3091 SAYILI KANUN KÜLLİYATI

View 3091 SAYILI KANUN KÜLLİYATI flipbook.

⚖ 3091 SAYILI KANUN KÜLLİYATI F1–F17 • Uygulama ve İçtihat Rehberi SUNUŞ Bu külliyat; 3091 sayılı Kanun, Uygulama Yönetmeliği, ilgili özel mevzuat, doğrulanabilir yargı kararları ve kurumsal düzenlemeler esas alınarak; mevcut kaynakların derlenmesi, sistematik hâle getirilmesi ve uygulamaya yönelik olarak değerlendirilmesi suretiyle hazırlanmıştır. F1–F17 fasiküllerinin bir bütün olarak ele alındığı bu çalışmada; zilyetlikten soruşturma ve karar süreçlerine, tebligat ve infazdan ikinci ve sonraki tecavüzlere, TCK m. 154, mera ve kamu malları, yargısal denetim, matbu formlar, örnek dosyalar ve uygulama senaryolarına kadar 3091 uygulamasının temel ve bağlantılı konuları bir araya getirilmiştir. Külliyatın temel amacı; mevzuat ile içtihatları birlikte değerlendiren, uygulamada karşılaşılan tereddütlere yol gösteren ve görevli kamu personeli, mülkî idare amirleri, hukukçular ve diğer uygulayıcılar için pratik bir başvuru kaynağı oluşturmaktır. Bu çalışma bağlayıcı bir hukuk kaynağı değildir ve kanun, yönetmelik veya yargı kararlarının yerine geçmez. Somut olaylarda yürürlükteki mevzuatın ve güncel içtihatların ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Külliyat, tarafımdan, eski bir muhakkik (soruşturma memuru) sıfatıyla; ilgili mevzuat, yargı kararları ve diğer hukukî kaynakların incelenip derlenmesi ve uygulama tecrübesiyle sistematik hâle getirilmesi suretiyle hazırlanmıştır. Yoğun bir emekle hazırlanan bu rehberde gözden kaçmış olabilecek muhtemel hata ve eksiklikler ile zaman içerisinde yaşanacak mevzuat ve içtihat değişikliklerinin tarafıma bildirilmesi, külliyatın güncellenmesine ve geliştirilmesine büyük katkı sağlayacaktır. Çalışmanın, 3091 sayılı Kanun uygulamasında hukukî güvenliğin ve uygulama birliğinin sağlanmasına katkı sunması dileğiyle... ✓ Kaynak temelli • Sistematik • Uygulamaya yönelik Mevzuat, içtihat ve uygulama tecrübesi birlikte değerlendirilmiştir. Saygılarımla, Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı Eski Muhakkik / Soruşturma Memuru Eylül 2026

3091 SAYILI KANUN KÜLLİYATI • F1–F17 ⚖ 3091 SAYILI KANUN KÜLLİYATI F1–F17 • İÇİNDEKİLER / FİHRİST İÇİNDEKİLER • FİHRİST F1–F17 Fasikülleri KÜLLİYATIN YAPISI F1’den F17’ye kadar olan fasiküller, 3091 sayılı Kanun uygulamasını kavramsal, normatif, idarî, yargısal ve uygulamalı boyutlarıyla birbirini tamamlayan tek bir sistematik içinde ele almaktadır. F1 Mukayeseli Hukuk ve Temel Kavramlar – Denetim 01 F2 8 Katmanlı Normatif Madde Kitabı 02 F3 8 Katmanlı İdarî Süreç Rehberi 03 F4 Yargı İçtihatları ve Temel İlkeler 04 F5 İçtihat Senaryoları Rehberi 05 F6 Özel Durumlar ve Senaryolar 06 F7 Karar Türleri, Hukukî Metodoloji ve Sayfa Standardı 07 F8 60 Form – Gerçek Matbu / EBYS 08 F9 Fasikül 8 Matbu Standardı – Hukukî Denetim 09 F10 Sorumluluk, Haklar ve Malî Boyut 10 F11 Meralar ve Kamu Malları Özel Uygulama Rehberi 11 F12 3091 Kararlarına Karşı Dava Süreci 12 F13 Sıfır Hata Operasyonel Rehber 13 F14 Dijital Dönüşüm ve Teknolojik Araçlar 14 F15 Ekler, Standartlar ve Pratik Araçlar 15 F16 Uygulama Sınavı – 61 Soru ve Açıklamalı Çözümler 16 F17 Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Kapanış 17 ✓ Fihrist notu: F1–F17 başlıkları, mevcut külliyatın fihrist yapısına göre düzenlenmiştir. Fasiküller birlikte kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

30913091 MUKAYESELİ HUKUK Zilyetlik ve Mülkiyet Ayrımının Temelleri 1 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 14 3091 UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 1 MUKAYESELİ HUKUK VE TEMEL KAVRAMLAR FİHRİST • Uygulayıcı İçin 15 Altın Kural • 1.0. Giriş • 1.1. Roma Hukukunda Zilyetlik ve Mülkiyet • 1.2. Alman Hukukunda Zilyetliğin Korunması • 1.3. İsviçre Hukukunda Zilyetliğin Korunması • 1.4. Fransız Hukukunda Zilyetliğin Korunması • 1.5. Türk Hukukunda Zilyetlik ve Mülkiyet Ayrımı • 1.6. Mukayeseli Analiz • 1.7. Uygulama Hata Matrisi • 1.8. Bölüm Sonu Değerlendirme • EK-1 3091 Sayılı Kanun Kritik Maddeler Özeti • EK-2 Uygulama Yönetmeliği Kritik Maddeler Özeti • EK-3 Taşınmaz Statüsü Matrisi • EK-4 Delil Matrisi • EK-5 Kaynak ve İçtihat Doğrulama Protokolü UYGULAYICI İÇİN 15 ALTIN KURAL 01 — Zilyetlik ile mülkiyeti ayır. 3091 sayılı Kanun öncelikle fiili zilyetlik durumunu ve bu duruma yönelik tecavüz veya müdahaleyi korur. Tapu kaydı önemli bir delildir; ancak soruşturmanın konusu yalnızca mülkiyet değildir. 02 — Tapu maliki de somut olayda mütecaviz olabilir. Bir kişinin malik olması, başka bir kişinin korunabilir fiili zilyetliğine yaptığı müdahaleyi kendiliğinden hukuka uygun hale getirmez. 03 — 3091 kararı mülkiyet uyuşmazlığını kesin olarak çözmez. 3091 kararı özel bir idari zabıta tedbiridir. Mülkiyet veya üstün hak konusunda kesin hüküm oluşturmaz. 04 — Süreyi taşınmazın hukuki statüsüyle birlikte kontrol et. Kural olarak öğrenmeden itibaren 60 gün ve her hâlükârda fiilin oluşmasından itibaren 1 yıl sınırı vardır. Kanun m.4'teki istisna ayrıca araştırılır.

Sayfa 2 / 14 05 — Devam eden tecavüzü otomatik olarak süresiz kabul etme. Tecavüz veya müdahalenin devam eden ya da mütemadi nitelikte olması, 3091 sayılı Kanun m.4’teki süre rejimini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Fiilin niteliği, taşınmazın hukukî statüsü ve m.4’teki genel kural veya açık istisna birlikte değerlendirilir. Kalıcı yapı, duvar, ahır veya benzeri fizikî unsurun bulunması da tek başına süresiz başvuru sonucunu doğurmaz.. 06 — Hisseli taşınmazı otomatik reddetme. Yönetmelik m.13 gereğince taşınmazı fiilen tasarruf eden hissedarın zilyetliği diğer hissedarlara ve üçüncü kişilere karşı korunabilir. 07 — Kira veya ortaklık ilişkisini otomatik ret sebebi yapma. Yönetmelik m.14 gereğince kira veya ortaklık ilişkisinin varlığı fiili zilyetliğin araştırılmasına kendiliğinden engel değildir. Damlı yapılarda m.15 ayrıca değerlendirilir. 08 — Keşifsiz ret istisnadır. Kanun kapsamı dışında kalma, süre, başvuru yetkisi veya yetkili merci gibi hususlar dilekçeden açıkça ve kesin olarak anlaşılmadıkça maddi araştırma gerektiren konular keşifsiz ret gerekçesine dönüştürülmemelidir. 09 — Tebligat rejimlerini birbirine karıştırma. Ret kararları, soruşturma bildirimi, mahallî ilan ve infaz bildirimleri kendi özel hükümleri içinde değerlendirilmelidir. 10 — Teknik tespiti denetlenebilir yap. Tecavüz veya müdahalenin yeri, sınırı, şekli, miktarı ve etkisi mümkün olduğunca açık biçimde belirlenmeli; gerektiğinde teknik personelden yararlanılmalı ve kroki düzenlenmelidir. GPS/ITRF her dosyada genel kanuni zorunluluk değildir. 11 — Önce taşınmazın hukuki statüsünü belirle. Özel mülkiyet, Hazine taşınmazı, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer, mera, orman, kıyı, yol, park, köy ortak malı, belediye taşınmazı veya özel kanun kapsamındaki başka bir taşınmaz olup olmadığı belirlenmeden kesin sonuç kurulmamamalıdır. 12 — Özel kanun filtresini uygula. 2886, 3194, 6831, 3213, 4342 ve diğer özel mevzuatın uygulanma ihtimali ayrıca kontrol edilmelidir. 13 — Giderlerde 3091'in özel rejimini esas al. Soruşturma ve infaz giderleri bakımından Kanun m.17, Yönetmelik m.53 ve ilgili ikincil düzenlemeler birlikte uygulanmalıdır. 6183 sayılı Kanun otomatik ve genel tahsil dayanağı olarak gösterilmemelidir. Men kararında mütecavizden tahsili gereken soruşturma ve infaz giderleri bakımından, Yönetmelik m.35 uyarınca giderlerin icra yolu ile tahsili esastır; 6183 sayılı Kanun bu giderler için otomatik ve genel tahsil yolu değildir 14 — Karar fıkrasını infaz edilebilir şekilde kur. Karar; taşınmazı, tarafları, fiili, etkilenen alanı ve gerekiyorsa krokiyi açıkça ortaya koymalıdır.

Sayfa 3 / 14 15 — 'Kesin' kelimesinin sınırını bil. 3091 kararı idari makam bakımından kesin nitelikte olmakla birlikte yargısal denetim dışı değildir. İdari dava ve koşulları varsa yürütmenin durdurulması talebi mümkündür. 1.0. GİRİŞ 1.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun, belirli şartlar altında taşınmaz zilyetliğine yönelik tecavüz ve müdahalelerin idari makamlar tarafından önlenmesini sağlayan özel bir idari koruma mekanizmasıdır. Sistemin temelinde mülkiyet ile zilyetliğin birbirinden ayrılması bulunur. Bu nedenle 3091 soruşturmasının ilk sorusu “Taşınmazın maliki kimdir?” değil; “Taşınmaz üzerinde fiili zilyetlik kimdedir ve bu zilyetliğe yönelik hangi somut fiil gerçekleşmiştir?” sorusudur. Bununla birlikte tapu, kadastro, tahsis, kira, sözleşme ve diğer belgeler tamamen göz ardı edilmez. Bu belgeler fiili durumun ve taşınmazın hukuki statüsünün belirlenmesinde delil olarak kullanılabilir. 3091 soruşturması mülkiyet davasına dönüştürülmemeli; ancak taşınmazın hukuki statüsü ve somut fiili durum da yüzeysel biçimde geçilmemelidir. 1.0.2. Zilyetliğin Hukuki Niteliği Türk Medeni Kanunu bakımından zilyetlik, fiili hâkimiyet temelinde düzenlenmiş bir kurumdur. 3091 bakımından idari makamın görevi, mülkiyetin kime ait olduğunu nihai biçimde belirlemek değildir. İdari makam taşınmazın niteliğini, zilyetliği, fiili kullanımı, tecavüz veya müdahaleyi, olayın zamanını, tarafları, başvuru süresini, özel kanun durumunu, varsa dava veya ihtiyati tedbiri ve gerekli delilleri birlikte değerlendirir. Yönetmelikte kararların “kesin” olduğunun belirtilmesi, idari makamın aynı karar üzerinde serbestçe değişiklik yapamayacağı anlamındadır. Bu kesinlik, yargısal denetimi ortadan kaldırmaz. 1.0.3. 3091 İncelemesinde Denetim Metodu Aşama Denetim sorusu 1. Norm İlgili Kanun veya Yönetmelik maddesi ne söylüyor? 2. İstisna Ana kuralın istisnası var mı? 3. İstisnanın sınırı İstisna hangi taşınmaz veya hangi olaylar için geçerli? 4. Çapraz hüküm Başka bir Kanun veya Yönetmelik maddesi sonucu değiştiriyor mu? 5. Özel kanun Taşınmaz başka bir özel kanun rejimine tabi mi? 6. Somut olay Bu hüküm dosyada hangi olguyu araştırmayı gerektiriyor? 7. Delil Bu olgu hangi delille ispatlanabilir? 8. Usul Bildirim, soruşturma, tanık, kroki, karar ve infaz usulü doğru mu? 9. Karar Sonuç men mi, ret mi, işlemden kaldırma mı? 10. İnfaz Karar sahada uygulanabilir mi? 11. Gider Gider kime ait ve nasıl tahsil edilecek? 12. Yargısal denetim Bu işlem hangi gerekçeyle dava konusu olabilir?

Sayfa 4 / 14 1.1. ROMA HUKUKUNDA ZİLYETLİK VE MÜLKİYET 1.1.1. Possessio ve Dominium Ayrımı Roma hukukunda possessio ile dominium aynı kavram değildir. Possessio esas olarak fiili hâkimiyet ve zilyetlik durumunu ifade ederken dominium mülkiyet yetkisini ifade eder. Bu ayrım, modern hukuklarda da zilyetlik ile mülkiyetin birbirinden ayrılmasının tarihsel temelini oluşturur. 1.1.2. Interdicta Roma hukukunda praetor tarafından verilen interdicta, belirli zilyetlik uyuşmazlıklarında fiili durumun korunmasını veya eski hâle getirilmesini sağlayan araçlardı. Uti possidetis taşınmaz zilyetliği bakımından; utrubi taşınır zilyetliği bakımından; unde vi ise zorla elden çıkarma bakımından önemliydi. Roma hukukunun burada Fasikül açısından önemi, zilyetlik ile mülkiyetin aynı hukuki kavram olmadığını göstermesidir. Ancak 3091 sayılı Kanun Roma interdicta sisteminin devamı olarak değerlendirilmemelidir. 1.1.3. Roma Hukukunun Günümüze Etkisi Roma hukukundaki kavramlar tarihsel karşılaştırma için kullanılmalıdır. Doğrulanmamış Latince özdeyişler belirli bir hukukçuya ait bağlayıcı normatif sözler gibi sunulmamalıdır. 1.2. ALMAN HUKUKUNDA ZİLYETLİĞİN KORUNMASI 1.2.1. BGB §§858-866 Alman Medeni Kanununda zilyetliğe yönelik hukuka aykırı müdahale “verbotene Eigenmacht” kavramı çerçevesinde düzenlenir. BGB §858 ve devamındaki sistem; yasaklanmış keyfilik, zilyedin kendini koruması, gasp edilen zilyetliğin geri verilmesi, saldırının sona erdirilmesi, süre ve birlikte zilyetlik gibi konuları düzenler. 1.2.2. Türk 3091 Sistemiyle Fark Alman hukukunda zilyetlik korumasının temel mekanizması özel hukuk/adli yargı merkezlidir. Türkiye'deki 3091 sisteminden temel fark, Türk hukukunda belirli şartlarda valilik/kaymakamlık eliyle hızlı bir idari zilyetlik koruması ve bunun idari infazının bulunmasıdır. Ancak bundan Almanya'da idarenin hiçbir durumda zilyetliğe ilişkin işlem yapamayacağı sonucu çıkarılmamalıdır. 1.3. İSVİÇRE HUKUKUNDA ZİLYETLİĞİN KORUNMASI 1.3.1. ZGB Art. 919-926 İsviçre Medeni Kanununda zilyetlik fiili hâkimiyet temelinde düzenlenmiştir. Zilyetliğin gasp ve saldırıya karşı korunması, zilyedin kendisini koruması ve mahkeme yoluyla zilyetliğin geri verilmesi veya saldırının önlenmesi mekanizmalarıyla sağlanmaktadır. 1.3.2. Türk Hukukuyla İlişki Türk Medeni Kanununun zilyetlik hükümleri İsviçre Medeni Kanunu ile tarihsel bağlantı içindedir. Ancak 3091 sayılı Kanun, TMK'daki özel hukuk zilyetlik korumasına ek olarak belirli şartlarda idari koruma mekanizması getirmiştir.

Sayfa 5 / 14 1.4. FRANSIZ HUKUKUNDA ZİLYETLİĞİN KORUNMASI 1.4.1. Code civil Art. 2276 ve 2278 Fransız Code civil m.2276, taşınırlar bakımından “en fait de meubles, la possession vaut titre” ilkesini düzenler. Güncel m.2278 ise zilyetliğin, hakkın esasına ilişkin tartışmadan bağımsız olarak, onu etkileyen veya tehdit eden rahatsızlıklara karşı korunmasını düzenleyen hükümler arasındadır. 1.4.2. Tarihsel action possessoire Fransız hukukundaki eski “action possessoire” sistemi tarihsel karşılaştırma açısından önemlidir. Ancak eski Code de procédure civile hükümleri 2017 yılında kaldırılmıştır. Bu nedenle güncel Fransız hukukunu eski action possessoire sistemini halen aynı biçimde uyguluyormuş gibi anlatmak doğru değildir. 1.5. TÜRK HUKUKUNDA ZİLYETLİK VE MÜLKİYET AYRIMI 1.5.1. TMK m.973-984 Doğru Madde Haritası Madde Konu m.973 Zilyedin tanımı m.974 Asli ve fer'i zilyetlik m.975 Dolaylı ve dolaysız zilyetlik m.976 Zilyetliğin geçici olarak kesilmesi m.977-980 Zilyetliğin devri m.981 Zilyedin savunma hakkı m.982 Gasp hâlinde zilyetliğin geri verilmesi m.983 Saldırının önlenmesi m.984 Zilyetlik davalarının süre yönünden sınırı 1.5.2. 3091 Sayılı Kanunun Temel Mantığı 3091 sayılı Kanun, gerçek veya tüzel kişilerin zilyedi bulunduğu taşınmazlar ile Kanunda belirtilen kamu taşınmazlarına yönelik tecavüz veya müdahalelerin idari makamlar tarafından önlenmesini amaçlar. Karar mercii merkez ilçede vali veya görevlendireceği vali yardımcısı; diğer ilçelerde kaymakamdır. 3091 soruşturmasında mülkiyet, zilyetlik, tecavüz/müdahale ve üstün hak kavramları birbirine karıştırılmamalıdır. 1.5.3. Kanunun Kritik Hükümleri Madde Temel uygulama m.1 Amaç ve kapsam; idari zilyetlik korumasının temel çerçevesi. m.2 Yetkili makam. m.3 Başvuru ve kanuni şartlarda resen soruşturma. m.4 Özel taşınmazlarda 60 gün/1 yıl; Kanundaki kamu/umuma ait taşınmaz istisnası. m.5 Soruşturma ve açık-kesin kapsam dışılıklarda keşifsiz ret. m.6 Tanıklar ve karar. m.7 İdari makam bakımından kesinlik ve yargı yolu. m.8 Bildirim ve ilan. m.9 İnfaz.

Sayfa 6 / 14 m.10 Ekim, tesis ve değişiklikler. m.11 Gecikmeler. m.12 İkinci ve sonraki tecavüzler. m.13 Yürütmenin durdurulmasına ilişkin hüküm AYM tarafından iptal edilmiştir. m.14 Dava ve ihtiyati tedbir. m.15 3091 sayılı Kanun m.15 bakımından ceza miktarı taşınmazın hukukî statüsüne göre belirlenir. Fiil, daha ağır bir cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde; taşınmaz kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, sahipsiz ya da menfaati umuma ait taşınmazlardan ise 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası; diğer gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlarda ise 3 aydan 1 yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası öngörülür. m.17 Giderler. m.18 Vergi, harç ve resim muafiyeti. 1.5.4. Yönetmelik Açısından Kritik Ayrımlar Hüküm Doğru uygulama ilkesi m.4 3091 kararı idari zabıta tedbiridir; mülkiyet hakkı tesis etmez. m.5 Özel kanunlar ayrıca kontrol edilir. m.10 Fiili hâkimiyet/zilyetlik araştırılır. m.11-12 Tecavüz ve müdahalenin somut fiili belirlenir. m.13 Fiilen tasarruf eden hissedarın zilyetliği korunabilir. m.14 Kira/ortaklık soruşturmayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. m.15 Damlı yapılarda fuzuli işgal şartı ayrıca değerlendirilir. m.16 Yetki ve görev alanı kontrol edilir. m.17 Başvurucunun zilyetliği ve temsil/başvuru durumu kontrol edilir. m.19 Kanuni şartlarda resen soruşturma. m.20 Süre. m.21 Keşifsiz ret; açık ve kesin hâller. m.22 Soruşturma personeli ve teknik yardım. m.24-25 Bildirim ve ulaşılamama hâlinde ilan. m.27 Vazgeçme; yazılı/elektronik veya sözlü beyan. m.28-29 Fiili tespit ve kroki. m.30-31 Tanık/bilirkişi usulü. m.32 Anlaşma bakımından özel kişiler ile kamu/köy taşınmazları ayrımı. m.34 Aynı taşınmaz uyuşmazlığı/dava/tedbir. m.35-37 Karar ve kesinlik. m.38 Ret kararının tebliği. m.39-42 İnfaz. m.46 Köy tüzel kişiliği taşınmazları ve TCK m.154 yönünden özel düzenleme. m.53 Giderler.

Sayfa 7 / 14 1.5.5. Taşınmazın Hukuki Statüsü Süzgeci 3091 dosyasına başlamadan önce taşınmazın özel mülkiyet, Hazine taşınmazı, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer, belediye taşınmazı, köy ortak malı, mera, orman, kıyı, yol, park, tahsisli kamu taşınmazı veya başka bir özel kanun rejimine tabi olup olmadığı belirlenmelidir. Soru Sonuç Taşınmaz özel mülkiyet mi? Hazine taşınmazı mı? Devletin hüküm ve tasarrufu altında mı? Belediye taşınmazı mı? Köy ortak malı niteliği var mı? Mera mı? Orman mı? Kıyı niteliği var mı? Yol/park/meydan niteliği var mı? Tahsisli kamu taşınmazı mı? Özel kanuna tabi mi? Güncel hukuki statüyü gösteren belge nedir? 1.5.6. Süre Süzgeci 1. 1. Tecavüz/müdahale tarihi belirlenir. 2. 2. Başvurucunun öğrenme tarihi belirlenir. 3. 3. Öğrenmeden itibaren 60 günlük süre hesaplanır. 4. 4. Fiilin oluşmasından itibaren bir yıllık üst sınır hesaplanır. 5. 5. Kanun m.4'teki süre istisnasının uygulanıp uygulanmadığı taşınmazın hukuki statüsü üzerinden belirlenir. 6. 6. Devam eden fiil, özel taşınmazlarda süreleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. 1.5.7. Hisseli Taşınmaz ve Fiili Kullanım Hisseli taşınmazda paydaşlar, fiili kullanıcı, kullanım alanı, kullanımın geçmişi, varsa fiili paylaşım, müdahalenin niteliği ve müdahalenin hangi fiili zilyetliği etkilediği araştırılmalıdır. “Hisse var = ret” yaklaşımı doğru değildir. Yönetmelik m.13, fiilen tasarruf eden hissedarın zilyetliğinin diğer hissedarlara ve üçüncü kişilere karşı korunabileceğini kabul etmektedir. 1.5.8. Kira, Ortaklık ve Damlı Yapılar Kira veya ortaklık ilişkisi mevcutsa sözleşmenin varlığı, tarafları, teslim, fiili zilyetlik, süre, fesih ve tahliye uyuşmazlığı araştırılır. Damlı yapılarda Yönetmelik m.15'teki fuzuli işgal şartı ayrıca değerlendirilir. Sözleşmenin geçerliliği, feshi, sona ermesi ve tahliye gibi üstün hak meseleleri adli yargının görev alanına girebilir. Bu nedenle ne kira varlığının otomatik ret, ne de sözleşmenin sona ermesinin otomatik fuzuli işgal sonucu doğurduğu söylenmelidir. 1.5.9. Tebligat ve İlan Rejimi İşlem Temel yaklaşım Ret kararı Yönetmelik m.38 uyarınca 7201 sayılı Tebligat Kanunu çerçevesi. Soruşturma bildirimi 3091/Yönetmelik özel bildirim usulü; m.24'teki özel haller ayrıca kontrol edilir. Mütecavize ulaşılamaması Yönetmelik m.25 kapsamında en az üç gün önceden mahallî ilan.

Sayfa 8 / 14 İnfaz bildirimi Yönetmelik m.39-41 özel infaz bildirimleri; m.41'deki Tebligat Kanunu/Tüzüğü atıfları gözetilir. “3091 dosyalarının hiçbir aşamasında 7201 uygulanmaz” ifadesi doğru değildir. Aynı şekilde her soruşturma bildiriminin doğrudan 7201 usulüne tabi olduğu da söylenemez. 1.5.10. Teknik Tespit ve Kroki Teknik incelemenin amacı mülkiyeti çözmek değil, fiili tecavüzün sınırlarını belirlemektir. Ada/parsel, taşınmaz sınırları, tecavüz edilen bölüm, müdahalenin şekli, yaklaşık alan, yapı/tesis, yol/duvar/çit gibi sınır unsurları ve mevcut kullanım mümkün olduğunca belirlenmelidir. Gerektiğinde teknik personelden yararlanılır ve basit kroki düzenlenir. GPS/ITRF her 3091 dosyasında kanunen zorunlu bir unsur değildir; somut olayda denetlenebilirliği artıran yardımcı teknik veri olarak kullanılabilir. 1.5.11. Delil ve İspat Matrisi Araştırılacak vakıa Muhtemel delil Zilyet kim? Fiili kullanım, tanık, belge Tecavüz nedir? Keşif, fotoğraf, tanık, tutanak Ne zaman oldu? Tanık, belge, fotoğraf, başvuru Ne zaman öğrenildi? Beyan, yazışma, tutanak Taşınmaz statüsü Tapu, kadastro, tahsis, özel mevzuat Hisseli kullanım Tapu + fiili kullanım + tanık Kira Sözleşme, ödeme, teslim belgeleri Sözleşme sona ermesi Fesih, ihtar, sözleşme, mahkeme kararı Teknik sınır Kroki, teknik ölçüm Dava var mı? Mahkeme dosyası Tedbir var mı? Mahkeme kararı Özel kanun var mı? İlgili kurum yazısı/mevzuat İnfaz Karar + kroki + dosya 1.5.12. Dava, İhtiyati Tedbir ve Üstün Hak Kanun m.14 ve Yönetmelik m.34 bakımından, aynı taşınmazla ilgili bir uyuşmazlığın dava konusu olup olmadığı kadar, davanın mülkiyet hakkına dayalı müdahalenin men'i veya zilyetliğin ihlali nedeniyle tecavüzün ref'i davası niteliğinde olup olmadığı ve ihtiyati tedbir bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Bu nitelikte olmayan başka bir taşınmaz davasının bulunması tek başına 3091 uygulamasını engellemez İdare; dava konusu taşınmazı, uyuşmazlığın konusunu, taşınmazın fiili zilyetliğiyle bağlantısını ve varsa ihtiyati tedbirin kapsamını belirlemelidir. 1.5.13. Vazgeçme, Anlaşma ve İşlemden Kaldırma Vazgeçme, başvurucunun başvurusunu geri alma iradesidir. Yönetmelik m.27 kapsamında yazılı/elektronik veya sözlü beyanla gerçekleşebilir; sözlü beyan tutanağa bağlanır. Giderin yatırılmaması ile vazgeçme aynı usuli işlem değildir. Anlaşma bakımından da özel kişiler ile kamu idareleri, kamu kurumları, kamu kuruluşları ve köye ait taşınmazlara ilişkin Yönetmelik m.32 düzenlemesi birbirinden ayrılmalıdır.

Sayfa 9 / 14 1.5.14. İnfaz ve Giderler Men kararının uygulanması infaz memuru eliyle yürütülür. Güvenlik kuvvetleri mevzuatın öngördüğü şekilde güvenliğin sağlanmasına yardımcı olabilir; soruşturma memuru ile kolluk görevlisinin rolleri birbirine karıştırılmamalıdır. Men kararında mütecavizden tahsili gereken soruşturma ve infaz giderleri bakımından, Yönetmelik m.35 uyarınca giderlerin icra yolu ile tahsili esastır; 6183 sayılı Kanun bu giderler için otomatik ve genel tahsil yolu değildir İnfaz bakımından Kanun ve Yönetmelikteki beş günlük süre dikkate alınır. Giderler bakımından ilk ödeme, karar aşaması ve nihai tahsil aşamaları birbirinden ayrılmalıdır. Kanun m.17, Yönetmelik m.53 ve ilgili ikincil düzenlemeler birlikte uygulanır. 6183 sayılı Kanun otomatik ve genel tahsil dayanağı olarak gösterilmemelidir. Kamu taşınmazlarında ve resen soruşturmalarda giderin hangi kamu idaresince karşılanacağı taşınmazın hukuki statüsüne göre ayrıca belirlenmelidir. 1.5.15. 6360, Köy Ortak Malları ve TCK m.154 6360 sayılı Kanun sonrasında köy tüzel kişiliklerinin kaldırılmış olması, geçmişte köy ortak kullanımına konu olmuş bütün taşınmazların otomatik biçimde belediye veya Hazine malı hâline geldiği anlamına gelmez. Güncel tapu, tahsis, mera, kamu malı, belediye, Hazine ve özel kanun statüsü belirlenmelidir. Mera bakımından 4342 sayılı Mera Kanunu ayrıca değerlendirilmelidir. Yönetmelik m.46 kapsamına giren köy tüzel kişiliğine ait mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmazlara yapılan ilk tecavüz veya müdahale 3091 sayılı Kanuna göre önlenirken, durum TCK m.154 uyarınca cezai işlem yapılmak üzere Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. Bu bildirim, 3091 kapsamında verilen men kararından ve ceza sorumluluğunun adli makamlarca değerlendirilmesinden ayrı bir işlemdir.. 1.5.16. İkinci ve Sonraki Tecavüzler İkinci tecavüz değerlendirmesinde ilk 3091 kararının varlığı, infazı, kapsamı, aynı taşınmaz, taşınmazın hukuki durumu, zilyetlik durumu ve yeni fiilin gerçekten ilk karar sonrasında gerçekleşen yeni bir tecavüz olup olmadığı araştırılmalıdır. Kanun m.12 ve m.15 birlikte değerlendirilmelidir. 1.5.17. Kararın Kesinliği ve Yargısal Denetim 3091 kararı idari makam açısından kesindir. Bu, idarenin aynı karar üzerinde serbestçe dönüp değişiklik yapamayacağı anlamına gelir. Ancak karar yargısal denetim dışı değildir. Bu kesinliğin istisnası, Kanun m.7 uyarınca açık yazı ve hesap hatalarının kararı veren makamca düzeltilmesidir Yargısal denetimde yetki, şekil, sebep, konu, maksat, delil, fiili zilyetlik, süre, taşınmaz statüsü, bildirim, soruşturma kapsamı ve özel kanunların dikkate alınıp alınmadığı önem taşır. 1.5.18. AYM E.2008/77, K.2010/77 Anayasa Mahkemesi, 3091 sayılı Kanunun yürütmenin durdurulmasına ilişkin 13. maddesindeki yasağı iptal etmiştir. Karar: AYM, E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010. Bu nedenle 3091 kararına karşı açılan idari davada yürütmenin durdurulması talebinin önünü kapatan eski m.13 yasağı artık uygulanamaz. Yürütmenin durdurulması otomatik olarak verilecek bir sonuç değildir; talep İYUK ve anayasal şartlar çerçevesinde mahkeme tarafından değerlendirilir.

Sayfa 10 / 14 1.5.19. İçtihat Kullanım Standardı Bir kararın Fasikül'e içtihat olarak alınabilmesi için karar numarası, daire/kurul, tarih, tam karar metni, somut olay, hukuki gerekçe ve sonuç kontrol edilmelidir. Kararın Fasikül'deki cümleyi gerçekten destekleyip desteklemediği ayrıca test edilmelidir. Sadece esas/karar numarasının bulunması yeterli değildir. Başka hukuk alanına ilişkin kararlar 3091 içtihadı gibi kullanılmamalıdır. 1.6. MUKAYESELİ ANALİZ 1.6.1. Koruma Yöntemleri Sistem Temel koruma Roma Interdicta Almanya Özel hukuk/adli koruma İsviçre Özel hukuk/adli koruma Fransa Güncel özel hukuk/adli koruma Türkiye TMK adli koruma + 3091 idari koruma 1.6.2. Türkiye'nin Özgünlüğü 3091 sisteminin ayırt edici yönü, belirli şartlarda zilyetliğin idari makam tarafından hızlı biçimde korunabilmesi ve kararın özel infaz mekanizmasıyla uygulanabilmesidir. 1.6.3. Güçlü ve Zayıf Yönler Güçlü yönler Riskler Hızlı idari müdahale Mülkiyet ile zilyetliğin karıştırılması Fiili duruma müdahale Sürelerin yanlış hesaplanması Kamu taşınmazlarında koruma Hisseli taşınmazın otomatik reddi Adli süreçten önce fiili koruma Kira ilişkisinin otomatik engel kabul edilmesi Özel infaz mekanizması Taşınmaz statüsünün yanlış belirlenmesi Özel kanunların gözden kaçırılması Bildirim usulünün yanlış uygulanması Teknik sınırın belirlenmemesi Karar fıkrasının infaz edilemeyecek kadar belirsiz olması Doğrulanmamış içtihat kullanılması 1.7. UYGULAMA HATA MATRİSİ Hatalı ifade Doğru yaklaşım Tecavüz devam ediyorsa süre işlemez. Önce m.4 istisnası kontrol edilir; özel taşınmazlarda 60 gün/1 yıl kuralı uygulanır. Hisseli taşınmazlarda 3091 uygulanmaz. Yönetmelik m.13 gereğince fiilen tasarruf eden hissedarın zilyetliği korunabilir. Tapu sahibi mütecaviz olamaz. Malik de başka kişinin korunabilir zilyetliğine müdahale ederse somut olayda mütecaviz olabilir. Kira varsa 3091 uygulanmaz. Kira/ortaklık soruşturmayı kendiliğinden engellemez; damlı yapılarda m.15 ayrıca incelenir. Kira bittiyse otomatik fuzuli işgal vardır. Sözleşmenin hukuki durumu ve m.15'teki şartlar

Sayfa 11 / 14 birlikte değerlendirilir. Her ret keşif yapılmadan verilebilir. Keşifsiz ret açık ve kesin kapsam dışılığı gibi hâllerle sınırlıdır. GPS/ITRF olmadan karar verilemez. GPS/ITRF genel kanuni zorunluluk değildir. 7201 sadece ret kararlarında kullanılır. Bildirim türüne göre özel 3091 rejimi ve Yönetmelikteki Tebligat Kanunu atıfları birlikte değerlendirilir. 3091 giderleri 6183'e göre tahsil edilir. Kanun m.17 ve Yönetmelik m.53 özel gider/tahsil rejimi uygulanır. 6360 sonrası bütün köy malları belediyeye geçti. Güncel mülkiyet, tahsis ve özel statü ayrıca belirlenir. Her kamu alanına ilk müdahale TCK 154 suçudur. TCK tipinin unsurları ayrıca incelenir; Yönetmelik m.46'nın kapsamı belirlenir. Dava varsa 3091 uygulanmaz. Aynı taşınmaz anlaşmazlığının dava konusu olup olmadığı araştırılır. 3091 kararı kesin olduğu için dava açılamaz. Karar idari makam bakımından kesindir; yargısal denetim açıktır. Taraflar anlaşırsa her dosya kapanır. Özel kişiler ile kamu/köy taşınmazları bakımından m.32 ayrımı yapılır. Gider ödenmezse başvurucu vazgeçmiş sayılır. Gider eksikliği ile vazgeçme farklı usuli durumlardır. 1.7.2. KARAR VERİLMEDEN ÖNCE KONTROL LİSTESİ Başlık Kontrol Yetki Doğru karar mercii; görev alanı; geçerli yetki devri. Başvuru Başvurucu yetkili mi; zilyetlik/temsil durumu. Taşınmaz Ada/parsel; hukuki statü; özel kanun; kamu malı; özel statüler. Süre Tecavüz tarihi; öğrenme tarihi; 60 gün; 1 yıl; m.4 istisnası. Fiili zilyetlik Kim kullanıyor; nasıl ve ne zamandır; hisseli ise fiili kullanım. Tecavüz/müdahale Fiil, yer, tarih, fail, zilyetliğe etkisi, alan/sınır. Kira/ortaklık Sözleşme, süre, fesih, tahliye, damlı yapı, fuzuli işgal. Dava Aynı uyuşmazlık; ihtiyati tedbir; kapsam. Delil Tanık, belge, tapu, teknik tespit, kroki, fotoğraf, kurum yazıları. Usul Bildirim, ilan, tanık/bilirkişi, süreler. Karar Men/ret; gerekçe; taraflar; fiil; alan; kroki; gider. İnfaz İnfaz memuru; 5 günlük süre; teknik/güvenlik desteği; uygulanabilirlik. 1.7.3. KARAR FIKRASI DENETİMİ • Kim? — Mütecaviz kim? • Kimin zilyetliği? — Korunan zilyet kim? • Nereye? — Taşınmaz hangisi? • Neye müdahale edildi? — Fiil ne? • Hangi bölüm? — Taşınmazın tamamı mı, belirli bölümü mü? • Ne yapılacak? — Hangi fiilin önlenmesine karar verildi? • Gider? — Mevzuata göre hangi giderlerin tahsili söz konusu? • İnfaz? — Karar sahada uygulanabilir mi?

Sayfa 12 / 14 1.7.4. İNFAZ EDİLEBİLİRLİK DENETİMİ • İnfaz memuru taşınmazı bulabilir mi? • İnfaz memuru tecavüz edilen alanı belirleyebilir mi? • Mütecaviz belirlenebilir mi? • Sonlandırılacak fiil belirlenebilir mi? • Kroki kararın fıkrasıyla uyumlu mu? • Karar ile keşif tutanağı çelişiyor mu? • İnfaz süresi geçirilmiş mi? • İnfaz sırasında yeni bir hukuki durum ortaya çıkmış mı? 1.8. BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME 3091 sisteminin doğru uygulanabilmesi için mülkiyet ile zilyetlik, zilyetlik ile üstün hak ve idari koruma ile nihai yargısal çözüm ayrımları korunmalıdır. Doğru çalışma zinciri: KANUN → YÖNETMELİK → ÖZEL KANUN → İKİNCİL DÜZENLEME → SOMUT OLAY → DELİL → USUL → KARAR → İNFAZ → GİDER → YARGISAL DENETİM. Bir cümle, yanlış uygulandığında hangi hukuki sonucu doğurabileceği test edilmeden uygulama rehberine alınmamalıdır. EK-1 — 3091 SAYILI KANUN KRİTİK MADDELER ÖZETİ Madde Konu 1 Amaç ve kapsam 2 Yetkili makam 3 Başvuru 4 60 gün / 1 yıl ve kanuni istisna 5 Soruşturma / keşifsiz ret 6 Tanıklar ve karar 7 Kararın kesinliği / yargı yolu 8 Bildirim ve ilan 9 İnfaz 10 Ekim, tesis ve değişiklikler 11 Gecikmeler 12 İkinci ve sonraki tecavüzler 13 Yürütmenin durdurulması yasağının iptali 14 Dava ve ihtiyati tedbir 15 İkinci tecavüz ceza hükümleri 17 Giderler 18 Vergi, harç ve resimler Ek 1-2 Özel infaz ve eşya hükümleri

Sayfa 13 / 14 EK-2 — UYGULAMA YÖNETMELİĞİ KRİTİK MADDELER Madde Konu 4 Kararın niteliği 5 Özel kanunlar 9 Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler 10 Zilyetlik 11 Tecavüz ve müdahale 12 Tecavüz/müdahale örnekleri 13 Hisseli taşınmaz 14 Kira ve ortaklık 15 Damlı yapı/fuzuli işgal 16 Yetki 17 Başvuru 19 Resen soruşturma 20 Süre 21 Keşifsiz ret 22 Soruşturma personeli 24-25 Bildirim ve ilan 27 Vazgeçme 28-29 Soruşturma ve kroki 30-31 Tanık/bilirkişi 32 Anlaşma 34 Dava/tedbir 35-37 Karar ve kesinlik 38 Ret kararının tebliği 39-42 İnfaz 46 Köy ortak malları ve ceza bildirimi 53 Giderler EK-3 — TAŞINMAZ STATÜSÜ MATRİSİ Statü Süre Başvuru Özel mevzuat Resen soruşturma Ceza bildirimi Özel mülkiyet 60 gün/1 yıl Zilyet Somut olaya göre Hayır Somut olaya göre Hazine özel malı Statüye göre Yetkili idare Milli Emlak vb. Kanuni şartlarda Somut olaya göre Devletin hüküm/tasarrufu m.4 istisnası Yetkili kamu Özel mevzuat Kanuni şartlarda Somut olaya göre Mera Statüye göre Yetkili kişi/idare 4342 Özel durum m.46/TCK değerlendirmesi Orman Özel rejim Yetkili idare 6831 Özel durum Somut olaya göre Kıyı Özel rejim Yetkili idare Kıyı mevzuatı Somut olaya göre Somut olaya göre Yol/park vb. Statüye göre Yetkili kamu 3194 vb. Somut olaya göre Somut olaya göre Köy ortak malı Güncel statü belirlenir Kanuni yetkili Özel mevzuat Somut olaya göre m.46

Sayfa 14 / 14 NOT: 3091 sayılı Kanun m.4 bakımından genel kural, tecavüz veya müdahalenin öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün ve her hâlde tecavüz veya müdahalenin gerçekleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde başvuru yapılmasıdır. Kanunun açıkça istisna tuttuğu Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler ile menfaati umuma ait taşınmaz mallar bakımından bu süre sınırlaması uygulanmaz. Taşınmazın yalnızca kamu malı niteliğinde bulunması, tek başına süre istisnası sonucunu doğurmaz. Taşınmazın gerçekte DHT veya menfaati umuma ait taşınmaz niteliğinde olup olmadığı ayrıca kontrol edilir KONTROL GEREKÇESİ: 3091 m.4’teki süre istisnası bütün kamu taşınmazlarına genişletilemez. Bu tablo karar yerine geçmez. Dosya bazında güncel hukuki statü ayrıca doğrulanmalıdır. EK-4 — DELİL MATRİSİ İnceleme konusu Asgari araştırma Zilyet Fiili kullanım Tecavüz Yerinde tespit Müdahale Fiilin niteliği Tarih Tanık/belge Öğrenme tarihi Başvuru/beyan Taşınmaz statüsü Tapu/kadastro/tahsis Hisse Tapu + fiili kullanım Kira Sözleşme Fesih İhtar/sözleşme/mahkeme Teknik sınır Kroki/teknik personel Dava Mahkeme belgesi Tedbir Mahkeme kararı Özel kanun İlgili kurum/mevzuat İnfaz Karar + kroki + dosya EK-5 — KAYNAK VE İÇTİHAT DOĞRULAMA PROTOKOLÜ 1. Kanun metni kontrol edilir. 2. Yönetmelik metni kontrol edilir. 3. Özel kanun kontrol edilir. 4. İkincil düzenleme kontrol edilir. 5. Varsa AYM kararı kontrol edilir. 6. Danıştay/Yargıtay kararı tam metin üzerinden kontrol edilir. 7. Kararın somut olayı okunur. 8. Kararın sonucu okunur. 9. Fasiküldeki cümlenin karardan gerçekten çıkıp çıkmadığı test edilir. 10. Cümle otomatik ret, otomatik men veya otomatik ceza sonucu doğurabilecekse ikinci kez kontrol edilir.

