α’ Τεχνικής Σχολής Λεμεσού. Μέσω της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας, το Επιμελητήριο επιδιώκει να ενθαρρύνει την ακαδημαϊκή πρόοδο και να αναδείξει τη σημασία της τεχνικής κατάρτισης ως βασικού πυλώνα ανάπτυξης της παραγωγικής βάσης της χώρας. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Λεμεσού στηρίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κυκλική οικονομία, εφαρμόζοντας πρακτικές που περιορίζουν τις επιπτώσεις της λειτουργίας του στο περιβάλλον. Ανακυκλώνει τα απόβλητά του, συνεργάζεται με αδειοδοτημένους διαχειριστές αποβλήτων, παρακολουθεί την κατανάλωση νερού και ενέργειας και αξιοποιεί ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέσω του φωτοβολταϊκού του συστήματος. Παράλληλα, ενημερώνει το προσωπικό του και ενθαρρύνει την υιοθέτηση περιβαλλοντικά υπεύθυνης συμπεριφοράς. Κατά τη διάρκεια του 2025, το Επιμελητήριο διατήρησε τις πιστοποιήσεις «Green Office» και «Zero Waste» και έλαβε εκ νέου από την TÜV Cyprus Ltd το πιστοποιητικό «Zero Waste to Landfill», πετυχαίνοντας ανακύκλωση του 96,81% των αποβλήτων του. Το αποτέλεσμα αυτό επιβεβαιώνει τη σταθερή προσπάθειά του για μείωση του περιβαλλοντικού του αποτυπώματος και υπεύθυνη λειτουργία. Σε συνεργασία με το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (CMMI) και εστιατόριο της Λεμεσού, το ΕΒΕΛ στήριξε επίσης δράση επαναχρησιμοποίησης κελυφών οστρακοειδών για την κατασκευή τεχνητών υφάλων και την ενίσχυση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Επιπρόσθετα, συμμετείχε σε καθαρισμό παραλίας που διοργάνωσε η CYMEPA, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ναυτιλίας και την Ευρωπαϊκή Ημέρα Θάλασσας, συμβάλλοντας στην προστασία του θαλάσσιου και παράκτιου περιβάλλοντος. Η «Επιχειρηματική Λεμεσός» φιλοξένησε, επίσης, άρθρα για την κυκλική οικονομία, την ανακύκλωση και τη διαχείριση αποβλήτων, το πρόγραμμα «Πληρώνω Όσο Πετώ» και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Προβλήθηκαν ακόμη πρωτοβουλίες δενδροφύτευσης, η λειτουργία Πράσινων Περιπτέρων, η περιβαλλοντική διαχείριση των παραλιών και η αποκατάσταση χώρων απόθεσης αποβλήτων. Μέσα από τις δημοσιεύσεις αυτές, το Επιμελητήριο ενημέρωσε τα μέλη του και το κοινό για σημαντικά περιβαλλοντικά θέματα και δράσεις.
ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 Το Επιμελητήριο Λεμεσού, στο πλαίσιο της στρατηγικής του για το 2025, συνέχισε δυναμικά τη δέσμευσή του στις αρχές της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή, την περιβαλλοντική υπευθυνότητα και την επιχειρηματική ηθική. Κατά το 2025, το ΕΒΕΛ: Προώθησε την περιβαλλοντική υπευθυνότητα συμμετέχοντας σε καθαρισμούς παραλιών στη Λεμεσό. Συντόνισε την ανακύκλωση κοχυλιών για την ανάπτυξη βιώσιμων λύσεων που θα ωφελήσουν το θαλάσσιο περιβάλλον. Υποστήριξε την κοινωνική συνοχή, ενισχύοντας για τέταρτη συνεχή χρονιά το Κοινωνικό Παντοπωλείο του Δήμου Λεμεσού και στηρίζοντας φιλανθρωπικά ιδρύματα και δράσεις. Στήριξε την εκπαίδευση και την τεχνική εκπαίδευση, ενώ συνέχισε δράσεις θαλάσσιου