30913091 KANUN VE YÖNETMELİK ANALİZİ Madde Madde Açıklamalı İnceleme 2 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 100 3091 UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 2 NORMATİF MADDE KİTABI Kanun + Uygulama Yönetmeliği FİHRİST 1.0. GİRİŞ 1.0.1. FASIKÜLÜN AMACI VE KAPSAMI 1.0.2. SEKIZ KATMANLI DENETIM METODU 1.0.3. KAYNAK HIYERARŞISI VE DOĞRULAMA PROTOKOLÜ 1.1. 3091 SAYILI KANUNUN AMAÇ, KAPSAM VE SİSTEMATİĞİ 1.1.1. KANUNUN AMACI VE KORUMU KONUSU 1.1.2. ZILYETLIK – MÜLKIYET AYRIMI 1.1.3. 3091'IN HUKUKÎ NITELIĞI: İDARÎ ZABITA TEDBIRI 1.1.4. KANUNUN KAPSAMINDAKI TAŞINMAZ KATEGORILERI 1.1.5. ÖZEL MÜLKIYET – KAMU MALI – DEVLETIN HÜKÜM VE TASARRUFU ALTINDAKI YERLER AYRIMI 1.2. YETKİ, BAŞVURU EHLİYETİ VE RE'SEN İŞLEM 1.2.1. YETKILI MAKAM (3091 M.2) 1.2.2. MERKEZ İLÇE – DIĞER İLÇE AYRIMI 1.2.3. BAŞVURU EHLIYETI (3091 M.3) 1.2.4. KAMU İDARELERI, KURUMLAR VE TÜZEL KIŞILERIN BAŞVURUSU 1.2.5. KÖYE AIT TAŞINMAZLARDA BAŞVURU 1.2.6. RE'SEN İŞLEM VE ÖĞRENME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (3091 M.3/SON) 1.2.7. ÖZEL HUKUK HÜKÜMLERINE TABI KAMU TAŞINMAZLARI (UY M.19) 1.3. BAŞVURU SÜRESİ VE SÜRE İSTİSNALARI 1.3.1. GENEL SÜRE REJIMI (3091 M.4) 1.3.2. 60 GÜNLÜK ÖĞRENME SÜRESI 1.3.3. 1 YILLIK MUTLAK ÜST SÜRE 1.3.4. SÜRE İSTISNASI: DEVLETIN HÜKÜM VE TASARRUFU ALTINDAKI YERLER ILE MENFAATI UMUMA AIT TAŞINMAZLAR 1.3.5. KAMU MALI KAVRAMININ SÜRE İSTISNASIYLA İLIŞKISI 1.3.6. MÜTEMADI TECAVÜZ VE SÜRE REJIMI

Sayfa 2 / 100 1.3.7. İKINCI VE SONRAKI TECAVÜZLERDE SÜRE (UY M.49) 1.3.8. POSTA ILE BAŞVURUNUN SÜREYE ETKISI 1.4. SORUŞTURMA, DELİL VE KARAR USULÜ 1.4.1. SORUŞTURMA MEMURU VE GÖREVLENDIRILMESI (3091 M.5) 1.4.2. TEKNIK ELEMAN VE YARDIMCI PERSONEL 1.4.3. SORUŞTURMADA TESPIT EDILECEK HUSUSLAR (UY M.28) 1.4.4. FIILÎ ZILYETLIĞIN BELIRLENMESI 1.4.5. TECAVÜZ VE MÜDAHALENIN SOMUTLAŞTIRILMASI 1.4.6. TAPU VE DIĞER BELGELERIN ARAZIYE UYGUNLUK İNCELEMESI 1.4.7. KEŞIF VE YERINDE TESPIT 1.4.8. TANIK VE BILIRKIŞI DINLEME USULÜ (UY M.30-31) 1.4.9. YEMIN REJIMI: TANIK VE BILIRKIŞI YEMINLI – TARAFLAR YEMINSIZ 1.4.10. KROKI DÜZENLENMESI (UY M.29) 1.4.11. GPS/ITRF VE TEKNIK ÖLÇÜMÜN HUKUKÎ STATÜSÜ 1.4.12. FEZLEKE DÜZENLENMESI (UY M.33) 1.4.13. KEŞIFSIZ RET VE KAPSAM DIŞILIK (UY M.21) 1.5. 15 GÜNLÜK KARAR SÜRESİ VE GECİKME REJİMİ 1.5.1. 15 GÜNLÜK AZAMÎ KANUNI SÜRE (3091 M.6) 1.5.2. SÜRENIN NITELIĞI: AZAMÎ SÜRE – BEKLEME SÜRESI DEĞILDIR 1.5.3. GECIKME HALINDE ÜST MAKAMA BILDIRIM (3091 M.11) 1.5.4. 5 GÜNLÜK İNFAZ SÜRESI VE GECIKME (3091 M.11; UY M.45) 1.6. KARARIN NİTELİĞİ VE İDARÎ YARGISAL DENETİM 1.6.1. MEN VE RET KARARLARI 1.6.2. KARARIN İDARÎ KESINLIĞI (3091 M.7) 1.6.3. AÇIK YAZI VE HESAP HATALARININ DÜZELTILMESI 1.6.4. YARGISAL DENETIMIN KAPSAMI 1.6.5. ÜSTÜN HAK İDDIASI VE YARGI YOLU 1.6.6. İDARÎ YARGIDA İPTAL SEBEPLERI: YETKI – ŞEKIL – SEBEP – KONU – MAKSAT 1.6.7. YÜRÜTMENIN DURDURULMASI VE İYUK M.27 1.6.8. 2026 KANUN YOLU REJIMI: 7589 SAYILI KANUN VE İYUK M.45–46 1.7. BİLDİRİM, İNFAZ VE GÜVENLİK TEDBİRLERİ 1.7.1. BILDIRIM VE TEBLIGAT REJIMININ AŞAMA BAZLI YAPISI 1.7.2. SORUŞTURMA BILDIRIMI (3091 M.8; UY M.24-25) 1.7.3. RET KARARLARININ TEBLIĞI (UY M.38 VE 7201 SAYILI KANUN) 1.7.4. İNFAZ BILDIRIMI (UY M.41) 1.7.5. MÜTECAVIZE ULAŞILAMAMASI VE ÜÇ GÜNLÜK İLAN USULÜ 1.7.6. İNFAZ MEMURU VE GÖREVLENDIRILMESI (3091 M.9; UY M.40)

Sayfa 3 / 100 1.7.7. KOLLUK GÜVENLIK DESTEĞI VE YAZILI EMIR ŞARTI 1.7.8. İNFAZIN YÜRÜTÜLMESI VE TESLIM (UY M.42) 1.7.9. KILITLI VE KAPALI YERLERIN AÇILMASI (EK M.1) 1.7.10. İNFAZIN ERTELENEMEMESI (UY M.44) 1.8. EKİM, TESİS, DEĞİŞİKLİK VE ÜSTÜN HAK SORUNU 1.8.1. 3091 M.10'UN KAPSAMI 1.8.2. EKIM, TESIS VE DEĞIŞIKLIKLERDEN DOĞAN TALEPLERIN YARGISAL BOYUTU 1.8.3. ÜSTÜN HAK İDDIASININ İDARÎ MAKAMCA ÇÖZÜLEMEMESI 1.8.4. İNFAZ SIRASINDA TARAFLARIN ANLAŞMASININ İDAREYI BAĞLAMAMASI 1.9. İKİNCİ VE SONRAKİ TECAVÜZLER 1.9.1. İKINCI TECAVÜZÜN ŞARTLARI (3091 M.12) 1.9.2. İLK MEN KARARININ İNFAZ EDILMIŞ OLMASI 1.9.3. ILK MEN KARARININ GEÇERLILIĞI VE HUKUKÎ DURUMUN DEĞIŞMEMESI (UY M.47) 1.9.4. YENI FIILIN İKINCI TECAVÜZ NITELIĞI 1.9.5. İKINCI TECAVÜZDE SORUŞTURMA VE KARAR (UY M.48) 1.9.6. İKINCI TECAVÜZDE CEZAÎ SONUÇ VE ADLÎ MERCILERE BILDIRIM (3091 M.15) 1.9.7. ŞEKIL VE NITELIK DEĞIŞIKLIĞI (UY M.52) 1.10. İPTAL EDİLEN 3091 M.13 VE YÜRÜTMENİN DURDURULMASI 1.10.1. AYM E.2008/77, K.2010/77 KARARI 1.10.2. YÜRÜTMENIN DURDURULMASI YASAĞININ İPTALI 1.10.3. GÜNCEL REJIM: İYUK M.27 KOŞULLARI 1.10.4. M.14/2'NIN AYM KARARINDAN ETKILENMEMESI 1.11. DAVA, İHTİYATİ TEDBİR VE 3091'İN SINIRLARI 1.11.1. 3091 M.14'ÜN KAPSAMI 1.11.2. UY M.34'TE BELIRTILEN DAVA TÜRLERI 1.11.3. İŞLEMLERIN DURDURULMASI VE YAZILI BILDIRIM 1.11.4. HER DAVANIN OTOMATIK ENGEL SAYILMAMASI 1.11.5. M.14/2: İDARÎ KARAR SONRASI ADLÎ TEDBIR YASAĞI 1.12. 3091 M.15 — CEZAÎ SONUÇ VE İKİNCİ TECAVÜZ REJİMİ 1.12.1. 3091 M.15'IN SUÇ TIPI VE UNSURLARI 1.12.2. KAMU TAŞINMAZLARI VE ÖZEL TAŞINMAZLAR BAKIMINDAN CEZA AYRIMI 1.12.3. NITELIKLI HALLER: SILAH, ÇOKLU KIŞI, PAYLAŞMA AMACI 1.12.4. "DAHA AĞIR CEZAYI GEREKTIREN AYRI SUÇ" PROVISOSU 1.12.5. 3091 M.15 ILE TCK M.154/1 ARASINDAKI İLIŞKI 1.12.6. 3091 M.15 ILE TCK M.154/2 ARASINDAKI AYRIM 1.12.7. ŞIKÂYET KOŞULU VE CEZAÎ TAKIP

Sayfa 4 / 100 1.12.8. UYGULAMA TESTI: İKINCI TECAVÜZDE CEZA NORMUNUN BELIRLENMESI 1.13. GİDERLER, HARÇLAR VE İCRA YOLUYLA TAHSİL 1.13.1. 3091 M.17'NIN GIDER REJIMI 1.13.2. BAŞLANGIÇ FINANSMANI VE NIHAI TAHSILAT AYRIMI 1.13.3. BAŞVURU ÜZERINE İŞLEMLERDE GIDER SORUMLULUĞU 1.13.4. RE'SEN KAMU TAŞINMAZI İŞLEMLERINDE GIDER SORUMLULUĞU 1.13.5. MEN KARARINDA GIDERLERIN MÜTECAVIZDEN TAHSILI 1.13.6. İCRA DAIRESI MEKANIZMASI VE 6183 SAYILI KANUNUN UYGULANMAMASI 1.13.7. 127 SAYILI MILLI EMLAK GENEL TEBLIĞI VE TAŞINMAZ STATÜSÜNE GÖRE GIDER 1.13.8. RED HALINDE PEŞIN İNFAZ GIDERININ İADESI (UY M.53) 1.13.9. VERGI, HARÇ VE RESIM MUAFIYETI (3091 M.18; UY M.60) 1.14. EK MADDELER — KAPALI YERLER, EŞYANIN KALDIRILMASI VE 5/30 GÜN KURALI 1.14.1. ZORLA AÇMA VE KAPALI YERLER (3091 EK M.1) 1.14.2. MÜTECAVIZE AIT EŞYANIN ÇIKARILMASI VE TESLIMI (3091 EK M.2) 1.14.3. YEDIEMIN MUHAFAZASI 1.14.4. 5/30 GÜN KURALI: "EŞYANIN BULUNDUĞU MAHALDE İSE BEŞ, DEĞILSE OTUZ GÜN" 1.14.5. İKAMET ÖLÇÜTÜNÜN KANUNDA BULUNMAMASI 1.14.6. EŞYANIN SATIŞI VE AÇIK ARTIRMA USULÜ 1.14.7. BOZULMA İHTIMALI BULUNAN EŞYA 1.15. 2026 KANUN YOLU REJİMİ — 7589 SAYILI KANUN VE İYUK M.45–46 1.15.1. 7589 SAYILI KANUNUN GETIRDIĞI DEĞIŞIKLIKLER 1.15.2. İYUK M.45: İSTINAF REJIMI VE 30 GÜNLÜK SÜRE 1.15.3. İYUK M.46/1: TEMYIZ EDILEBILEN KARARLAR 1.15.4. İYUK M.46/2: GENEL TEMYIZ İMKÂNI 1.15.5. İYUK M.46/2-C: 3091 DAVALARINDA TEMYIZ İSTISNASI 1.15.6. ESKI M.46/1-C ILE YENI M.46/2-C AYRIMI 1.15.7. GEÇIŞ HÜKMÜ: GEÇICI M.1/3 VE BİM KARAR TARIHI 1.15.8. UYGULAMA TESTI: KANUN YOLU ANALIZININ ADIM ADIM YAPILMASI 1.15.9. HATALI VE GÜVENLI FORMÜLLER 1.16. UY M.34 – UY M.27 AYRIMI: İŞLEMLERİN DURDURULMASI VE İŞLEMDEN KALDIRMA 1.16.1. UY M.34: İŞLEMLERIN DURDURULMASI 1.16.2. UY M.27: İŞLEMDEN KALDIRMA – VAZGEÇME 1.16.3. UY M.26: GIDERIN YATIRILMAMASI NEDENIYLE İŞLEMDEN KALDIRMA 1.16.4. UY M.32: ANLAŞMA 1.16.5. DİK'IN HUKUKÎ STATÜSÜ: BAĞIMSIZ KARAR TÜRÜ DEĞILDIR

Sayfa 5 / 100 1.16.6. UYGULAMA TESTI: HANGI SONUÇ HANGI DURUMDA? 1.17. DİK'İN HUKUKÎ STATÜSÜ: BAĞIMSIZ KARAR TÜRÜ DEĞİLDİR 1.17.1. DİK'IN TANIMI VE HATALI KULLANIMI 1.17.2. MEN VE RED: ESAS HAKKINDA KARARLAR 1.17.3. USULÎ SONUÇLAR: İŞLEMDEN KALDIRMA VE DIĞERLERI 1.17.4. UY M.34: İŞLEMLERIN DURDURULMASI – AYRI BIR USULÎ SONUÇ 1.17.5. DİK'IN FORM VE BELGE KODLARINDA KULLANIMI 1.17.6. UYGULAMA TESTI: DİK YERINE DOĞRU TERMINOLOJI 2.0. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ 2.0.1. YÖNETMELIĞIN AMACI VE KAPSAMI 2.0.2. YÖNETMELIĞIN KANUNLA İLIŞKISI 2.0.3. YÖNETMELIĞIN NORMATIF DEĞERI 2.1. BAŞVURU, SORUŞTURMA VE DELİL SİSTEMİ 2.1.1. BAŞVURU USULÜ (UY M.17-18) 2.1.2. BAŞVURUNUN ŞEKLI VE İÇERIĞI 2.1.3. KAN HISIMLIĞI VE SIHRI HISIMLIK YOLUYLA BAŞVURU YASAĞI 2.1.4. SORUŞTURMA MEMURUNUN GÖREVLENDIRILMESI (UY M.22) 2.1.5. EVRAKIN SORUŞTURMA MEMURUNA VERILMESI (UY M.23) 2.1.6. SORUŞTURMADA TESPIT EDILECEK HUSUSLAR (UY M.28) 2.1.7. TAPU VE BELGELERIN ARAZIYE UYGUNLUK İNCELEMESI 2.1.8. KEŞIF VE YERINDE TESPIT 2.1.9. KROKI DÜZENLENMESI (UY M.29) 2.1.10. FEZLEKE DÜZENLENMESI (UY M.33) 2.2. BİLDİRİM VE TEBLİGAT SİSTEMİ 2.2.1. BILDIRIM REJIMININ AŞAMA BAZLI YAPISI 2.2.2. SORUŞTURMA BILDIRIMI (UY M.24) 2.2.3. MÜTECAVIZE ULAŞILAMAMASI VE İLAN USULÜ (UY M.25) 2.2.4. RET KARARLARININ TEBLIĞI (UY M.38 VE 7201 SAYILI KANUN) 2.2.5. İNFAZ BILDIRIMI (UY M.41) 2.2.6. ZORUNLU VE ACELE HALLERDE KOLLUK BILDIRIMI 2.3. TANIK, BİLİRKİŞİ VE YEMİN REJİMİ 2.3.1. TANIK VE BILIRKIŞI DINLEME USULÜ (UY M.30) 2.3.2. YEMIN REJIMI: TANIK VE BILIRKIŞI YEMINLI – TARAFLAR YEMINSIZ 2.3.3. TANIKLARIN AYRI AYRI DINLENMESI 2.3.4. YEMIN METNI VE USULÜ 2.3.5. SONRADAN TANIK VE DELIL GETIRME YASAĞI (UY M.31)

Sayfa 6 / 100 2.4. KARAR, İNFAZ VE 5 GÜNLÜK İNFAZ SÜRESİ 2.4.1. KARAR VERME SÜRECI (UY M.35) 2.4.2. 15 GÜNLÜK KARAR SÜRESI (UY M.36) 2.4.3. KARARLARIN KESINLIĞI (UY M.37) 2.4.4. MEN KARARININ İNFAZI (UY M.39) 2.4.5. İNFAZ MEMURU VE GÖREVLENDIRILMESI (UY M.40) 2.4.6. İNFAZ BILDIRIMI VE 5 GÜNLÜK SÜRE (UY M.41) 2.4.7. İNFAZIN YÜRÜTÜLMESI VE TESLIM (UY M.42) 2.4.8. İNFAZIN ERTELENEMEMESI (UY M.44) 2.4.9. 5 GÜNLÜK GECIKME VE ÜST MAKAMA BILDIRIM (UY M.45) 2.5. İKİNCİ VE SONRAKİ TECAVÜZLER 2.5.1. ESKI MEN KARARLARININ GEÇERLILIĞI (UY M.47) 2.5.2. İKINCI TECAVÜZDE SORUŞTURMA VE KARAR (UY M.48) 2.5.3. İKINCI TECAVÜZDE SÜRE (UY M.49) 2.5.4. İKINCI TECAVÜZDE SORUŞTURMANIN KAPSAMI (UY M.50) 2.5.5. KARAR VE ADLÎ MERCILERE GÖNDERME (UY M.51) 2.5.6. ŞEKIL VE NITELIK DEĞIŞIKLIĞI (UY M.52) 3.0. ÖZEL MEVZUAT VE CEZA HUKUKU KATMANI 3.0.1. ÖZEL KANUNLARIN 3091 ILE İLIŞKISI 3.0.2. ÖZEL KANUNLARIN UYGULANMA SIRASI 3.0.3. ÖZEL KANUNLARIN 3091'I DIŞLAMAMASI 3.1. TCK M.154 — İŞGAL VE ZİLYETLİĞE MÜDAHALE 3.1.1. TCK M.154/1: ÖZEL MÜLKE TECAVÜZ 3.1.2. TCK M.154/2: KÖY TÜZEL KIŞILIĞINE AIT TAŞINMAZLARA TECAVÜZ 3.1.3. TCK M.154'ÜN UNSURLARI 3.1.4. ŞIKÂYET KOŞULU VE TAKIP USULÜ 3.1.5. NITELIKLI HALLER VE CEZALANDIRMA 3.2. 4342 SAYILI MERA KANUNU VE MERA STATÜSÜ 3.2.1. MERA, YAYLAK VE KIŞLAKLARIN HUKUKÎ REJIMI 3.2.2. MERA TAHSIS VE TAHDIT İŞLEMLERI 3.2.3. MERA KANUNU M.27 VE TCK M.154 İLIŞKISI 3.2.4. MERA STATÜSÜNÜN TESPITI VE BELGELENDIRILMESI 3.3. 6360 SAYILI KANUN VE KÖY TÜZEL KİŞİLİĞİNİN SONA ERMESİ 3.3.1. 6360 SAYILI KANUNUN GETIRDIĞI DEĞIŞIKLIKLER 3.3.2. KÖY TÜZEL KIŞILIĞININ KALDIRILMASI 3.3.3. TAŞINMAZLARIN GÜNCEL HUKUKÎ STATÜSÜNÜN BELIRLENMESI

Sayfa 7 / 100 3.3.4. MUHTARIN HUKUKÎ STATÜSÜ 3.3.5. DEVIR, TASFIYE VE PAYLAŞTIRMA İŞLEMLERI 3.3.6. TCK M.154/2'NIN 6360 SONRASI UYGULANMASI 3.3.7. YARGITAY İÇTIHATLARI VE SOMUT STATÜ ARAŞTIRMASI 3.4. 3091 M.15 İLE TCK M.154/1 VE M.154/2 İLİŞKİSİNİN UYGULAMA TESTİ 3.4.1. 3091 M.15 ILE TCK M.154/1 ARASINDAKI İLIŞKI 3.4.2. 3091 M.15 ILE TCK M.154/2 ARASINDAKI AYRIM 3.4.3. "DAHA AĞIR CEZAYI GEREKTIREN AYRI SUÇ" PROVISOSU 3.4.4. ŞIKÂYET KOŞULUNUN ROLÜ 3.4.5. MEKANIK ALGORITMA YASAĞI: "ŞIKÂYET VARSA TCK, YOKSA 3091" KURALININ REDDI 3.4.6. UYGULAMA TESTI: İKINCI TECAVÜZDE CEZA NORMUNUN BELIRLENMESI 3.4.7. UY M.46 VE KÖY TÜZEL KIŞILIĞINE AIT TAŞINMAZLAR 3.4.8. ADLÎ MERCILERE BILDIRIM VE CEZAÎ TAKIP 4.0. KAMU TAŞINMAZLARI VE GİDER REJİMİ 4.0.1. KAMU TAŞINMAZLARININ SINIFLANDIRILMASI 4.0.2. KAMU TAŞINMAZLARINDA RE'SEN İŞLEM VE SÜRE İSTISNASI 4.0.3. KAMU TAŞINMAZLARINDA GIDER SORUMLULUĞU 4.1. 127 SAYILI MİLLİ EMLAK DÜZENLEMESİ 4.1.1. 127 SAYILI TEBLIĞIN KAPSAMI VE AMACI 4.1.2. TAŞINMAZ STATÜSÜNE GÖRE GIDER SORUMLULUĞU 4.1.3. HAZINE TAŞINMAZLARI 4.1.4. DEVLET ORMANLARI 4.1.5. KAMU KULLANIMINA TAHSISLI VEYA İNTIFA SAHIBI BULUNAN TAŞINMAZLAR 4.1.6. 1062 SAYILI KANUN KAPSAMINDAKI ÖZEL DURUMLAR 4.1.7. DIĞER KAMU TAŞINMAZLARI 4.1.8. TEBLIĞIN YARDIMCI KAYNAK NITELIĞI VE GÜNCEL MALI MEVZUATLA İLIŞKISI 4.2. İLK FİNANSMAN İLE NİHAİ TAHSİLATIN AYRIMI 4.2.1. BAŞLANGIÇ FINANSMANI: KIM, HANGI AŞAMADA, HANGI KAYNAKTAN? 4.2.2. MEN KARARI SONRASI NIHAI TAHSILAT: İCRA DAIRESI MEKANIZMASI 4.2.3. 6183 SAYILI KANUNUN UYGULANMAMASI 4.2.4. KAMU ZARARI VE PERSONEL SORUMLULUĞUNUN SOMUT OLAYDA DEĞERLENDIRILMESI 5.0. İÇTİHAT VE YARGISAL DENETİM 5.0.1. İÇTIHATLARIN HUKUKÎ KAYNAK DEĞERI 5.0.2. İÇTIHAT DOĞRULAMA PROTOKOLÜ 5.0.3. İÇTIHATLARIN SOMUT OLAY SINIRI İÇINDE KULLANILMASI

Sayfa 8 / 100 5.1. AYM NORM DENETİMİ — 3091 M.13 5.1.1. AYM E.2008/77, K.2010/77 KARARI 5.1.2. YÜRÜTMENIN DURDURULMASI YASAĞININ İPTALI 5.1.3. GÜNCEL REJIM: İYUK M.27 KOŞULLARI 5.1.4. M.14/2'NIN AYM KARARINDAN ETKILENMEMESI 5.2. AYM BİREYSEL BAŞVURU — HALİT İNCİ KARARI VE TAZMİNAT RİSKİ 5.2.1. AYM HALIT İNCI KARARI (B. NO: 2016/982, 04.07.2019) 5.2.2. ZILYETLIK KORUMASI VE MÜLKIYET HAKKI İLIŞKISI 5.2.3. ÜSTÜN HAKKIN SONRADAN BELIRLENMESI VE GIDERIM BOYUTU 5.2.4. OTOMATIK TAZMINAT SORUMLULUĞUNUN REDDI 5.2.5. SOMUT OLAYDA ZARAR, NEDENSELLIK VE GIDERIM ANALIZI 5.2.6. UYGULAMA TESTI: HALIT İNCI KARARININ DOĞRU KULLANIMI 5.3. DANIŞTAY VE YARGITAY KARARLARININ BAĞLAYICILIK FİLTRESİ 5.3.1. OLAĞAN YARGITAY VE DANIŞTAY KARARLARININ BAĞLAYICILIĞI 5.3.2. İÇTIHADI BIRLEŞTIRME KARARLARININ ÖZEL BAĞLAYICILIK REJIMI 5.3.3. DOĞRULANMIŞ İÇTIHAT KAYDI 5.3.4. DANIŞTAY 10. DAIRE E.1996/8952, K.1998/6885 5.3.5. YARGITAY CGK E.2015/8-83, K.2015/391 5.3.6. YARGITAY 8. CD E.2016/7869, K.2018/2559 5.3.7. YARGITAY 8. CD E.2017/25767, K.2020/9073 5.3.8. YARGITAY 8. CD E.2021/3959, K.2023/6497 6.0. UYGULAMA VE HATA DENETİMİ 6.0.1. UYGULAMA DENETIMININ AMACI VE YÖNTEMI 6.0.2. SEKIZ KATMANLI DENETIM METODU 6.1. TAŞINMAZ STATÜSÜ MATRİSİ 6.1.1. ÖZEL MÜLKIYET 6.1.2. HAZINE TAŞINMAZLARI 6.1.3. DEVLETIN HÜKÜM VE TASARRUFU ALTINDAKI YERLER 6.1.4. MENFAATI UMUMA AIT TAŞINMAZLAR 6.1.5. MERA, YAYLAK VE KIŞLAKLAR 6.1.6. ORMANLAR 6.1.7. KIYILAR 6.1.8. YOL, PARK VE MEYDANLAR 6.1.9. KÖY ORTAK MALLARI 6.1.10. BELEDIYE TAŞINMAZLARI 6.1.11. ÖZEL KANUN REJIMINE TABI TAŞINMAZLAR

Sayfa 9 / 100 6.2. DELİL VE SÜRE MATRİSİ 6.2.1. DELIL TÜRLERI VE İSPAT GÜCÜ 6.2.2. FIILÎ ZILYETLIĞIN DELILLENDIRILMESI 6.2.3. TECAVÜZ VE MÜDAHALENIN DELILLENDIRILMESI 6.2.4. TARIH VE SÜRE UNSURLARININ BELGELENDIRILMESI 6.2.5. TAŞINMAZ STATÜSÜNÜN BELGELENDIRILMESI 6.2.6. DAVA VE İHTIYATI TEDBIRIN BELGELENDIRILMESI 6.2.7. TEKNIK SINIR VE KROKININ DELIL DEĞERI 6.3. YETKİ–SÜRE–USUL–İNFAZ HATA MATRİSİ 6.3.1. YETKI HATALARI 6.3.2. SÜRE HATALARI 6.3.3. SORUŞTURMA VE DELIL HATALARI 6.3.4. KARAR HATALARI 6.3.5. BILDIRIM VE TEBLIGAT HATALARI 6.3.6. İNFAZ HATALARI 6.3.7. GIDER HATALARI 6.3.8. CEZA NORMU HATALARI 6.3.9. KANUN YOLU HATALARI 6.4. 3091 DOSYASI İÇİN UYGULAMA KONTROL AKIŞI 6.4.1. BAŞVURU VE ÖN İNCELEME 6.4.2. SORUŞTURMA VE DELIL TOPLAMA 6.4.3. KARAR AŞAMASI 6.4.4. BILDIRIM VE İNFAZ AŞAMASI 6.4.5. GIDER VE TAHSILAT AŞAMASI 6.4.6. İKINCI TECAVÜZ VE CEZAÎ SÜREÇ 6.4.7. YARGISAL DENETIM VE KANUN YOLU 6.4.8. DOSYA KAPATMA VE ARŞIVLEME 7.0. BÖLÜM SONU DEĞERLENDİRME 7.0.1. 3091 SISTEMININ DOĞRU UYGULANMASI İÇIN TEMEL İLKELER 7.0.2. ÇALIŞMA ZINCIRI: KANUN → YÖNETMELIK → ÖZEL KANUN → İÇTIHAT → SOMUT OLAY → DELIL → KARAR → İNFAZ → GIDER → YARGISAL DENETIM 7.0.3. BIR CÜMLENIN HUKUKÎ SONUÇ TESTI EK-1. 3091 SAYILI KANUN KRİTİK MADDELER ÖZETİ EK-2. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ KRİTİK MADDELER ÖZETİ EK-3. TAŞINMAZ STATÜSÜ MATRİSİ EK-4. DELİL MATRİSİ EK-5. KAYNAK VE İÇTİHAT DOĞRULAMA PROTOKOLÜ

Sayfa 10 / 100 A. BIRINCIL MEVZUAT KONTROLÜ B. İÇTIHAT DOĞRULAMA C. HATA FILTRESI D. İÇTIHAT KULLANIM KURALI 0. KULLANIM VE DENETİM PROTOKOLÜ Bu fasikül, 3091 sayılı Kanun ile Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmeliği madde madde aynı omurga üzerinde incelemek için yeniden kurulmuştur. Her hüküm, aşağıdaki sekiz katman tamamlanmadan “uygulama kuralı” olarak kabul edilmemelidir. Katman Soru Çıktı 1 Ham norm Kanun/Yönetmelik lafzı ne diyor? 2 Karşılık Diğer normda uygulama karşılığı ne? 3 Amaç Hüküm hangi hukuki sorunu çözmek için var? 4 Sınır Hangi sonucu doğurmaz? 5 İstisna Genel kuralın istisnası ne? 6 İçtihat Tam kararı doğrulanmış hangi karar gerçekten destekliyor? 7 Uygulama testi Dosyada hangi sırayla kontrol edilecek? 8 Hukuki risk Yanlış uygulanırsa işlem nereden sakatlanır? KAYNAK HIYERARŞISI 1 — ÜST NORM VE BİRİNCİL MEVZUAT Anayasa ve uygulanabilir Anayasa Mahkemesi norm denetimi kararları → kanunlar (3091 sayılı Kanun ve uygulanabilir özel kanunlar) → Yönetmelik → tebliğ ve diğer ikincil düzenlemeler. 2 — YARGISAL DENETİM VE İÇTİHAT Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay kararları; kararın niteliği, somut olayı ve hüküm sonucu doğrulanarak kullanılır. İçtihadı Birleştirme kararlarının özel bağlayıcılık rejimi ayrıca gözetilir 3 İKİNCİL VE YARDIMCI KAYNAKLAR 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği, kurum görüşleri ve akademik çalışmalar, uygulanabilir oldukları ölçüde açıklayıcıdır; kanun veya yönetmeliğin açık hükmünün yerine geçirilemez. 0-B. İKİNCİ DENETİM — ELEŞTİRİ RAPORUNUN HUKUKİ OLARAK AYIKLANMASI Bu bölüm, Fasikül 2’nin önceki denetiminde ileri sürülen itirazları “doğru tespit / eksik tespit / aşırı yorum” ayrımıyla ayıklar. Amaç, kanun metninde bulunmayan koşulların yorum yoluyla norma dönüştürülmesini önlemektir. 1) 3091 m.4: 15.12.1984 tarihi Kanun metninin parçası değildir. Bu tarih UY m.20’deki uygulama düzenlemesidir. Fasikülde kanun metni ile yönetmeliksel düzenleme ayrı gösterilir. 2) 3091 m.6: “Soruşturma en geç 15 gün içinde tamamlanarak karara bağlanmalıdır. 15 günlük süre azami kanuni süredir; sürenin aşılması hâlinde Kanun m.11 ve Yönetmelik m.36 uyarınca gecikme nedeni üst makama bildirilir

Sayfa 11 / 100 3) 3091 m.14/2: AYM m.13’ü iptal etmiştir; m.14/2 yürürlükte kalmıştır. Ancak m.14/2’ye kanunda bulunmayan “kararın kesinleşmesi” veya “dava açılmaması” koşulları eklenemez. 4) 3091 m.15: ikinci tecavüz suçunda ilk önleme kararının hukuka uygun infazı, aynı taşınmaz ve ikinci fiilin niteliği ayrı ayrı ispatlanmalıdır. 5) UY m.14: kira/ortaklık ilişkisi fiili zilyetlik araştırmasını kendiliğinden engellemez; fakat damlı yapı ve hukuki ilişkinin niteliği somut olayda ayrıca değerlendirilir. Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885 genelleştirilemez. 6) UY m.19: özel hukuk hükümlerine tabi kamu taşınmazlarında ilgili idarenin yetkili başvurusu esastır; bunlar resen soruşturma kategorisine otomatik olarak sokulamaz. 7) Tebligat: UY m.24 ve m.41 özel bildirim/ilan düzenini içerir; zorunlu ve acele hallerde Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslarına göre kolluk eliyle bildirim yapılabilir. Ret kararlarında Kanun m.8’in 7201 sayılı Kanuna yaptığı açık gönderme ayrıca korunur. 8) Yargısal denetim: “idari kesinlik” yargı bağışıklığı değildir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları ile İYUK m.27 kapsamındaki yürütmenin durdurulması koşulları ayrı değerlendirilir. I. 3091 SAYILI KANUN — 8 KATMANLI MADDE DENETİMİ 3091 SAYILI KANUN — MADDE 1 — AMAÇ VE KAPSAMIN ÇEKIRDEĞI 1. KATMAN — HAM NORM AMAÇ VE KAPSAM Madde 1 – Bu Kanun; gerçek veya tüzelkişilerin zilyed bulunduğu taşınmaz mallarla kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa ilişkin güvenliği ve kamu düzenini sağlar. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.3-5 3. KATMAN — NORMUN AMACI Amaç ve kapsamın çekirdeği. 3091, mülkiyet hakkını tespit eden bir rejim değil; taşınmaz zilyetliğine yapılan tecavüz/müdahaleyi idari makam eliyle önleyen özel bir kolluk tedbiridir. Özel ve kamu taşınmazları ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki sahipsiz/umuma ait yerler ayrı statülerle değerlendirilmelidir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Bu hüküm mülkiyetin kime ait olduğunu kesinleştirmez; korunan şey 3091 bakımından zilyetlik/tasarruf güvenliğidir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir.

Sayfa 12 / 100 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ (i) taşınmazın statüsü, (ii) fiili zilyet/tasarruf, (iii) tecavüz veya müdahalenin somut fiili, (iv) 3091 kapsamı birlikte kurulmadan men kararı verilmez. DENETİM NOTU (i) taşınmazın statüsü, (ii) fiili zilyet/tasarruf, (iii) tecavüz veya müdahalenin somut fiili, (iv) 3091 kapsamı birlikte kurulmadan men kararı verilmez. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 2 — YETKI 1. KATMAN — HAM NORM GÖREV Madde 2 – Taşınmaz mallara tecavüz veya müdahale edilmesi halinde; taşınmaz mal merkez ilçe sınırları içinde ise, il valisi veya görevlendireceği vali yardımcısı, diğer ilçelerde ise kaymakamlar tarafından bu tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilir ve taşınmaz mal yerinde zilyedine teslim edilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.16 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yetki. Yetki, taşınmazın bulunduğu yere göre belirlenir: merkez ilçede vali/vali yardımcısı, diğer ilçelerde kaymakam. Yetki, tarafların ikametgâhına veya taşınmaz malikinin bulunduğu yere göre belirlenmez. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Yetki, tarafların ikametgâhına veya tapu malikinin yerleşimine göre değişmez; taşınmazın bulunduğu yer esas alınır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Taşınmazın bulunduğu yer → merkez ilçe mi? → vali/vali yardımcısı; diğer ilçe → kaymakam. Yetki kaydını dosyada açık göster.

Sayfa 13 / 100 DENETİM NOTU Taşınmazın bulunduğu yer → merkez ilçe mi? → vali/vali yardımcısı; diğer ilçe → kaymakam. Yetki kaydını dosyada açık göster. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 3 — BAŞVURU EHLIYETI VE RE'SEN IŞLEM 1. KATMAN — HAM NORM BAŞVURU Madde 3 – Taşınmaz mala yapılan tecavüz veya müdahalenin önlenmesi için, yetkili makamlara başvurmaya, o taşınmaz malın zilyedi, zilyed birden fazla ise içlerinden biri yetkilidir. Kamu idareleri, kamu kurumları ve kamu kuruluşları ile tüzelkişilerin başvuruları, taşınmaz malın ait olduğu idare, kurum, kuruluş ve tüzelkişinin yetkilisi tarafından yapılır. Köye ait taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde, köy halkından herhangi biri de yetkili makama başvuruda bulunabilir. Vali veya kaymakam görev alanları içinde bulunan kamu idarelerine, kamu kurumlarına ve kuruluşlarına ait veya bunlar tarafından idare olunan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara tecavüz veya müdahalede bulunulduğunu öğrendiklerinde, soruşturmayı doğrudan doğruya yaptırırlar ve sonucu karara bağlarlar. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.17-19 3. KATMAN — NORMUN AMACI Başvuru ehliyeti ve re'sen işlem. Zilyetlerden birinin başvurusu yeterlidir. Kamu idareleri/kurumları/kuruluşları ve tüzel kişiler bakımından yetkili temsilci; köye ait taşınmazlarda köy halkından herhangi biri başvurabilir. Kamu mallarında vali/kaymakam öğrenme üzerine re'sen soruşturma yaptırır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Başvuru ehliyeti ile mülkiyet/üstün hak sahibi olma aynı şey değildir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Başvurucu kim? → zilyetlerden biri mi? → kamu/tüzel kişi temsilcisi mi? → köy taşınmazı mı? → re’sen soruşturma şartı var mı?

Sayfa 14 / 100 DENETİM NOTU Başvurucu kim? → zilyetlerden biri mi? → kamu/tüzel kişi temsilcisi mi? → köy taşınmazı mı? → re’sen soruşturma şartı var mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 4 — BAŞVURU SÜRESI 1. KATMAN — HAM NORM BAŞVURUDA BULUNMA SÜRESİ Madde 4 – Yetkililerin; tecavüz veya müdahalenin yapıldığını öğrendikleri tarihten altmış gün içinde, idari makama başvuruda bulunmaları gerekir. Ancak, tecavüz veya müdahalenin oluşundan itibaren bir yıl geçtikten sonra bu makamlara başvuruda bulunulamaz. Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerle menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde süre aranmaz. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.20 ve m.49 3. KATMAN — NORMUN AMACI Başvuru süresi. Özel taşınmazlarda öğrenmeden itibaren 60 gün ve fiilden itibaren mutlak 1 yıl. Kanunda açıkça sayılan kamu/Devlet hüküm ve tasarrufu/umuma ait taşınmazlarda süre aranmaz. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Süre rejimi taşınmazın m.4/2’deki statüsü dışında genelleştirilemez; “mütemadi tecavüz” tek başına bütün süreleri kaldırmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM m.4/2’de sayılan kamu/Devlet hüküm ve tasarrufu/umuma ait taşınmazlar bakımından süre aranmaz. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Fiil tarihi → öğrenme tarihi → 60 gün → 1 yıl → m.4/2 statü istisnası. Her tarih belgeye bağlanmalı. DENETİM NOTU Fiil tarihi → öğrenme tarihi → 60 gün → 1 yıl → m.4/2 statü istisnası. Her tarih belgeye bağlanmalı. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: yanlış süre hesabı başvurunun esasını tamamen değiştirebilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: yanlış süre hesabı başvurunun esasını tamamen değiştirebilir.

Sayfa 15 / 100 3091 SAYILI KANUN — MADDE 5 — SORUŞTURMA 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMA Madde 5 – Başvuru üzerine, karar vermeye yetkili kişiler veya bunların görevlendireceği bir veya birkaç memur tarafından yerinde soruşturma yapılır. Soruşturmayı yapan kişilere gerektiğinde teknik eleman ve yardımcı verilir. Bu Kanun kapsamı dışında kaldığı dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılan başvurular, yerinde soruşturma yapılmadan yazılı olarak reddedilebilir. Taşınmaz mal, aynı il'e bağlı ilçelerarası sınır anlaşmazlığı bulunan bir yerde ise yetkili kaymakamlığı vali; illerarası sınır anlaşmazlığı bulunan bir yerde ise yetkili valiliği veya kaymakamlığı İçişleri Bakanlığı belirler. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.21-23, m.28-33 3. KATMAN — NORMUN AMACI Soruşturma. Yerinde soruşturma kuraldır; teknik eleman ve yardımcı görevlendirilebilir. Ancak kapsam dışı olduğu dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılan başvurular UY m.21 uyarınca mahallinde soruşturma yapılmadan reddedilebilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Soruşturma kapsamı dışında olduğu açık olmayan bir başvuru sırf hukuki nitelendirme güçlüğü nedeniyle keşifsiz reddedilmemelidir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM UY m.21, kapsam dışılığın açık ve kesin anlaşılması halinde keşifsiz ret imkânı getirir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Başvuru açıkça kapsam dışı mı? Evetse m.21; hayırsa yerinde soruşturma ve delil toplama. DENETİM NOTU Başvuru açıkça kapsam dışı mı? Evetse m.21; hayırsa yerinde soruşturma ve delil toplama. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir.

Sayfa 16 / 100 3091 SAYILI KANUN — MADDE 6 — DELIL VE 15 GÜNLÜK KARAR SÜRESI 1. KATMAN — HAM NORM ŞAHİTLERİN DİNLENMESİ VE KARAR Madde 6 – Soruşturma memuru, tarafların şahitlerini dinledikten sonra gerekli gördüğü takdirde tarafsız kişileri ve ilgisine göre hazine, özel idare ve belediye temsilcilerini, köy muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerini de dinleyebilir. İfadeler, Ceza Muhakemesi Kanunundaki hükümler dairesinde yeminli olarak alınır. (1) Soruşturma en geç 15 gün içinde tamamlanarak karara bağlanır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.28-33 3. KATMAN — NORMUN AMACI Delil ve 15 günlük karar süresi. Tanık ve bilirkişi beyanlarının usulüne uygun yeminli alınması; tarafların beyanlarının ise Yönetmelik m.30 uyarınca yeminsiz alınması gerekir. Soruşturma en geç 15 gün içinde tamamlanarak karara bağlanmalıdır. 15 günlük süre azami kanuni süredir; sürenin aşılması hâlinde Kanun m.11 ve Yönetmelik m.36 uyarınca gecikme nedeni üst makama bildirilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Tanık/bilirkişi yeminli; taraf beyanları yeminsiz. 15 günlük süre ve gecikme bildirimi kontrolü. DENETİM NOTU Tanık/bilirkişi yeminli; taraf beyanları yeminsiz. 15 günlük süre ve gecikme bildirimi kontrolü. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 7 — KARARIN NITELIĞI VE YARGISAL DENETIM 1. KATMAN — HAM NORM KARARLARIN KESİNLİĞİ Madde 7 – Bu Kanuna göre verilen kararlar idari yargı yolu açık olmak üzere kesindir. Ancak, açık olan yazı ve hesap hataları karar

Sayfa 17 / 100 veren yetkili makamca kendiliğinden düzeltilir. Taşınmaz mal üzerinde üstün sayılabilecek bir hakkı olduğunu iddia edenlerin yargı yoluna başvurması gerektiği kararda belirtilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.35-37 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kararın niteliği ve yargısal denetim. ‘Kesin’ ibaresi idari makamın aynı konuda serbestçe geri dönmesini engelleyen idari kesinlik anlamındadır; yargısal denetim dışı bir işlem anlamına gelmez. İdari yargı yolu açıktır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Men veya red kararı mülkiyet ve üstün hak konusunda kesin hüküm oluşturmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Men mi red mi? → karar fıkrası belirli mi? → gider doğru mu? → üstün hak konusunda idare sınırını aşıyor mu? DENETİM NOTU Men mi red mi? → karar fıkrası belirli mi? → gider doğru mu? → üstün hak konusunda idare sınırını aşıyor mu? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: gerekçesiz veya belirli olmayan karar idari yargıda iptal riski taşır. DENETİM NOTU Yüksek risk: gerekçesiz veya belirli olmayan karar idari yargıda iptal riski taşır. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 8 — BILDIRIM 1. KATMAN — HAM NORM TEBLİGAT Madde 8 – Soruşturmanın yapılacağı, kararın yerine getirileceği yer, tarih ve saat taraflara tebliğ edilir. Şikayetçinin, varsa kanuni vekilinin veya dilekçesinde ismini belirttiği temsilcisinin; başvuru, 3 üncü maddenin üçüncü fıkrasına göre yapılmış ise köy muhtarı veya ihtiyar meclisi üyelerinden birinin; soruşturma yapılması ve kararın yerine getirilmesi sırasında taşınmaz malın başında bulunması zorunludur. Mütecavize tebligat yapılamaması halinde soruşturmanın yapılacağı veya kararın yerine getirileceği yer, tarih ve saat 3 gün önceden alışılmış usullerle taşınmaz malın bulunduğu köy veya beldede ilan edilir. Mütecaviz gelmezse soruşturma ve kararın yerine getirilmesi yokluğunda yapılır. Yetkili makamların, talebin esastan veya süreden

Sayfa 18 / 100 reddine ilişkin karar ve işlemleri, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere duyurulur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.24-25, m.38 ve m.41 3. KATMAN — NORMUN AMACI Bildirim. Soruşturma ve infaz yer-tarih-saat bilgileri taraflara bildirilir; mütecavize tebligat yapılamazsa Kanun m.8/2'deki üç günlük yerel ilan mekanizması uygulanır. Ret kararları 7201 sayılı Kanuna göre duyurulur. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Tüm bildirimleri tek bir tebligat rejimine indirgemek doğru değildir; soruşturma, ret ve infaz aşamalarının usulleri ayrıdır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM UY m.24 ve m.41 zorunlu/acele hallerde Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslı kolluk bildirimini öngörür; m.8/3 ve UY m.38 ret kararları için 7201 rejimini açıkça düzenler. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Aşama belirle → soruşturma bildirimi / ret tebliği / infaz bildirimi → ilgili özel usulü uygula. DENETİM NOTU Aşama belirle → soruşturma bildirimi / ret tebliği / infaz bildirimi → ilgili özel usulü uygula. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: yanlış bildirim usulü savunma/katılım imkânını etkiler. DENETİM NOTU Yüksek risk: yanlış bildirim usulü savunma/katılım imkânını etkiler. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 9 — İNFAZ 1. KATMAN — HAM NORM KARARIN UYGULANMASI VE GÜVENLİK KUVVETLERİNİN GÖREVİ Madde 9 – Tecavüz veya müdahalenin önlenmesi hakkındaki kararlar, karar vermeye yetkili amirce görevlendirilecek infaz memuru tarafından, taşınmaz malın yerinde ve o andaki durumu ile zilyedine, tüzelkişiliğe veya kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşlarına teslim edilmesi suretiyle yerine getirilir. Karar gereğinin, kararın infaz memuruna geldiği tarihten itibaren en geç 5 gün içinde yerine getirilmesi zorunludur. Karar vermeye yetkili makamın gerekli göreceği durumlarda, infaz memuruna teknik yönden yardımcı olmak üzere yeteri kadar memur görevlendirilir. Mahallin en büyük mülki idare amirinin yazılı emri ile güvenlik kuvvetlerince, gerek soruşturma, gerekse kararın

Sayfa 19 / 100 yerine getirilmesi sırasında mahallinde, gerekli önlemler alınır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.39-45 3. KATMAN — NORMUN AMACI İnfaz. İnfaz, yetkili amirin görevlendireceği infaz memuru tarafından taşınmazın o andaki durumu ile zilyede teslim şeklinde yapılır ve infaz memuruna intikalden itibaren en geç 5 gün içinde gerçekleştirilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? İnfaz yetkisi, kararın konusu olan fiilin giderilmesiyle sınırlıdır; kolluk infaz memuru sıfatını kendiliğinden üstlenmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ İnfaz edilecek geçerli bir men kararı mevcut mu? → infaza engel bir mahkeme kararı veya yürütmenin durdurulması kararı var mı? → infaz memuru → bildirim → 5 günlük süre → teslim → tutanak. DENETİM NOTU İnfaz edilecek geçerli bir men kararı mevcut mu? → infaza engel bir mahkeme kararı veya yürütmenin durdurulması kararı var mı? → infaz memuru → bildirim → 5 günlük süre → teslim → tutanak 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: infaz yetkisinin aşılması yeni bir hukuka aykırılık doğurabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: infaz yetkisinin aşılması yeni bir hukuka aykırılık doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 10 — ÜSTÜN HAK VE EKIM/TESIS/DEĞIŞIKLIKLER 1. KATMAN — HAM NORM TAŞINMAZ MAL ÜZERİNDEKİ EKİM TESİSİ VE DEĞİŞİKLİKLER Madde 10 – Tecavüz veya müdahalesi önlenen kişi, taşınmaz mal üzerinde vücuda getirdiği her türlü ekim, tesis ve değişikliklerden dolayı ancak genel hükümler dairesinde yargı yoluna başvurabilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.43 3. KATMAN — NORMUN AMACI Üstün hak ve ekim/tesis/değişiklikler. 3091 idari makamı mülkiyet veya üstün ayni/kişisel hakkı kesin olarak çözmeye yetkili kılmaz. Karar sonrası ekim, tesis ve değişikliklere ilişkin talepler genel yargı yollarına bırakılır.

Sayfa 20 / 100 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 11 — GECIKME 1. KATMAN — HAM NORM GECİKMELERİN ÜST MAKAMA BİLDİRİLMESİ Madde 11 – 6 ncı maddenin ikinci fıkrasında belirlenen 15 günlük süre içinde karar verilmezse veya verilen karar 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirlenen 5 günlük süre içinde infaz edilmezse durum, sebepleri ile birlikte bir üst makama bildirilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.36 ve m.45 3. KATMAN — NORMUN AMACI Gecikme. 15 günlük karar ve 5 günlük infaz süreleri bakımından gecikme olursa sebepleriyle üst makama bildirim yapılır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır.

Sayfa 21 / 100 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 12 — İKINCI VE SONRAKI TECAVÜZ 1. KATMAN — HAM NORM İKİNCİ VE DAHA SONRAKİ TECAVÜZLER Madde 12 – Taşınmaz mala aynı mütecaviz tarafından ikinci defa veya onun yararına başkaları tarafından bilerek ilk defa tecavüz veya müdahalelerle ilgili başvurularda da birinci başvuruda olduğu gibi soruşturma yapılır ve sonucu karara bağlanır. Tecavüz veya müdahale varsa 9 uncu madde hükümlerine göre karar uygulanır, her iki kararla ilgili dosya, karar vermeye yetkili makamlarca, 15 inci maddeye göre işlem yapılmak üzere adli mercilere gönderilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.47-52 3. KATMAN — NORMUN AMACI İkinci ve sonraki tecavüz. İkinci tecavüzde de soruşturma ve karar süreci yürütülür. Tecavüz/müdahale varsa infaz edilir ve dosya m.15 bakımından adli mercilere gönderilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM İkinci/sonraki tecavüz bakımından UY m.47-52’de özel koşullar bulunur. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ İlk karar infaz edilmiş mi? taşınmaz el değiştirmiş mi? hukuki durum değişmiş mi? → sonra ikinci tecavüz prosedürü. DENETİM NOTU İlk karar infaz edilmiş mi? taşınmaz el değiştirmiş mi? hukuki durum değişmiş mi? → sonra ikinci tecavüz prosedürü.

Sayfa 22 / 100 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 13 — İPTAL EDILMIŞ HÜKÜM 1. KATMAN — HAM NORM YÜRÜTMENİN DURDURULMASI Madde 13 – (İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 3/6/2010 tarihli ve E.: 2008/77, K.: 2010/77 sayılı Kararı ile.) 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.37; AYM E.2008/77, K.2010/77 3. KATMAN — NORMUN AMACI AYM E.2008/77, K.2010/77 ile 3091 sayılı Kanun m.13’teki yürütmenin durdurulmasını yasaklayan hüküm iptal edilmiştir. Bu nedenle güncel uygulamada 3091 kararına karşı açılan iptal davasında yürütmenin durdurulması talebi, genel idari yargı rejimi içinde değerlendirilir. AYM kararı m.14/2’yi iptal etmemiştir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM AYM E.2008/77, K.2010/77 yalnızca 3091 m.13’teki yürütmenin durdurulması yasağını iptal etmiştir. Karar, m.14/2’deki adli mercilerin ihtiyati tedbir yetkisine ilişkin kuralı ortadan kaldırmamıştır. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Anayasa Mahkemesi, E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010: 3091 sayılı Kanun m.13’teki “yürütmenin durdurulması kararı verilemez” kuralı iptal edilmiştir. Bu karar, idari yargısal denetimin ve İYUK m.27 koşullarının önünü kapatan özel yasağın kaldırıldığını gösterir. DENETİM NOTU Anayasa Mahkemesi, E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010: 3091 sayılı Kanun m.13’teki “yürütmenin durdurulması kararı verilemez” kuralı iptal edilmiştir. Bu karar, idari yargısal denetimin ve İYUK m.27 koşullarının önünü kapatan özel yasağın kaldırıldığını gösterir. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: m.13’ün iptal edilmiş kısmının uygulanması doğrudan hukuka aykırıdır. DENETİM NOTU Yüksek risk: m.13’ün iptal edilmiş kısmının uygulanması doğrudan hukuka aykırıdır.

Sayfa 23 / 100 2026 KANUN YOLU GÜNCELLEMESİ 7589 SAYILI KANUN – İYUK m.45 ve m.46 – 3091 DAVALARINDA İSTİNAF VE TEMYİZ REJİMİ 1. KATMAN — HAM NORM 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu'nun özellikle m.45 ve m.46 hükümlerinde değişiklik yapılmıştır. 7589 sayılı Kanun m.6 ile İYUK m.46'nın birinci fıkrasının başına “1.” ibaresi eklenmiş, eski birinci fıkranın (c) bendi yürürlükten kaldırılmış ve maddeye yeni ikinci fıkra eklenmiştir. Yeni m.46/2'de, m.46/1 kapsamı dışında kalan bazı BİM kararlarının belirli şartlarla temyiz edilebilmesi düzenlenmiş; ancak aynı fıkranın (c) bendinde 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar açıkça temyiz dışında bırakılmıştır. Bu nedenle 2026 yılı itibarıyla 3091 sayılı Kanun uygulamasından doğan idarî davalarda kanun yolu değerlendirmesi, eski m.46 sistemi esas alınarak yapılamaz. Temel norm zinciri: İYUK m.45 → istinaf → BİM kararı → İYUK m.46/1 kontrolü → m.46/2'nin uygulanma alanı → m.46/2-c'deki 3091 istisnası → karar tarihi/geçiş hükmü. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK A. İYUK M.45 — İSTİNAF İYUK m.45/1 uyarınca idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, kural olarak kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Bununla birlikte m.45'te istinafa tabi olmayan kararlar ve diğer özel hükümler ayrıca kontrol edilmelidir. Bu nedenle 3091 sayılı Kanun uygulamasından kaynaklanan bir idarî dava bakımından: İlk derece mahkemesi kararı → tebliğ tarihi → 30 günlük istinaf süresi → İYUK m.45 kapsamındaki istinaf rejimi Hata filtresi: “3091 kararları kesin olduğundan ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yolu yoktur.” şeklindeki genel ifade kullanılmamalıdır. 3091 bakımından özel sınırlama esas olarak BİM kararından sonraki temyiz aşamasında İYUK m.46/2-c üzerinden ortaya çıkmaktadır. 3. KATMAN — NORMUN AMACI 7589 sayılı Kanunla getirilen yeni sistemin 3091 bakımından sonucu, 3091 uyuşmazlıklarının istinaf incelemesini ortadan kaldırmak değil, belirli koşullarda BİM tarafından verilen kararların Danıştay temyiz incelemesine götürülmesini engellemektir.

Sayfa 24 / 100 Dolayısıyla iki kanun yolu birbirinden ayrılmalıdır: Birinci aşama: İlk derece mahkemesi → BİM = İSTİNAF İkinci aşama: BİM → Danıştay = TEMYİZ 3091 bakımından 2026 değişikliğinin doğrudan etkisi esas olarak ikinci aşamadadır. 4. KATMAN — İYUK M.46 SİSTEMATİĞİ 4.1. İYUK M.46/1 İYUK m.46/1, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile BİM'in kanunda sayılan belirli dava türlerindeki kararlarının temyiz edilebilmesini düzenlemektedir. Bu nedenle: “BİM kararlarının tamamı temyize açıktır.” şeklinde bir kural kurulamaz. Aynı şekilde: “3091 davalarında hiçbir BİM kararı temyiz edilemez.” şeklindeki ifade de tek başına yeterli değildir. Öncelikle somut BİM kararının İYUK m.46/1 kapsamında olup olmadığı belirlenmelidir. 5. KATMAN — İYUK M.46/2 VE 3091 ÖZEL İSTİSNASI 5.1. M.46/2'NIN GENEL KURALI 7589 sayılı Kanunla eklenen İYUK m.46/2'ye göre m.46/1 kapsamında olmayan davalarda, BİM'in istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararını kaldırması üzerine yeniden verdiği kararlar, tebliğinden itibaren 30 gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir. Ancak bu genel kuralın devamında temyiz edilemeyecek dava ve işler ayrıca sayılmıştır. 5.2. 3091 SAYILI KANUN BAKIMINDAN ÖZEL HÜKÜM — İYUK M.46/2-C İYUK m.46/2'nin (c) bendi açıkça: “4/12/1984 tarihli ve 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalar.” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre; bir dava İYUK m.46/1 kapsamında değilse, BİM ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden karar vermişse ve normalde m.46/2 uyarınca temyize tabi olabilecek nitelikteyse, 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan bir dava olması hâlinde İYUK m.46/2 kapsamına giren ve 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalarda, m.46/2-c uyarınca temyiz yolu kapalıdır. Bu hüküm, m.46/1 kapsamındaki bağımsız temyiz kategorilerinin ayrıca değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmazBu sonuç, 3091 bakımından özel kanun yolu istisnasıdır. 6. KATMAN — SINIR 6.1. 3091 DAVALARI BAKIMINDAN DOĞRU FORMÜL Aşağıdaki iki ifade birbirinden ayrılmalıdır:

Sayfa 25 / 100 Yanlış: “3091 davalarının tamamında hiçbir şekilde Danıştay yolu yoktur.” Doğru: “İYUK m.46/2 kapsamında temyiz edilebilir nitelikte bulunan bir BİM kararının 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanması hâlinde, İYUK m.46/2-c uyarınca temyiz yoluna başvurulamaz.” Bunun sebebi, m.46/2-c'nin m.46/2'nin uygulanma alanındaki özel istisna olmasıdır. 6.2. ESKI M.46 ILE YENI M.46 KARIŞTIRILMAMALIDIR 7589 sayılı Kanunla İYUK m.46'nın eski (c) bendi yürürlükten kaldırılmış, bunun yerine yeni m.46/2 sistemi getirilmiştir. “İYUK m.46/1-c uyarınca…” şeklindeki 3091 atıfları 2026 sonrası sistem bakımından güncel değildir. F2'nin ilgili yerlerinde eski m.46/1-c'ye dayanan açıklamalar varsa ayrıca düzeltilmelidir. 7. KATMAN — GEÇİŞ HÜKMÜ 7589 sayılı Kanunun Geçici Madde 1/3 hükmü özellikle önemlidir. Buna göre İYUK m.46'da yapılan değişiklikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında uygulanır. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce BİM tarafından verilen kararlar hakkında ise değişiklikten önceki hükümler uygulanmaya devam eder. Bu nedenle kanun yolu incelemesinde yalnızca “Dava ne zaman açıldı?” sorusuna bakılması yeterli değildir. Asıl kontrol edilmesi gerekenlerden biri: “BİM kararı hangi tarihte verildi?” 8. KATMAN — UYGULAMA TESTİ • TEST 1 — İlk derece kararı: İdare Mahkemesi kararı var mı? • TEST 2 — Tebliğ: Karar hangi tarihte tebliğ edildi? • TEST 3 — İstinaf: İYUK m.45 kapsamında istinaf yolu açık mı? • TEST 4 — 30 günlük süre: İstinaf başvurusu kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılmış mı? • TEST 5 — BİM kararı: BİM hangi nitelikte karar verdi? • TEST 6 — İYUK m.46/1: BİM kararı m.46/1'deki temyiz kategorilerinden birine giriyor mu? • TEST 7 — İYUK m.46/2: m.46/1 kapsamında değilse, BİM ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdi mi? • TEST 8 — 3091 özel istisnası: Uyuşmazlık 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından mı kaynaklanıyor? CEVAP: Evet → İYUK m.46/2-c → Danıştay temyiz yolu kapalı. • TEST 9 — Geçiş hükmü: BİM kararı 7589 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce mi, sonra mı verilmiş? • TEST 10 — Sonuç: Uygulanacak kanun yolu rejimi kesin olarak belirlenir. 9. KATMAN — İÇTİHAT / YARGISAL DENETİM 2026 değişikliği bakımından temel değerlendirme artık eski m.46 sistematiği üzerinden değil, 7589 sayılı Kanunla oluşturulan yeni m.46/1–m.46/2 ayrımı üzerinden yapılmalıdır. Bu nedenle F2'de daha önce yer alan ve 3091 davalarının kanun yolunu eski İYUK m.46 sistemine göre açıklayan içtihatlar varsa:

Sayfa 26 / 100 karar tarihi → karar tarihinde yürürlükte bulunan İYUK m.46 → 7589 sayılı Kanunun yürürlük ve geçiş hükmü birlikte kontrol edilmelidir. Özellikle eski tarihli bir Danıştay kararındaki “BİM kararı kesindir” veya “temyiz mümkündür” şeklindeki sonucun 2026 sonrası uyuşmazlıklara otomatik olarak taşınması doğru değildir. 10. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ HATALI FORMÜL 1 “3091 davalarında BİM kararları kesin olup Danıştay yolu her durumda kapalıdır.” HATALI FORMÜL 2 “İYUK m.46/2 uyarınca bütün BİM kararları temyiz edilebilir.” HATALI FORMÜL 3 “3091 davaları m.46/1-c kapsamında temyize kapalıdır.” Bu üç ifade 2026 sistemi bakımından kullanılmamalıdır. GÜVENLİ FORMÜL “3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalarda kanun yolu, öncelikle İYUK m.45 kapsamında istinaf yönünden; BİM kararı bakımından ise İYUK m.46/1 ve m.46/2 hükümleri çerçevesinde belirlenir. İYUK m.46/2 kapsamında temyiz edilebilir nitelikte bulunan bir BİM kararının 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanması hâlinde, m.46/2-c uyarınca Danıştay temyiz yoluna başvurulamaz. Ancak 7589 sayılı Kanunun geçiş hükmü gereğince BİM kararının verildiği tarih ayrıca kontrol edilir.” 11. KATMAN — F2 İÇİN DENETİM NOTU 3091 işlemine karşı dava → ilk derece mahkemesi kararı → tebliğ → İYUK m.45 kapsamında 30 günlük istinaf → BİM kararı → İYUK m.46/1 kontrolü → m.46/1 dışında ise m.46/2 kontrolü → 3091 bakımından m.46/2-c özel istisnası → 7589 sayılı Kanun Geçici m.1/3 uyarınca BİM karar tarihi → uygulanabilir kanun yolu. 12. KATMAN — 2026 SONUÇ FORMÜLÜ 3091 → İlk derece mahkemesi → İYUK m.45 istinaf → BİM → m.46/1 → m.46/2 → m.46/2-c → 3091 özel istisnası → Geçici m.1/3 → BİM karar tarihi → kanun yolu sonucu. Özellikle: 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanan davalarda, m.46/2'nin genel temyiz imkânına rağmen m.46/2-c özel hükmü nedeniyle Danıştay temyiz yolu kapalıdır 3091 SAYILI KANUN — MADDE 14 — DAVA VE IHTIYATI TEDBIR 1. KATMAN — HAM NORM İHTİYATİ TEDBİRLER Madde 14 – Başvuru sırasında, taraflar arasındaki taşınmaz mal anlaşmazlığı hakkında mahkemece ihtiyati tedbir kararı verilmiş veya

Sayfa 27 / 100 anlaşmazlık dava konusu yapılmış ise bu Kanun hükümleri uygulanmaz. Bu Kanuna göre idari makam tarafından verilmiş bir önleme kararı varken, taraflarca taşınmaz mal anlaşmazlığına ilişkin dava açılmadan adli mercilerce ihtiyati tedbir kararı verilemez. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.34 ve ilgili dava/tedbir hükümleri 3. KATMAN — NORMUN AMACI Dava ve ihtiyati tedbir. Başvuru sırasında taraflar arasındaki aynı taşınmaz mal anlaşmazlığı mahkemece tedbir altına alınmış veya dava konusu yapılmışsa 3091 uygulanmaz. İdari makamın kararından sonra adli mercilerin tedbir yetkisi de m.14/2 çerçevesinde sınırlandırılmıştır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Dava engeli “her türlü taşınmaz davası” değildir; Kanun ve Yönetmelikte tanımlanan aynı uyuşmazlık/tedbir ilişkisi aranır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM UY m.34, dava/tedbir engelinin kapsamını somutlaştırır; başka nitelikteki dava otomatik engel değildir. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT AYM E.2008/77, K.2010/77’nin konusu m.13’teki yürütmenin durdurulması yasağıdır. m.14/2 bu kararla iptal edilmemiştir. m.14/2 uygulanırken kanunun kendi koşulları esas alınmalı; “kararın kesinleşmesi” veya “dava açılmaması” gibi kanunda bulunmayan ek koşullar üretilmemelidir. UY m.34 ise hangi tür uyuşmazlıkların 3091 soruşturmasına engel olduğunu ayrıca somutlaştırır. DENETİM NOTU AYM E.2008/77, K.2010/77 kararı, 3091 işlemlerinin idari yargı denetimine tabi olduğunu ayrıca teyit eden anayasal denetim bağlamına sahiptir. Aynı taşınmaza ilişkin dava/tedbir engelinin somut kapsamı ise Kanun m.14 ve UY m.34’ten çıkarılmalıdır; “her dava” şeklinde genelleme yapılamaz. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Başvuru tarihinde aynı taşınmaz + ilgili müdahalenin men’i/tecavüzün ref’i/zilyetlik davası veya tedbir var mı? DENETİM NOTU Başvuru tarihinde aynı taşınmaz + ilgili müdahalenin men’i/tecavüzün ref’i/zilyetlik davası veya tedbir var mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: dava engelinin yanlış genişletilmesi veya daraltılması işlemi sakatlar. DENETİM NOTU Yüksek risk: dava engelinin yanlış genişletilmesi veya daraltılması işlemi sakatlar. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 15 — CEZA HÜKÜMLERI 1. KATMAN — HAM NORM İKİNCİ TECAVÜZE İLİŞKİN CEZALAR Madde 15 – Mahkeme kararıyla kendisine teslim edilmeksizin aynı taşınmaz mala ikinci defa yapılan tecavüz veya müdahale, ister tecavüz veya müdahalesi önceden önlenen kimse tarafından, isterse

Sayfa 28 / 100 başkaları tarafından birinci mütecaviz yararına ilk defa yapılmış olsun, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde, bu suçu işleyenler hakkında; a) Taşınmaz mal, kamu kurum veya kuruluşlarına ait bulunuyorsa veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz veya umumun menfaatine ait yerlerden ise altı aydan iki yıla kadar; şayet taşınmaz mal diğer tüzelkişilere veya gerçek kişilere ait ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. b) Tecavüz veya müdahale silahlı bir kişi veya silahsız olsalar dahi birden fazla kişiler tarafından yapıldığı takdirde (a) bendindeki cezalar bir kat artırılarak hükmolunur. c) Tecavüz veya müdahale taşınmaz malı aralarında paylaşmak veya ortaklaşa kullanmak amacıyla iki veya daha çok kişinin birleşmesiyle işlenirse (b) bendi ile artırılan ceza ayrıca üçte bir oranında artırılır. Bu amaçla birleşen kişilerden en az birisinin silahlı olması halinde ise (b) bendi ile artırılan ceza ayrıca yarı oranında artırılarak hükmolunur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.46-52; TCK m.154 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kanun m.15, “mahkeme kararıyla kendisine teslim edilmeksizin” aynı taşınmaza ikinci defa yapılan tecavüz veya müdahaleyi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmuyorsa, özel ceza yaptırımına bağlar. İlk 3091 önleme kararının varlığı tek başına yeterli değildir; kararın hukuka uygun biçimde infaz edilmiş olması ve sonraki fiilin aynı taşınmaza yönelik ikinci tecavüz/müdahale niteliğinde bulunması ayrıca araştırılmalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? 3091 m.15 ile TCK m.154/2 aynı suç tipi değildir; biri 3091 özel rejimindeki ikinci tecavüze, diğeri ayrı ceza normunun unsurlarına ilişkindir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM UY m.46’da ayrıca köy tüzel kişiliğine ait mera, harman yeri, yol, sulak gibi mallarda Cumhuriyet Savcılığına bildirim öngörülür. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2015/8-83, K.2015/391, 10.11.2015 ve bunu izleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2016/7869, K.2018/2559 ile E.2017/25767, K.2020/9073 kararları, 6360 sayılı Kanunun TCK m.154/2’deki suçun unsurlarını ortadan kaldırmadığını; köylünün ortak kullanımında bulunan mera gibi yerlerde somut ortak kullanım ve taşınmaz statüsünün araştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. DENETİM NOTU Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2015/8-83, K.2015/391, 10.11.2015 ve bunu izleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2016/7869, K.2018/2559 ile E.2017/25767, K.2020/9073 kararları, 6360 sayılı Kanunun TCK m.154/2’deki suçun unsurlarını ortadan kaldırmadığını; köylünün ortak kullanımında bulunan mera gibi yerlerde somut ortak kullanım ve taşınmaz statüsünün araştırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ İkinci tecavüz mü? m.15 unsurları var mı? Daha ağır ayrı suç var mı? UY m.46 kapsamı ayrıca var mı? DENETİM NOTU İkinci tecavüz mü? m.15 unsurları var mı? Daha ağır ayrı suç var mı? UY m.46 kapsamı ayrıca var mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ

Sayfa 29 / 100 Çok yüksek risk: 3091 m.15 ile TCK m.154/2’nin karıştırılması hem idari hem ceza yönünden yanlış sonuç doğurur. DENETİM NOTU Çok yüksek risk: 3091 m.15 ile TCK m.154/2’nin karıştırılması hem idari hem ceza yönünden yanlış sonuç doğurur. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 16 — MÜLGA 1. KATMAN — HAM NORM SUÇÜSTÜ HÜKÜMLERİNİN UYGULANMASI VE GÖREVLİ MAHKEME Madde 16 – (Mülga: 23/1/2008-5728/578 md.) 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Güncel görev/ceza rejimi bakımından mülga hüküm 3. KATMAN — NORMUN AMACI Mülga. Madde mülgadır; mevcut uygulamada görev ve usul bakımından eski metin kullanılmamalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 17 — GIDERLER 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMA VE İNFAZ GİDERLERİ Madde 17 – Soruşturma ve infaz memurları ile infaz memuruna teknik yönden yardımcı olarak görevlendirilecek memurların yevmiye ve taşıt giderleri, başvuruda bulunanlar tarafından maliye veznesine yatırılır. Yukarıda belirtilen görevli memurlara, göreve gittikleri günler için sürelerine ve görevin belediye sınırları içinde veya dışında yapılmış olmasına bakılmaksızın Harcırah Kanununa göre verilmesi

Sayfa 30 / 100 gereken yevmiyeler tam olarak ödenir. Üçüncü maddenin son fıkrasına göre görevlendirilecek soruşturma ve infaz memurları ile infaz memurlarına teknik yönden yardımcı olarak görevlendirilecek memurların yevmiye giderleri, taşınmaz malın ait olduğu kamu idareleri, kurumları ve kuruluşlarınca karşılanır. Birden çok iş, mümkün oldukça aynı günde yapılır. Bu durumda görülen işler aynı yerde ise, yevmiyeler ve taşıt ücreti başvuranlar arasında eşit olarak paylaştırılır. İşler ayrı yerlerde ise, yevmiyeler eşit olarak paylaştırılmakla birlikte taşıt ücreti uzaklıkla orantılı olarak bölüştürülür. Soruşturma sonunda tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilirse, masrafların mütecavizden tahsili de, kararda belirtilir. Bu masrafların tahsiline ait karar fıkrası icra dairesince yerine getirilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.53-55; 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği bakımından giderin ilk finansmanını üstlenecek kamu birimi, taşınmazın statüsüne göre belirlenir; Hazine taşınmazları, Devlet ormanları, kamu kullanımına tahsisli veya ilgili intifa sahibinin bulunduğu taşınmazlar ve 1062 sayılı Kanun kapsamındaki özel durumlar ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu ilk finansman rejimi, men kararından sonra mütecavizden yapılacak nihai tahsilin Kanun m.17 ve Yönetmelik m.35 uyarınca icra dairesi yoluyla gerçekleştirilmesinden ayrıdır 3. KATMAN — NORMUN AMACI Giderler. Kanun m.17 özel bir gider rejimi kurar. Başlangıçta yevmiye ve taşıt giderleri başvuruda bulunanlarca yatırılabilir; resen kamu soruşturmasında yevmiye giderleri taşınmazın ait olduğu kamu idaresi/kurum/kuruluşça karşılanır. Men kararında giderlerin mütecavizden tahsiline hükmedilir ve tahsil fıkrası icra dairesince yerine getirilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Gider rejimi 6183 sayılı Kanuna yapılacak genel bir atıfla yeniden kurulamaz; m.17 ve UY m.53-55 birlikte uygulanır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM UY m.54 ve 127 sayılı Tebliğ, kamu taşınmazlarının statüsüne göre giderin hangi kamu birimince karşılanacağını ayrıntılandırır. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Gideri kim yatırıyor? → resen mi? → hangi kamu statüsü? → men kararı varsa tahsil fıkrası → icra dairesi. DENETİM NOTU Gideri kim yatırıyor? → resen mi? → hangi kamu statüsü? → men kararı varsa tahsil fıkrası → icra dairesi. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: giderin yanlış kişiye veya yanlış tahsil yoluna bağlanması kararın gider kısmını sakatlar. DENETİM NOTU Yüksek risk: giderin yanlış kişiye veya yanlış tahsil yoluna bağlanması kararın gider kısmını sakatlar.

Sayfa 31 / 100 3091 SAYILI KANUN — MADDE 18 — VERGI, HARÇ VE RESIM 1. KATMAN — HAM NORM VERGİ, HARÇ VE RESİMLER Madde 18 – Bu Kanuna göre verilen kararlar hiçbir vergi, harç ve resme tabi değildir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.60 3. KATMAN — NORMUN AMACI Vergi, harç ve resim. Muafiyet, ‘bu Kanuna göre verilen kararlar’a ilişkindir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Muafiyet “bütün işlemler ücretsizdir” anlamına gelmez; giderler ayrıca düzenlenmiştir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Muafiyet yalnız karar için mi? Gider kalemleri ayrıca m.17/UY m.53-54 kapsamında mı? DENETİM NOTU Muafiyet yalnız karar için mi? Gider kalemleri ayrıca m.17/UY m.53-54 kapsamında mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Orta risk: muafiyetin aşırı geniş yorumlanması mali işlem hatasına yol açar. DENETİM NOTU Orta risk: muafiyetin aşırı geniş yorumlanması mali işlem hatasına yol açar. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 19 — YÖNETMELIK 1. KATMAN — HAM NORM YÖNETMENLİK Madde 19 – Bu Kanunun uygulama şekli ve esasları İçişleri Bakanlığınca altı ay içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY Yönetmeliği 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yönetmelik. Uygulama şekli ve esasları İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Sayfa 32 / 100 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 20 — KALDIRILAN 5917 1. KATMAN — HAM NORM KALDIRILAN KANUN Madde 20 – 16 Nisan 1952 günlü ve 5917 sayılı Gayrimenkule Tecavüzün Def'i Hakkında Kanun kaldırılmıştır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.6 ve geçiş hükümleri 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kaldırılan 5917. 5917 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ

Sayfa 33 / 100 Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 21 — YÜRÜRLÜK 1. KATMAN — HAM NORM YÜRÜRLÜK Madde 21 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Tarihsel yürürlük hükmü 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yürürlük. Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — MADDE 22 — YÜRÜTME 1. KATMAN — HAM NORM YÜRÜTME Madde 22 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Tarihsel yürütme hükmü 3. KATMAN — NORMUN AMACI

Sayfa 34 / 100 Yürütme. Kanunun yürütme hükmüdür. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — EK MADDE 1 EK-1 — ZORLA AÇMA 1. KATMAN — HAM NORM Ek Madde 1 – (Ek: 5/2/2003-4807/1 md.)Tecavüz ve müdahalenin önlenmesi hakkındaki kararın uygulanmasında, kilitli ve kapalı taşınmaz malların açılması zorunludur. Gerekirse bu yerler zorla açtırılır; kilit ve her türlü tertipler kırılabilir. Üzerindeki tecavüz ve müdahale men edilen taşınmaz mal içindeki mütecavize ait eşyanın boşaltılmasında durumun gerektirdiği tedbirler alınır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY m.42 ve UY Ek Madde 1 3. KATMAN — NORMUN AMACI Zorla açma. İnfaz sırasında kilitli/kapalı taşınmazın açılması zorunludur; gerekirse zorla açtırma ve kilit/tertibin kırılması mümkündür. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ

Sayfa 35 / 100 Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. 3091 SAYILI KANUN — EK MADDE 2 EK-2 — EŞYA 1. KATMAN — HAM NORM Ek Madde 2 – (Ek: 5/2/2003-4807/1 md.)Üzerindeki tecavüz veya müdahale men edilen taşınmaz mal içinde bulunan mütecavize ait eşya çıkarılarak mütecavize, vekiline veya bunlar hazır değilse mütecavizin aile efradından veya işçilerinden reşit bir kişiye teslim edilir. Bunlardan hiç birinin bulunmaması halinde, anılan eşya yed’i emin olarak zilyedin uhdesinde muhafaza altına alınır ve infaz memurunca mütecavize hemen tebligat yapılarak; eşyanın bulunduğu mahalde ise beş ve değilse otuz gün içinde eşyayı teslim alması, aksi halde eşyanın açık artırma yolu ile satılacağı bildirilir. Verilen süre içinde teslim alınmayan eşya; kaymakamın, vali veya yetkili vali yardımcısının emriyle görevlendirilen en az bir memur veya gerekirse bilirkişiler tarafından yapılacak bedel takdiri ve ilanı takiben açık artırma yolu ile satılarak muhafaza ve satışla ilgili bütün giderler karşılanır. Artan para, mütecaviz hesabına Ziraat Bankasına yatırılır ve durum kendisine tebliğ edilir. Bozulması ihtimali bulunan eşya, tebligat aranmaksızın, miktar tespiti ve bedel takdiri yapıldıktan sonra satılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK UY Ek Madde 1 ve infaz hükümleri 3. KATMAN — NORMUN AMACI Eşya. Mütecavize ait eşyanın teslimi, yediemin muhafazası ve teslim alınmaması halinde açık artırma usulü düzenlenmiştir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, kendi lafzı ve bağlı olduğu sistem dışında yeni bir yetki, süre veya yasak yaratmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Varsa özel istisna, ilgili Yönetmelik veya özel mevzuat hükmü ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ

Sayfa 36 / 100 Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. DENETİM NOTU Normun unsurlarını sırayla tespit et → istisnayı kontrol et → delille doğrula → karar gerekçesine geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Risk, hükmün yanlış yorumlanması halinde yetki/süre/usul veya gerekçe sakatlığı doğurabilir. I-A. KANUNUN KRİTİK DÜĞÜMLERİ — BİRLİKTE OKUMA MATRİSİ Konu Hükümler 8 katmanlı sonuç Yetki m.2 + UY m.16 Taşınmazın bulunduğu yer → merkez ilçe/diğer ilçe → yetkili makam. Başvuru m.3 + UY m.17-19 Başvurucunun sıfatı ve kamu/köy taşınmazına ilişkin özel rejim belirlenir. Süre m.4 + UY m.20 + m.49 60 gün + 1 yıl; m.4/2 istisnası; ikinci tecavüzde de süre testi. Soruşturma m.5-6 + UY m.21-33 Yerinde soruşturma, delil, teknik destek, kroki, tanık/bilirkişi, fezleke. Karar m.7 + UY m.35-37 Men/red, gerekçe, gider, idari kesinlik ve yargı denetimi. Bildirim m.8 + UY m.24-25 + m.38 + m.41 Aşama bazlı bildirim rejimi; ret kararında 7201; acele/zorunlu hallerde özel bildirim. İnfaz m.9 + UY m.39-45 İnfaz memuru, 5 gün, kolluk güvenliği, teslim ve tutanak. Dava/tedbir m.14 + UY m.34 Her dava değil; aynı taşınmaz uyuşmazlığı ve ilgili dava/tedbir koşulu. İkinci tecavüz m.12 + m.15 + UY m.47-52 Önceki kararın geçerliliği → yeni soruşturma → infaz → adli mercilere bildirim. Gider m.17 + UY m.53-55 + 127 Tebliğ İlk finansman + statüye göre kamu gideri + men halinde icra dairesi yoluyla tahsil. 3091 m.15 + UY m.46 + TCK m.154/2 3091 özel rejimi ile ayrı ceza normu birbirine karıştırılmaz.