εγγραμματισμού σε σχολεία της Λεμεσού. Στήριξε την προώθηση της υποψηφιότητας της πόλης μας, ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2030 Ενίσχυσε τον αθλητισμό, συμμετέχοντας στον Μαραθώνιο Λεμεσού ως συνδιοργανωτής, προάγοντας την ομαδικότητα και τη φυσική δραστηριότητα. Πιστοποιήθηκε ξανά ως “Green Office” και “Zero waste” συνεχίζοντας τη μετάβαση σε πλήρως βιώσιμες και ψηφιοποιημένες διαδικασίες. Επιπλέον, το Επιμελητήριο Λεμεσού (ΕΒΕΛ), σε συνεργασία με το Επαρχιακό Συντονιστικό Συμβούλιο Εθελοντισμού Λεμεσού, διοργάνωσε στις 19 Νοεμβρίου εκδήλωση αφιερωμένη στον ρόλο της κοινωνικής προσφοράς στη σύγχρονη επιχειρηματικότητα. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, παρουσιάστηκαν απόψεις και πρακτικές που αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο ο εθελοντισμός μπορεί να ενισχύσει την επιχειρηματική κουλτούρα, να καλλιεργήσει εταιρικές αξίες και να δημιουργήσει ουσιαστικούς δεσμούς με την τοπική κοινωνία. Εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ΜΚΟ και επιχειρήσεων μοιράστηκαν εμπειρίες και προσεγγίσεις που δείχνουν ότι η κοινωνική υπευθυνότητα δεν αποτελεί απλώς μια παράλληλη δραστηριότητα, αλλά αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής ενός σύγχρονου οργανισμού. Με τις δράσεις αυτές, το ΕΒΕΛ επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως ενεργού και υπεύθυνου οργανισμού που συμβάλλει ουσιαστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη της Λεμεσού και στη διαμόρφωση μιας κοινωνίας με σεβασμό στο περιβάλλον, την εκπαίδευση και την κοινωνική συνοχή. 54
Η υλοποίηση του έργου του Επιμελητηρίου βασίζεται στη στενή συνεργασία με τους θεσμικούς φορείς, τους συνεργάτες και, πρωτίστως, τα μέλη του. Το Διοικητικό Συμβούλιο, εκφράζει την ειλικρινή του εκτίμηση, προς όλους όσοι συνέβαλαν και κατά το 2025 στην επίτευξη των στόχων του ΕΒΕΛ. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Λεμεσού εκφράζει την ειλικρινή του εκτίμηση προς τον Εξοχότατο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την Κυβέρνηση, τους Βουλευτές Λεμεσού, τον Δήμαρχο Λεμεσού, καθώς και τους Δημάρχους της ευρύτερης περιοχής Λεμεσού, τον Έπαρχο και όλες τις Τοπικές Αρχές της πόλης και επαρχίας. Η διαχρονική και εποικοδομητική συνεργασία μας, στην αντιμετώπιση των ζητημάτων που απασχολούν την επιχειρηματική κοινότητα της Λεμεσού, αποτελεί πολύτιμο εχέγγυο για την προώθηση των στόχων και του έργου του Επιμελητηρίου. Ιδιαίτερη αναγνώριση, αξίζει στο Προεδρείο και τη Γραμματεία του Κυπριακού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου (ΚΕΒΕ), για τη διαρκή στήριξη και την ουσιαστική συμβολή τους στην προώθηση των θεμάτων που απασχολούν το ΕΒΕΛ και τα μέλη του. Αντίστοιχα εκφράζουμε την εκτίμησή μας προς τα υπόλοιπα Τοπικά Επιμελητήρια, για την άριστη συνεργασία και την κοινή δράση σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος. Θερμές ευχαριστίες, απευθύνουμε επίσης προς τον ελεγκτικό οίκο PKF και τους νομικούς μας συμβούλους, Κ.Π. Ερωτοκρίτου & Σία Δ.Ε.Π.