Sayfa 37 / 100 II. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — 8 KATMANLI MADDE DENETİMİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 1 — AMAÇ 1. KATMAN — HAM NORM AMAÇ Madde 1 - Bu Yönetmelik, 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin şekil ve usulleri belirlemek amacıyla düzenlenmiştir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.19 3. KATMAN — NORMUN AMACI Amaç. Yönetmeliğin amacı Kanunun uygulanma şekli ve usullerini belirlemektir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 2 — KAPSAM 1. KATMAN — HAM NORM KAPSAM Madde 2 - Bu Yönetmelik, 3091 sayılı Kanunda geçen bazı deyimlerin tanımlanması, karar vermeye yetkili merciler, görev ve yetkileri, başvurma, soruşturma, karar verilmesi, kararların yerine getirilmesi, ikinci ve sonraki

Sayfa 38 / 100 tecavüzler ile Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususları düzenleyen hükümleri kapsar. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.19 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kapsam. Tanımlar, yetki, başvuru, soruşturma, karar, infaz ve ikinci/sonraki tecavüzler dahil uygulama ayrıntılarını düzenler. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 3 — UYGULAMA ALANI 1. KATMAN — HAM NORM KANUNUN UYGULAMA ALANI Madde 3- 3091 sayılı Kanun gerçek ve tüzelkişilerin zilyed bulunduğu taşınmaz mallarla, kamu idareleri, kamu kurumları ve kuruluşları veya bunlar tarafından idare olunan veya Devlete ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerin, idari makamlar tarafından önlenmesi suretiyle tasarrufa dair güvenliği ve kamu düzenini sağlar. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1

Sayfa 39 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI Uygulama alanı. Kanunun kapsamını yönetmelik düzeyinde tekrarlar; taşınmazın hukuki statüsü sonraki maddelerle ayrıştırılmalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 4 — GENEL ILKE 1. KATMAN — HAM NORM GENEL İLKE Madde 4 - 3091 sayılı Kanun, emniyet ve asayişi, tasarrufa ilişkin güvenliği ve kamu düzenini sağlamaya yönelik bir kanun olup, bu Kanuna göre verilen kararlar mülkiyet yönünden bir hak sağlamayan, sadece bir idari zabıta tedbiri niteliğindeki kesin kararlardır. Taşınmaz mal üzerinde fiili hakimiyet ve tasarrufu esas alarak zilyetliği korur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1-2 3. KATMAN — NORMUN AMACI Genel ilke. 3091 kararlarının idari zabıta tedbiri niteliğini ve fiili hakimiyet/tasarruf esasını vurgular; mülkiyet tesis etmez. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez.

Sayfa 40 / 100 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 5 — ÖZEL KANUNLAR 1. KATMAN — HAM NORM ÖZEL KANUNLAR MADDE 5 – (Değişik:RG-18/6/2011-27968) 3091 sayılı Kanuna göre özel kanun durumunda olan 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu, 4/6/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanunu ile diğer özel kanunlar kapsamına giren taşınmazlara tecavüz veya müdahalelerin olması halinde, ilgililerin başvurması ya da vali veya kaymakamın tecavüz veya müdahaleyi öğrenmeleri halinde 3091 sayılı Kanuna göre soruşturma yaptırarak tecavüz veya müdahale önlenmekle birlikte, ayrıca ilgili kanunlarına göre de gereği yapılmak üzere ait olduğu kamu kuruluşlarına bildirir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1 + ilgili özel kanunlar 3. KATMAN — NORMUN AMACI Özel kanunlar. 2886, 3194, 6831, 3213 ve diğer özel kanunlara tabi taşınmazlarda 3091 soruşturması ile özel kanuna göre yapılacak işlemler birlikte yürür. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir.

Sayfa 41 / 100 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 6 — 5917 ATIFLARI 1. KATMAN — HAM NORM 5917 SAYILAN KANUNA YAPILAN ATIFLAR Madde 6 - Diğer kanunların, yürürlükten kalkmış olan "5917 sayılı Gayrimenkule Tecavüzün Def'i Hakkında Kanun’a yapılış atıfları 3091 sayılı Kanuna yapılmış sayılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.20 3. KATMAN — NORMUN AMACI 5917 atıfları. Eski 5917 atıflarını 3091'e yönlendirir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 42 / 100 DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 7 — TAŞINMAZ MAL 1. KATMAN — HAM NORM Madde 7 - Taşınmaz mal; arz üzerinde sabit olan tarla, bağ, bahçe, arsa, orman, ağıl, apartman, dükkan, fabrika, otel gibi bütün arazi, bina ve madenlerdir. Taşınmaz mala sahip olan o malın altına ve üstüne de sahiptir. Taşınmaz mallar 3 gruba ayrılır: a) Arazi, arazinin tamamlayıcı parçası sayılan bina ve ağaçlar, arz üzerinde kaynaklar, akarsular, b) Tapu siciline müstakil ve daimi olmak üzere kayıtlı ayni haklar (üst hakkı, kaynak hakkı, irtifak hakkı gibi). c) Yer altındaki madenler. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1 ve ilgili eşya hukuku hükümleri 3. KATMAN — NORMUN AMACI Taşınmaz mal. Yönetmelik içi sınıflandırmadır; TMK'daki taşınmaz kavramıyla birlikte ve özel statüler gözetilerek okunmalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 8 — DEVLETE AIT TAŞINMAZ

Sayfa 43 / 100 1. KATMAN — HAM NORM DEVLETE AİT TAŞINMAZ MALLAR Madde 8 - Devlete ait taşınmaz mallar, tapuda Hazine adına kayıtlı olanlar ile tescil edilebilir nitelikte Hazineye ait taşınmaz mallardır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1-4 3. KATMAN — NORMUN AMACI Devlete ait taşınmaz. Hazine adına kayıtlı veya tescil edilebilir nitelikteki taşınmazları tanımlar. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 9 — DHK YERLER 1. KATMAN — HAM NORM DEVLETİN HÜKÜM VE TASARRUFU ALTINDA OLAN TAŞINMAZ MALLAR Madde 9 - Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmaz mallar, herkesin istifadesine açık olan denizler, göller, nehirler, tarıma elverişli olmayan yerler, kayalar, tepeler ve dağlar gibi sahipsiz şeyler ile Devlet veya bir kamu hukuku tüzel kişisi tarafından umumun yahut bir kısım halkın yararlanmasına terk ve tahsis edilen umumi yollar, köprüler, parklar, meydanlar, mer'alar, yaylak ve kışlaklar gibi menfaati umuma ait olan taşınmaz mallardır.

Sayfa 44 / 100 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1-4 3. KATMAN — NORMUN AMACI DHK yerler. Herkesin istifadesine açık sahipsiz şeyler ile kamu hukuku tüzel kişisi tarafından umuma veya kısım halka tahsis/terk edilen yerleri kapsar. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 10 — ZILYETLIK 1. KATMAN — HAM NORM ZİLYETLİK VE ZİLYET Madde 10 - Zilyetlik, taşınmaz mallardan bir yarar sağlamak üzere olanları fiilen hakimiyet altında bulundurmadır. Zilyet, taşınmaz maldan bir yarar sağlamak üzere o taşınmaz malı fiilen hakimiyeti altında bulunduran gerçek ve tüzel kişilerdir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1, m.3-5 3. KATMAN — NORMUN AMACI Zilyetlik. Fiili hakimiyet ve taşınmazdan yararlanma/yarar sağlama bağlamındaki zilyetlik kavramını tanımlar. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez.

Sayfa 45 / 100 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 11 — TECAVÜZ VE MÜDAHALE 1. KATMAN — HAM NORM TECAVÜZ VE MÜDAHALE Madde 11 - Tecavüz; taşınmaz malı zorla veya zilyedinden habersiz olarak işgal etmek veya ele geçirmek veya taşınmazın aynında değişiklikler meydana getirmek. Müdahale; zilyedin taşınmaz mal üzerindeki mutlak hakimiyetini kısmen veya tamamen ihlal etmektir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1, m.5-7 3. KATMAN — NORMUN AMACI Tecavüz ve müdahale. Tecavüz ve müdahalenin ayrımını tanımlar; somut fiilin hangi kategoriye girdiği kararın hukuki niteliğini etkiler. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir.

Sayfa 46 / 100 DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 12 — TECAVÜZ/MÜDAHALE HALLERI 1. KATMAN — HAM NORM TECABÜZ VE MÜDAHALE SAYILACAK HALLER Madde 12 - Aşağıdaki olay ve durumlar 3091 sayılı Kanunun uygulanmasında taşınmaz mala yapılmış tecavüz veya müdahale sayılır. a) Bahçe, tarla ve arsa gibi arazi üzerinden devamlı olarak gelip geçmek suretiyle zilyedin taşınmazdan istifade etmesine engel olmak. b) Ekim ve dikimde bulunmak. c) Bir hak iddia ederek tarla veya bahçelerdeki mahsulü biçmek, toplamak. d) Başkasının taşınmaz malına taş, toprak, ağaç, gübre ve benzeri şeyleri bırakmak suretiyle zilyedin taşınmazdan istifade etmesine engel olmak. e) Sulama veya içme sularından, su kuyularından, sarnıçlarından, su yollarından, su borularından ve arklarından yararlanmayı engellemek. f) Başkasının arazisi üzerine su geçirmek üzere ark açmak. g) Temel açmak, hendek kazmak, bina yapmak. h) Yukarıda sayılanlara benzer diğer davranışlarda bulunmak. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1, m.5-7 3. KATMAN — NORMUN AMACI Tecavüz/müdahale halleri. Ekim, biçme, yapı, engelleme, su yollarına müdahale gibi örnekleri sıralar; liste kapalı değildir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır.

Sayfa 47 / 100 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 13 — PAYLI/ELBIRLIĞI ZILYETLIĞI 1. KATMAN — HAM NORM MÜŞTEREK VEYA İŞTİRAK HALİNDE MÜLKİYETTEN DOĞAN ZİLYETLİK Madde 13 - Bir taşınmaz mal üzerinde birden fazla kişilerin bir arada zilyet oldukları müşterek veya iştirak halinde mülkiyet hallerinde, yani anlaşmazlığa düşenlerin taşınmazda hissedar olmaları halinde, o taşınmazı fiilen tasarruf edenin zilyetliğinin hem diğer hissedarlara, hem de üçüncü şahıslara karşı korunması esastır. Bu gibi durumlarda "müşterek hissedarlıktan" söz edilerek 3091 sayılı Kanunun olaya uygulanmaması yoluna gidilemez. Taşınmazın miras yoluyla birden çok mirasçıya kalması halinde de bu Kanuna göre tecavüz veya müdahalenin önlenmesi ile ilgili başvurular kabul edilir ve eylemli olarak zilyetliklerini sürdürenleri zilyetlikleri hem diğer mirasçılara hem de üçüncü şahıslara karşı korunur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.3 ve zilyetlik koruması 3. KATMAN — NORMUN AMACI Paylı/elbirliği zilyetliği. Fiilen tasarruf eden paydaşın zilyetliği diğer paydaşlara ve üçüncü kişilere karşı korunur; ‘müşterek hissedarlık’ gerekçesiyle 3091 dışlanamaz. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Paydaşlık olgusunun varlığı, fiili tasarrufun ayrıca araştırılmasını ortadan kaldırmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Fiili tasarruf tespit edilmezse yalnızca paydaşlık sıfatından hareketle koruma sonucu çıkarılamaz. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Bu madde bakımından doğrudan ve tam metni doğrulanmış, yalnızca 3091 m.13’ü yorumlayan bir karar bu fasikülde kullanılmamıştır. Bu nedenle “rızai taksim yoksa otomatik ret” sonucu içtihattan değil, Yönetmeliğin açık lafzına aykırı olduğu için reddedilmiştir.

Sayfa 48 / 100 DENETİM NOTU Bu madde bakımından doğrudan ve tam metni doğrulanmış, yalnızca 3091 m.13’ü yorumlayan bir karar bu fasikülde kullanılmamıştır. Bu nedenle “rızai taksim yoksa otomatik ret” sonucu içtihattan değil, Yönetmeliğin açık lafzına aykırı olduğu için reddedilmiştir. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Paydaşlık → fiili tasarruf → müdahale → müdahalenin yöneldiği fiili kullanım alanı → m.13 sonucu. DENETİM NOTU Paydaşlık → fiili tasarruf → müdahale → müdahalenin yöneldiği fiili kullanım alanı → m.13 sonucu. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: paydaşlık nedeniyle otomatik ret, açık m.13’e aykırı gerekçelendirme doğurabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: paydaşlık nedeniyle otomatik ret, açık m.13’e aykırı gerekçelendirme doğurabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 14 — ORTAKLIK VE KIRA 1. KATMAN — HAM NORM ORTAKLIK VE KİRA SÖZLEŞMELERİ Madde 14 - Taşınmaz mal üzerindeki anlaşmazlığın ortaklıktan veya kira sözleşmesinden kaynaklanmış olması idarenin taşınmaza eylemli olarak kimin veya kimlerin zilyet olduklarını araştırarak karar vermesine engel değildir. Ortaklığın veya kira sözleşmesinin sona erip ermediği, bulunduğu aşamada geçerliliği olup olmadığı adli yargının çözümleyeceği üstün hak iddiası niteliğindedir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1, m.5-7 3. KATMAN — NORMUN AMACI Ortaklık ve kira. Ortaklık veya kira ilişkisinin varlığı fiili zilyetlik araştırmasına engel değildir; sözleşmenin geçerliliği/sona ermesi üstün hak meselesidir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Sözleşme ilişkisinin varlığı ile sözleşmenin sona erip ermediği/üstün hak uyuşmazlığı birbirinden ayrılmalıdır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Sözleşme uyuşmazlığının gerçekten üstün hak/sona erme uyuşmazlığına dönüşmesi halinde adli yargı boyutu doğabilir. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Danıştay 10. Daire, E.1996/8952, K.1998/6885, 22.12.1998: damlı yapıda 3091 uygulaması bakımından fuzuli işgalin ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin araştırılması gerektiği; somut olayda eşler arasındaki uyuşmazlığın 3091 kapsamında olmadığı ve adli yargıda çözülmesi gerektiği belirtilmiştir. Karar, bütün kira/ortaklık uyuşmazlıklarının otomatik olarak 3091 dışı olduğu şeklinde genellenemez. DENETİM NOTU Danıştay 10. Daire, E.1996/8952, K.1998/6885, 22.12.1998: damlı yapıda 3091 uygulaması bakımından fuzuli işgalin ve taraflar arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinin araştırılması gerektiği; somut olayda eşler arasındaki uyuşmazlığın 3091 kapsamında

Sayfa 49 / 100 olmadığı ve adli yargıda çözülmesi gerektiği belirtilmiştir. Karar, bütün kira/ortaklık uyuşmazlıklarının otomatik olarak 3091 dışı olduğu şeklinde genellenemez. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Sözleşme var mı? → fiili zilyet kim? → uyuşmazlık sözleşmenin geçerliliği/sona ermesi mi? → idarenin sınırı. DENETİM NOTU Sözleşme var mı? → fiili zilyet kim? → uyuşmazlık sözleşmenin geçerliliği/sona ermesi mi? → idarenin sınırı. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: her kira/ortaklık uyuşmazlığını otomatik reddetmek veya sözleşme sorununu idari yolla çözmek yetki/görev sorununa yol açabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: her kira/ortaklık uyuşmazlığını otomatik reddetmek veya sözleşme sorununu idari yolla çözmek yetki/görev sorununa yol açabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 15 — DAMLI YAPI/FUZULI IŞGAL 1. KATMAN — HAM NORM DAMLI YAPI VE FUZULİ İŞGAL Madde 15 - Konut, dükkan, depo ve ahır gibi damlı yapılarda bu Kanunun uygulanabilmesi taşınmazın fuzulen işgal edilmiş olmasına bağlıdır. Fuzuli işgal; bir taşınmazı, sahibinin izin ve rızası olmayarak işgal etme, başka bir deyişle bir taşınmazın maliki veya onun yerine bu konuda işlem yapmaya yetkili vekil veya mümessil gibi kimselerle hukuki bir bağlantı kurmadan rıza dışı, henüz boşaltılmamış veya herhangi bir suretle boşalan damlı bir yapıya, eylemli bir durum yaratarak kendiliğinden girme durumudur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1 ve özel damlı yapı rejimi 3. KATMAN — NORMUN AMACI Damlı yapı/fuzuli işgal. Damlı yapılarda 3091 uygulanabilmesi fuzuli işgal şartına bağlıdır. Bu, kira/sözleşme uyuşmazlığının otomatik olarak 3091 dışı olduğu anlamına gelmez; m.14 ile birlikte okunmalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Damlı yapıda fuzuli işgal aranır; ancak bu, bütün kira/ortaklık uyuşmazlıklarının otomatik olarak 3091 dışına çıkarılması demek değildir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Fuzuli işgalin bulunmadığı somut olaylarda m.15 rejimi uygulanamaz. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885, UY m.15’teki fuzuli işgal standardının somut damlı yapı uyuşmazlığında uygulanmasına örnektir. Sonuç, kararın kendi somut olgularına bağlıdır.

Sayfa 50 / 100 DENETİM NOTU Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885, UY m.15’teki fuzuli işgal standardının somut damlı yapı uyuşmazlığında uygulanmasına örnektir. Sonuç, kararın kendi somut olgularına bağlıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Damlı yapı mı? → hukuki bağlantı var mı? → rıza var mı? → fuzuli işgal var mı? → m.15 uygulanabilir mi? DENETİM NOTU Damlı yapı mı? → hukuki bağlantı var mı? → rıza var mı? → fuzuli işgal var mı? → m.15 uygulanabilir mi? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: fuzuli işgal koşulunu araştırmadan damlı yapıda men kararı verilmesi iptal riski taşır. DENETİM NOTU Yüksek risk: fuzuli işgal koşulunu araştırmadan damlı yapıda men kararı verilmesi iptal riski taşır. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 16 — YETKI 1. KATMAN — HAM NORM KARAR VERME YETKİSİ Madde 16 - Taşınmaz malın merkez ilçesi sınırları içinde bulunması halinde vali veya görevlendireceği vali yardımcısı, ilçelerde bulunması halinde ise kaymakamlar tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar vermeye yetkilidirler. Vali, bu yetkisini vali yardımcılarından ancak birine devredebilir. Valinin bu konuda vali yardımcısına yetki vermesi, gerek gördüğünde bizzat karar vermesine engel değildir. Valinin yetkisini devretmesi halinde durum vali yardımcıları arasında yapılacak görev bölümünde belirtilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.2 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yetki. Merkez ilçede vali/vali yardımcısı, ilçelerde kaymakam; vali devri yalnızca bir vali yardımcısına yapılabilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Taşınmaz nerede? → merkez/ilçe → yetkili makam → görevlendirme.

Sayfa 51 / 100 DENETİM NOTU Taşınmaz nerede? → merkez/ilçe → yetkili makam → görevlendirme. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 17 — BAŞVURU 1. KATMAN — HAM NORM BAŞVURU Madde 17 - Taşınmaz mala yapılan tecavüz veya müdahalenin önlenmesi için yetkili makamlara başvurmaya o taşınmaz malın zilyedi yetkilidir. Zilyet birden fazla ise içlerinden birinin başvurması yeterlidir. Kamu idareleri, kamu kurumları ve kamu kuruluşları ile tüzel kişilerin başvuruları, taşınmaz malın ait olduğu idare, kurum, kuruluş veya tüzel kişinin yetkilisi tarafından yapılır. Köye ait taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde, köy halkından herhangi biri de yetkili makama başvuruda bulunabilir. (Değişik:RG-2/7/2010-27629) Başvurular yazılı veya elektronik dilekçe ile ilçelerde kaymakamlıklara, merkez ilçelerde valiliklere bizzat veya kanuni temsilcileri tarafından yapılır. Kan hısımları ile sıhri hısımlar tarafından zilyet adına yapılan başvurular işleme konulmaz. Posta ile yapılan başvurular üzerine, başvurunun kanuni süresi içinde bizzat veya kanuni temsilcisi tarafından yapılması gerektiği başvuru sahibine yazılı olarak duyulur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.3 3. KATMAN — NORMUN AMACI Başvuru. Zilyetlerden biri; kamu/tüzel kişi yetkilisi; köy mallarında köy halkından biri başvurabilir. Kan hısımı/sıhri hısım başvurusu zilyet adına işleme alınmaz. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır.

Sayfa 52 / 100 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Başvurucunun sıfatı → temsil yetkisi → köy/kamu özel rejimi → başvuru kabulü. DENETİM NOTU Başvurucunun sıfatı → temsil yetkisi → köy/kamu özel rejimi → başvuru kabulü. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 18 — KÖY TAŞINMAZI 1. KATMAN — HAM NORM KÖYE AİT TAŞINMAZ MALLARA YAPILAN TECAVÜZ VEYA MÜDAHALELERDE BAŞVURU Madde 18 - Köy tüzel kişiliğine ait tapuda veya tapusuz her nev'i taşınmaz mala yapılan tecavüz veya müdahalelerde köyün kanuni temsilcisi olan köy muhtarının başvurması esastır. Ancak o köyde oturan köy halkından herhangi biri tarafından yapılan başvurular üzerine de yetkili makam tarafından soruşturma yaptırılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.3 3. KATMAN — NORMUN AMACI Köy taşınmazı. Köy muhtarı esas başvurucu; köy halkından başvuru da soruşturmayı tetikler. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 53 / 100 DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 19 — RESEN SORUŞTURMA 1. KATMAN — HAM NORM VALİ VEYA KAYMAKAMIN DOĞRUDAN SORUŞTURMA YAPTIRMASI Madde 19 - Vali ve kaymakamlar görev alanları içinde bulunan kamu idarelerine, kamu kurumlarına ve kuruluşlarına ait veya bunlar tarafından idare olunan veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan sahipsiz yerlere veya menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara tecavüz veya müdahalede bulunulduğu öğrendiklerinde, soruşturmayı doğrudan doğruya yapar veya yaptırırlar ve sonucu karara bağlarlar. Kamu idarelerine, kamu kurumlarına ve kuruluşlarına ait veya bunlar tarafından idare olunan ve özel hukuk hükümlerine tabi bulunan taşınmaz mallara tecavüz veya müdahalede bulunulması halinde, bu idarelerin yetkilerinin başvurması esastır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.3 3. KATMAN — NORMUN AMACI Resen soruşturma. Kamu mallarında vali/kaymakam öğrenme üzerine doğrudan soruşturma yaptırır. Özel hukuk hükümlerine tabi kamu taşınmazlarında kurum başvurusu esastır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Kamu taşınmazı mı? → önce taşınmazın hukuki statüsü ve tabi olduğu rejim belirlenir → özel hukuk hükümlerine tabi kamu taşınmazıysa ilgili idarenin yetkili başvurusu aranır → Kanun m.3 ve UY m.19 kapsamında resen soruşturma rejimine giren bir taşınmazsa vali/kaymakamın öğrenmesi üzerine resen soruşturma yürütülür. DENETİM NOTU Kamu malı mı? → mülkiyet/statü belgesi → öğrenme → resen soruşturma.

Sayfa 54 / 100 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 20 — SÜRE 1. KATMAN — HAM NORM BAŞVURUDA BULUNMA SÜRESİ Madde 20 - Yetkililerin, tecavüz veya müdahalenin yapıldığı öğrendikleri tarihten itibaren 60 gün içinde idari makama başvuruda bulunmaları gerekir. Ancak, tecavüz veya müdahalenin oluşundan itibaren bir yıl geçtik ten sonra bu makamlara başvuruda bulunulamaz. Posta ile yapılan başvurular, başvuru için Kanunun öngördüğü süreleri durdurmaz. Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerle menfaati umuma ait olan taşınmaz mallara bu Kanunun yürürlüğe girdiği 15.12.1984 tarihinden sonra yapılan tecavüz veya müdahalelerde başvuru için süre aranmaz. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.4 3. KATMAN — NORMUN AMACI Süre. Kanun m.4'ün 60 gün/1 yıl ve kamu statüsüne ilişkin süre rejimini tekrarlar; posta başvurusu süreyi durdurmaz. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ 60 gün + 1 yıl → m.4/2 istisnası → posta tarihinin etkisini kontrol et. DENETİM NOTU 60 gün + 1 yıl → m.4/2 istisnası → posta tarihinin etkisini kontrol et. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 55 / 100 DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 21 — KAPSAM DIŞI 1. KATMAN — HAM NORM KANUNUN KAPSAMI DIŞINDA KALAN BAŞVURULAR Madde 21 -Anlaşmazlık konusunun 3091 sayılı Kanunla çözümlenmesi mümkün olmayan hukuki mahiyette bulunması, başvurunun süresi içinde yapılmaması, başvuruda bulunanın yetkili olmaması veya başvurunun yetkili makama yapılmamış olması gibi bu Kanun kapsamı dışında kaldığı dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılan hallerde, başvurulur mahallinde soruşturma yapılmadan yazılı olarak reddedilebilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.1, m.7-8 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kapsam dışı. Kapsam dışı olduğu dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılan hallerde keşifsiz yazılı red mümkündür; belirsiz olgusal durumlar otomatik bu kapsama alınmamalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Keşifsiz ret yalnızca kapsam dışılığın dilekçeden açıkça ve kesinlikle anlaşılması halinde kullanılabilir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Belirsiz olgusal durumlarda yerinde soruşturma yapılması gerekir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Kapsam dışılık dilekçeden açık ve kesin mi? değilse soruşturma. DENETİM NOTU Kapsam dışılık dilekçeden açık ve kesin mi? değilse soruşturma. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: açık olmayan kapsam dışı başvuruyu keşifsiz reddetmek eksik inceleme yaratabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: açık olmayan kapsam dışı başvuruyu keşifsiz reddetmek eksik inceleme yaratabilir.

Sayfa 56 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 22 — SORUŞTURMA MEMURU 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTUMA MEMURU VE YARDIMCILARININ GÖREVLENDİRİLMESİ Madde 22 - Başvuru dilekçesini alan vali, yetkili vali yardımcısı veya kaymakam tecavüz veya müdahalenin olup olmadığını yerinde doğrudan soruşturabileceği gibi, bu amaçla devlet memurlarından bir veya işin mahiyetine göre birkaçını soruşturma yapmak üzere görevlendirebilir. Taşınmazın ölçülmesi, sınırlarının belirlenmesi, krokisinin çizilmesi ve tapu uygulaması gibi hususlarda yardımcı olmak üzere soruşturma memurlarına eleman verilebilir. Adli ve askeri personel ile güvenlik kuvvetlerinin amir ve memurları soruşturma ile görevlendirilemez. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-6 3. KATMAN — NORMUN AMACI Soruşturma memuru. Devlet memurlarından görevlendirme; güvenlik kuvvetleri soruşturma memuru olamaz. Teknik eleman/yardımcı görevlendirilebilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Soruşturma memuru uygun mu? → teknik/yardımcı ihtiyaç → güvenlik kuvvetlerinin rolü. DENETİM NOTU Soruşturma memuru uygun mu? → teknik/yardımcı ihtiyaç → güvenlik kuvvetlerinin rolü. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 57 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 23 — EVRAK 1. KATMAN — HAM NORM EVRAKIN SORUŞTURMA MEMURUNA VERİLMESİ Madde 23 - Yetkili makam tarafından soruşturma memuru ve gerektiğinde teknik eleman veya yardımcı görevlendirilerek valilik veya kaymakamlık bürolarına havale edilen dilekçeler, havale tarihi itibariyle kaydedilir. Başvuru sahibine soruşturma ve infaz memurları yollukları ile taşıtı kendi sağlamayacaksa taşıt ücretleri maliye veznesine yatırılarak makbuzu dosyasına bağlanır ve evrak bir yazı ile soruşturma görevlisine verilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-6 3. KATMAN — NORMUN AMACI Evrak. Görevlendirilen soruşturma memuruna soruşturma emri ve gerekli evrak/masraf belgeleri verilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 24 — TEBLIGAT 1. KATMAN — HAM NORM TEBLİĞAT Madde 24 - Kanun, soruşturmanın 15 gün içerisinde yaptırılarak karara bağlanmasını öngördüğünden; soruşturma emrini alan memur, soruşturmanın yapılacağı yer, gün ve

Sayfa 58 / 100 saati; tarafların tanık ve diğer delilleri ile hazır bulunmaları, aksi halde sonradan tanık dinletemeyecekleri hususunu her türlü imkandan yararlanarak tebliğ eder ya da köy veya mahalle muhtarları vasıtasıyla tebliğ ettirir ve tutanağını dosyasına koyar. Taraflara tebligat yapılmadan veya 25 inci maddede belirtilen ilan yaptırılmadan mahallinde soruşturmaya başlanamaz. Zorunlu ve acele hallerde bu konu ile ilgili bildirimler, Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslarına göre valilik veya kaymakamlık emri ile yollukları ödenmek suretiyle güvenlik kuvvetlerine yaptırılır. Köye ait taşınmaz mallara yapılan tecavüz ve müdahalelerde köy halkından biri tarafından başvuruda bulunulmuş ise, soruşturma sırasında muhtar veya ihtiyar kurulu üyelerinden birinin mahallinde hazır bulunması zorunlu olduğundan, yukarıdaki usullere göre bunlara da gerekli tebligat yapılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-8 3. KATMAN — NORMUN AMACI Tebligat. Taraflara bildirim yapılmadan soruşturmaya başlanamaz. Zorunlu/acele hallerde Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslarına göre kolluk eliyle bildirim mümkündür. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Bildirim zorunluluğu ile tebligat usulü birbirinden ayrılmalıdır; zorunlu/acele hallerde özel kolluk bildirimi rejimi vardır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Zorunlu/acele haller istisnası, bildirimin usulsüz yapılabileceği anlamına gelmez. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Bildirim yapıldı mı? → taraflara ulaşma → acele/zorunlu hal varsa özel kolluk bildirimi. DENETİM NOTU Bildirim yapıldı mı? → taraflara ulaşma → acele/zorunlu hal varsa özel kolluk bildirimi. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: bildirim yapılmadan soruşturmaya başlanması usul sakatlığı doğurabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: bildirim yapılmadan soruşturmaya başlanması usul sakatlığı doğurabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 25 — MÜTECAVIZE ULAŞILAMAMASI 1. KATMAN — HAM NORM MÜTECAVİZE TEBLİGAT YAPILAMAMASI Madde 25 - Adresinin tespit edilememesi, gösterilen adreste bulunamaması gibi nedenlerle

Sayfa 59 / 100 mütecavize tebligat yapılamaması halinde soruşturmanın yapılacağı yer, tarih ve saat soruşturma memuru tarafından 3 gün önceden alışılmış usullerle taşınmaz malın bulunduğu köy veya beldede ilan ettirilir ve durum tutanakla belgelenir. Bu duyuruya rağmen mütecavizin soruşturma mahalline gelmemesi halinde ilân tutanağı dosyasına konularak soruşturma mütecavizin yokluğunda yapılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-8 3. KATMAN — NORMUN AMACI Mütecavize ulaşılamaması. Üç gün önceden yerel ilan ve tutanak; gelmezse yokluğunda soruşturma. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Yerel ilan, ilan tutanağıyla belgelendirilmelidir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 26 — SORUŞTURMANIN YAPILAMAMASI 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMANIN YAPILMAMASI Madde 26 - Başvuru sahibinin soruşturma için tespit ve tebliğ edilen günde gelmemesi, hava muhalefeti gibi zorunlu nedenlerle soruşturma mahalline gidilememesi hallerinde, durum soruşturma memuru tarafından valilik veya kaymakamlığa bildirilir. (Değişik:RG-2/7/2010-27629) Başvuru sahibinin ücretleri yatırmaması veya kendisi sağlayacaksa taşıt getirmemesi halinde ise, dilekçesinin

Sayfa 60 / 100 işlemden kaldırıldığı, posta aracılığıyla veya elektronik olarak kendisine tebliğ olunur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.3-6 3. KATMAN — NORMUN AMACI Soruşturmanın yapılamaması. Başvuru sahibinin gelmemesi/zorunlu nedenler bildirilir; gider/taşıt şartı yerine getirilmezse dilekçe işlemden kaldırılır. Bu, ‘vazgeçme’ ile aynı hukuki kurum değildir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 27 — VAZGEÇME 1. KATMAN — HAM NORM BAŞVURU SAHİBİNİN BAŞVURDAN VAZGEÇMESİ MADDE 27 – (Değişik:RG-2/7/2010-27629) Başvuru sahibinin, başvuru tarihinden karar verilinceye kadar geçen süre içinde başvurusundan herhangi bir sebeple vazgeçtiğini yazılı veya elektronik dilekçe ya da sözlü olarak bildirmesi halinde, sözlü ifadesi yazılı hale getirilerek, yetkili makamın onayı ile dosyası işlemden kaldırılır. Bu durumda soruşturma için yatırdığı paralar, yapılan masraflar üzerinde kalmak üzere başvuru sahibine geri verilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.3

Sayfa 61 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI Vazgeçme. Yazılı, elektronik veya sözlü bildirim mümkündür; sözlü beyan yazıya geçirilir ve yetkili makam onayıyla dosya işlemden kaldırılır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Vazgeçme ile m.32’deki anlaşma aynı kurum değildir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Sözlü vazgeçme yazıya geçirilip yetkili makam onayına bağlanmalıdır. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Vazgeçme şekli → yazılı/elektronik/sözlü → sözlüyse yazıya geçirme → onay → dosyayı kaldırma. DENETİM NOTU Vazgeçme şekli → yazılı/elektronik/sözlü → sözlüyse yazıya geçirme → onay → dosyayı kaldırma. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Orta risk: sözlü vazgeçmenin tutanak/onay olmadan kabul edilmesi dosya bütünlüğünü bozar. DENETİM NOTU Orta risk: sözlü vazgeçmenin tutanak/onay olmadan kabul edilmesi dosya bütünlüğünü bozar. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 28 — SORUŞTURMA 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMA Madde 28 - Soruşturma memuru, taşınmaz malın bulunduğu yerde sırasıyla önce şikayetçinin, sonra mütecaviz olduğu iddia edilen kişi veya kişilerin, daha sonra tarafların tanıklarının ve gerek gördüğünde doğrudan seçeceği bilirkişiler ile ilgilisine göre Hazine, özel idare ve belediye temsilcilerinin, köy veya mahalle muhtarı ve ihtiyar kurulu üyelerinin ifadesini alarak: a) Taşınmaz malın niteliğini ve bütün sınırlarını. b) Taşınmaz malı fiilen tasarruf eden zilyedin kim veya kimler olduğunu, ne zamandan beri ve ne suretle zilyet olduğunu, c) Mütecavizin kim veya kimler olduğunu. d) Taşınmaz mala mütecavizi veya mütecavizler tarafından ne şekilde ve ne zaman tecavüz veya müdahale edildiğini. e) Tecavüz veya müdahalenin bu taşınmazın hangi kısmına veya miktarına yapıldığını. f) Başvuru sahibinin bu tecavüzü veya müdahaleyi hangi tarihte öğrenildiğini, tespit eder. Bu amaçla taraflarca gösterilen tapu ve her türlü belgeleri inceler, araziye uygunluğunu araştırır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-6

Sayfa 62 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI Soruşturma. Zilyet, mütecaviz, fiilin şekli/zamanı/miktarı, öğrenme tarihi ve taşınmaz sınırları araştırılır; tapu ve diğer belgeler araziye uygunluk bakımından incelenir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Zilyet + mütecaviz + fiil + zaman + miktar + öğrenme + sınırlar + tapu/diğer belgeler. DENETİM NOTU Zilyet + mütecaviz + fiil + zaman + miktar + öğrenme + sınırlar + tapu/diğer belgeler. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 29 — KROKI 1. KATMAN — HAM NORM KROKİ ÇİZİLMESİ Madde 29 - Soruşturma sırasında soruşturma memuru veya görevlendirilmiş ise teknik eleman tarafından taşınmaz malın mevkii, yönleri sınırları ve tecavüz veya müdahale edilen kısmı çizilerek basit bir kroki üzerinde gösterilir. Krokinin altında düzenlendiği tarih ile düzenleyenin kimliği ve imzası bulunur. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-6 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kroki. Mevkii, yön, sınır ve müdahale edilen kısmın basit krokisi; tarih, düzenleyen ve imza. GPS/ITRF zorunluluğu düzenlenmemiştir. Uygulama Yönetmeliği m.29 kapsamında taşınmazın yeri, yönleri, sınırları ve tecavüz veya müdahale edilen kısmı gösterecek şekilde basit kroki düzenlenir. GPS, ITRF veya başka bir koordinat sistemi, taşınmazın sınırlarının veya müdahale alanının belirlenmesi bakımından somut teknik ihtiyaç bulunması hâlinde kullanılabilir; her dosyada mutlak ve evrensel bir zorunluluk değildir

Sayfa 63 / 100 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Kroki zorunluluğu, mevzuatta ayrıca yazmayan GPS/ITRF standardını kendiliğinden zorunlu hale getirmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Teknik ölçüm gerekiyorsa teknik elemandan yararlanılabilir; bu, GPS’in normatif zorunluluğu anlamına gelmez. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Basit kroki → mevkii/yön/sınır/müdahale edilen kısım/tarih/imza. DENETİM NOTU Basit kroki → mevkii/yön/sınır/müdahale edilen kısım/tarih/imza. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Orta risk: mevzuatta olmayan teknik zorunluluklar başvurucuya yüklenemez. DENETİM NOTU Orta risk: mevzuatta olmayan teknik zorunluluklar başvurucuya yüklenemez. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 30 — TANIK/BILIRKIŞI 1. KATMAN — HAM NORM TANIK VE BİLİRKİŞİ İFADELERİNİN ALINMASINDA USUL Madde 30 - Tanıkların ve bilirkişilerin ifadeleri tek tek alınır. İfadeler alınırken hazır bulunan diğer tanıklar ve bilirkişiler tanığın söylediklerini duyamayacak şekilde uzaklaştırılır. İfade alınmasına başlanmadan önce tanıkları tanıyıp tanımadıkları ve anlaşmazlık konusu hakkında bilgileri olup olmadığı sorularak gerekli açıklamalarda bulunur. Soruşturmanın amacının zilyedi belirlemek olduğu, mülkiyet anlaşmazlıklarının bu soruşturmanın kapsamı dışında kaldığı anlatılır. (Değişik fıkra:RG-18/6/2011-27968) Tanık ifadeleri ile bilirkişilerin görüşleri 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre yeminli olarak, başvuru sahibinin ve mütecavizin ifadeleri yeminsiz olarak alınır. Tanıklar ayrı ayrı ve tanıklıktan önce yemin ederler. Yemin: "Bir şey saklamaksızın ve bir şey katmaksızın kimseden korkmayarak, bir tesire kapılmayarak bildiğimi namusum ve vicdanım üzerine dosdoğru söyleyeceğime yemin ederim" şeklinde olur. Bilirkişiler görüşlerini söylemeden veya raporunu vermeden önce; "Tarafsız ve tamamen ilim ve fenne uygun olarak görüşünü açıklayacağına vicdanı üzerine" yemin ederim. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-6 3. KATMAN — NORMUN AMACI Tanık/bilirkişi. Tanık ve bilirkişi ayrı ayrı, yeminli; başvuru sahibi ve mütecaviz yeminsiz dinlenir.

Sayfa 64 / 100 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Tanık ve bilirkişi yeminli mi? Taraflar yeminsiz mi? DENETİM NOTU Tanık ve bilirkişi yeminli mi? Taraflar yeminsiz mi? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 31 — SONRADAN TANIK 1. KATMAN — HAM NORM SONRADAN TANIK DİNLENEMEYECEĞİ Madde 31 - Daha önce taraflara tanık ve diğer delilleri ile birlikte soruşturma yapılacak yerde hazır bulunmaları hususu tebliğ edilmiş olduğundan, ilgililerin tanıklıklarını getiremedikleri ve sonradan dinletmek istedikleri yolundaki istek ve iddiaları kabul edilmez. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.5-6 3. KATMAN — NORMUN AMACI Sonradan tanık. Usulüne uygun ön bildirim yapılmışsa sonradan tanık/delil getirme talepleri kabul edilmez. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır.

Sayfa 65 / 100 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 32 — ANLAŞMA 1. KATMAN — HAM NORM TARAFLARIN ANLAŞMASI Madde 32 - Mahallinde soruşturmanın başlamasından karar verilinceye kadar geçen süre içinde tarafların aralarında anlaşmaları halinde, buna ilişkin ifadelerin bulunduğu bir anlaşma tutanağı düzenlenir. Tutanakta anlaşmanın hangi şekil ve şartlarda yapıldığına değinilmez. Anlaşma tutanağı dosyasına bağlanarak herhangi bir karar verilmeksizin yetkili makamın onayı ile dosya işlemden kaldırılır ve maliye veznesine yatırılıp da sarf edilmeyen paralar başvuru sahibine geri verilir. Kamu idareleri, kamu kurumları, kamu kuruluşları ile köye ait taşınmaz mallara yapılan tecavüz veya müdahalelerde tarafların anlaşması söz konusu olamaz. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.7 3. KATMAN — NORMUN AMACI Anlaşma. Soruşturma başladıktan karar verilinceye kadar özel taraflar anlaşabilir; kamu idareleri/kurumları/kuruluşları ve köye ait taşınmazlarda anlaşma söz konusu olamaz. Bu, m.27'deki başvurudan vazgeçme kurumundan ayrıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Anlaşma yasağı, m.27’deki vazgeçme kurumunu otomatik olarak ortadan kaldıran bir hüküm olarak okunmamalıdır; kurumların hukuki sonuçları ayrıdır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Kamu idareleri/kurumları/kuruluşları ve köye ait taşınmazlarda m.32 anlaşma rejimi uygulanmaz. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Tarafların anlaşması mümkün mü? → kamu/köy istisnası → kayıt ve onay.

Sayfa 66 / 100 DENETİM NOTU Tarafların anlaşması mümkün mü? → kamu/köy istisnası → kayıt ve onay. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: kamu/köy dosyasında m.32 anlaşma kaydı oluşturulması hukuka aykırıdır. DENETİM NOTU Yüksek risk: kamu/köy dosyasında m.32 anlaşma kaydı oluşturulması hukuka aykırıdır. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 33 — FEZLEKE 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMA EVRAKI İLE FEZLEKENİN YETKİLİ MAKAMA VERİLMESİ Madde 33 - Soruşturma memuru, soruşturma bittikten sonra soruşturma evrakındaki bilgiler ile şikayetçi, mütecaviz ve tanık ifadelerinin, bilirkişilerin görüşlerinin özetlerinin bulunacağı bir fezleke düzenler. Fezlekede bu ifade ve görüşleri ve diğer delilleri değerlendirerek durumun tartışmasını yapar ve verilecek karara esas olacak görüşünü belirterek fezlekeyi soruşturma evrakı ile birlikte en kısa zamanda valilik veya kaymakamlığa verir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.6-7 3. KATMAN — NORMUN AMACI Fezleke. Soruşturma memuru delilleri özetleyip değerlendiren fezleke düzenler; karar makamına sunar. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 67 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 34 — DAVA KONUSU 1. KATMAN — HAM NORM ANLAŞMAZLIĞIN DAVA KONUSU OLMASI Madde 34 - Başvuru sırasında, taraflar arasındaki taşınmaz mal anlaşmazlığı hakkında mahkemece bir ihtiyati tedbir kararı verilmiş veya anlaşmazlık dava konusu yapılmış ise 3091 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Soruşturma memuru soruşturma öncesinde, soruşturma sırasında ve gerek görürse yetkili makamın emri ile soruşturma sonrasında taşınmaz malla ilgili anlaşmazlığın taraflar arasında Medeni Kanuna göre mülkiyet hakkında dayalı bir müdahalenin men'i veya zilyetliğin ihlali nedeniyle açılmış bir tecavüzün ref'i davasına konu olup olmadığını, taşınmaz mal anlaşmazlığı hakkında mahkemelerce verilmiş bir ihtiyati tedbir kararı bulunup bulunmadığını araştırır. Bu tür bir davanın açılmış olduğunun veya bir ihtiyati tedbir kararının verilmiş bulunduğunun anlaşılması halinde soruşturma hangi aşamada ise işlemler durdurulur ve bu Kanuna göre karar verilemeyeceği gerekçesi ile birlikte şikayetçiye yazılı olarak duyurulur. Mahkemeye yapılan taşınmaz malla ilgili başvuru Medeni Kanuna göre müdahalenin men'i veya tecavüzün ref'i talebi dışında ise bu durum idarenin soruşturma yapmasına ve karar vermesine engel değildir. 3091 sayılı Kanuna göre idari makam tarafından verilmiş bir önleme kararı varken, taraflarca taşınmaz mal anlaşmazlığına ilişkin dava açılmadan adli mercilerce ihtiyati tedbir kararı verilemez. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.14 3. KATMAN — NORMUN AMACI Dava konusu. Aynı taşınmaz anlaşmazlığına ilişkin müdahalenin men'i/tecavüzün ref'i/zilyetlik ihlali davası veya tedbir varsa 3091 uygulanmaz; başka nitelikte dava otomatik engel değildir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Herhangi bir dava veya tapu uyuşmazlığı otomatik engel değildir; m.34’ün somut dava/tedbir koşulları aranır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Tedbir veya dava koşulu somut olarak aynı taşınmaz anlaşmazlığına bağlanmalıdır. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Bu konuda bu fasikülde doğrudan doğrulanmış tekil bir karar künyesi kullanılmamıştır. Uygulama ölçütü Yönetmeliğin m.34 lafzı ve Kanun m.14 ile sınırlı tutulmuştur: aynı taşınmaz anlaşmazlığı + ilgili müdahalenin men’i/tecavüzün ref’i/zilyetlik ihlali davası veya tedbir aranır. DENETİM NOTU Bu konuda bu fasikülde doğrudan doğrulanmış tekil bir karar künyesi kullanılmamıştır. Uygulama ölçütü Yönetmeliğin m.34 lafzı ve Kanun m.14 ile sınırlı tutulmuştur: aynı taşınmaz anlaşmazlığı + ilgili müdahalenin men’i/tecavüzün ref’i/zilyetlik ihlali davası veya tedbir aranır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Aynı taşınmaz + ilgili dava/tedbir var mı? → yoksa dava adı tek başına engel değil.

Sayfa 68 / 100 DENETİM NOTU Aynı taşınmaz + ilgili dava/tedbir var mı? → yoksa dava adı tek başına engel değil. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Çok yüksek risk: herhangi bir davayı otomatik engel saymak veya m.34 kapsamındaki dava/tedbiri görmezden gelmek kararın esasını etkileyebilir. DENETİM NOTU Çok yüksek risk: herhangi bir davayı otomatik engel saymak veya m.34 kapsamındaki dava/tedbiri görmezden gelmek kararın esasını etkileyebilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 35 — KARAR 1. KATMAN — HAM NORM KARAR Madde 35 - Karar vermeye yetkili makam, soruşturma evrakı üzerinde en kısa zamanda gerekli incelemeyi yapar. Eksiklikler var ise evrakı soruşturma memuruna vererek tamamlattırır. Dosyadaki bilgilere göre tecavüz veya müdahalenin önlenmesine veya talebin reddine karar verir. Kararlarda, taşınmaz mal üzerinde üstün sayılabilecek bir hakkı olduğunu iddia edenlerin yargı yoluna başvurması gerektiği belirtilir. Talebin reddine ilişkin kararlarda soruşturma giderlerinin şikayetçinin üzerinde kalacağı, tecavüzün önlenmesine ilişkin kararlarda ise soruşturma ve infaz giderlerinin mütecavizden icra yolu ile tahsil edilerek şikayetçiye ödeneceği belirtilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.7-8, m.17 3. KATMAN — NORMUN AMACI Karar. Men veya red kararı; üstün hak iddiası için yargı yolu; giderlerin hangi tarafa yükletileceği karar fıkrasında gösterilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Men/red → gerekçe → gider → üstün hak yargı yolu → karar fıkrası. DENETİM NOTU Men/red → gerekçe → gider → üstün hak yargı yolu → karar fıkrası.

Sayfa 69 / 100 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 36 — 15 GÜN 1. KATMAN — HAM NORM KARARLARIN ON BEŞ GÜN İÇİNDE VERİLMESİ Madde 36 - Başvuru tarihinden itibaren soruşturmanın en kısa zamanda yapılarak kararın 15 gün içerisinde verilmesi zorunludur. Çeşitli nedenlerle bu süre içerisinde karar verilememesi halinde durum sebepleriyle birlikte kaymakamlıklarca valiliklere, valiliklerce İçişleri Bakanlığına bildirilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.10-11 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kanun m.6 bakımından süre “en geç 15 gün”dür. UY m.36 da kararın 15 gün içerisinde verilmesini öngörür. İki hüküm birlikte, 15 günlük sürenin üst sınır olduğunu; aşılması halinde gecikme nedenlerinin bildirilmesi gerektiğini gösterir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 70 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 37 — KESINLIK 1. KATMAN — HAM NORM KARARLARIN KESİNLİĞİ MADDE 37 – (Değişik:RG-18/6/2011-27968) 3091 sayılı Kanuna göre verilen kararlar idari yargı yolu açık olmak üzere kesindir. Yetkili makam verdiği bu karardan dönemez, kararı kaldıramaz ve değiştiremez. Bu kararlar hiyerarşik denetime tabi tutularak üst makamlarca da kaldırılamaz, değiştirilemez. Tarafların kararın düzeltilmesine ilişkin talepleri dikkate alınmaz. Ancak verilen kararın esasına etkisi olmayan açık ve belirgin yazı ve hesap hataları gibi maddi hatalar kararı veren makamca düzeltilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.8 ve m.13; AYM E.2008/77, K.2010/77 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kesinlik. İdari makam ve hiyerarşik üst makamlar karardan dönemez/kaldıramaz/değiştiremez; açık maddi yazı/hesap hataları düzeltilebilir; idari yargı yolu açıktır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? İdari kesinlik, yargı denetimsizliği değildir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Açık maddi yazı/hesap hataları düzeltilebilir; esas yönünden geri alma yetkisi yoktur. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Anayasa Mahkemesi E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010 kararı, 3091 işlemlerine karşı idari yargı denetiminin bulunduğunu ve m.13’teki yürütmenin durdurulması yasağının iptal edildiğini doğrular. DENETİM NOTU Anayasa Mahkemesi E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010 kararı, 3091 işlemlerine karşı idari yargı denetiminin bulunduğunu ve m.13’teki yürütmenin durdurulması yasağının iptal edildiğini doğrular. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Karar idari olarak kesin mi? → maddi hata mı? → yargı yolu açık mı? DENETİM NOTU Karar idari olarak kesin mi? → maddi hata mı? → yargı yolu açık mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: idari kesinliği yargı bağışıklığı saymak hatalıdır. DENETİM NOTU Yüksek risk: idari kesinliği yargı bağışıklığı saymak hatalıdır.

Sayfa 71 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 38 — RED TEBLIĞI 1. KATMAN — HAM NORM TALEBİMİN REDDİNE İLİŞKİN KARARLAR Madde 38 - Yetkili makamların, talebin esastan veya süre yönünden reddine ilişkin karar ve işlemleri, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere duyurulur ve duyuru belgeleri dosyasında saklanır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.8 3. KATMAN — NORMUN AMACI Red tebliği. Esastan/süre yönünden red kararları 7201 sayılı Kanuna göre duyurulur. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? 7201 sayılı Kanun açıkça ret kararları için düzenlenmiştir; diğer aşamalarda Yönetmeliğin özel bildirim hükümleri ayrıca uygulanır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Red kararının 7201 tebliği ve tebliğ belgesi. DENETİM NOTU Red kararının 7201 tebliği ve tebliğ belgesi. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: ret kararının usulsüz tebliği dava süresi/etkin başvuru bakımından sorun yaratabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: ret kararının usulsüz tebliği dava süresi/etkin başvuru bakımından sorun yaratabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 39 — İNFAZ 1. KATMAN — HAM NORM TECAVÜZ VEYA MÜDAHALENİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN KARARLARIN UYGULANMASI Madde 39 - Tecavüz veya müdahalenin önlenmesi hakkındaki kararlar, karar vermeye yetkili amirce görevlendirilecek infaz memuru tarafından taşınmaz malın yerinde ve o andaki durumu ile zilyetine, tüzel kişiliği veya kamu

Sayfa 72 / 100 idareleri, kamu kurumları ve kuruluşlarına teslim edilmesi suretiyle yerine getirilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.9 3. KATMAN — NORMUN AMACI İnfaz. Men kararının yerinde ve o andaki durumuyla zilyede/tüzel kişiye/kamu idaresine teslim edilerek uygulanması. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 40 — İNFAZ MEMURU 1. KATMAN — HAM NORM İNFAZ MEMURU Madde 40 - Tecavüz veya müdahalenin önlenmesi hakkında verilen kararların uygulanması için yetkili makam tarafından infaz memuru ile gerekli görülen durumlardan infaz memuruna teknik yönden yardımcı olmak üzere yeteri kadar fen elemanı görevlendirilir. Karar, kroki ve dosya infaz yapılmak üzere bir yazı ile infaz memuruna verilir. Soruşturma memuru olarak görevlendirilmiş olanlar infaz memuru olarak da görevlendirilebilir. Güvenlik kuvvetlerinin amir ve memurları infaz memuru olarak görevlendirilemezler. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.9

Sayfa 73 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI İnfaz memuru. İdari infaz memuru ve gerekirse fen elemanı; soruşturma memuru da infaz memuru olabilir; kolluk infaz memuru olamaz. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 41 — İNFAZ BILDIRIMI 1. KATMAN — HAM NORM TEBLİGAT Madde 41 - Kararın, evrakın infaz memuruna verildiği tarihten itibaren en geç beş gün içinde infaz edilmesi zorunludur. Emri alan infaz memuru infazın yapılacağı yeri, günü ve saati her türlü imkândan yararlanarak en süratli bir şekilde taraflara tebliğ eder veya ettirir ve tebliğ tutanağını dosyasına koyar. Bu bildirimler Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslarına göre valilik veya kaymakamlık emri ile yollukları ödenmek suretiyle güvenlik kuvvetlerine de yaptırılabilir. Mütecavize tebligat yapılamaması halinde, infazın yapılacağı yer, gün ve saat infaz memuru tarafından üç gün önceden, alışılmış usullerle taşınmaz malın bulunduğu köy veya belediyede ilan ettirilir. Mütecaviz gelmezse bu ilan tutanağı dosyasına konularak infaz mütecavizin yokluğunda yapılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.9

Sayfa 74 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI İnfaz bildirimi. İnfaz memuruna intikalden itibaren 5 gün; bildirimler süratli yapılır, zorunlu/acele durumda Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslarına göre kolluk kullanılabilir; ulaşılamazsa üç günlük ilan. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? İnfaz bildirimindeki acele/zorunluluk hükümleri normal usulün yerine sürekli bir alternatif olarak kullanılamaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Ulaşılamama halinde üç günlük ilan mekanizması uygulanır. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ İnfaz memuruna intikal → 5 gün → bildirim → ulaşılamazsa ilan → tutanak. DENETİM NOTU İnfaz memuruna intikal → 5 gün → bildirim → ulaşılamazsa ilan → tutanak. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: infaz bildirimi/ilan usulünün atlanması infazı tartışmalı hale getirir. DENETİM NOTU Yüksek risk: infaz bildirimi/ilan usulünün atlanması infazı tartışmalı hale getirir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 42 — İNFAZIN YÜRÜTÜLMESI 1. KATMAN — HAM NORM İNFAZ Madde 42 - İnfaz, üzerinde anlaşmazlık bulunun taşımaz malın bulunduğu yerde, mütecavizin taşınmaz mal üzerindeki tecavüz veya müdahalesi men edilerek taşınmaz malı o andaki durumu ile zilyetine teslim etmek suretiyle yapılır. Bu amaçla, infaz memuru önceden tespit ve taraflara tebliğ edilen gün ve saatte, görevlendirilmiş ise teknik elemanlar ve güvenlik görevlileri ile birlikte taşınmaz malın bulunduğu yerde hazır bulunur. Tarafların gelip gelmediğini kontrol eder. mütecavizin gelmemesi halinde durumu tutanağa geçirerek infaz sırasında hazır bulunmak üzere yöre halkından iki kişi seçer. İnfazı güçleştirecek veya engelleyecek bir durum olması halinde güvenlik kuvvetlerinin gerekli önlemleri alarak güvenliğin sağlanmasından sonra infaz işle-mine başlar. Yetkili makamca verilen kararı okur ve kararın birer örneğini taraflara vererek gerekirse kararın mahiyeti hakkında açıklamalarda bulunur. Mütecavizin tecavüzü veya müdahalesi defedilerek taşınmaz mal mahallinde zilyet veya zilyetlere teslim edilir. Zilyede teslim edilecek taşınmaz mal kilitli veya kapalı ise, açılması zorunludur. İnfaz mahallinde hazır bulunan mütecaviz veya vekilinden, bunlar yoksa aile efradından veya işçilerinden reşit olan kişilerden taşınmaz malı açması istenir, gerekirse zorla açtırılır. Bunların mümkün olmaması halinde, infaz memuru tarafından tutanağa geçirilmek suretiyle kilit ve her türlü tertibin kırılarak açtırılması temin edilir.” İnfaz sırasında mütecaviz, anlaşmazlık konusu taşınmaz mal üzerinde üstün bir hakkı bulunduğunu ileri sürse bile, kararda da belirtilmiş olduğu üzere yargı yoluna başvurması gerektiği bir kez de sözlü olarak kendisine duyurulur. Taşınmaz mala mütecavizin ikinci defa veya onun yararına başkaları tarafından bilerek

Sayfa 75 / 100 yapılacak tecavüz veya müdahalenin suç teşkil edeceği ve Kanunun 15 ini maddesi uyarınca cezalandırılacağı belirtilir ve infaz tutanağı düzenlenerek imza altına alınır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.9; Ek Madde 1 3. KATMAN — NORMUN AMACI İnfazın yürütülmesi. Karar okunur, tecavüz/müdahale kaldırılır, taşınmaz zilyede teslim edilir; kilitli yer zorla açılabilir; ikinci tecavüzün cezai sonucu bildirilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Kararı oku → müdahaleyi kaldır → taşınmazı teslim et → kilit/kapalı alan varsa ölçülü zorla açma → tutanak. DENETİM NOTU Kararı oku → müdahaleyi kaldır → taşınmazı teslim et → kilit/kapalı alan varsa ölçülü zorla açma → tutanak. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 43 — EKIM/TESIS/DEĞIŞIKLIK 1. KATMAN — HAM NORM TAŞINMAZ MAL ÜZERİNDEKİ EKİM, TESİS VE DEĞİŞİKLİKLER Madde 43 - Tecavüz veya müdahalesi önlenen kişi, taşınmaz mal üzerinde vücuda getirdiği her türlü ekim, tesis ve değişikliklerden dolayı ancak genel hükümler dairesinde yargı yoluna başvurabilir. İnfaz sırasında bu husus da mütecavize ve hazır bulunmayanlara duyurularak tutanağa geçirilir. Tarafların bu konuda aralarında yapacakları sözlü veya yazılı anlaşmalar idareyi bağlamaz. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.10

Sayfa 76 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI Ekim/tesis/değişiklik. Bu konudaki hak iddiaları genel yargı yollarına bırakılır; tarafların anlaşması idareyi bağlamaz. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 44 — ERTELEME YASAĞI 1. KATMAN — HAM NORM İNFAZIN ERTELENEMEYECEĞİ Madde 44 - Karar verildikten sonra tarafların herhangi bir nedenle infazın durdurulması ya da ertelenmesi yolundaki talepleri dikkate alınmaz. Karar verildikten sonra tarafların aralarında anlaşılmış olmaları infazın yapılmasına engel değildir. Ancak, başvuru sahibinin, aralarında anlaşmış olduklarından bahisle infaz giderlerini yatırmaması halinde durum tutanakla tesbit edilir ve kararın ilgililere tebliği ile yetinilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.9 3. KATMAN — NORMUN AMACI Erteleme yasağı. Karar sonrası tarafların anlaşması infazı kendiliğinden durdurmaz; gider yatırılmaması halinde özel tutanak ve bildirim usulü vardır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez.

Sayfa 77 / 100 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 45 — 5 GÜNLÜK GECIKME 1. KATMAN — HAM NORM İNFAZIN SÜRESİ İÇİNDE YAPILAMAMASI Madde 45 - Kararın infaz memuruna geldikten itibaren beş gün içinde infaz edilememesi halinde, durum nedenleri ile birlikte kaymakamlıklarca valiliklere, valiliklerce de İçişleri Bakanlığına bildirilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.11 3. KATMAN — NORMUN AMACI 5 günlük gecikme. İnfaz 5 gün içinde yapılamazsa nedenleriyle üst makama bildirim. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir.

Sayfa 78 / 100 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 46 — KÖY TÜZEL KIŞILIĞINE AIT TAŞINMAZLAR 1. KATMAN — HAM NORM KÖY TÜZEL KİŞİLİĞİNE AİT TAŞINMAZLARA YAPILAN TECAVÜZLER MADDE 46 – (Değişik:RG-18/6/2011-27968) Köy tüzel kişiliğine ait mer'a, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmaz mallara yapılan ilk tecavüz ve müdahaleler 3091 sayılı Kanuna göre önlenmekle birlikte, tecavüz veya müdahalede bulunanlar hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154 üncü maddesi uyarınca cezai işlem yapılmak üzere durum valilik ve kaymakamlıkça Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.15; TCK m.154/2 3. KATMAN — NORMUN AMACI Köy tüzel kişiliğine ait taşınmazlar. Köy tüzel kişiliğine ait mera, harman yeri, yol, sulak gibi mallara ilk tecavüz/müdahale 3091 ile önlenirken durum TCK m.154 bakımından Cumhuriyet Savcılığına bildirilir. Bu hüküm bütün kamu taşınmazlarına otomatik genişletilemez. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Madde, bütün kamu mallarını değil, açıkça sayılan köy tüzel kişiliğine ait ortak kullanım mallarını hedefler. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM 6360 sonrası taşınmazın güncel mülkiyet/statüsü ayrıca belirlenmelidir. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Yargıtay CGK E.2015/8-83, K.2015/391 ile Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2016/7869, K.2018/2559 ve E.2017/25767, K.2020/9073 kararları, 6360 sonrasında TCK m.154/2’nin unsurlarının kendiliğinden ortadan kalkmadığını; özellikle köylünün ortak kullanımındaki mera bakımından somut statü ve ortak kullanımın araştırılması gerektiğini göstermektedir. DENETİM NOTU Yargıtay CGK E.2015/8-83, K.2015/391 ile Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2016/7869, K.2018/2559 ve E.2017/25767, K.2020/9073 kararları, 6360 sonrasında TCK m.154/2’nin unsurlarının kendiliğinden ortadan kalkmadığını; özellikle köylünün ortak kullanımındaki mera bakımından somut statü ve ortak kullanımın araştırılması gerektiğini göstermektedir. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Köy tüzel kişiliğine ait mera/harman yeri/yol/sulak mı? → 3091 men → savcılığa bildirim → TCK 154 unsurları. DENETİM NOTU Köy tüzel kişiliğine ait mera/harman yeri/yol/sulak mı? → 3091 men → savcılığa bildirim → TCK 154 unsurları.

Sayfa 79 / 100 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Çok yüksek risk: 6360 sonrası tüm mahalle mallarına TCK 154/2’yi otomatik uygulamak unsurların yanlış kurulmasına yol açar. DENETİM NOTU Çok yüksek risk: 6360 sonrası tüm mahalle mallarına TCK 154/2’yi otomatik uygulamak unsurların yanlış kurulmasına yol açar. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 47 — ESKI MEN KARARLARININ GEÇERLILIĞI 1. KATMAN — HAM NORM MEN KARARLARININ GEÇERLİLİK SÜRESİ Madde 47 - Yürürlükten kalkmış olan 2311 ve 5917 sayılı Kanunlara veya 3091 sayılı Kanuna göre yetkili makamlarca verilmiş ve infaz edilmiş olan tecavüz veya müdahalenin önlenmesi hakkındaki kararlar, taşınmaz malın hiç el değiştirmemiş ve hukuki durumunun değişmemiş olması koşuluyla geçerliliğini korurlar. Karar tarihinden itibaren geçen zaman içinde tarafların aralarında anlaşmış olmaları, mütecaviz lehine kesin bir mahkeme kararı veya bir ihtiyati tedbir kararı verilmiş olması veya başka bir nedenle taşınmazın el değiştirmesi hallerinde, lehine karar verilenin taşınmazla fiili ilgisi tamamen kesilmiş olduğundan, daha önce verilen kararın geçerliliği kalmaz ve tekrar uygulanması mümkün olamaz. Men kararı verildikten sonra mütecavizin üstün hak iddiası ile mahkemeye başvurarak Medeni Kanuna göre dava açmış olması halinde, daha sonuçlanmamış veya davacı lehine bir ihtiyati tedbir kararı verilmemiş ise idarece verilen kararlar geçerliliğini korurlar. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.12 3. KATMAN — NORMUN AMACI İlk men kararının sonraki uygulamalarda geçerliliği UY m.47 kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir. Taşınmazın el değiştirmesi veya hukukî durumunun değişmesi yanında, hükümde belirtilen diğer geçerliliği ortadan kaldıran hâller ile karar sonrasında açılan davanın ve ihtiyati tedbirin niteliği de somut olayda kontrol edilmelidir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Eski kararın geçerliliği, m.47’deki koşulların korunmasına bağlıdır; her eski karar otomatik olarak sonsuza kadar uygulanmaz. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Anlaşma, kesin mahkeme kararı, tedbir veya el değiştirme gibi değişiklikler eski kararın uygulanabilirliğini etkileyebilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır.

Sayfa 80 / 100 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Önceki men kararı + infaz + el değiştirmeme + hukuki durumun değişmemesi → yeni olayın ikinci tecavüz olup olmadığı. DENETİM NOTU Önceki men kararı + infaz + el değiştirmeme + hukuki durumun değişmemesi → yeni olayın ikinci tecavüz olup olmadığı. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: eski men kararının şartları kontrol edilmeden ikinci tecavüz işlemi yapılması hatalı olabilir. DENETİM NOTU Yüksek risk: eski men kararının şartları kontrol edilmeden ikinci tecavüz işlemi yapılması hatalı olabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 48 — İKINCI TECAVÜZ SORUŞTURMASI 1. KATMAN — HAM NORM İKİNCİ TECAVÜZ HALİNDE SORUŞTURMA VE KARAR Madde 48 - Mahkeme kararı ile kendisine teslim edilmeksizin, taşınmaz mala aynı mütecaviz tarafından ikinci defa veya mütecaviz yararına başkaları tarafından bilerek ilk defa yapılan tecavüz veya müdahalelerin önlenmesi ile ilgili başvurularda da ilk başvuruda olduğu gibi, bu Yönetmelik hükümlerine göre soruşturma yapılır ve sonucu karara bağlanır. Soruşturma memuru soruşturma sırasında, karar vermeye yetkili makamlar ise evrak üzerinde yapacakları incelemede; ilk kararı 47 inci maddede belirtilen esaslara göre geçerliliğini koruyup koruyamadığını araştırırlar. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.12 3. KATMAN — NORMUN AMACI İkinci tecavüz soruşturması. İkinci tecavüzde yeni soruşturma/karar yapılır ve ilk kararın m.47 şartlarını koruyup korumadığı araştırılır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir.

Sayfa 81 / 100 DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 49 — İKINCI TECAVÜZ SÜRESI 1. KATMAN — HAM NORM BAŞVURUDA BULUNMA SÜRESİ Madde 49 - İkinci ve daha sonraki tecavüz veya müdahalelerde de 3091 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde belirtilen süreler içinde başvurulması gereklidir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.4 ve m.12 3. KATMAN — NORMUN AMACI İkinci tecavüz süresi. İkinci ve sonraki tecavüzlerde de Kanun m.4 süre rejimi uygulanır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ İkinci tecavüzde m.4 sürelerini ayrıca hesapla. DENETİM NOTU İkinci tecavüzde m.4 sürelerini ayrıca hesapla. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 82 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 50 — İKINCI TECAVÜZ SORUŞTURMASI 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMA Madde 50 - Yetkili makamlarca görevlendirilen soruşturma memuru; taşınmaz malın bulunduğu yerde şikayetçinin, mütecaviz olduğu iddia edilen kişi veya kişilerin, tarafların gösterecekleri tanıkların ve gerek gördüğünde doğrudan seçeceği bilirkişiler ile köy veya mahalle muhtarı ve ihtiyar kurulu üyelerinin ifadesini alarak, bu Yönetmeliğin 28 inci maddesinde belirtilen hususları tesbit eder. Ayrıca; a) Tecavüz veya müdahalenin başkaları tarafından yapılmış olması halinde bunun mütecaviz lehine bilerek yapılmış olup olmadığını, b) Tecavüz veya müdahalenin silahlı bir kişi veya silahsız olsalar bile birden fazla kişi tarafından yapılıp yapılmadığını, c) Tecavüz veya müdahalenin, taşınmazın malı aralarında paylaşmak veya ortaklaşa kullanmak amacıyla iki veya daha çok kişinin birleşerek yapıp yapmadıklarını, tecavüz veya müdahalede bulunanların silahlı olup olmadıklarını, araştırarak tespit etmeye çalışır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.12 ve m.15 3. KATMAN — NORMUN AMACI İkinci tecavüz soruşturması. Soruşturma m.28 hususlarını ve m.15 bakımından silah/çoklu kişi/paylaşma amacı gibi unsurları tespit etmeye yöneliktir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Bu madde ceza artırımının kendisini düzenlemez; soruşturma/tespit yönünü düzenler. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2016/7869, K.2018/2559 ve E.2017/25767, K.2020/9073 kararları TCK m.154/2 bağlamında somut fiil ve taşınmaz statüsünün araştırılmasını vurgular. Bu, UY m.50’nin soruşturma niteliğiyle uyumludur; m.50 bir ceza artırım hükmü değildir. DENETİM NOTU Yargıtay 8. Ceza Dairesi E.2016/7869, K.2018/2559 ve E.2017/25767, K.2020/9073 kararları TCK m.154/2 bağlamında somut fiil ve taşınmaz statüsünün araştırılmasını vurgular. Bu, UY m.50’nin soruşturma niteliğiyle uyumludur; m.50 bir ceza artırım hükmü değildir. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ İkinci tecavüz → m.28 unsurları + m.15 bakımından silah/çoklu kişi/paylaşma amacı tespiti. DENETİM NOTU İkinci tecavüz → m.28 unsurları + m.15 bakımından silah/çoklu kişi/paylaşma amacı tespiti. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 83 / 100 DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 51 — KARAR VE ADLI MERCILERE GÖNDERME 1. KATMAN — HAM NORM KARAR VE İNFAZ Madde 51 - Karar vermeye yetkili makamın soruşturma evrakı üzerinde yapacağı inceleme sonucunda, tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar vermesi halinde, karar bu Yönetmelikte belirlenen esaslar dairesinde infaz edilir. İnfaz tutanağı dosyasına konulduktan sonra, dosyadaki evrak dizi pusulasına bağlanarak 3091 sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre işlem yapılmak üzere yetkili makamlarca Cumhuriyete Savcılıklarına gönderilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.12 ve m.15 3. KATMAN — NORMUN AMACI Karar ve adli mercilere gönderme. Men kararı infaz edilir; infaz tutanağı ve dosya m.15 bakımından adli mercilere gönderilir. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT 3091 m.15 ile TCK m.154/2’nin ayrımı bakımından, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2021/3959 E., 2023/6497 K. sayılı kararında 3091 m.15 ile TCK m.154/2 arasındaki ilişkiye birlikte değinilmiştir. Ceza sorumluluğu, idari infazdan bağımsız olarak ceza normunun kendi unsurlarına göre değerlendirilir. DENETİM NOTU 3091 m.15 ile TCK m.154/2’nin ayrımı bakımından, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 2021/3959 E., 2023/6497 K. sayılı kararında 3091 m.15 ile TCK m.154/2 arasındaki ilişkiye birlikte değinilmiştir. Ceza sorumluluğu, idari infazdan bağımsız olarak ceza normunun kendi unsurlarına göre değerlendirilir. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Men → infaz → tutanak → adli mercilere gönderme. DENETİM NOTU Men → infaz → tutanak → adli mercilere gönderme. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 84 / 100 DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 52 — ŞEKIL/NITELIK DEĞIŞIKLIĞI 1. KATMAN — HAM NORM TECAVÜZ VEYA MÜDAHALENİN ŞEKİL VE NİTELİĞİNİN DEĞİŞMİŞ OLMASI Madde 52 - Aynı taşınmaz mala ikinci ve daha sonra yapılan tecavüz veya müdahalelerin birincisine göre değişik şekil ve nitelikte yapılmış olmaları halinde de bu tecavüz veya müdahaleler ikinci tecavüz sayılır ve ilgililer hakkında Kanunun 15 inci maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere evrak adli mercilere gönderilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.12 ve m.15 3. KATMAN — NORMUN AMACI Şekil/nitelik değişikliği. Aynı taşınmaza farklı şekil/nitelikte ikinci veya sonraki tecavüz de ikinci tecavüz sayılır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Aynı taşınmaz → farklı şekil/nitelik → m.47 şartları → ikinci tecavüz. DENETİM NOTU Aynı taşınmaz → farklı şekil/nitelik → m.47 şartları → ikinci tecavüz. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 53 — GIDERLER 1. KATMAN — HAM NORM SORUŞTURMA VE İNFAZ GİDERLERİ Madde 53 - Soruşturma ve infaz memurları ile gerektiğinde görevlendirilecek teknik eleman ve yardımcı personelin yevmiyeleri, taşıt ücreti şikayetçi tarafından

Sayfa 85 / 100 sağlanmayacaksa yolun niteliği, iklim şartları, mesafesi ve bekleme süresi dikkate alınarak tahmin olunacak taşıt giderleri başvuruda bulunanlar tarafından maliye veznesine yatırılır. Kararın ne yolda verileceği başlangıçta belli olmayacağından, infazla ilgili giderler karar verildikten sonra da yatırılabilir. Başvuru sahibinin peşin yatırmakta ısrar etmesi halinde, teknik eleman görevlendirilmesi ihtimali de dikkate alınarak yevmiyeler ile taşıtı kendisi sağlamayacaksa tahmini taşıt gideri maliye veznesine yatırılır. Red kararı verilmesi halinde infaz gideri olarak yatırılan para başvuru sahibine geri verilir ve bu husus kararda belirtilir. İnfaz için yapılan harcamalar karar veren makam tarafından onaylanarak karara eklenir ve soruşturma giderleri ile birlikte mütecavizden tahsil edilerek başvuru sahibine ödenmek üzere icra dairesine gönderilir. Soruşturma ve infaz için taşıtı başvuruda bulunanın sağlaması halinde, taşıt için ödenen ücretle ilgili olarak taşıt sahibinden senet alınıp dosyasına konmakla birlikte, ödenen ücretin mahalli rayice uygunluğu konusunda kuşkuya düşüldüğü takdirde durum belediyeden, ticaret odasından veya şoför ve otomobilciler derneklerinden soruşturulur. Fazla ödemede bulunulduğunun anlaşılması halinde, fazla ödenen miktar masraf olarak gösterilmez ve bu husus kararda belirtilir. Taşıtın kamu kuruluşlarına, başvuru sahibine veya başvuru sahibinin bir yakınına ait olması ve bu nedenle bir ücret ödenmemesi halinde de soruşturma ve infaz memurları tarafından taşıt ücreti mahalli rayice göre belirlenir ve kararda gösterilir Taşıt ücretinin önceden yatırılmış olması nedeniyle taşıtın soruşturma veya infaz memuru tarafından sağlanması halinde, karar vermeye yetkili makamın gerek görmesi üzerine, taşıt için ödenen ücretin mahalli rayice uygunluğu araştırılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.17 3. KATMAN — NORMUN AMACI Giderler. Giderlerin yatırılması, red halinde infaz giderinin iadesi ve men halinde mütecavizden icra dairesi yoluyla tahsil mekanizmasını düzenler. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Giderin ilk finansmanı ile nihai tahsili farklı aşamalardır. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Red halinde peşin infaz giderinin iadesi; men halinde mütecavizden tahsil mekanizması ayrıdır. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Başvuru gideri → red iadesi → men halinde mütecavizden icra dairesi yoluyla tahsil. DENETİM NOTU Başvuru gideri → red iadesi → men halinde mütecavizden icra dairesi yoluyla tahsil. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yüksek risk: 6183 veya başka tahsil yolunun mevzuat dayanağı olmadan kullanılması gider/tahsil işlemini sakatlar. DENETİM NOTU Yüksek risk: 6183 veya başka tahsil yolunun mevzuat dayanağı olmadan kullanılması gider/tahsil işlemini sakatlar.

Sayfa 86 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 54 — YEVMIYE 1. KATMAN — HAM NORM YEVMİYELERİN TAM OLARAK ÖDENMESİ Madde 54 - Soruşturma ve infaz memurları ile gerektiğinde görevlendirilecek teknik eleman ve yardımcı personele, göreve gittikleri günler için sürelerine ve görevin belediye sınırları içinde veya dışında yapılmış olmasına bakılmaksızın, Harcırah Kanuna göre verilmesi gereken yevmiyeler tam olarak ödenir. Kamu idareleri, kamu kurumları ve kamu kuruluşlarının talebi üzerine veya vali ve kaymakamlarca doğrudan yapılacak soruşturmalarda, soruşturma ve infazla görevlendirilecek personelin yevmiyeleri taşınmaz malın ait olduğu kamu idareleri, kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanır. Birden çok iş, mümkün oldukça aynı günde yapılır. Bu durumda görülen işler aynı yerde ise yevmiyeler ve taşıt ücreti başvuranlar arasında eşit olarak paylaştırılır. İşler ayrı yerlerde ise, yevmiyeler eşit olarak paylaştırılmakla birlikte taşıt ücreti uzaklıkla orantılı olarak bölüştürülür. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.17 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yevmiye. Harcırah Kanununa göre yevmiyeler; resen kamu soruşturmalarında ilgili kamu idaresince karşılanır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 87 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 55 — KOLLUK 1. KATMAN — HAM NORM GÜVENLİK GÖREVLİLERİN GÖREVLENDİRİLMESİ Madde 55 - Gerek soruşturmanın yapılmasını, gerekse kararın yerine getirilmesini güçleştirecek veya engelleyecek olay ve durumların ortaya çıkması ihtimali görüldüğünde, vali veya kaymakamın yazılı emri ile güvenlik kuvvetlerince mahallinde gerekli önlemler alınır. Bu amaçla güvenlik kuvvetlerinin görevlendirilmesi halinde, bunlar için taşıt ücreti ve yevmiyelerini karşılamak üzere başvuruda bulunanlardan bir ücret talebinde bulunulmaz. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.9 ve m.17 3. KATMAN — NORMUN AMACI Kolluk. Güvenlik kuvvetleri yalnızca vali/kaymakamın yazılı emriyle gerekli güvenlik önlemlerini alır; başvurandan ayrıca kolluk ücreti istenmez. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Kolluk desteği ile infaz memurluğu aynı görev değildir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Kolluk ihtiyacı → yazılı emir → güvenlik tedbiri → infaz memuru ile ayrım. DENETİM NOTU Kolluk ihtiyacı → yazılı emir → güvenlik tedbiri → infaz memuru ile ayrım. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 56 — SINIR UYUŞMAZLIĞI 1. KATMAN — HAM NORM SINIR ANLAŞMAZLIKLARI Madde 56 - Taşınmaz mal aynı ile bağlı ilçeler arası sınır anlaşmazlığı bulunan bir yerde ise yetkili

Sayfa 88 / 100 kaymakamlığı vali; iller arası sınır anlaşmazlığı bulunan bir yerde ise yet-kili valiliği veya kaymakamlığı İçişleri Bakanlığı belirler. Kanunun amacı tasarrufa ilişkin güvenliği ve kamu düzenini sağlamak olduğundan, taşınmaz malın sınır anlaşmazlığı olan bir yerde bulunması halinde; vali veya İçişleri Bakanlığı "Sınır, Mülki Ayrılma - Birleşme ve Köy Kurulması - Kaldırılmasına İlişkin Yönetmelik" hükümlerine bağlı kalmaksızın yetkili vali veya kaymakamlığı en süratli şekilde belirler. Sınır anlaşmazlığına ait işlemler daha sonra ilgili mevzuatına göre yürütülür. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.2 ve ilgili sınır mevzuatı 3. KATMAN — NORMUN AMACI Sınır uyuşmazlığı. Yetkili makamı belirleme ve daha sonra ilgili özel mevzuata göre sınır işlemlerini sürdürme mekanizmasıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 57 — İDARI BAĞLILIK 1. KATMAN — HAM NORM İDARİ BAĞLILIK DEĞİŞİKLİKLERİ Madde 57 - İdari bağlılık değişikliklerinde, evvelce bağlı bulunduğu ilçe kaymakamlığınca, merkez ilçe ise valilikçe o birim sınırları içindeki bir taşınmaz malla ilgili, yürürlükten kalkmış olan 2311 ve 5917 sayılı Kanunlara veya bu Kanuna göre verilmiş önleme kararları varsa,

Sayfa 89 / 100 kararlar ve buna ait dosyalar birimin bağlandığı kaymakamlık veya valiliğe gönderilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK İdari teşkilat/bağlılık hükümleri 3. KATMAN — NORMUN AMACI İdari bağlılık. Eski karar/dosyaların yeni bağlı birime aktarılmasını düzenler. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 58 — KARAR ÖZETLERI 1. KATMAN — HAM NORM KARARLARIN ÖZET DEFTERİNE YAZILMASI MADDE 58 – (Değişik:RG-18/6/2011-27968) Verilen kararlar, şekli 8/6/2011 tarihli ve 27958 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Valilik ve Kaymakamlık Birimleri Teşkilat, Görev ve Çalışma Yönetmeliği”nin bu konudaki hükümlerine uygun olarak elektronik ortamda hazırlanan Karar Özetleri Defterine yazılır. Kararların imzalı ve mühürlü birer örnekleri tarih ve sayı sırasına göre elektronik olarak bir dosyada saklanır. Bu konudaki evrak, dosyasına bağlanmadan ve kaldırılmadan önce işlemlerin mevzuat esaslarına uygun olarak yapılıp yapılmadığı kontrol edilerek yazı işleri müdürü veya ilgili büro şefi tarafından “İşlem Tamamdır” şerhi konulup imzalanarak yazılı veya elektronik olarak dosyasında saklanır.