Ε., για τη σταθερή και ουσιαστική υποστήριξη τους στην προώθηση των θέσεων και των επιδιώξεων του Επιμελητηρίου. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στο προσωπικό του ΕΒΕΛ, του οποίου η αφοσίωση, η υπευθυνότητα και ο επαγγελματισμός συμβάλλουν καθημερινά στην αποτελεσματική λειτουργία και στην επιτυχή υλοποίηση του έργου του Επιμελητηρίου. Τέλος, το Διοικητικό Συμβούλιο εκφράζει την ιδιαίτερη ευγνωμοσύνη του προς τα μέλη του Επιμελητηρίου για την εμπιστοσύνη, τη διαρκή στήριξη και την ενεργό συμμετοχή τους στο κοινό μας όραμα για την ανάπτυξη, την πρόοδο και την ευημερία της Λεμεσού. Για το Διοικητικό Συμβούλιο Ανδρέας Τσουλόφτας Πρόεδρος ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025 55
Συζήτηση Στρογγυλής Τραπέζης με Ευρωβουλευτές Συνάντηση με Υπουργό Δικαιοσύνης Ευρεία σύσκεψη με φορείς της Λεμεσού Επίσκεψη από την Πρεσβεία των ΗΠΑ Επίσκεψη Βρετανού Ύπατου Αρμόστη Εκδήλωση για το ESG ως Επιχειρησιακή Αναγκαιότητα
Επίσκεψη σε μέλη του ΕΒΕΛ στην Α΄ Βιομηχανική Περιοχή Λεμεσού Επίσκεψη από Πρεσβεία Κίνας CMMI/MaRITeC-X: Απονομή Πιστοποιητικού Εκτίμησης για την Κυκλική Οικονομία Συμμετοχή στον Μαραθώνιο Λεμεσού Συλλογή βασικών αγαθών για τη στήριξη του Κοινωνικού Παντοπωλείου Επίσκεψη στο Γαλλοκυπριακό Σχολείο Λεμεσού Εκδήλωση: “Μνήμες, Μηχανές και Καινοτομία: Η Βιομηχανική Λεμεσός από το Παρελθόν στο Μέλλον” Επίσκεψη Υπουργού Ενέργειας στη Λεμεσό και Ανοικτή Συζήτηση με τις Επιχειρήσεις Αντιπροσωπεία από την πόλη Weinan, επαρχία Shaanxi, Κίνα Σύσκεψη με Δημάρχους Λεμεσού Αξιολόγηση από την Ευρ. Επιτροπή για την 4η Περίοδο του Έργου MaRITeC-X
Συνάντηση με Υπουργό Γεωργίας Συνάντηση με τον τέως Γενικό Διευθυντή Κυπριακού Ναυτιλιακού Επιμελητήριου, Θωμά Καζάκο Επίσκεψη Δήμαρχου Λεμεσού σε Συνεδρία Δ.Σ. ΕΒΕΛ Εκδήλωση ΕΕΝ και ERATOSTHENES CoE: “From Idea to Impact: How to Start Your Entrepreneurship Journey” Συνάντηση με Υπουργό Εσωτερικών
Επίσκεψη αντιπροσωπείας από το Χονγκ Κονγκ στο πλαίσιο υψηλού επιπέδου στρατηγικής επιχειρηματικής εκδήλωσης στη Λεμεσό Ενημερωτική Ημερίδα του Ευρωπαϊκού Έργου DiGiNN για τον Τουριστικό Τομέα B2B Επιχειρηματική Αποστολή από τη Σλοβακία Επισκέψεις σε σχολεία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Έργου MaRITeC-X Παρουσίαση για την ανάπτυξη και λειτουργία του Τεχνολογικού Πάρκου στο Πεντάκωμο
Συμμετοχή στο 2ο Science Fair του Grammar School Στήριξη ΕΒΕΛ σε φιλανθρωπικά ιδρύματα της Λεμεσού Συνέδριο με ΕΣΣΕ: Εταιρικός Εθελοντισμός και στήριξη ΜΚΟ Συμμετοχικό Εργαστήριο Συν-σχεδιασμού Λύσεων για τις Ενεργειακές Κοινότητες Επιχειρήσεων Εκδήλωση Digital Transportation: Η λύση του κυκλοφοριακού για τη Λεμεσό Ανοικτή σύσκεψη μελών με τον Αναπληρωτή Γενικό Γραμματέα του ΚΕΒΕ, Αιμίλιο Μιχαήλ
Λεωφ. Φραγκλίνου Ρούσβελτ 170, 2ος Όροφος Τ.Θ. 55699, 3781 Λεμεσός, Κύπρος 170 Franklin Roosevelt, 2nd Floor P.O. Box 55699, 3781 Lemesos, Cyprus Tel. 25 855000 | Fax. 25 661655 Εmail: info@limassolchamber.eu | Website: www.limassolchamber.eu ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025