Sayfa 90 / 100 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Dosya yönetimi ve kayıt düzeni 3. KATMAN — NORMUN AMACI Karar özetleri. Kararlar elektronik Karar Özetleri Defterine yazılır; dosya kaldırılmadan önce mevzuata uygunluk kontrolü ve ‘İşlem Tamamdır’ şerhi bulunur. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Karar özetleri kaydı → mevzuat uygunluk kontrolü → “İşlem Tamamdır”. DENETİM NOTU Karar özetleri kaydı → mevzuat uygunluk kontrolü → “İşlem Tamamdır”. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 59 — DOSYA EVRAKI 1. KATMAN — HAM NORM DOSYADA BULUNMASI GEREKEN EVRAK Dosyada bulunması gerekli evrak Madde 59 - Bu Kanuna göre verilen kararlarla ilgili dosyalarda aşağıda sayılan evrak bulunur. a) (Değişik:RG-2/7/2010-27629) Tecavüz veya müdahalenin önlenmesi hakkında dilekçe veya elektronik başvuru. b) Soruşturma ve infaz memurları ile teknik eleman ve bilirkişi tayinine, yevmiyelerin ve taşıt ücretlerinin yatırılmasına ait yazı, makbuz ve senetler. c) Soruşturma gününün taraflara tebliğine ait tebellüğ belgeleri. d) Soruşturma evrakı. e) Karar. f) İnfazın yapılacağı yer, gün ve saatin taraflara tebliğine ilişkin tebellüğ belgeleri. g) Kararın taraflara tebliğine ait tebellüğ belgeleri. h) İnfaz tutanağı. i) Konu ve kararla ilgili diğer yazışmalar. j) Bedel takdiri, satış ilanı, açık artırmaya ilişkin tutanaklar, eşyanın

Sayfa 91 / 100 muhafaza ve satışı ile ilgili giderlerle bankada açılan hesaba ilişkin belgeler. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Dosya yönetimi ve kayıt düzeni 3. KATMAN — NORMUN AMACI Dosya evrakı. Başvuru, görevlendirme, gider belgeleri, tebligatlar, soruşturma, karar, infaz ve eşya/satış belgeleri dosyada bulunur. ‘48 form’ gibi Yönetmelik metninde olmayan bir sayı kullanılmamalıdır. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Dosyada bulunması gereken belgeler Yönetmelik metninden çıkarılmalıdır; mevzuatta olmayan sabit form sayıları eklenmemelidir. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Dosya evrakı tek tek kontrol → eksik tebligat/infaz/tutanak var mı? DENETİM NOTU Dosya evrakı tek tek kontrol → eksik tebligat/infaz/tutanak var mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 60 — MUAFIYET 1. KATMAN — HAM NORM VERGİ, HARÇ VE RESİMLER Madde 60 - Bu Kanuna göre verilen kararlar hiçbir vergi, harç ve resme tabi değildir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 m.18 3. KATMAN — NORMUN AMACI Muafiyet. 3091 kararlarının vergi, harç ve resme tabi olmamasını tekrarlar. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir.

Sayfa 92 / 100 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Muafiyet kapsamı kararlarla sınırlı mı? DENETİM NOTU Muafiyet kapsamı kararlarla sınırlı mı? 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 61 — FIHRIST 1. KATMAN — HAM NORM FİHRİST DÜZENLENMESİ Madde 61 - Valilik ve kaymakamlık bürolarınca, yürürlükten kalkmış olan 5917 sayılı Kanuna ve 3091 sayılı Kanuna göre verilmiş olan kararların bir fihristi yapılır. Fihristte, taşınmaz malın bulunduğu yer, tarafların ad ve soyadları ile kararın niteleği belirtilir. Bu Kanuna göre yapılan başvurular, düzenlenen fihristin incelenmesi suretiyle, aynı yer için değişik veya mükerrer karar verilmesi önlenir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Dosya/karar kayıt düzeni 3. KATMAN — NORMUN AMACI Fihrist. Aynı taşınmaz için mükerrer/değişik karar verilmesini önlemek amacıyla karar fihristi tutulur. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Aynı taşınmaz için önceki kararları fihristten kontrol et. DENETİM NOTU Aynı taşınmaz için önceki kararları fihristten kontrol et.

Sayfa 93 / 100 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 62 — EĞITIM 1. KATMAN — HAM NORM PERSONELİN EĞİTİMİ Madde 62 - Kanunun uygulanmasında ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi ve uygulamada birlik sağlanması amacıyla,Bakanlıkça gerek görülen zamanlarda vali yardımcıları ile kaymakamlar eğitime tabi tutulur. Bu eğitim faaliyetleri İller İdaresi Genel Müdürlüğü ile işbirliğinde bulunularak Eğitim Dairesi Başkanlığınca yürütülür. (Değişik:RG-2/7/2010-27629) Valilik ve kaymakamlıklarca da her yıl Ocak ayında, soruşturma ve infaz işlerinde görevlendirilecek personel eğitime tabi tutularak, sonuç bir rapor halinde dosyasında muhafaza edilir. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Uygulama birliği 3. KATMAN — NORMUN AMACI Eğitim. Uygulama birliği için Bakanlık eğitimi ve valilik/kaymakamlıkların her Ocak personel eğitimi öngörülür. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir.

Sayfa 94 / 100 UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 63 — YÜRÜRLÜK 1. KATMAN — HAM NORM YÜRÜRLÜK Madde 63 - 3091 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca hazırlanmış olan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Yönetmeliğin yürürlük hükmü 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yürürlük. Yönetmeliğin yürürlüğe giriş hükmüdür. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — MADDE 64 — YÜRÜTME 1. KATMAN — HAM NORM YÜRÜTME Madde 64 - Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanlığı yürütür. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK Yönetmeliğin yürütme hükmü 3. KATMAN — NORMUN AMACI Yürütme. Yönetmeliği İçişleri Bakanlığı yürütür.

Sayfa 95 / 100 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. UYGULAMA YÖNETMELİĞİ — EK MADDE 1 EK-1 — EŞYA 1. KATMAN — HAM NORM TAŞINMAZ MAL İÇİNDE BULUNAN MÜTECAVİZE AİT EŞYALAR Ek Madde 1 — Üzerindeki tecavüz veya müdahale men edilen taşınmaz mal içinde bulunan mütecavize ait eşya çıkarılarak mütecavize, vekiline veya bunlar hazır değilse mütecavizin aile efradından veya işçilerinden reşit bir kişiye tutanakla teslim edilir. Bunlardan hiç birinin bulunmaması halinde anılan eşya, tutanak düzenlenmek suretiyle yediemin olarak zilyedin uhdesinde muhafaza altına alınır. Mütecavize hemen tebligat yapılarak eşyanın bulunduğu mahalde ise beş, değilse otuz gün içinde eşyayı teslim alması; aksi halde eşyanın açık artırma yolu ile satılacağı bildirilir. Mütecavize tebligat yapılamaması halinde mütecavize, eşyanın otuz gün içinde alınması için genel hükümlere göre taşınmaz malın bulunduğu köy veya belediyede ilan ettirilir. Süresi içinde müracaatı halinde eşya, mütecavize veya vekiline infaz memuru tarafından yerinde tutanakla teslim edilerek, tutanak dosyasına konur. Varsa muhafazaya ilişkin masraflar ile infaz memuru yolluğu ve araç ücreti ile teslime ilişkin diğer masraflar eşyanın tesliminden önce mütecavizden tahsil edilir. Verilen süre içinde teslim alınmayan eşyanın niteliği ve miktarı da göz önüne alınarak bedel takdiri yapmak, satış ilanı ve satışla ilgili işlemleri yürütmek için kaymakam, vali veya yetkili vali yardımcısı tarafından en az bir memur ve yeteri kadar bilirkişi görevlendirilir. İş ve işlemler tamamlandıktan sonra eşya açık artırma yoluyla satılır. Muhafaza ve satışla ilgili bütün giderler belgelendirmek suretiyle satış bedelinden karşılanır. Artan para, mütecaviz hesabına Ziraat Bankasına yatırılır ve durum kendisine tebliğ edilir. Bozulması ihtimali bulunan eşya, ilgili mülki idare amirinin onayı alınmak suretiyle tebligat yapılmaksızın, miktar tespiti ve bedel takdiri yapıldıktan sonra satılır. 2. KATMAN — DİĞER NORMDAKİ KARŞILIK 3091 Ek Madde 2 ve infaz hükümleri

Sayfa 96 / 100 3. KATMAN — NORMUN AMACI Eşya. Yönetmeliğin ek maddesi, infaz sırasında mütecavize ait eşyanın teslimi, yediemin muhafazası, 5/30 günlük teslim süresi, ilan ve açık artırma usulünü düzenler. 4. KATMAN — SINIR — BU HÜKÜM NEYİ TEK BAŞINA ÇÖZMEZ? Hüküm, Kanunun çizdiği çerçevede uygulama usulünü somutlaştırır; Kanunda bulunmayan yeni bir maddi hak veya yükümlülük üretmez. 5. KATMAN — İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut olayın özel statüsüne göre ilgili istisna ve çapraz hükümler ayrıca kontrol edilir. 6. KATMAN — İÇTİHAT FİLTRESİ Bu madde bakımından bu fasikülde tam karar metni doğrulanmış, hükmün lafzını aşan bağımsız bir içtihat sonucu kullanılmamıştır. Uygulama sonucu öncelikle normun açık metninden çıkarılmalıdır. 7. KATMAN — UYGULAMA TESTİ Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. DENETİM NOTU Hükmün unsurlarını kontrol et → ilgili Kanun maddesiyle eşleştir → somut olguyu belgeye bağla → dosyaya geçir. 8. KATMAN — HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. DENETİM NOTU Usul veya maddi şartların eksik uygulanması halinde idari yargıda iptal/bozma riski doğabilir. III. KRİTİK SENARYOLAR — 8 KATMANLI KARAR TESTLERİ 1. HISSELI TAŞINMAZ / PAYDAŞLAR ARASI MÜDAHALE 1. Paydaşlık ve tapu kaydı doğrulanır. 2. Fiilen kim tasarruf ediyor ve hangi kısmı kullanıyor belirlenir. 3. Müdahalenin fiili şekli ve zamanı belirlenir. 4. UY m.13 uygulanır; rızai taksim yokluğu tek başına ret sebebi yapılmaz. 5. İdare mülkiyet/üstün hak uyuşmazlığını çözmeye çalışmaz. NORMATİF SONUÇ Fiilen tasarruf eden paydaşın zilyetliği, diğer paydaşlara veya üçüncü kişilere karşı somut müdahale varsa 3091 kapsamında korunabilir. RİSK Otomatik “hisseli = adli yargı” formülü açık Yönetmelik hükmünü ihlal edebilir. 2. KIRA / ORTAKLIK / DAMLI YAPI 6. Kira/ortaklık ilişkisinin varlığı belgeyle tespit edilir. 7. Taşınmaz damlı yapı mı belirlenir. 8. Fuzuli işgal unsurları araştırılır. 9. Sözleşmenin geçerliliği/sona ermesi idari makamın görev sınırını aşıyorsa adli yargı boyutu ayrıştırılır. 10. Somut fiili zilyetlik ve hukuki bağlantı birlikte gerekçelendirilir. NORMATİF SONUÇ Kira veya ortaklık ilişkisi tek başına 3091’i otomatik dışlamaz; damlı yapıda fuzuli işgal ve hukuki bağlantı özellikle incelenir. RİSK

Sayfa 97 / 100 Sözleşme uyuşmazlığını idari men kararıyla kesin çözmek veya her sözleşme uyuşmazlığını otomatik reddetmek iki yönlü hata yaratır. 3. 6360 SONRASI MERA / TCK M.154/2 11. 2012 öncesi ve olay tarihi taşınmaz statüsü belirlenir. 12. Mera/orta malı niteliği ve köylünün öteden beri ortak kullanımı somut delillerle araştırılır. 13. 3091 bakımından UY m.46 kapsamı kontrol edilir. 14. İlk tecavüz varsa Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır. 15. TCK m.154/2 unsurları ceza makamınca ayrıca değerlendirilir. NORMATİF SONUÇ 6360 sayılı Kanunun varlığı tek başına TCK m.154/2’yi otomatik dışlamaz; fakat bütün 6360 sonrası mahalle taşınmazlarına otomatik uygulama da yapılamaz. Statü + ortak kullanım testi gerekir. RİSK Taşınmazın güncel statüsünü ve ortak kullanım olgusunu araştırmadan ceza bildirimi yapmak veya hiç bildirmemek risklidir. 4. AYNI TAŞINMAZ HAKKINDA DAVA / TEDBIR 16. Davanın ve tedbirin tarihini başvuru tarihiyle karşılaştır. 17. Dava aynı taşınmazla mı ilgili? 18. Dava müdahalenin men’i/tecavüzün ref’i veya zilyetlik ihlali niteliğinde mi? 19. Tedbir var mı? 20. Bu şartlar yoksa yalnızca “taşınmaz hakkında dava var” ifadesiyle m.34 engeli kurulmaz. NORMATİF SONUÇ Kanun m.14 ve UY m.34 somut bir dava/tedbir bağlantısı arar. Her tapu, kira, ecrimisil veya başka taşınmaz davası otomatik 3091 engeli değildir. RİSK Dava engelinin aşırı geniş veya aşırı dar yorumlanması işlemin esasını sakatlar. 5. GIDER VE TAHSIL 21. Başvuru özel mi, resen mi belirle. 22. Taşınmazın kamu statüsünü belirle. 23. İlk gider finansmanını m.17/UY m.53-55’e göre belirle. 24. Men kararında gider hükmünü açık kur. 25. Tahsil fıkrasını icra dairesi mekanizmasına göre yürüt. NORMATİF SONUÇ İlk finansman ile nihai tahsil ayrıdır. 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği kamu taşınmazlarının özel statülerine göre gider yükünü somutlaştırır. RİSK 6183 sayılı Kanuna dayanak gösterilmeden genel tahsil formülü kurulması hatalıdır. IV. DOSYA KARARINDAN ÖNCE 50 NOKTALIK SIFIR-HATA KONTROLÜ 26. 1. Yetkili makam taşınmazın bulunduğu yere göre doğru mu? 27. 2. Taşınmazın mülkiyet/statüsü belgelendi mi? 28. 3. Başvurucunun zilyetlik/temsil sıfatı belgelendi mi? 29. 4. Kamu taşınmazında re’sen işlem şartı kontrol edildi mi? 30. 5. Öğrenme tarihi tespit edildi mi? 31. 6. Fiil tarihi tespit edildi mi? 32. 7. 60 günlük süre hesaplandı mı? 33. 8. Bir yıllık üst süre hesaplandı mı? 34. 9. m.4/2 süre istisnası gerçekten uygulanıyor mu?

Sayfa 98 / 100 35. 10. Mütemadi fiil iddiası somutlaştırıldı mı? 36. 11. UY m.21 kapsam dışılık açık ve kesin mi? 37. 12. Soruşturma memuru usulüne uygun görevlendirildi mi? 38. 13. Teknik eleman ihtiyacı değerlendirildi mi? 39. 14. Soruşturma bildirimi yapıldı mı? 40. 15. Gerekirse yerel ilan yapıldı mı? 41. 16. Tanık/bilirkişi yeminleri usulüne uygun mu? 42. 17. Taraf beyanlarının yeminsiz olduğu gözetildi mi? 43. 18. UY m.28 unsurları tek tek araştırıldı mı? 44. 19. Tapu ve belgeler araziye uygunluk bakımından incelendi mi? 45. 20. Basit kroki düzenlendi mi? 46. 21. Mevzuatta olmayan GPS/ITRF şartı başvurucuya yüklenmedi mi? 47. 22. Hisseli taşınmazda UY m.13 uygulandı mı? 48. 23. Kira/ortaklık varsa UY m.14 uygulandı mı? 49. 24. Damlı yapı varsa fuzuli işgal araştırıldı mı? 50. 25. Aynı taşınmaz hakkında dava/tedbir UY m.34’e göre incelendi mi? 51. 26. Herhangi bir dava otomatik engel sayılmadı mı? 52. 27. Fezleke delilleri tartışıyor mu? 53. 28. Karar gerekçesi soruşturma bulgularıyla örtüşüyor mu? 54. 29. Karar fıkrası taşınmazı ve müdahale edilen kısmı belirli mi? 55. 30. Üstün hak uyuşmazlığı idare tarafından çözülmeye çalışılmadı mı? 56. 31. Ret kararı 7201’e uygun tebliğ edildi mi? 57. 32. Men kararında gider hükmü doğru mu? 58. 33. İnfaz memuru doğru kişi mi? 59. 34. İnfaz 5 gün içinde planlandı mı? 60. 35. İnfaz bildirimi/ilanı usulüne uygun mu? 61. 36. Kolluk için yazılı emir var mı? 62. 37. İnfaz tutanağı düzenlendi mi? 63. 38. Taşınmaz fiilen zilyede teslim edildi mi? 64. 39. Kilitli yerin açılması ölçülü ve tutanaklı mı? 65. 40. Eşya varsa 5/30 günlük süre doğru mu? 66. 41. İkinci tecavüzde önceki kararın şartları kontrol edildi mi? 67. 42. İkinci tecavüzde m.4 süreleri yeniden hesaplandı mı? 68. 43. m.15 ile TCK m.154/2 birbirinden ayrıldı mı? 69. 44. UY m.46 kapsamı gerçekten var mı? 70. 45. 6360 sonrası statü ayrıca incelendi mi? 71. 46. Giderin ilk finansmanı doğru kamu birimine/başvurucuya yüklenmiş mi? 72. 47. Men halinde tahsil fıkrası icra dairesi mekanizmasına uygun mu? 73. 48. Muafiyet m.18/UY m.60 sınırında mı? 74. 49. Karar özetleri/fihrist/dosya evrakı tamam mı? 75. 50. Dosyada “doğrulanmamış içtihat” tek başına karar gerekçesi yapılmış mı? 76. 51. İlk derece mahkemesi kararının tebliğ tarihi tespit edildi mi? 77. 52. İYUK m.45 kapsamında 30 günlük istinaf süresi kontrol edildi mi? 78. 53. Somut BİM kararının İYUK m.46/1 kapsamında temyize tabi bir kategoriye girip girmediği kontrol edildi mi? 79. 54. BİM kararı m.46/1 kapsamında değilse, m.46/2'nin uygulanma şartları — özellikle ilk derece kararının kaldırılarak yeniden karar verilmesi — kontrol edildi mi? 80. 55. Uyuşmazlığın 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bu nedenle İYUK m.46/2-c özel istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı kontrol edildi mi? 81. 56. 7589 sayılı Kanun Geçici m.1/3 uyarınca BİM kararının verildiği tarih kontrol edildi mi? 82. 57. BİM kararının 7589 sayılı Kanundan önce veya sonra verilmesine göre uygulanacak İYUK m.46 metni belirlendi mi? 83. 58. Eski İYUK m.46/1-c hükümlerine dayanan bir açıklama veya içtihadın yeni m.46 sistemiyle karıştırılması önlendi mi? 84.

Sayfa 99 / 100 V. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT KAYDI — FASİKÜL 2 Mahkeme Künye Esas sonuç Bağlantı AYM E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010 3091 m.13’te yürütmenin durdurulması yasağının iptali. 3091 işlemlerinin yargısal denetimi Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885, 22.12.1998 Damlı yapıda fuzuli işgal ve hukuki ilişkinin niteliğinin somut olayda incelenmesi; somut olay adli yargı boyutunda. UY m.15 / fuzuli işgal Yargıtay CGK E.2015/8-83, K.2015/391, 10.11.2015 6360 sonrası TCK m.154/2 unsurlarının kendiliğinden ortadan kalkmadığı; köylünün ortak kullanımındaki mera bakımından somut durumun araştırılması. TCK m.154/2 / mera Yargıtay 8. CD E.2016/7869, K.2018/2559, 08.03.2018 6360 ve TCK m.154/2 ilişkisi; köylünün ortak kullanımındaki mera. UY m.46 / TCK m.154/2 Yargıtay 8. CD E.2017/25767, K.2020/9073, 05.02.2020 Mera niteliğinin ve ortak kullanımın araştırılması; 6360’ın suç unsurlarını kendiliğinden değiştirmediği. UY m.46 / TCK m.154/2 Yargıtay 8. CD E.2021/3959, K.2023/6497, 25.09.2023 3091 m.15 ile TCK m.154/2’nin birlikte anıldığı ceza yargılaması; ceza unsurlarının ayrıca değerlendirilmesi. 3091 m.15 / TCK m.154/2 İçtihat kullanım kuralı: Bir karar, somut olgusu ve hüküm sonucu kontrol edilmeden “bağlayıcı içtihat” olarak kullanılmaz. Yargıtay ve Danıştay kararları normatif düzenleme değildir; Anayasa Mahkemesi kararları ise kararın niteliğine göre bağlayıcı anayasal denetim sonucunu doğurur. VI. HUKUKİ KAYNAK KAYDI • 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun. • Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmelik. • 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği — 3091 sayılı Kanun uygulamasında Hazine taşınmazları ve giderler bakımından ilgili hükümler. • Anayasa Mahkemesi, E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010. • Danıştay 10. Daire, E.1996/8952, K.1998/6885, 22.12.1998. • Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2015/8-83, K.2015/391, 10.11.2015. • Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E.2016/7869, K.2018/2559, 08.03.2018. • Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E.2017/25767, K.2020/9073, 05.02.2020. • Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E.2021/3959, K.2023/6497, 25.09.2023. • Yüklenen akademik çalışmalar ve kurum görüşleri: yalnızca yardımcı yorum kaynağı olarak; açık normun yerine geçirilmeden. VII. SONUÇ — FASİKÜL 2’NİN YENİ OMURGASI ANA KURAL Bir 3091 dosyasında doğru karar, tek bir maddeye bakılarak verilmez. Önce Kanun hükmü, sonra Yönetmelik uygulaması, ardından sınır ve istisna, varsa doğrulanmış içtihat, sonra somut olgu ve delil, en son usul ve hukuki risk birlikte değerlendirilir. Bu nedenle bu sürümde “genel yorum” yerine madde bazlı sekiz katman kullanılmıştır. Özellikle süre, hisseli taşınmaz, kira/ortaklık, damlı yapı, dava/tedbir, tebligat, gider, ikinci tecavüz ve TCK m.154/2 bağlantısı artık tek cümlelik sonuçlarla değil, sınırları ve istisnalarıyla birlikte okunmalıdır.

Sayfa 100 / 100 EK — KRİTİK UYGULAMA TESTLERİ A. 3091 M.4 — SÜRE TESTİ □ Taşınmaz özel/olağan zilyetlik rejiminde mi? □ Öğrenme tarihi belirlendi mi? □ 60 günlük süre içinde mi? □ Fiilden itibaren bir yıl dolmuş mu? □ Taşınmaz Kanun m.4/2 kapsamındaysa süre istisnası ayrıca değerlendirildi mi? □ UY m.20’deki 15.12.1984 tarihli uygulama hükmü Kanun metniyle karıştırılmadı mı? B. 3091 M.6 — 15 GÜN TESTİ □ Soruşturma en kısa zamanda yapıldı mı? □ Karar en geç 15 gün içinde bağlandı mı? □ 15 gün beklenmesi gerektiği gibi yanlış bir uygulama yapılmadı mı? □ Süre aşılmışsa Kanun m.11/UY m.36 uyarınca gecikme nedeni bildirildi mi? C. 3091 M.14/2 — DAVA/İHTİYATİ TEDBİR TESTİ □ 3091 kararından önce veya başvuru sırasında ilgili uyuşmazlık hakkında dava/tedbir durumu araştırıldı mı? □ UY m.34’te belirtilen dava türü ile somut uyuşmazlık aynı mı? □ Sırf taşınmazla ilgili herhangi bir dava bulunması otomatik engel sayılmadı mı? □ m.14/2’nin uygulanması için kanunda bulunmayan “kesinleşme” veya “dava açılmaması” şartları eklenmedi mi? D. 3091 M.15 — İKİNCİ TECAVÜZ CEZA TESTİ □ Aynı taşınmaz mı? □ İlk 3091 önleme kararı mevcut mu? □ İlk kararın usulüne uygun infaz edildiği belgeli mi? □ “Mahkeme kararıyla kendisine teslim edilmeksizin” şartı gerçekleşmiş mi? □ Sonraki fiil yeni ve ikinci tecavüz/müdahale mi? □ Fiil daha ağır bir suçu oluşturmuyor mu? □ TCK m.154 ve diğer ilgili ceza hükümleri ayrıca değerlendirilmiş mi? E. UY M.14-15 — KİRA/ORTAKLIK/DAMLI YAPI TESTİ □ Fiili zilyet kim? □ Sözleşme ilişkisi gerçekten mevcut mu? □ Uyuşmazlık yalnızca sözleşmenin geçerliliği/sona ermesi/bedeli gibi üstün hak meselesi mi? □ Damlı yapı söz konusuysa fuzuli işgal unsurları mevcut mu? □ Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885 somut olayından daha geniş bir sonuç çıkarılmadı mı? F. UY M.19 — KAMU TAŞINMAZI BAŞVURU/RESEN TESTİ □ Taşınmazın mülkiyet ve kullanım statüsü tespit edildi mi? □ Özel hukuk hükümlerine tabi kamu taşınmazı mı? → yetkili idarenin başvurusu. □ Kanun m.3 ve UY m.19 kapsamında resen rejime giren taşınmaz mı? → vali/kaymakamın öğrenmesi üzerine resen soruşturma. □ “Kamu malı” kavramı tek başına resen soruşturma sonucu doğuracak şekilde kullanılmadı mı? G. TEBLİGAT TESTİ □ Soruşturma yeri-günü-saati ve deliller için UY m.24 usulü uygulandı mı? □ Tebligat yapılamazsa UY m.25 ilan usulü uygulandı mı? □ Zorunlu ve acele hallerde Tebligat Kanunu/Tüzüğü esaslarına göre kolluk bildirimi yapıldı mı? □ İnfazda UY m.41’deki bildirim ve üç gün önceden ilan şartı kontrol edildi mi? □ Ret kararında 3091 m.8 ve 7201 sayılı Kanun bağlantısı doğru kuruldu mu? H. YARGISAL DENETİM / YÜRÜTMENİN DURDURULMASI TESTİ □ Yetki □ Şekil □ Sebep □ Konu □ Maksat □ İYUK m.27 koşulları □ AYM E.2008/77, K.2010/77 sonrası m.13 yasağının uygulanmaması □ m.14/2’nin ayrı bir norm olarak korunması.

30913091 İDARİ SÜREÇ REHBERİ Adım Adım Uygulama Kılavuzu 3 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 16 3091 UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 3 İDARİ SÜREÇ REHBERİ ADIM ADIM UYGULAMA KLAVUZU BELGENİN HUKUKİ STATÜSÜ VE KULLANIM KURALI ..................................................................... 3.0. SÜRECİN ANA HARİTASI ......................................................................................................................... 3.1. BAŞVURU VE ÖN FİLTRELEME............................................................................................................. 3.1.1. Yetki ve başvurucu .................................................................................................................................. 3.1.2. Hisseli taşınmaz ...................................................................................................................................... 3.1.3. Kira ve sözleşme ..................................................................................................................................... 3.1.4. Süre ......................................................................................................................................................... 3.1.5. Dava ve ihtiyati tedbir filtresi .................................................................................................................. 3.1.6. Vazgeçme ve anlaşma ............................................................................................................................. 3.2. SORUŞTURMA AŞAMASI .......................................................................................................................... 3.2.1. Soruşturma memuru ................................................................................................................................ 3.2.2. Tebligat / ilan .......................................................................................................................................... 3.2.3. İfade alma ve yemin ................................................................................................................................ 3.2.4. Kroki ve teknik tespit .............................................................................................................................. 3.2.5. Fezleke .................................................................................................................................................... 3.3. KARAR AŞAMASI ........................................................................................................................................ 3.3.1. Men kararı ............................................................................................................................................... 3.3.2. Ret kararı ................................................................................................................................................. 3.3.3. İşlemden kaldırma / dosya sonucu .......................................................................................................... 3.4. İNFAZ AŞAMASI .......................................................................................................................................... 3.4.1. İnfaz süresi ve görev ............................................................................................................................... 3.4.2. Kolluk ve güvenlik .................................................................................................................................. 3.4.3. İnfaz ve teslim tutanağı ........................................................................................................................... 3.4.4. Eşya ve tesisler ........................................................................................................................................ 3.5. İKİNCİ VE SONRAKİ TECAVÜZLER .................................................................................................... 3.5.1. Taşınmazın el değiştirmesi ...................................................................................................................... 3.5.2. 3091 m.15 ile TCK m.154/2 ayrımı ........................................................................................................ 3.6. KARAR AĞAÇLARI.....................................................................................................................................

Sayfa 2 / 16 A — DOSYAYI AÇMADAN ÖNCE .............................................................................................................. B — SORUŞTURMA ....................................................................................................................................... C — KARAR .................................................................................................................................................... D — İNFAZ ...................................................................................................................................................... E — İKİNCİ TECAVÜZ .................................................................................................................................. 3.7. DOSYA YÖNETİMİ VE KAPANIŞ ........................................................................................................... 3.8. YARGISAL DENETİM FİLTRESİ ............................................................................................................ 3.9. MATBU FORM STANDARDI – FASİKÜL 8 İLE UYUM .................................................................... 3.10. DOĞRULANMIŞ KAYNAK PROTOKOLÜ.......................................................................................... 3.11. SON DENETİM —33 SORULUK KAYMAKAMLIK CHECKLISTİ .............................................. BELGENİN HUKUKİ STATÜSÜ VE KULLANIM KURALI Bu fasikül, 3091 sayılı Kanun ile Uygulama Yönetmeliğinin idari süreçte uygulanmasını adım adım gösteren operasyonel rehberdir. Uygulanabilir Anayasal hükümler ve bağlayıcı AYM kararları → uygulanabilir kanun hükümleri → yönetmelik ve diğer ikincil düzenlemeler → doğrulanabilir içtihat → somut olay delilleri → idarî sonuç. Kritik yöntem — Bir uygulama kolaylığı, mevzuatta açıkça öngörülmeyen yeni bir zorunluluk olarak yazılmayacaktır. Özellikle “GPS zorunlu”, “kira varsa red”, “hisse varsa red”, “7201 her aşamada zorunlu”, “kamu malıysa her durumda resen” gibi kategorik formüller kullanılmayacaktır. 3.0. SÜRECİN ANA HARİTASI Aşama Ana soru Temel dayanak Çıktı Kritik risk 1. Başvuru / öğrenme Kim, hangi taşınmaz, hangi fiil, ne zaman? 3091 m.3-4; UY m.17-20 Dosya / başvuru kaydı Süre ve yetki 2. Ön filtre Kapsam, statü, dava/tedbir, zilyetlik 3091 m.1,4,5,14; UY m.13-21,34 Soruşturma / usulî sonuç Otomatik red 3. Soruşturma Fiili zilyet ve tecavüz/müdahale var mı? 3091 m.5-6; UY m.22-33 Soruşturma dosyası + fezleke Eksik delil 4. Karar Men mi, ret mi, başka dosya sonucu mu? 3091 m.6-7; UY m.35-38 Yetkili makam kararı Gerekçe / konu 5. İnfaz Karar yerinde nasıl uygulanacak? 3091 m.9-11; UY m.39- 45 İnfaz + teslim tutanağı Yanlış alan/kişiye teslim 6. İkinci tecavüz İlk karar hâlen geçerli mi ve yeni fiil oluştu mu? 3091 m.12,15; UY m.47- 52 Yeni men + adli bildirim m.15 koşullarının atlanması 7. Dosya kapanışı Dosya evrakı ve giderleri tamam mı? UY m.53-61 Arşiv / özet defteri Eksik dosya 3.1. BAŞVURU VE ÖN FİLTRELEME

Sayfa 3 / 16 3.1.1. YETKI VE BAŞVURUCU 1. HAM NORM 3091 m.2 ve m.3: Karar verme yetkisi merkez ilçede vali/vali yardımcısı, diğer ilçelerde kaymakamdadır. Başvuru, zilyet tarafından; kamu idareleri/kurum/kuruluşları ve tüzelkişilerde ilgili yetkili tarafından yapılır. Köye ait taşınmazlarda köy halkından biri de başvurabilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.16-18 başvuru ve karar yetkisini, UY m.17 başvurunun içeriğini ve UY m.18 köye ait taşınmazlarda başvuruyu düzenler. 3. AMAÇ Aynı dosyada başvurucunun ve karar makamının yetkisini baştan kesinleştirmek. 4. SINIR Belediye, Milli Emlak, müdürlük veya başka bir kurum dosyayı hazırlayabilir; bu, 3091 karar makamını kendiliğinden değiştirmez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM UY m.19 kapsamında bazı kamu taşınmazlarında başvuru beklenmeksizin soruşturma yaptırılır; özel hukuk hükümlerine tabi kamu taşınmazlarında ilgili idarenin yetkili başvurusu esastır. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE Kanun m.2-3 ve UY m.16-19 birlikte okunmalıdır. 7. UYGULAMA TESTİ 1) Taşınmazın bulunduğu yer? 2) Karar makamı? 3) Başvurucu zilyet/yetkili mi? 4) Kamu taşınmazıysa UY m.19'un hangi kolu? 5) Köy taşınmazıysa özel başvuru rejimi var mı? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘Belediye yazdı → kaymakam otomatik karar verir’ veya ‘kamu malı → her durumda resen’ gibi eksik yetki şemaları kullanılmaz. 3.1.2. HISSELI TAŞINMAZ 1. HAM NORM 3091 sisteminde zilyetlik korunur; UY m.13 müşterek veya iştirak halinde mülkiyetten doğan zilyetliğin nasıl değerlendirileceğini düzenler. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.13: Fiili zilyetlik, diğer ortaklara ve üçüncü kişilere karşı korunur; ortakların taşınmazdan birlikte yararlanması/fiili kullanım biçimi somut olayda araştırılır. 3. AMAÇ Hisse kaydını görmekle yetinmeden fiili kullanımın kimde olduğunu belirlemek. 4. SINIR Hisse bulunması tek başına red nedeni değildir; rızai taksimin bulunmaması da tek başına otomatik red formülü değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Ortakların birlikte kullanımına veya belirli bölümün fiilen bir ortağa bırakılmasına ilişkin somut olgular farklı sonuç doğurabilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.13'ün kendisi bağlayıcı normdur; doğrulanmamış tekil kararlar genel kural yerine kullanılmaz. 7. UYGULAMA TESTİ Fiili kullanım kimde? Başvuran hangi bölümü kullanıyor? Mütecaviz hangi bölüme müdahale etti? Diğer ortakların kullanım biçimi nedir? Uyuşmazlık yalnız mülkiyet payına mı, yoksa fiili zilyetliğe mi ilişkindir? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘Hisseli = red’ ve ‘rızai taksim yok = red’ otomatik formülleri kullanılmaz.

Sayfa 4 / 16 3.1.3. KIRA VE SÖZLEŞME 1. HAM NORM UY m.14: Ortaklık veya kira sözleşmesinin bulunması, fiili zilyetlik araştırmasına engel değildir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.15: Damlı yapılarda fuzuli işgal ayrıca değerlendirilir. 3. AMAÇ 3091'in sözleşmenin feshi, kira borcu, tahliye veya üstün hak uyuşmazlığını idari kararla çözmesine dönüşmesini önlemek; fakat gerçek fiili zilyetlik ihlalini de araştırmak. 4. SINIR Kira/sözleşme varlığı tek başına red nedeni değildir. İdare sözleşmenin geçerliliğini veya sona ermesini adli yargının yerine geçerek kesinleştiremez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Uyuşmazlığın gerçek konusu sözleşmenin sona ermesi, kira bedeli, tahliye veya üstün hak ise dosyanın 3091 kapsamına girip girmediği somut olay üzerinden ayrıca değerlendirilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885 somut olayın hukuki ilişkinin niteliği ve fuzuli işgal bakımından araştırılmasını gerektirdiğini gösterir; karar tüm kira uyuşmazlıklarına otomatik red kuralı değildir. 7. UYGULAMA TESTİ Fiili zilyet kim? Müdahale ne? Sözleşme sadece savunma mı, yoksa uyuşmazlığın esasını mı oluşturuyor? Damlı yapı var mı? Fuzuli işgal unsurları oluşuyor mu? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘Kira varsa RED’ formu kaldırılmıştır. 3.1.4. SÜRE 1. HAM NORM 3091 m.4: Yetkililer tecavüzü öğrendikleri tarihten itibaren 60 gün içinde başvurmalı; tecavüzün oluşundan itibaren 1 yıl geçtikten sonra başvurulamaz. 3091 sayılı Kanun m.3/son kapsamındaki re’sen araştırma yükümlülüğü ile m.4’teki süre rejimi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Öncelikle olayın m.3/son kapsamında re’sen araştırmayı gerektirip gerektirmediği; ardından taşınmazın hukukî statüsüne göre m.4’teki genel süre kuralının veya açık süre istisnasının uygulanıp uygulanmayacağı belirlenir 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.20, Kanun m.4'ün uygulanmasını ve 15.12.1984 sonrası tecavüzler bakımından özel statülü taşınmazlarda süre rejimini düzenler. 3. AMAÇ Süre hesabını taşınmazın hukuki statüsü ve fiilin tarihi üzerinden yapmak. 4. SINIR ‘Mütemadi tecavüz = süre hiç işlemez’ genel kural değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Özel statülü taşınmazlar için Kanun ve UY'nin ayrı rejimi uygulanır; somut olayda tecavüzün başlangıç tarihi ayrıca belirlenir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE Kanun m.4 lafzı ile UY m.20 birbirine karıştırılmamalıdır. 7. UYGULAMA TESTİ Öğrenme tarihi? Tecavüz başlangıcı? Taşınmazın statüsü? 60 gün? 1 yıl? UY m.20'nin özel rejimi uygulanıyor mu? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Süreyi sırf ‘tecavüz devam ediyor’ denilerek otomatik olarak kaldırmak hukuka aykırı risk doğurur.

Sayfa 5 / 16 3.1.5. DAVA VE IHTIYATI TEDBIR FILTRESI 1. HAM NORM 3091 m.14: Başvuru sırasında taşınmaz uyuşmazlığı hakkında ihtiyati tedbir verilmiş veya uyuşmazlık dava konusu yapılmışsa Kanun hükümleri uygulanmaz. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.34, araştırmanın özellikle mülkiyete dayalı müdahalenin men'i veya zilyetliğin ihlali nedeniyle tecavüzün ref'i davalarına ilişkin olup olmadığının incelenmesini düzenler. 3. AMAÇ Aynı uyuşmazlığın hem adli hem idari yoldan paralel yürütülmesini önlemek. 4. SINIR Herhangi bir taşınmaz davası otomatik olarak 3091'i dışlamaz; uyuşmazlığın konusu, taşınmaz ve başvuru zamanı birlikte değerlendirilir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM İhtiyati tedbirin kapsamı ve dava konusu ayrıca okunmalıdır. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE AYM E.2008/77, K.2010/77 m.13'ün iptaline ilişkindir; m.14/2'yi ortadan kaldırmaz. 7. UYGULAMA TESTİ Başvuru tarihinde dava var mı? Tedbir var mı? Aynı taşınmaz mı? Dava gerçekten zilyetlik/mülkiyet temelli ilgili uyuşmazlık mı? Tedbirin kapsamı nedir? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘Her dava = 3091 uygulanmaz’ formülü kullanılmaz; ‘m.14 koşulları somut olarak gerçekleşmiş mi?’ sorusu sorulur. 3.1.6. VAZGEÇME VE ANLAŞMA 1. HAM NORM UY m.27 başvuru sahibinin başvurusundan vazgeçmesini; UY m.32 tarafların soruşturma ile karar arasındaki anlaşmasını düzenler. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK Vazgeçme yazılı, elektronik veya sözlü olabilir; sözlü beyan tutanağa geçirilir. UY m.32'de kamu idareleri, kamu kurum/kuruluşları ve köye ait taşınmazlarda tarafların anlaşması öngörülmemiştir. 3. AMAÇ Dosyanın esası çözülmeden hangi durumda işlemden kaldırılabileceğini doğru ayırmak. 4. SINIR Vazgeçme ile tarafların anlaşması aynı hukuki kurum değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Anlaşma kamu/köy taşınmazlarında UY m.32 kapsamında kullanılamaz; vazgeçme bakımından m.27 ayrıca değerlendirilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.27 ve m.32 birlikte uygulanmalıdır. 7. UYGULAMA TESTİ Başvuru sahibi vazgeçti mi? Beyan şekli? Taşınmazın statüsü? Tarafların anlaşması mı söz konusu? Anlaşma m.32 kapsamında yapılabilir mi? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘DİK her durumda uygulanır’ veya ‘vazgeçme her durumda yasaktır’ gibi ifadeler kullanılmaz. 3.2. SORUŞTURMA AŞAMASI 3.2.1. SORUŞTURMA MEMURU 1. HAM NORM 3091 m.5: Yerinde soruşturma, yetkili makam veya görevlendirdiği bir veya birkaç memur tarafından yapılır.

Sayfa 6 / 16 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.22: Devlet memurları görevlendirilebilir; ölçme, sınır, kroki ve tapu uygulaması için yardımcı eleman verilebilir; adli/askeri personel ile güvenlik kuvvetleri soruşturma ile görevlendirilemez. 3. AMAÇ Soruşturmanın idari makam adına, tarafsız ve somut olgulara dayalı yapılmasını sağlamak. 4. SINIR Teknik eleman, soruşturma memurunun yerine karar vermez; kolluk da soruşturma memuru değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Yetkili makam bizzat soruşturma yapabilir veya memur görevlendirebilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.22 açık görev ayrımı getirir. 7. UYGULAMA TESTİ Görevlendirme yazısı var mı? Personel uygun mu? Teknik yardımcı belirlenmiş mi? Kolluk yalnız güvenlik rolünde mi? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Güvenlik personelinin muhakkik olarak görevlendirilmesi hukuki risk taşır. 3.2.2. TEBLIGAT / ILAN 1. HAM NORM 3091 m.8: Soruşturma ve infaz yer, tarih ve saati taraflara bildirilir; mütecavize tebligat yapılamazsa üç gün önceden alışılmış usullerle ilan edilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.24-25: Bildirim her türlü imkândan veya muhtar vasıtasıyla yapılabilir; zorunlu ve acele hallerde Tebligat Kanunu ve Tüzüğü esaslı bildirim güvenlik kuvvetlerine yaptırılabilir; ulaşılamayan mütecaviz için üç günlük ilan ve gıyapta soruşturma düzenlenmiştir. 3. AMAÇ Tarafın soruşturmaya katılma ve delil sunma imkanını güvence altına almak. 4. SINIR 7201 her keşif bildiriminde tek ve zorunlu yöntem değildir; fakat özel mevzuatın açıkça Tebligat Kanunu/Tüzüğüne gönderme yaptığı haller vardır. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Ret kararları için 3091 m.8 ve UY m.38 açıkça 7201 rejimini getirir. İnfaz bildiriminde UY m.41 de Tebligat Kanunu/Tüzüğü esaslı yönteme izin verir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE AYM 2008/77, 2010/77 yalnız m.13'e ilişkindir; tebligat rejimini değiştirmez. 7. UYGULAMA TESTİ Bildirim hangi aşamada? Tebliğ edildi mi? İlan gerekiyorsa üç gün ve yer/tarih tutanağı var mı? Ret kararıysa 7201 uygulanmış mı? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘7201 yalnız red kararında’ ve ‘7201 her aşamada zorunlu’ iki uç formül de kullanılmaz. 3.2.3. İFADE ALMA VE YEMIN 1. HAM NORM 3091 m.6 tanıkların dinlenmesini ve ifadelerin CMK hükümleri dairesinde yeminli alınmasını düzenler. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.30: Tanık ve bilirkişi görüşleri yeminli; başvuru sahibi ve mütecaviz yeminsiz dinlenir. Tanıklar ayrı ayrı dinlenir.

Sayfa 7 / 16 3. AMAÇ Fiili zilyetliği ve müdahale olgusunu delillendirmek. 4. SINIR Başvuru sahibi ve mütecavize yemin verdirilmez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Tanık ve bilirkişinin yemin usulü ayrı gösterilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.30 açık ayrım getirir. 7. UYGULAMA TESTİ Her ifade sahibinin sıfatı doğru mu? Tanık ayrı mı dinlendi? Yemin yalnız gerekli kişiler için mi? Beyan olayın fiili zilyetlik boyutuna mı odaklanıyor? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Fasikül 3'teki ‘müşteki, mütecaviz, tanık ve bilirkişi yeminli’ ifadesi kaldırılmıştır. 3.2.4. KROKI VE TEKNIK TESPIT 1. HAM NORM UY m.29: Taşınmazın mevkii, yönleri, sınırları ve tecavüz/müdahale edilen kısmı basit kroki üzerinde gösterilir; tarih, düzenleyen ve imza bulunur. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK Teknik eleman gerektiğinde ölçme, sınır, kroki ve tapu uygulamasına yardımcı olur. 3. AMAÇ Kararın hangi taşınmazın hangi bölümüne ilişkin olduğunun somutlaştırılması. 4. SINIR ITRF/GPS, m² veya belirli koordinat formatı her dosya için kanunda mutlak zorunluluk değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Teknik karmaşıklık varsa koordinatlı ölçüm güçlü delildir ve özellikle alanın kesin belirlenmesi gereken dosyalarda tercih edilmelidir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.29'un ‘basit kroki’ lafzı, mutlak GPS zorunluluğu iddiasını desteklemez. 7. UYGULAMA TESTİ Taşınmaz doğru tanımlandı mı? Tecavüz edilen kısım gösterildi mi? Sınırlar/ yönler açık mı? Teknik ölçüm gerekiyorsa uygun personel kullanıldı mı? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘Koordinatsız kroki = otomatik iptal’ denilmez; fakat taşınmazın ve müdahale alanının belirsiz bırakılması ciddi sebep/konu riski doğurur. 3.2.5. FEZLEKE 1. HAM NORM UY m.33: Soruşturma sonunda ifadeler, bilirkişi görüşleri ve diğer deliller özetlenir; değerlendirme ve kararın esasına ilişkin görüş belirtilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK Dosya, yetkili makama en kısa zamanda sunulur. 3. AMAÇ Karar makamına ham ifadeleri tekrar etmekten öte, delillerin tartışıldığı denetlenebilir bir çalışma belgesi sunmak. 4. SINIR Fezleke kararın kendisi değildir; soruşturma memuru nihai idari kararı vermez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Çelişkili deliller açıkça gösterilmeli ve neden hangi delile üstünlük tanındığı açıklanmalıdır.

Sayfa 8 / 16 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.33. 7. UYGULAMA TESTİ Zilyetlik tespiti? Tecavüz/müdahale fiili? Tarih? Süre? Dava/tedbir? Hisse/kira? Kroki? Tanık? Sonuç görüşü? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Fezlekenin yalnız ‘men gerekir’ şeklinde gerekçesiz tek cümleye indirgenmesi denetim riskidir. 3.3. KARAR AŞAMASI 3.3.1. MEN KARARI 1. HAM NORM 3091 m.2, m.6-7 ve m.9: Yetkili makam tecavüz/müdahalenin önlenmesine karar verir; taşınmaz yerinde ve o andaki durumuyla zilyedine teslim edilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.35-37 kararın verilmesi ve kesinliğini; UY m.39-42 infazı düzenler. 3. AMAÇ Kararın konusu yalnızca zilyetliği korumak ve tecavüz/müdahaleyi önlemektir. 4. SINIR Karar mülkiyet, kira bedeli, tahliye veya üstün hakkı kesin olarak çözmez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Kararda üstün hak iddiasında bulunanların yargı yoluna başvurabileceği belirtilmelidir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE 3091 m.7 ve UY m.37; AYM m.13 iptali sonrası idari yargı denetimi açıktır. 7. UYGULAMA TESTİ Yetki? Soruşturma tamam mı? Fiili zilyet kim? Tecavüz/müdahale ne? Hangi bölüm? Teslim kime? Masraf tutarı ve hukuki dayanak? Tebligat? Men kararı verilmesi hâlinde soruşturma ve infaz giderlerinin mütecavizden tahsiline ilişkin karar fıkrası 3091 m.17 ve UY m.35 uyarınca İcra Dairesince yerine getirilir. Bu tahsil yolu 6183 sayılı Kanun/vergi dairesi üzerinden otomatik tahsil olarak gösterilemez 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Karara kanunda olmayan ‘esasa girilmiştir’ gibi zorunlu ibareler eklenmemeli; gerekli hukuki sonuçlar açıkça kurulmalıdır. 3.3.2. RET KARARI 1. HAM NORM 3091 m.5, m.6 ve m.8; UY m.21 ve m.38: Kanun kapsamı dışında olduğu açıkça anlaşılan başvuru soruşturma yapılmadan reddedilebilir; ret kararları 7201'e göre duyurulur. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK Ret gerekçesi somut ve kanuni dayanağa bağlanmalıdır. 3. AMAÇ Esasa girmeden reddedilebilecek haller ile soruşturma yapılarak esastan reddedilecek hallerin ayrılması. 4. SINIR ‘Kira’, ‘hisse’, ‘dava’ gibi tek bir etiket, somut olayın tümünü otomatik olarak çözmez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Başvuru açıkça kapsam dışı değilse soruşturma yapılması gerekir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE 3091 m.5 açıkça ‘dilekçeden açıkça ve kesinlikle’ kapsam dışılık halinde yerinde soruşturmasız red imkanı tanır.

Sayfa 9 / 16 7. UYGULAMA TESTİ Red nedeni tam olarak hangi kanun/yönetmelik hükmüne dayanıyor? Soruşturma yapılması gerekirken yapılmadan mı reddedildi? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Yetersiz gerekçe ve yanlış hukuki nitelendirme iptal riskini artırır. 3.3.3. İŞLEMDEN KALDIRMA / DOSYA SONUCU 1. HAM NORM UY m.34 kapsamındaki “işlemlerin durdurulması”, UY m.27 kapsamındaki “işlemden kaldırma”dan farklıdır. UY m.34'te başvuru sırasında ilgili adlî dava veya ihtiyati tedbir bulunması hâlinde soruşturma hangi aşamada ise işlemler durdurulur ve 3091 sayılı Kanun kapsamında karar verilemeyeceği yazılı olarak bildirilir. Bu sonuç RED kararı veya UY m.27 anlamında işlemden kaldırma olarak adlandırılmamalıdır. UY m.27 ise başvuru sahibinin vazgeçmesi hâlinde dosyanın işlemden kaldırılması sonucunu doğurur. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK Her biri farklı usulî sonuca sahiptir. 3. AMAÇ ‘DİK’ adı altında farklı hukuki kurumları tek sepete koymamak. 4. SINIR Kanunda olmayan bağımsız bir ‘üçüncü karar türü’ yaratılmamalıdır. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Vazgeçme, anlaşma, soruşturmanın yapılamaması ve dava/tedbir engeli ayrı şablon ve gerekçelerle işlenmelidir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.27 ve m.32'nin ayrımı esas alınır. 7. UYGULAMA TESTİ Dosya neden sonuçlandırılıyor? Esasa girildi mi? Karar verilmesi gereken bir aşamaya gelindi mi? Giderlerin akıbeti ne? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘DİK = her şeyi çözer’ yaklaşımı kaldırılmıştır. 3.4. İNFAZ AŞAMASI 3.4.1. İNFAZ SÜRESI VE GÖREV 1. HAM NORM 3091 m.9: Karar, infaz memuruna geldiği tarihten itibaren en geç beş gün içinde yerine getirilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.39-42: İnfaz memuru yetkili makamca görevlendirilir; gerekli hallerde teknik eleman ve güvenlik görevlileri sürece dahil edilir. 3. AMAÇ Kararın taşınmazın yerinde, o andaki durumuyla zilyede teslim edilmesi. 4. SINIR Beş gün, infaz memuruna kararın geldiği tarihten itibaren üst süredir; ‘karar tarihinden itibaren 5 gün’ şeklinde yazılmamalıdır. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Beş günde infaz edilemezse UY m.45 gereği nedenleriyle üst makama bildirim yapılır. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE 3091 m.9 ve m.11; UY m.41 ve m.45. 7. UYGULAMA TESTİ Karar ne zaman infaz memuruna ulaştı? 5 günlük süre ne zaman bitiyor? İnfaz memuru yetkili mi? Teknik/kolluk desteği gerekiyor mu?

Sayfa 10 / 16 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ ‘5 gün içinde infaz edilmezse karar düşer’ gibi kanunda olmayan sonuçlar çıkarılmamalıdır. 3.4.2. KOLLUK VE GÜVENLIK 1. HAM NORM 3091 m.9/4: Mülki amirin yazılı emriyle güvenlik kuvvetleri soruşturma ve infaz sırasında gerekli önlemleri alır. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.55 güvenlik görevlilerinin görevlendirilmesini düzenler. 3. AMAÇ Güvenliği sağlamak ile idari infaz işlemini birbirinden ayırmak. 4. SINIR Kolluk güvenlik tedbirinin asli sorumlusudur; 3091 kararını kolluk adına vermez ve soruşturma memuru olarak görevlendirilemez. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Somut tehlike/direnç ihtimali varsa yazılı güvenlik emri ve görev kapsamı belirlenmelidir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.22 ve m.55. 7. UYGULAMA TESTİ Yazılı güvenlik emri? Görev kapsamı? Orantılı güvenlik tedbiri? İnfaz tutanağını kim düzenledi? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Kolluğa ‘kararı uygula’ şeklinde genel ve sınırsız emir verilmesi görev ayrımı bakımından risklidir. 3.4.3. İNFAZ VE TESLIM TUTANAĞI 1. HAM NORM 3091 m.9 ve UY m.42: Tecavüz/müdahale yerinde önlenir ve taşınmaz o andaki durumuyla zilyedine teslim edilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.42 infazın nasıl yapılacağını ve tutanak düzenlenmesini; UY m.43 ekim/tesis/değişiklikleri ayrıca düzenler. 3. AMAÇ İnfazın karar ile birebir uyumunu ve teslimin gerçekleştiğini ispatlamak. 4. SINIR Video kaydı mevzuatta genel ve zorunlu bir infaz unsuru değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Eşya, tesis, yapı veya fiili direnç varsa ayrı tespit/tutanaklar düzenlenebilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY m.42. 7. UYGULAMA TESTİ Karar okundu mu? Doğru taşınmaz ve bölüm mü? Tecavüz kaldırıldı mı? Zilyede teslim edildi mi? Hazır bulunanlar ve tanıklar kaydedildi mi? Direnç varsa ayrıca tespit edildi mi? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Karar kapsamını aşan fiili tahliye/yıkım/boşaltma işlemleri yapılmamalıdır. 3.4.4. EŞYA VE TESISLER 1. HAM NORM 3091 m.10: Ekim, tesis ve değişiklikler nedeniyle genel hükümlere göre yargı yolu saklıdır. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY Ek Madde 1 taşınmaz içinde bulunan mütecavize ait

Sayfa 11 / 16 eşyaların muhafaza ve satışı için özel usul getirir. 3. AMAÇ 3091 infazını özel hukukta mülkiyet/tazminat tasfiyesine dönüştürmemek. 4. SINIR Eşyaya el koyma, yediemin, satış gibi işlemler ancak ilgili özel hüküm ve usul kapsamında yapılabilir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM Ek Madde 1 ve UY m.59 dosya evrakı birlikte kontrol edilmelidir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE UY Ek Madde 1 ve UY m.59. 7. UYGULAMA TESTİ Taşınmazdaki eşya kime ait? Muhafaza sebebi? Teslim/satış usulü? Tutanak? Gider belgeleri? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ 3091 sayılı Kanun Ek m.2 uyarınca mütecavize ait eşya teslim edilemediğinde, eşyanın bulunduğu mahalde ise beş gün, değilse otuz gün içinde eşyayı teslim alması bildirilir; sürenin sonunda kanundaki satış usulü uygulanır. Buradaki ölçüt “eşyanın bulunduğu mahal”dir. Kanunda bulunmayan “mütecavizin ikamet ettiği yer”, “fiziken bulunduğu yer” veya benzeri ek kriterler oluşturulamaz. 3.5. İKİNCİ VE SONRAKİ TECAVÜZLER 1. HAM NORM 3091 m.12: Aynı mütecavizin ikinci kez veya onun yararına başkalarının bilerek ilk kez tecavüzü halinde yine soruşturma yapılır; varsa önleme kararı uygulanır ve dosya m.15 işlemi için adli mercilere gönderilir. 2. YÖNETMELİK / KARŞILIK UY m.47-52: İlk men kararının geçerliliği, taşınmazın el/hukuki durumunun değişip değişmediği ve ikinci tecavüz soruşturması ayrıca düzenlenmiştir. 3. AMAÇ İkinci tecavüzün gerçekten m.12/m.15 rejimine girip girmediğini somutlaştırmak. 4. SINIR ‘Taşınmaz el değiştirmedi = otomatik ikinci tecavüz’ yeterli değildir. 5. İSTİSNA / ÖZEL DURUM İlk karar infaz edilmiş olmalı; UY m.47 koşulları bakımından karar geçerliliğini korumalıdır. Ayrıca m.15'teki ‘mahkeme kararıyla kendisine teslim edilmeksizin’ şartı ceza yönünden ayrıca değerlendirilir. 6. DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT / İLKE Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve Yargıtay Ceza Dairelerinin 3091 m.15 uygulamasında ilk men kararının infazı ve sonraki fiilin niteliği önemlidir. Tekil kararlar somut olaydan koparılmadan kullanılmalıdır. 7. UYGULAMA TESTİ 1) İlk karar var mı? 2) İnfaz edilmiş mi? 3) UY m.47 anlamında geçerli mi? 4) Aynı taşınmaz mı? 5) Yeni fiil var mı? 6) Birinci mütecaviz veya onun yararına bilerek hareket eden başkası mı? 7) Mahkeme kararıyla teslim edilmiş mi? 8) Daha ağır başka suç var mı? 8. HUKUKİ RİSK / HATA FİLTRESİ Ceza soruşturmasına ilişkin nihai suç vasfını idare kesinleştirmemelidir; olay ve belgeler Cumhuriyet Başsavcılığına açık biçimde bildirilmelidir. 3.5.1. TAŞINMAZIN EL DEĞIŞTIRMESI

Sayfa 12 / 16 UY m.47, önceki men kararının geçerliliğini taşınmazın hiç el değiştirmemiş ve hukuki durumunun değişmemiş olması koşuluna bağlar. Bu nedenle ‘el değiştirmedi mi?’ sorusu ikinci tecavüz testinin yalnız bir parçasıdır; kararın geçerliliği ayrıca incelenmelidir. 3.5.2. 3091 M.15 ILE TCK M.154/2 AYRIMI 3091 m.15, ikinci tecavüz için özel ceza hükmüdür. TCK m.154/2 ise köy tüzel kişiliğine ait veya kanundaki diğer ortak kullanıma terk edilmiş köy niteliğindeki yerler bakımından ayrıca değerlendirilir. UY m.46, köy tüzel kişiliğine ait mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmazlara yapılan ilk tecavüzü 3091 kapsamında önlemekle birlikte ceza yönünden Cumhuriyet Başsavcılığına bildirim öngörür. Bu, her kamu taşınmazının otomatik olarak TCK 154/2 kapsamına girdiği anlamına gelmez. Cezaî risk — 3091 dosyasında ‘suç oluşmuştur’ şeklinde kesin hüküm kurmak yerine, maddi olgular ve mevcut karar/infaz belgeleri Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmeli; suç vasfının adli makamca değerlendirilmesine imkan verilmelidir. 3.6. KARAR AĞAÇLARI A — DOSYAYI AÇMADAN ÖNCE • Taşınmaz 3091 kapsamına giriyor mu? • Karar makamı doğru mu? • Başvurucu yetkili mi? • Kamu taşınmazıysa UY m.19'un resen veya başvuru kolu hangisi? • Başvuru süresi uygun mu? • Başvuru sırasında ilgili dava/tedbir var mı? • Önceki men kararı var mı; varsa UY m.47 koşulları korunuyor mu? B — SORUŞTURMA • Taraflara soruşturma yeri, günü ve saati bildirilmiş mi? • Ulaşılamayan mütecaviz için UY m.25 ilanı yapılmış mı? • Tanık ve bilirkişi ayrı ayrı ve usulüne uygun yeminli dinlenmiş mi? • Başvuran ve mütecaviz yeminsiz dinlenmiş mi? • Fiili zilyetlik somutlaştırılmış mı? • Tecavüz/müdahale hangi bölümde gerçekleşmiş? • Kroki UY m.29 asgari unsurlarını taşıyor mu? • Fezleke delilleri tartışıyor mu?

Sayfa 13 / 16 C — KARAR • Men/red gerekçesi kanun ve yönetmelik maddesine bağlanmış mı? • Karar konusu belirli mi? • Teslim edilecek zilyet açık mı? • Masraf konusunda Kanun m.17 uygulanmış mı? • Üstün hak/yargı yolu hususu m.7 ile uyumlu mu? • Ret kararıysa 7201 rejimi uygulanmış mı? D — İNFAZ • Karar ne zaman infaz memuruna ulaştı? • Beş günlük üst süre takip edildi mi? • İnfaz yeri/günü/saatine ilişkin bildirim tamam mı? • Güvenlik tedbiri gerekiyorsa yazılı emir var mı? • Karar yerinde okunup uygulandı mı? • Taşınmaz doğru zilyede teslim edildi mi? • İnfaz tutanağı olayın gerçek akışını yansıtıyor mu? E — İKİNCİ TECAVÜZ • İlk men kararı infaz edilmiş mi? • İlk karar UY m.47'ye göre hâlâ geçerli mi? • Taşınmazın hukuki/fiili durumu değişmiş mi? • Yeni tecavüz aynı taşınmaza mı? • Başka kişi birinci mütecaviz yararına bilerek mi hareket ediyor? • Mahkeme kararıyla teslim koşulu var mı? • 3091 m.15 ve TCK 154/2 ayrı ayrı değerlendirildi mi? 3.7. DOSYA YÖNETİMİ VE KAPANIŞ UY m.59 dosyada bulunması gereken evrakı sayar: başvuru/elektronik başvuru; görevlendirme ve gider belgeleri; soruşturma günü bildirimleri; soruşturma evrakı; karar; infaz bildirimleri; karar tebligatları; infaz tutanağı; diğer yazışmalar ve ilgili eşya/bedel/satış belgeleri. Bu nedenle dosya kontrolü yalnız bir dizi pusulası değil, hukuki izlenebilirlik kontrolüdür. Dosya kapatma standardı — Her dosyada en az şu dört zincir eksiksiz kurulmalıdır: (1) başvuru → (2) soruşturma →

Sayfa 14 / 16 (3) karar → (4) infaz/sonuç. İkinci tecavüz varsa önceki karar ve infaz belgeleri ayrıca dosyaya bağlanmalıdır. 3.8. YARGISAL DENETİM FİLTRESİ Denetim başlığı Sorulacak soru Risk Yetki Kararı doğru mülki idare amiri mi verdi? Görevlendirme doğru mu? Yüksek Şekil/usul Soruşturma, bildirim, ilan, ifade, kroki ve karar usulü doğru mu? Yüksek Sebep Fiili zilyetlik ve tecavüz/müdahale gerçekten var mı? Çok yüksek Konu Karar taşınmazın doğru kısmı ve doğru zilyetle sınırlı mı? Çok yüksek Maksat 3091 kira/tahliye/mülkiyet uyuşmazlığını çözmek için araçlaştırılmış mı? Yüksek İnfaz Karar kapsamı aşılmış mı? Yanlış kişiye/alan teslimi var mı? Çok yüksek Ceza bildirimi m.15/TCK 154 olguları somut belgeyle bildirilmiş mi? Yüksek 3.9. MATBU FORM STANDARDI – FASİKÜL 8 İLE UYUM Mevcut 60 formluk set, süreç akışının form karşılığıdır; ancak mevzuatta bulunmayan zorunluluklar ayıklanmalıdır. • ‘Davacı/davalı’ yerine 3091 terminolojisiyle başvuran/müşteki ve mütecaviz kullanılmalıdır. • ‘GPS/ITRF zorunludur’ ibaresi kaldırılmalı; kroki için UY m.29 asgari unsurları esas alınmalıdır. • Başvuran ve mütecaviz için yemin bölümü bulunmamalı; tanık ve bilirkişi için yemin bölümü ayrı olmalıdır. • Men kararında Kanun m.17 gereği masraf hükmü kurulmalı; norm dışı ‘otomatik kamu zararı/rücu’ cümleleri kullanılmamalıdır. • Video kaydı zorunlu belge gibi değil, varsa ek delil olarak gösterilmelidir. • Belediye temsilcisinin tek taraflı ‘envantere geçti’ gibi hukuki sonuç doğuran ifadeleri standart formdan çıkarılmalıdır. • İkinci tecavüz tutanağı suç vasfını kesinleştirmemeli; olay ve önceki karar/infaz zincirini belgelemelidir. 3.10. DOĞRULANMIŞ KAYNAK PROTOKOLÜ • 3091 sayılı Kanun: özellikle m.2-9, m.12-15 ve m.17-18. • 3091 Uygulama Yönetmeliği: özellikle m.13-15, m.16-25, m.28-42, m.44-55, m.59-61. • AYM E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010: 3091 m.13'ün iptali; m.14'ün iptali değildir. • Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885: damlı yapı/fuzuli işgal ve somut hukuki ilişki bakımından; tüm kira uyuşmazlıklarına genellenemez. • Yargıtay kararları: ikinci tecavüz bakımından yalnız doğrulanmış tam metin ve somut olayla birlikte kullanılmalıdır.

Sayfa 15 / 16 3.11. SON DENETİM — 25 SORULUK KAYMAKAMLIK CHECKLISTİ 01. Yetkili makam doğru mu? 02. Başvurucu yetkili mi? 03. Taşınmaz 3091 kapsamında mı? 04. Kamu taşınmazıysa UY m.19 kolu doğru mu? 05. 60 gün / 1 yıl hesabı yapıldı mı? 06. Özel statülü taşınmazda süre rejimi doğru mu? 07. Başvuru sırasında ilgili dava/tedbir araştırıldı mı? 08. Hisseli taşınmazda fiili zilyetlik araştırıldı mı? 09. Kira/sözleşme varlığı otomatik red sebebi yapılmadı mı? 10. Damlı yapı/fuzuli işgal ayrıca incelendi mi? 11. Soruşturma memuru uygun kişi mi? 12. Teknik eleman gerektiğinde görevlendirildi mi? 13. Taraf bildirimleri usulüne uygun mu? 14. Ulaşılamayan mütecaviz için ilan gerekiyorsa yapıldı mı? 15. Başvuran ve mütecaviz yeminsiz, tanık/bilirkişi yeminli mi? 16. Kroki UY m.29'a uygun mu? 17. Fezleke delilleri tartışıyor mu? 18. Karar gerekçeli ve yetki/konu bakımından doğru mu? 19. Ret kararıysa 7201 uygulanmış mı? 20. Masraf hükmü m.17'ye uygun mu? 21. İnfaz memuru doğru görevlendirildi mi? 22. 5 günlük infaz süresi takip edildi mi? 23. İnfaz doğru taşınmaz ve zilyede yapıldı mı? 24. İkinci tecavüzde UY m.47 ve 3091 m.15 koşulları ayrı ayrı incelendi mi? 25. Dosya UY m.59'a göre tamam mı? 26. İlk derece mahkemesi kararının tebliğ tarihi tespit edildi mi? 27. İYUK m.45 kapsamında 30 günlük istinaf süresi kontrol edildi mi?

Sayfa 16 / 16 28. BİM kararının İYUK m.46/1 kapsamında temyize tabi bir kategoriye girip girmediği kontrol edildi mi? 29. BİM kararı m.46/1 kapsamında değilse, İYUK m.46/2'nin uygulanma şartları, özellikle ilk derece kararının kaldırılarak yeniden karar verilmesi koşulu kontrol edildi mi? 30. Uyuşmazlığın 3091 sayılı Kanunun uygulanmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve bu nedenle m.46/2-c'deki özel istisnanın uygulanıp uygulanmayacağı kontrol edildi mi? 31. 7589 sayılı Kanun Geçici m.1/3 uyarınca BİM kararının verildiği tarih kontrol edildi mi? 32. BİM kararının 7589 sayılı Kanundan önce veya sonra verilmesine göre uygulanacak İYUK m.46 metni belirlendi mi? 33. Eski İYUK m.46/1-c hükümlerine dayanan açıklama veya içtihatların yeni m.46 sistemiyle karıştırılması önlendi mi?

30913091 TEMEL İLKELER İçtihat Rehberi – Teorik Altyapı 4 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 11 3091 UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 4 İÇTİHAT REHBERİ TEORİK ALTYAPI FİHRİST ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE İÇTİHATLARIN HUKUKİ KAYNAK DEĞERİ VE DOĞRULAMA PROTOKOLÜ 1. İçtihat bağlayıcılığı ile uygulama değeri aynı şey değildir 2. İçtihat doğrulama protokolü 4.0. GİRİŞ 4.0.1. Fasikülün amacı ve kapsamı 4.0.2. İçtihadın uygulamadaki yeri 4.1. ANAYASA MAHKEMESİ İÇTİHATLARI 4.1.1. Yürütmenin durdurulması yasağının iptali 4.1.2. Zilyetliğin idari korunması ve mülkiyet hakkı – Halit İnci Künye: Anayasa Mahkemesi, Halit İnci, B. No: 2016/982, 04.07.2019. Temel İlke: 3091 süreci, taşınmaz zilyetliğini saldırılara karşı hızlı ve kolay biçimde koruyan özel bir idari yol niteliğindedir. Bu koruma, üstün hakkın veya mülkiyet hakkının nihai olarak belirlenmesi anlamına gelmez. Giderim Boyutu: 3091 kapsamında verilen men kararının daha sonra yargısal değerlendirmeye konu olması, üstün hakka ilişkin sonraki tespitin ve bu tespitten kaynaklanan zararın ayrıca ele alınmasını gerektirebilir. Somut olayda idarenin müdahalesinin üstün bir hakka dayanmadığının adli yargıda ortaya çıkması ve ortaya çıkan zararın etkili biçimde giderilmemesi, mülkiyet hakkı bakımından giderim ve ölçülülük sorunu doğurabilir. Sınır: Bu karar, her 3091 kararının otomatik olarak idarenin tazminat sorumluluğunu doğurduğu anlamına gelmez. Sorumluluk değerlendirmesinde işlemin hukuki dayanağı, sonraki yargısal tespit, zarar, nedensellik, mevcut giderim yolları ve somut olayda kişiye yüklenen külfetin ölçülülüğü birlikte incelenmelidir. UYGULAMA TESTİ: (1) 3091 kararının dayandığı fiilî zilyetlik tespiti, (2) kararın infazı, (3) sonradan verilen adli/idari yargı kararı, (4) üstün hak tespiti, (5) fiilî kullanım kaybı ve zarar, (6) başvurulabilecek giderim yolu ve (7) giderimin yeterliliği dosyada birlikte gösterilmelidir. İçtihat Sonucu: 3091 kararının geçici zilyetlik koruması niteliği, sonradan ortaya çıkan üstün hak ve buna bağlı zararların hukuken değerlendirilmesine engel değildir. İdari koruma ile nihai hak ve giderim meseleleri ayrı tutulmalıdır. 4.1.3. AYM bakımından tebligat ve usul güvencesi HUKUKİ ÇERÇEVE – GİDERİM BOYUTU 4.1.4. AYM özet tablosu 4.2. DANIŞTAY İÇTİHATLARI 4.2.1. İnfaz memuru ve belediyenin rolü – Danıştay 1. Daire 4.2.2. Damlı yapı / fuzuli işgal sınırı 4.2.3. Fiilî zilyetlik, sözleşmesel ilişki ve fuzuli işgal sınırı 4.2.4. Adli dava ve ihtiyati tedbir sınırı 4.2.5. Yetki ve görev konusunda içtihat kullanımı 4.2.6. Danıştay özet tablosu 4.3. YARGITAY İÇTİHATLARI 4.3.1. İkinci tecavüz – ilk kararın fiilen uygulanmış olması 3091 m.12 – UY m.47 – m.48 – m.15 bağlantısı 4.3.2. 6360 sonrası mera ve ortak kullanım alanları 4.3.3. Kamu taşınmazı, 3091 ve TCK 154/2 ayrımı TCK m.154/2 statü testi

Sayfa 2 / 11 4.3.4. TCK m.154/1 ile 3091 m.15/a Arasındaki Asli–Tali Norm ve Şikâyet İlişkisi 4.3.5. Yargıtay özet tablosu 4.4. SAYIŞTAY VE MALİ UYGULAMA KARARLARI 4.4.1. İnfaz giderleri konusunda temel ayrım 4.4.2. 127 Sayılı Tebliğ ve İcra Yoluyla Tahsilat 4.4.3. Sayıştay kararlarının kullanımında düzeltme 4.5. İÇTİHATLARIN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ 4.5.1. Kurum bazlı karşılaştırma 4.5.2. Konu bazlı karşılaştırma 4.5.3. Uygulamaya yönelik ortak ilkeler 4.5.4. İçtihatlardan çıkarılan 10 altın ders 4.6. BÖLÜM SONU – UYGULAYICI İÇİN DENETİM SİSTEMİ 4.6.1. İçtihatların uygulamaya etkisi 4.6.2. 20 maddelik içtihat bazlı kontrol listesi 4.6.3. Hata filtresi 4.7. KAYNAKÇA VE EKLER 4.7.1. Birincil mevzuat EK-1: DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT KÜNYELERİ EK-2: AYIKLANAN / DOĞRULANAMAYAN KÜNYELER EK-3: İÇTİHAT BAZLI KARAR AĞAÇLARI Karar Ağacı A – 3091 kararı verildi; yargıya başvuruldu Karar Ağacı B – Damlı yapı Karar Ağacı C – İkinci tecavüz Karar Ağacı D – Mera / TCK 154/2 Karar Ağacı E – TCK 154/1 / 3091 m.15 öncelik testi EK-4: KURUM BAZLI ÖZET EK-5: KONU BAZLI ÖZET ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE 3091 sayılı Kanun uygulamasında içtihatların işlevi, kanunun yerine geçmek değil; kanunun ve Uygulama Yönetmeliği’nin somut olayda nasıl yorumlandığını, hangi sınırlar içinde uygulanacağını ve hangi hataların yargısal denetimde sorun oluşturabileceğini göstermektir. Bu nedenle bu fasikülde “içtihat var” demek yeterli kabul edilmemiştir. Her karar; (i) künye doğruluğu, (ii) uyuşmazlığın gerçekten 3091 sistemiyle ilişkisi, (iii) kararın taşıdığı hukuki ilke, (iv) bu ilkenin normatif dayanağı ve (v) uygulamadaki kullanım sınırı bakımından değerlendirilmiştir. ANA METODOLOJİ KANUN → YÖNETMELİK → İÇTİHAT → SOMUT OLAY TİPİ → DELİL → İDARİ SONUÇ → YARGISAL DENETİM. İçtihat, kanundan koparılarak “genel kural” hâline getirilmez. Özellikle 3091 uygulamasında sık görülen “tapu sahibi her zaman mütecaviz olabilir”, “mütemadi tecavüzde süre hiç işlemez”, “her dava 3091’i engeller”, “tüm bildirimler 7201 sayılı Kanun’a göre yapılır” veya “kamu taşınmazlarında her durumda resen işlem ve TCK 154/2 uygulanır” gibi kategorik cümleler, somut olay ve norm sınırları dikkate alınmadan kullanıldığında yanıltıcıdır. Bu fasikülün ana amacı, tam da bu tür kısa ama riskli formülleri ayrıştırmaktır. İÇTİHATLARIN HUKUKİ KAYNAK DEĞERİ VE DOĞRULAMA PROTOKOLÜ 1. İçtihat bağlayıcılığı ile uygulama değeri aynı şey değildir Anayasa Mahkemesi norm denetimi kararları, iptal edilen norm bakımından doğrudan bağlayıcı sonuç doğurur. Bireysel başvuru kararları ise somut uyuşmazlık ve temel hak standardı bakımından güçlü anayasal rehberlik sağlar. Danıştay, 3091 işlemlerinin idari yargısal denetiminde özellikle yetki, usul, görev alanı ve işlemin 3091 kapsamına girip girmediği konularında önem taşır. Yargıtay ise 3091 sayılı Kanun’un 15. maddesi kapsamında adli mercilere intikal eden ikinci ve sonraki tecavüzler ile TCK m.154/2 bakımından belirleyicidir. Sayıştay kararları ise mali sorumluluk ve kamu kaynağının kullanılması bakımından ancak kararın gerçek konusu ve hüküm gerekçesi ölçüsünde kullanılmalıdır. 2. İçtihat doğrulama protokolü • Karar numarası tek başına yeterli değildir; esas, karar, tarih ve daire/kurul birlikte kontrol edilir.

Sayfa 3 / 11 • Kararın konusu 3091 sayılı Kanun ile gerçekten bağlantılı mı? Başka bir hukuk alanına ait aynı numaralı kararlar elenir. • Kararın taşıdığı sonuç, kararın kendi gerekçesinden çıkarılmalıdır; başlıktan veya internet özetinden yeni bir kural üretilmez. • Kararın normatif dayanağı ayrıca 3091 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği ile eşleştirilir. • İçtihat somut olayın özel koşullarına dayanıyorsa, o koşullar genel kural gibi yazılmaz. • Doğrulanamayan künye ana metinde “bağlayıcı/emsal karar” olarak kullanılmaz; EK-2’de denetim notu olarak gösterilir. KRİTİK DENETİM KURALI Bir kararın internet üzerinde özetinin bulunması, kararın doğru künye ve doğru hukuki sonuçla kullanıldığı anlamına gelmez. Bu nedenle aşağıdaki fasikülde doğrulanmış kararlar ile yalnızca önceki taslakta yer alan fakat yeterli doğrulama sağlanamayan kararlar birbirinden ayrılmıştır. 4.0. GİRİŞ 4.0.1. Fasikülün amacı ve kapsamı Bu fasikül, 3091 sayılı Kanun’un uygulanmasında kullanılabilecek yargısal ilkeleri, doğrudan normlarla bağlantılı şekilde sunar. Amaç, mümkün olduğunca çok karar listelemek değil; az sayıda fakat doğrulanabilir ve uygulama değeri yüksek karar üzerinden sağlam bir içtihat omurgası kurmaktır. 4.0.2. İçtihadın uygulamadaki yeri 3091 işlemi, zilyetliği hızlı ve geçici olarak koruyan özel bir idari mekanizmadır. Nihai mülkiyet veya üstün hak uyuşmazlığını çözmez. Bunun sonucu olarak içtihat incelemesinde üç ayrı soru sürekli birlikte sorulmalıdır: • İdare 3091 kapsamında karar verebilir mi? • Karar verirken hangi usul ve delil standardına uymalıdır? • Karar, üstün hak veya nihai mülkiyet uyuşmazlığını çözmeye başlamış mı? 4.1. ANAYASA MAHKEMESİ İÇTİHATLARI 4.1.1. Yürütmenin durdurulması yasağının iptali Künye: Anayasa Mahkemesi, E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010. Temel İlke: 3091 sayılı Kanun’un 13. maddesinde yer alan ve 3091 kararlarına karşı açılan idari davalarda yürütmenin durdurulması kararı verilemeyeceğini öngören hüküm Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Uygulama Sonucu: 3091 kararına karşı açılan iptal davasında yürütmenin durdurulması talep edilmesi hukuken mümkündür. Ancak dava açılması tek başına infazı kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması şartları ayrıca değerlendirilir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 kararları yargısal denetim dışında değildir. 13. maddenin yürütmenin durdurulmasını tümden yasaklayan hükmü iptal edilmiştir. KAYNAK / DOĞRULAMA NOTU Resmî AYM norm denetimi metni: E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010. Kararda 3091 m.13’ün iptali açıkça yer almaktadır. 4.1.2. Zilyetliğin idari korunması ve mülkiyet hakkı – Halit İnci Künye: Anayasa Mahkemesi, Halit İnci, B. No: 2016/982, 04.07.2019. Temel İlke: 3091 süreci, taşınmaz zilyetliğini saldırılara karşı hızlı ve kolay biçimde koruyan bir idari yol niteliğindedir. Bu koruma, üstün hakkın veya mülkiyet hakkının nihai olarak belirlenmesi anlamına gelmez. Önemli Sınır: AYM kararında, 3091 yoluyla sağlanan fiilî korumanın geçici niteliği vurgulanırken, üstün hakkın sonradan belirlenmesinin doğurduğu zararların ayrıca değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Dolayısıyla “3091 kararı mülkiyet hakkına hiçbir şekilde dokunamaz” şeklindeki aşırı basitleştirme de doğru değildir. UYGULAMA TESTİ Men kararı hazırlanırken “zilyetlik korunuyor mu?” sorusu ile “mülkiyet kime ait?” sorusu ayrılmalıdır. İkinci soru, 3091 soruşturmasının nihai konusu değildir. Dosya testi: (1) 3091 kararının dayandığı zilyetlik tespiti, (2) sonradan verilen adli/idari yargı kararı, (3) üstün hak tespiti, (4) fiilî kullanım kaybı ve zarar, (5) mevcut giderim yolu ve (6) giderimin yeterliliği birlikte dosyalanmalıdır.

Sayfa 4 / 11 Uygulama sınırı: Bu karar, her 3091 kararının otomatik olarak tazminat sorumluluğu doğurduğu anlamına gelmez. Esas olan; 3091 işleminin dayanağı, sonraki yargısal tespit, zararın niteliği, giderim yollarının kullanılabilirliği ve somut olayda kişiye yüklenen külfetin ölçülülüğünün birlikte değerlendirilmesidir. Halit İnci kararının 3091 bakımından ikinci önemi, idari zilyetlik korumasının daha sonra üstün hakkın başka bir yargı yolunda belirlenmesi hâlinde doğabilecek zararları kendiliğinden ortadan kaldırmadığını göstermesidir. AYM, somut olayda 3091 kararının kanuni dayanağını kabul etmiş; ancak idarenin müdahalesinin üstün bir hakka dayanmadığının adli yargıda ortaya çıkması ve ortaya çıkan zararın karşılanmamasını mülkiyet hakkı bakımından ölçülülük sorunu olarak değerlendirmiştir. HUKUKİ ÇERÇEVE – GİDERİM BOYUTU 4.1.3. AYM bakımından tebligat ve usul güvencesi Önceki taslakta B. No: 2015/15242, 3091 soruşturmasında tebligat kararı gibi kullanılmıştır. Yapılan doğrulamada bu başvurunun 3091 ile ilgili olmadığı; internet haberine erişimin engellenmesi ve ifade/basın özgürlükleriyle ilgili olduğu görülmüştür. Bu nedenle karar bu fasikülün 3091 içtihatları arasından çıkarılmıştır. AYIKLAMA KARARI B. No: 2015/15242 ana metinde içtihat olarak kullanılmamıştır. AYM’nin resmî kayıtlarında bu karar “Miyase İlknur ve Diğerleri” başlığıyla ifade ve basın özgürlüğüne ilişkin gösterilmektedir. 4.1.4. AYM özet tablosu Künye Konu Uygulama ilkesi Sınır E.2008/77, K.2010/77 Yürütmenin durdurulması 3091 m.13’teki yasak iptal edilmiştir. Dava açılması infazı kendiliğinden durdurmaz. B. No: 2016/982 Zilyetlik / mülkiyet hakkı 3091 geçici fiilî zilyetlik korumasıdır; üstün hak sonradan belirlenebilir. Üstün hak sonradan belirlenmişse zarar/giderim boyutu ayrıca değerlendirilir. B. No: 2015/15242 3091 dışı İfade ve basın özgürlüğü uyuşmazlığıdır. 3091 içtihadı olarak kullanılmamalıdır. 4.2. DANIŞTAY İÇTİHATLARI 4.2.1. İnfaz memuru ve belediyenin rolü – Danıştay 1. Daire Künye: Danıştay 1. Daire, E.2023/442, K.2023/333. Temel İlke: Hazine taşınmazına ilişkin 3091 müdahalenin men’i kararının infazı, yetkili mülki idare amirince görevlendirilecek infaz memuru eliyle yürütülür. Belediye görevlilerinin, 3091 kararının infazından doğrudan sorumlu tutulamayacağı yönündeki yaklaşım kararın özetinde açıkça yer almaktadır. Uygulama Sonucu: İnfaz tutanağında infaz memurunun görevlendirme kaynağı ve yetkisi açıkça gösterilmeli; belediye personeli teknik yardım veya mevzuatın izin verdiği destek rolü ile infaz makamı rolü birbirinden ayrılmalıdır. PRATİK FORM KURALI İnfaz tutanağında “infaz memuru” ile “teknik yardımcı” aynı kişi gibi yazılmamalıdır. Görevlendirme yazısı dosyada bulunmalı ve tutanakta buna atıf yapılmalıdır. 4.2.2. Damlı yapı / fuzuli işgal sınırı Künye: Danıştay 10. Daire, E.1996/8952, K.1998/6885, 22.12.1998. Temel İlke: 3091 sisteminin damlı yapılara uygulanmasında fuzuli işgal koşulu ayrıca değerlendirilmelidir. Kararda, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin bulunduğu ve işgalin fuzuli işgal niteliği taşımadığı somut olayda uyuşmazlığın genel hükümlere göre adli yargıda çözülmesi gerektiği kabul edilmiştir. Sınır: Bu karar “her kira, ortaklık veya aile uyuşmazlığı 3091 dışıdır” şeklinde okunmamalıdır. Esas olan, somut olayda taşınmaza girişin ve kullanımın Yönetmelik m.15 anlamında fuzuli işgal oluşturup oluşturmadığıdır. 8 KATMANLI OKUMA Norm: UY m.15 → Olay: damlı yapı → Test: hukuki neden var mı? → Sonuç: fuzuli işgal yoksa 3091 işlemi kurulamaz; varsa diğer 3091 şartları ayrıca incelenir. 4.2.5. Yetki ve görev konusunda içtihat kullanımı Önceki taslakta yer alan bazı Danıştay künyeleri (örneğin E.2005/3425, K.2005/3744; E.2018/254, K.2019/112; E.2008/5902, K.2010/2661; E.2019/3091, K.2022/6175) için bu çalışma kapsamında karar metninin yeterli doğrulaması sağlanamadığından, bunlar ana içtihat omurgasına alınmamıştır. Bu, söz konusu kararların mutlaka mevcut olmadığı anlamına gelmez; yalnızca bu fasikülün “doğrulanmış karar” standardını karşılamadıkları anlamına gelir.

Sayfa 5 / 11 NEDEN AYIKLAMA YAPILDI? İçtihat rehberinde yanlış künye, yanlış hukuki sonuçtan daha tehlikelidir; çünkü uygulayıcı yanlış bir karara güvenerek işlem tesis edebilir. Bu nedenle doğrulanamayan karar, boş bırakılmaktan daha güvenli değildir; açıkça işaretlenmelidir. 4.2.6. Danıştay özet tablosu Künye Konu Temel sonuç Uygulama E.2023/442, K.2023/333 İnfaz memuru İnfaz, mülki idare amirince görevlendirilecek infaz memuru eliyle yürütülür. Görevlendirme yazısı + infaz memuru kimliği dosyada açık olmalı. E.1996/8952, K.1998/6885 Damlı yapı / fuzuli işgal Fuzuli işgal yoksa 3091 uygulanamaz; somut hukuki ilişki değerlendirilir. Kira, aile, ortaklık vb. ilişkiler otomatik ret sebebi değildir; fuzuli işgal testi yapılır. E.1994/7079, K.1996/6037 Fiilî zilyetlik / tapu Fiilî zilyetlik, 3091 soruşturmasıyla somutlaştırılmalıdır. Tapu kaydı tek başına zilyetlik tespiti yerine geçirilmez. 4.3. YARGITAY İÇTİHATLARI 4.3.1. İkinci tecavüz – ilk kararın fiilen uygulanmış olması Künye: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.1998/8-292, K.1998/356, 24.09.1998. Temel İlke: İlk men kararının usulüne uygun biçimde yerine getirilmesinden sonra aynı taşınmaza yeniden yapılan müdahalenin, olayın koşullarına göre 3091 sayılı Kanun’un 15. maddesi anlamında ikinci tecavüz niteliği taşıyabileceği kabul edilmiştir. Bu kararın güçlü yönü, ikinci tecavüzün soyut bir “ikinci kez şikâyet” olmadığını; ilk kararın gerçek anlamda infaz edilmiş olması ve sonraki eylemin taşınmaza yeniden müdahale niteliğinde bulunması gerektiğini göstermesidir. DOSYA TESTİ İkinci tecavüz dosyasına ilk kararın aslı/örneği, infaz tutanağı, teslim tutanağı ve sonraki eylemin tarihini gösteren deliller eklenmelidir. Sadece “daha önce men kararı vardı” ibaresi yeterli değildir. 4.3.2. 6360 sonrası mera ve ortak kullanım alanları Künye: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E.2016/7869, K.2018/2559, 08.03.2018; E.2017/25767, K.2020/9073, 05.02.2020. Temel İlke: 6360 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi, TCK m.154/2’de düzenlenen suçun unsurlarını kendiliğinden ortadan kaldırmamıştır. Özellikle mera ve köylünün ortak kullanımındaki yerlerde, taşınmazın hukuki statüsü ve fiilî ortak kullanım niteliği somut olarak araştırılmalıdır. Sınır: “6360’dan sonra bütün köy malları otomatik olarak belediye malıdır” veya “her mahalle merası TCK 154/2 kapsamındadır” şeklindeki genellemeler doğru değildir. Mera Kanunu ve özel mevzuat ayrıca incelenmelidir. TCK 154/2 TESTİ 1) Taşınmazın hukuki statüsü nedir? 2) Köy tüzel kişiliğine ait mi? 3) Kanunda sayılan ortak kullanıma terk edilmiş yerlerden mi? 4) Fiilî ortak kullanım ispatlanıyor mu? 5) Eylem TCK 154/2’nin unsurlarını karşılıyor mu? 4.3.3. Kamu taşınmazı, 3091 ve TCK 154/2 ayrımı Yargıtay’ın 6360 sonrası karar çizgisinde, mera veya köylünün ortak kullanımındaki alanın somut statüsünün belirlenmesi önemlidir. Bu nedenle 3091 idari işlemi ile TCK 154/2 ceza soruşturması aynı şey değildir. 3091 kapsamında yapılan tespit, ceza sorumluluğunun bütün unsurlarını kendiliğinden ispatlamaz; ceza mercileri ayrıca suçun unsurlarını değerlendirir. Özellikle 2023 tarihli Yargıtay 8. Ceza Dairesi kararında, 3091 men kararları ve infaz tutanakları dosyada bulunmasına rağmen, 6360 öncesinden devam eden mera tecavüzü bakımından TCK 154/2 yönünden ayrıca değerlendirme yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Kontrol Aranacak husus 1 Eylem TCK m.154/1 unsurlarını oluşturuyor mu? 2 Daha ağır cezayı gerektiren ayrı suç söz konusu mu? 3 Değilse 3091 m.15’in özel koşulları oluşmuş mu? 4 İlk men kararı usulüne uygun verilmiş ve infaz edilmiş mi? 5 İlk kararın infazı ve öğrenilmesi somut delillerle ortaya konmuş mu? 6 Sonraki eylem gerçekten yeniden tecavüz/müdahale niteliğinde mi?

Sayfa 6 / 11 Uygulama sınırı: “TCK 154/1 asli norm, 3091 m.15 tali normdur” şeklindeki soyut bir hiyerarşi ifadesi yerine, Kanun m.15’in kendi “daha ağır cezayı gerektiren ayrı suç” koşulu esas alınmalıdır. Ayrıca şikâyet/uzlaştırma gibi ceza muhakemesi meseleleri, maddi suç unsurlarından ayrı değerlendirilmelidir. İkinci tecavüz yönünden kararın önemli sonucu: TCK m.154/1 koşulları oluşmadığında dahi 3091 m.15 bakımından ilk men kararının verilmiş ve infaz edilmiş olması, ikinci müdahalenin gerçekten bu ilk karardan sonra gerçekleşmesi ve kişinin ilk kararın infazından haberdar olduğunun/olması gerektiğinin somut olarak araştırılması gerekir. Temel İlke: 3091 sayılı Kanun m.15/1, “eylemin daha ağır bir cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde” uygulanacak bir ceza hükmü öngörmektedir. Bu nedenle somut olayda önce TCK m.154/1’deki suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı değerlendirilir; bu suçun koşulları oluşmuyorsa ve 3091 m.15’in özel koşulları gerçekleşmişse 3091 bakımından ceza sorumluluğu ayrıca incelenir. Künye: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E.2014/3472, K.2015/12912, 03.03.2015. 4.3.4. TCK m.154/1 ile 3091 m.15 arasındaki öncelik ilişkisi TCK m.154/1 ile 3091 m.15/a Arasındaki Asli–Tali Norm ve Şikâyet İlişkisi 3091 sayılı Kanun m.15/1'de yer alan “fiil daha ağır bir cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde” hükmü, ikinci tecavüz fiilinin ceza hukuku bakımından nitelendirilmesinde öncelikle dikkate alınmalıdır. 1. TCK m.154/1'de özel mülke tecavüz için öngörülen ceza, 3091 sayılı Kanun m.15/a'da özel mülke ilişkin ikinci tecavüz için öngörülen cezadan daha ağırdır. Bu nedenle TCK m.154/1'in maddi unsurlarının ve kanuni koşullarının oluştuğu somut olaylarda, 3091 m.15'in “daha ağır cezayı gerektiren ayrı suç” kaydı ayrıca gözetilmelidir. 2. TCK m.154/1 şikâyete bağlı bir suç olduğundan, şikâyet koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca incelenmelidir. Şikâyet meselesi, fiilin maddi unsurlarından ve 3091 m.15'in kendi özel koşullarından ayrı bir hukuki değerlendirme konusudur. 3. Bu nedenle “şikâyet yoksa otomatik olarak 3091 m.15/a uygulanır” şeklinde mekanik bir formül kullanılmamalıdır. Önce fiilin TCK m.154/1 dahil daha ağır bir ayrı suç oluşturup oluşturmadığı, ardından 3091 m.15'in özel koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmelidir. 4. 3091 m.15 bakımından ayrıca ilk men kararının usulüne uygun verilmiş ve infaz edilmiş olması, sonraki eylemin bu karardan sonra gerçekleşmesi ve ikinci tecavüzün kanuni unsurlarının oluşması araştırılmalıdır. UYGULAMA TESTİ: (1) Fiil TCK m.154/1'in maddi unsurlarını taşıyor mu? (2) Daha ağır cezayı gerektiren ayrı bir suç söz konusu mu? (3) Şikâyet koşulu mevcut mu ve süresinde kullanılmış mı? (4) Daha ağır suç nedeniyle 3091 m.15'in uygulanma alanı dışlanıyor mu? (5) Değilse ilk 3091 kararının verilmesi ve infazı ile sonraki eylemin unsurları somut delillerle ortaya konmuş mu? Sonuç: TCK m.154/1 ile 3091 m.15/a arasında soyut ve her olayda otomatik işleyen bir hiyerarşi kurulmak yerine, 3091 m.15'in açık “daha ağır cezayı gerektiren ayrı suç” hükmü, TCK m.154/1'in unsurları ve şikâyet koşulu birlikte değerlendirilmelidir. 4.3.5. Yargıtay özet tablosu Künye Konu Temel sonuç Uygulama CGK E.1998/8-292, K.1998/356 İkinci tecavüz Usulüne uygun ilk men kararından sonra yeniden müdahale ikinci tecavüz olabilir. İlk karar + infaz tutanağı + yeni eylem delili birlikte incelenir. 8. CD E.2016/7869, K.2018/2559 Mera / 6360 6360, TCK 154/2 unsurlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Mera statüsü ve ortak kullanım somut araştırılır. 8. CD E.2017/25767, K.2020/9073 Mera / mücavir alan Mücavir alana alınma, köy merasının statüsünü kendiliğinden değiştirmez. Mera sicili ve ortak kullanım araştırılır. 8. CD E.2021/3959, K.2023/6497 Kamu/mera + 3091 3091 m.15 ile TCK 154/2 arasındaki ayrım korunur; suç unsurları ayrıca değerlendirilir. İdari dosya ceza dosyasına gönderilir; ceza değerlendirmesi bağımsız yapılır. 8. CD E.2014/3472, K.2015/12912 TCK 154/1 – 3091 m.15 Önce daha ağır suçun unsurları; oluşmazsa 3091 m.15 koşulları. İlk men kararının infazı ve öğrenilmesi ayrıca araştırılır. 4.4. SAYIŞTAY VE MALİ UYGULAMA KARARLARI 4.4.1. İnfaz giderleri konusunda temel ayrım 3091 sayılı Kanun m.17 ile Uygulama Yönetmeliği m.53-55 birlikte okunduğunda, soruşturma ve infaz giderlerinin önce nasıl finanse edileceği ile men kararından sonra mütecavizden nasıl geri alınacağı birbirinden ayrılmalıdır. Bu nedenle “infaz gideri tahsil edilmezse her durumda kamu zararı oluşur ve 6183 sayılı Kanun doğrudan uygulanır” şeklindeki önceki taslak cümlesi fazla kategoriktir. Tahsil yükümlülüğü, giderin niteliği, men kararının bulunup bulunmadığı, kamu taşınmazının kime ait olduğu ve ilgili tahsil mekanizması birlikte değerlendirilmelidir.

Sayfa 7 / 11 4.4.2. 127 sayılı düzenlemenin yeri 127 Sayılı Tebliğ ve İcra Yoluyla Tahsilat 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği, 3091 sayılı Kanun kapsamında Hazine taşınmazları ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki veya menfaati umuma ait bazı taşınmazlarda vali ve kaymakamlarca resen soruşturma açılması hâlinde soruşturma ve infaz giderlerinin hangi kamu idaresince karşılanacağına ilişkin mali işleyişi açıklar. Başlangıç finansmanı bakımından; taşınmazın hukuki statüsü ve soruşturmanın başvuru üzerine mi yoksa resen mi yürütüldüğü belirlenir. Tebliğ, resen yürütülen bazı soruşturmalarda giderin ilgili kamu idaresi, mahallî maliye teşkilatı, intifa sahibi kurum veya ilgili kamu kuruluşunca karşılanmasına ilişkin ayrımlar getirir. Nihai gider sorumluluğu ise farklı bir aşamadır. 3091 sayılı Kanun m.17/son uyarınca soruşturma sonunda tecavüz veya müdahalenin önlenmesine karar verilirse, masrafların mütecavizden tahsili de kararda belirtilir; bu karar fıkrasının icra dairesince yerine getirileceği açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle başlangıçta kamu bütçesinden veya ilgili kamu hesabından ödeme yapılmış olması, masrafın nihai olarak kamu üzerinde kalacağı anlamına gelmez. Men kararında giderin mütecavize yükletilmesi ve kanuni tahsil mekanizmasının işletilmesi ayrıca takip edilmelidir. Tahsil yöntemi bakımından 3091 sayılı Kanun m.17'nin özel hükmü esas alınmalıdır. 3091 giderlerinin her durumda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında takip edileceği şeklinde genel bir sonuç kurulamaz; Kanun m.17'nin öngördüğü icra dairesi mekanizması esas alınır. DOSYA KONTROLÜ: Ödeme kaynağı + ödeme belgesi + görevlendirme + men kararı + gider kalemleri + giderin mütecavizden tahsiline ilişkin karar fıkrası + icra aşamasına ilişkin belgeler ayrı ayrı dosyalanmalıdır. 127 sayılı Milli Emlak düzenlemesi, kamu taşınmazlarında soruşturma/infaz giderlerinin başlangıçta hangi kamu birimince karşılanacağı bakımından önemlidir. Ancak bu düzenleme, 3091 m.17’deki nihai gider sorumluluğu ve tahsil mekanizmasının yerine geçirilmemelidir. MALİ İŞLEM FORMÜLÜ Başlangıç finansmanı ≠ nihai gider sorumluluğu ≠ tahsil yöntemi. Dosyada üç aşama ayrı gösterilmelidir. Güvenli dosya formülü: “Ödeme kaynağı + ödeme belgesi + görevlendirme + men kararı + gider kalemleri + mütecavizden tahsil hükmü + icra aşaması” ayrı ayrı gösterilmelidir. 6183 sayılı Kanun’un otomatik olarak her 3091 giderine uygulanacağı şeklinde genel bir sonuç kurulmaz. 127 sayılı Milli Emlak düzenlemesi ise özellikle Hazine taşınmazlarına ilişkin uygulamada başlangıç gider finansmanı ve kamu birimleri arasındaki mali işleyiş bakımından yardımcı bir düzenleme olarak ayrıca kontrol edilmelidir. Ancak bu düzenleme, 3091 m.17’deki mütecavizden tahsil ve icra mekanizmasının yerine geçirilemez. Uygulama Yönetmeliği m.35, men kararının giderler bakımından nasıl formüle edileceğini; m.53 ise giderlerin başlangıçta yatırılması, men hâlinde mütecavizden alınması ve ret hâlinde kullanılmayan infaz giderinin iadesi gibi uygulama mekanizmasını düzenler. Bu nedenle “Yönetmelik m.35 = tahsilatın tamamı” şeklinde okunmamalı; m.17, m.35 ve m.53 birlikte değerlendirilmelidir. 3091 sayılı Kanun m.17 bakımından üç ayrı aşama birbirinden ayrılmalıdır: (1) soruşturma/infaz giderinin başlangıçta kim tarafından karşılanacağı, (2) men kararı verilmişse giderin mütecavizden alınacağının karar içinde gösterilmesi ve (3) bu alacağın tahsil usulü. Kanun m.17, tahsil hükmünün icra dairesince yerine getirilmesini açıkça düzenlemektedir. 4.4.3. 3091 m.17 – Yönetmelik m.35 ve m.53 – 127 sayılı Milli Emlak düzenlemesi 4.4.3. Sayıştay kararlarının kullanımında düzeltme Önceki metinde “Sayıştay 4. Daire, 2019” şeklinde verilen genel künye, karar numarası ve somut hüküm içeriği gösterilmeden “tahsil edilmezse kamu zararı” sonucuna bağlanmıştı. Bu şekilde doğrulanabilir bir içtihat künyesi kurulamadığından, bu iddia ana içtihat olarak kullanılmamıştır. Buna karşılık Sayıştay 6. Daire’nin 2019 yılına ilişkin 784 sayılı kararında, 3091 ve 4342 sayılı Kanunlar çerçevesinde belediye bütçesinden bazı men giderlerinin karşılanmasının somut olayda mevzuata aykırı olmadığı değerlendirilmiştir. Bu nedenle mali sorumluluk alanında “her belediye harcaması kamu zararıdır” şeklinde bir formül de doğru değildir. MALİ DENETİM DERSİ Sayıştay içtihadı ancak kararın gerçek olay ve hüküm sonucu ile birlikte okunmalıdır. 3091 dosyalarında mali sorumluluk için giderin kaynağı, ödeme emri, görevlendirme, taşınmazın statüsü ve tahsil işlemleri birlikte incelenmelidir. 4.5. İÇTİHATLARIN KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRMESİ 4.5.1. Kurum bazlı karşılaştırma Kurum Ana odak 3091 bakımından işlev Anayasa Mahkemesi Anayasal denetim / temel hak 3091 kararlarının yargısal denetim ve mülkiyet hakkı sınırlarını gösterir. Danıştay İdari yargı / işlem denetimi Yetki, infaz, kapsam ve fuzuli işgal gibi idari sorunları somutlaştırır. Yargıtay Ceza / ikinci tecavüz / TCK 154/2 İkinci tecavüz ve ceza sorumluluğunun unsurların

Sayfa 8 / 11 Kurum Ana odak 3091 bakımından işlev Sayıştay Mali denetim Gider ve kamu kaynağı kullanımını somut olay üzerinden denetler. 4.5.2. Konu bazlı karşılaştırma Konu Normatif çekirdek İçtihat yönü Uygulama sonucu Geçici koruma 3091 m.1; UY sistemi AYM 2016/982 3091 nihai mülkiyet kararı değildir. Yürütmenin durdurulması 3091 m.13 (iptal) AYM 2008/77–2010/77 İYUK m.27 çerçevesinde talep edilebilir. İnfaz 3091 m.9; UY m.39-45 Danıştay 2023/442–2023/333 İnfaz memuru görevlendirmesi açık olmalıdır. Damlı yapı UY m.15 Danıştay 1996/8952–1998/6885 Fuzuli işgal ayrıca test edilir. İkinci tecavüz 3091 m.12 ve m.15; UY m.47-52 Yargıtay CGK 1998/8-292– 1998/356 İlk kararın infazı ve sonraki eylem birlikte ispatlanır. Mera / 6360 TCK m.154/2 + 4342 + 3091 Yargıtay 8. CD 2016/7869; 2017/25767 Hukuki statü ve ortak kullanım somut araştırılır. Giderler 3091 m.17; UY m.53-55 Sayıştay + 127 sayılı düzenleme Finansman, sorumluluk ve tahsil ayrı gösterilir. 4.5.3. Uygulamaya yönelik ortak ilkeler • Zilyetlik ile mülkiyet ayrılmalıdır. 3091 soruşturması üstün mülkiyet hakkını nihai olarak çözmez. • İçtihat somut olay sınırları içinde okunmalıdır. Kararın özel koşulları genel kural hâline getirilmemelidir. • İkinci tecavüzde ilk kararın gerçekten infaz edildiği ve yeni eylemin yeniden müdahale niteliğinde olduğu gösterilmelidir. • Mera ve köy ortak kullanım alanlarında 6360 sayılı Kanun tek başına mülkiyet/statü sonucu doğuruyormuş gibi kullanılmamalıdır. • 3091 idari men işlemi ile TCK 154/2 ceza sorumluluğu birbirinden ayrılmalıdır. • İnfaz makamı ile belediyenin teknik/yardımcı rolü ayrılmalıdır. • Yürütmenin durdurulması yasağının iptal edildiği unutulmamalıdır. • TCK m.154/1 ile 3091 m.15 arasında değerlendirme yapılırken Kanun m.15’in “daha ağır cezayı gerektiren ayrı suç” koşulu doğrudan dikkate alınmalıdır. • Fiilî zilyetlik, tapu kaydıyla otomatik olarak özdeşleştirilmemeli; 3091’e özgü soruşturma ve delil sistemi işletilmelidir. • Halit İnci bakımından 3091 kararının geçici koruma niteliği ile sonradan ortaya çıkan üstün hak ve zarar/giderim meselesi birbirinden ayrılmalıdır. • Gider tahsilinde başlangıç finansmanı ile nihai tahsil mekanizması aynı işlem gibi düzenlenmemelidir. 4.5.4. İçtihatlardan çıkarılan 10 altın ders 1. Tapu kaydını tek başına karar sebebi yapma; 3091’in zilyetlik eksenini koru. 2. Damlı yapıda önce fuzuli işgal testini yap; hukuki ilişkiyi yok sayma. 3. İkinci tecavüzde ilk kararın infaz tutanağını dosyada ara. 4. İkinci tecavüz ile TCK 154/2’yi aynı kavram gibi kullanma. 5. 6360 sonrası mera statüsünü parsel ve mevzuat bazında doğrula. 6. Yürütmenin durdurulması yasağının artık yürürlükte olmadığını kontrol et. 7. İnfaz memuru görevlendirmesini yazılı ve denetlenebilir hâle getir. 8. İçtihat künyesi doğrulanmadıysa ana kararda emsal diye kullanma. 9. Giderlerde kamu bütçesinden ilk ödeme ile mütecavizden nihai tahsilatı ayır. 10. Her içtihadın yanında “uygulanabileceği sınır”ı da yaz. 4.6. BÖLÜM SONU – UYGULAYICI İÇİN DENETİM SİSTEMİ 4.6.1. İçtihatların uygulamaya etkisi 3091 sisteminin güvenli uygulama modeli; hızlı idari müdahale, geçici zilyetlik koruması, açık yetki ve usul, doğru infaz ve gerektiğinde adli mercilere intikal şeklinde kurulmalıdır. İçtihatlar bu modelin parçalarını açıklar; idarenin yerine yeni bir hukuk rejimi kurmaz. ANA CÜMLE Hızlı karar ver; fakat hızlılık nedeniyle normu ve delili atlama. Derhal infaz et; fakat yetkiyi ve görevlendirmeyi belirsiz bırakma. Mülkiyet iddiasını değerlendir; fakat 3091 soruşturmasını mülkiyet davasına dönüştürme.

Sayfa 9 / 11 4.6.2. 20 maddelik içtihat bazlı kontrol listesi 1. Karar künyesi esas/karar/tarih/daire yönünden doğrulandı mı? 2. Kararın konusu gerçekten 3091 ile ilgili mi? 3. 3091 sayılı Kanun’un ilgili maddesi açıkça gösterildi mi? 4. Uygulama Yönetmeliği maddesi ile eşleştirme yapıldı mı? 5. Zilyetlik ile mülkiyet birbirinden ayrıldı mı? 6. Damlı yapı varsa fuzuli işgal testi yapıldı mı? 7. İkinci tecavüz iddiasında ilk karar dosyaya getirildi mi? 8. İlk kararın infaz tutanağı var mı? 9. Taşınmazın el değiştirmesi/hukuki statü değişikliği araştırıldı mı? 10. Mera ise mera sicili ve özel mevzuat kontrol edildi mi? 11. 6360 sayılı Kanun tek başına statü belirleyici olarak kullanılmadı mı? 12. TCK 154/2 bakımından suçun unsurları ayrıca değerlendirildi mi? 13. İnfaz memuru görevlendirme yazısı dosyada mı? 14. Belediye personelinin rolü infaz makamı ile karıştırılmadı mı? 15. Yürütmenin durdurulması talebi varsa İYUK m.27 yönünden değerlendirildi mi? 16. Giderlerin başlangıç finansmanı ve nihai tahsili ayrıldı mı? 17. Kararın adli yargıda çözülecek nihai hak uyuşmazlığını çözmediği açık mı? 18. Doğrulanamayan karar ana gerekçe yapılmadı mı? 19. İçtihadın somut olay sınırı metinde belirtildi mi? 20. Dosyanın sonunda içtihat–norm–delil eşleştirmesi yapılmış mı? 4.6.3. Hata filtresi Riskli cümle Güvenli formül “Mütemadi tecavüzde süre işlemez.” Süre rejimi taşınmazın statüsüne ve 3091 m.4’teki istisnalara göre belirlenir; mütemadi nitelik ayrıca incelenir. “Her dava 3091’i engeller.” 3091 m.14 ve UY m.34 kapsamında ilgili taşınmaz uyuşmazlığı ve ihtiyati tedbir durumu somut olarak araştırılır. “7201 her bildirimde aynen uygulanır.” Ret kararları için açık 7201 rejimi vardır; soruşturma ve infazda Yönetmelik’in özel bildirim/ilan hükümleri ayrıca uygulanır. “Kamu malına tecavüz varsa otomatik TCK 154/2.” TCK 154/2’nin kendi suç unsurları ve taşınmazın hukuki/fiilî statüsü ayrıca belirlenir. “Belediye infazdan sorumludur.” 3091 kararının infazı, yetkili makamın görevlendirdiği infaz memuru eliyle yürütülür; belediye rolü somut görevlendirme ve teknik destek çerçevesinde belirlenir. “İnfaz gideri tahsil edilmezse otomatik kamu zararı.” Başlangıç finansmanı 127 sayılı Tebliğ uyarınca ilgili kamu kaynağından karşılanabilir; men kararından sonra gider 3091 m.17/son ve UY m.35/son uyarınca mütecavizden icra dairesi marifetiyle tahsil edilir. 4.7. KAYNAKÇA VE EKLER 4.7.1. Birincil mevzuat • 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun. • Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmelik. • Türk Medenî Kanunu. • Türk Ceza Kanunu m.154/2. • İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27. • 7201 sayılı Tebligat Kanunu. • 4342 sayılı Mera Kanunu. • 3091 uygulamasında giderler bakımından 127 sayılı Milli Emlak düzenlemesi ve ilgili mali mevzuat. EK-1: DOĞRULANMIŞ İÇTİHAT KÜNYELERİ Kurum Künye Ana konu Doğrulama notu AYM E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010 3091 m.13 / yürütmenin durdurulması Resmî AYM norm denetimi metni doğrulandı.

Sayfa 10 / 11 Kurum Künye Ana konu Doğrulama notu AYM B. No: 2016/982, 04.07.2019 3091 / zilyetlik / mülkiyet hakkı AYM Kararlar Bilgi Bankası kaydı doğrulandı. Danıştay 1. Daire E.2023/442, K.2023/333 3091 / infaz memuru Danıştay Kararlar Dergisi kaydı doğrulandı. Danıştay 10. Daire E.1996/8952, K.1998/6885, 22.12.1998 Damlı yapı / fuzuli işgal Karar metni erişilebilir kaynaklardan doğrulandı. Yargıtay CGK E.1998/8-292, K.1998/356, 24.09.1998 İkinci tecavüz Karar metni doğrulandı. Yargıtay 8. CD E.2016/7869, K.2018/2559, 08.03.2018 Mera / 6360 / TCK 154/2 Karar metni doğrulandı. Yargıtay 8. CD E.2017/25767, K.2020/9073, 05.02.2020 Mera / mücavir alan / TCK 154/2 Karar metni doğrulandı. Yargıtay 8. CD E.2021/3959, K.2023/6497, 25.09.2023 Kamu/mera / 3091–TCK 154/2 Karar metni doğrulandı. Sayıştay 6. Daire 2019 yılı, Karar No: 784, İlam No: 60, 21.01.2021 3091 giderleri / belediye harcaması Kararın somut konusu ve sonucu doğrulandı. E.1994/7079, K.1996/6037 Fiilî zilyetlik / tapu Fiilî zilyetlik, 3091 soruşturmasıyla somutlaştırılmalıdır. Tapu kaydı tek başına zilyetlik tespiti yerine geçirilmez. 8. CD E.2014/3472, K.2015/12912 TCK 154/1 – 3091 m.15 Önce daha ağır suçun unsurları; oluşmazsa 3091 m.15 koşulları. İlk men kararının infazı ve öğrenilmesi ayrıca araştırılır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E.2014/3472, K.2015/12912, 03.03.2015 – TCK m.154/1 ile 3091 m.15 arasındaki değerlendirme sırası ve ikinci tecavüz koşulları. Danıştay 10. Daire, E.1994/7079, K.1996/6037, 16.10.1996 – fiilî zilyetliğin 3091 soruşturmasıyla belirlenmesi; tapu kaydının tek başına yeterli görülmemesi. • Danıştay 12. Daire E.1976/1360, K.1977/1289 – bu sürümde bağımsız ve yeterli karar metni doğrulanamadığından ana içtihat olarak kullanılmamıştır. • Danıştay 10. Daire E.1999/3894, K.2001/1887 – bu sürümde bağımsız ve yeterli karar metni doğrulanamadığından ana içtihat olarak kullanılmamıştır. EK-2: AYIKLANAN / DOĞRULANAMAYAN KÜNYELER Aşağıdaki künyeler, önceki taslakta yer almakla birlikte bu fasikülün “doğrulanmış içtihat” standardı karşılanamadığı veya kararın 3091 ile ilgisi olmadığı için ana metinden çıkarılmıştır: • AYM B. No: 2014/15445, 05.12.2017 – bu çalışma kapsamında 3091 bağlantısı ve karar metni doğrulanamadı. • AYM B. No: 2015/15242 – 3091 ile ilgili değildir; AYM kayıtlarında ifade ve basın özgürlüğü uyuşmazlığıdır. • Danıştay 1. Daire E.2022/1156, K.2022/1340 – bu fasikülde daha güçlü ve resmî doğrulaması bulunan E.2023/442, K.2023/333 ile değiştirilmiştir. • Danıştay 10. Daire E.2005/3425, K.2005/3744 – yeterli karar metni doğrulaması olmadan ana içtihat olarak kullanılmamıştır. • Danıştay İDDK E.2018/254, K.2019/112 – yeterli karar metni doğrulaması olmadan “mütemadi tecavüzde süre işlemez” şeklinde kullanılmamıştır. • Danıştay 8. Daire E.2008/5902, K.2010/2661 – yeterli karar metni doğrulaması olmadan ana tebligat içtihadı yapılmamıştır. • Danıştay 8. Daire E.2019/3091, K.2022/6175 – yeterli karar metni doğrulaması olmadan ana yetki içtihadı yapılmamıştır. • Yargıtay HGK E.2003/8-652, K.2003/654; Yargıtay CGK E.1991/334, K.1991/354; Yargıtay CGK E.1999/4-34, K.1999/38 ve Yargıtay 12. CD E.2013/17988, K.2013/22432 – bu sürümde ana omurgaya alınmamıştır; doğrulama tamamlanmadan emsal olarak kullanılmaması tercih edilmiştir. • Sayıştay 4. Daire 2019 – karar numarası ve somut hüküm gösterilmeden “tahsil edilmezse kamu zararı” sonucu kurulmamıştır. DENETİM NOTU Ayıklama, kararların mutlaka yanlış olduğu anlamına gelmez. Anlamı şudur: bu fasikülün matbaa baskısında “doğrulanmış içtihat” olarak sorumluluk üstlenilecek kadar güvenilir birincil/kurumsal doğrulama sağlanmadığı için ana metinde kullanılmamıştır. EK-3: İÇTİHAT BAZLI KARAR AĞAÇLARI Karar Ağacı A – 3091 kararı verildi; yargıya başvuruldu 1. İptal davası var mı? → Evet. 2. Yürütmenin durdurulması talebi var mı? → Varsa İYUK m.27 şartları değerlendirilir. 3. Sadece dava açılmış olması infazı otomatik durdurur mu? → Hayır. 4. Mahkeme yürütmenin durdurulmasına karar vermiş mi? → Evetse kararın kapsamına göre hareket edilir.

Sayfa 11 / 11 Karar Ağacı B – Damlı yapı 1. Taşınmaz damlı yapı mı? 2. Fuzuli işgal iddiası var mı? 3. İşgalin hukuki bir dayanağı/ilişkisi var mı? 4. İlişki mevcutsa uyuşmazlık 3091’in fuzuli işgal alanına mı, yoksa üstün hak/akit uyuşmazlığına mı giriyor? 5. Sonuç, UY m.15 ve somut Danıştay içtihadı ile gerekçelendirildi mi? Karar Ağacı E – TCK 154/1 / 3091 m.15 öncelik testi 5. İlk kararın öğrenildiği/tebliğ veya ilan edildiği hususu somutlaştırılmış mı? 4. İlk men kararının verilmesi ve usulüne uygun infazı belgelenmiş mi? 3. TCK m.154/1 koşulları oluşmuyorsa 3091 m.15’in özel koşulları ayrıca incelenir. 2. Daha ağır cezayı gerektiren ayrı suç oluşuyorsa 3091 m.15 ayrıca suç tipi gibi uygulanmamalıdır. 1. Eylem TCK m.154/1’in unsurlarını oluşturuyor mu? Karar Ağacı C – İkinci tecavüz 1. İlk 3091 kararı mevcut mu? 2. İlk karar usulüne uygun infaz edilmiş mi? 3. İnfaz tutanağı mevcut mu? 4. Taşınmazın hukuki/statü durumu değişmiş mi? 5. Yeni eylem ilk karardan sonra mı gerçekleşmiş? 6. Yeni eylem taşınmaza yeniden müdahale niteliğinde mi? 7. 3091 m.12 ve m.15 ile UY m.47-52 birlikte uygulanmış mı? Karar Ağacı D – Mera / TCK 154/2 1. Taşınmazın mera veya başka bir ortak kullanım statüsü belgelendi mi? 2. 4342 sayılı Mera Kanunu ve ilgili sicil/kayıtlar incelendi mi? 3. 6360 sayılı Kanun nedeniyle statü değiştiği iddiası varsa hukuki dayanak gösterildi mi? 4. Köylünün ortak kullanım olgusu somut delillerle belirlenebiliyor mu? 5. 3091 idari işlemi ile TCK 154/2 suçunun unsurları ayrı ayrı değerlendirildi mi? EK-4: KURUM BAZLI ÖZET Kurum Bir cümlelik uygulama kuralı AYM 3091 hızlı idari koruma sağlar; ancak yargısal denetim ve temel hak güvenceleri dışına çıkılamaz. Danıştay 3091 işleminin yetki, kapsam, fuzuli işgal ve infaz usulü somut olay üzerinden denetlenir. Yargıtay İkinci tecavüz ve TCK 154/2 bakımından ceza sorumluluğunun unsurları ayrıca ispatlanmalıdır. Sayıştay Mali sorumluluk somut ödeme ve görev zinciri üzerinden belirlenir; otomatik kamu zararı formülü kurulamaz. EK-5: KONU BAZLI ÖZET Konu Kontrol sorusu Zilyetlik Fiilî hâkimiyet ve korunmaya değer zilyetlik somut olarak ortaya kondu mu? Mülkiyet Tapu/üstün hak iddiası 3091’in zilyetlik korumasından ayrıldı mı? Damlı yapı Fuzuli işgal gerçekten oluşmuş mu? İnfaz Doğru makam tarafından doğru infaz memuru görevlendirilmiş mi? İkinci tecavüz İlk karar gerçekten infaz edilmiş mi ve yeni eylem yeniden müdahale mi? Mera Statü ve ortak kullanım ayrıca doğrulanmış mı? TCK 154/2 Ceza normunun tüm unsurları ayrıca oluşmuş mu? Yürütmenin durdurulması AYM iptal kararının sonucu dikkate alınmış mı? Giderler Finansman, gider sorumluluğu ve tahsil birbirinden ayrılmış mı? İçtihat Künye ve karar konusu birincil/kurumsal kaynaktan doğrulanmış mı?

30913091 İÇTİHAT SENARYOLARI REHBERİ AYM, Danıştay, Yargıtay, Sayıştay Kararlarının Uygulamalı Analizi 5 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 18 3091 UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 5 İÇTİHAT SENARYOLARI REHBERİ AYM • DANIŞTAY • YARGITAY • MALİ UYGULAMA FİHRİST ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE Senaryoların Yapısı ve Kullanım Kılavuzu 5.0. GİRİŞ 5.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı 5.0.2. İçtihatların Hukuki Kaynak Değeri ve Doğrulama Protokolü 5.1. AYM İÇTİHAT SENARYOLARI 5.1.1. Tapu Sahibi – Fiilî Zilyetlik Ayrımı 5.1.2. Yürütmenin Durdurulması 5.1.3. Tebligat ve Savunma Hakkı 5.1.4. Halit İnci – Men Kararı Sonrasında Tazminat Sorumluluğu 5.2. DANIŞTAY İÇTİHAT SENARYOLARI 5.2.1. İnfaz Sorumluluğu 5.2.2. Kamu Taşınmazında Resen İnceleme 5.2.3. Başvuru Süresi ve Mütemadi Tecavüz 5.2.4. Tebligat Aşamalarının Ayrımı 5.2.5. Yetkili Makam 5.3. YARGITAY İÇTİHAT SENARYOLARI 5.3.1. Tapu Maliki de Mütecaviz Olabilir mi? 5.3.2. İkinci Tecavüz ve Ceza Hukuku Ayrımı 5.3.3. Mera ve Köy Orta Malları – TCK 154/2 5.3.4. Taşınmazın El Değiştirmesi 5.4. MALİ UYGULAMA SENARYOLARI 5.4.1. İnfaz Giderlerinin Tahsili 5.4.2. Kamu Taşınmazlarında Giderlerin Karşılanması 5.5. KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRME 5.5.1. Kurum Bazlı Tablo 5.5.2. Konu Bazlı Tablo 5.5.3. Ortak İlkeler 5.5.4. 10 Altın Ders

Sayfa 2 / 18 5.6. BÖLÜM SONU 5.6.1. Ortak Dersler 5.6.2. İçtihat Bazlı Uygulayıcı Checklisti 5.7. KAYNAKÇA VE EKLER EK-1: İçtihat Künyeleri ve Doğrulama Durumu EK-2: Uygulayıcı Checklisti EK-3: Karar Ağaçları EK-4: Kurum Bazlı Özet EK-5: Konu Bazlı Özet EK-6: Senaryo Çözüm Şablonu ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE Bu fasikül, 3091 sayılı Kanun uygulamasında içtihatların somut olaylara nasıl taşınacağını göstermek amacıyla hazırlanmıştır. Fasikül 4'te kurulan temel ilkeler burada vaka düzeyine indirilir. Ancak hiçbir karar, somut olayından koparılarak mutlak bir hukuk kuralı hâline getirilmez. İçtihat künyesi veya karar içeriği birincil kaynakla doğrulanamadığında, karar kesin emsal olarak kullanılmaz. Bu tercih, uygulayıcıyı yanlış emsal kullanımından korumak amacı taşır. SENARYOLARIN YAPISI VE KULLANIM KILAVUZU Her senaryo aşağıdaki sekiz katmanla çözümlenir: Katman İnceleme 1. Ham norm Kanun hükmü. 2. Yönetmelik karşılığı Uygulama Yönetmeliği hükmü. 3. Normun amacı Korunan hukuki değer ve idari işlev. 4. Sınır 3091 makamının çözme yetkisi bulunmayan mesele. 5. İstisna Özel rejim veya farklı hukuki durum. 6. İçtihat Kararın gerçekten söylediği ilke ve somut olay sınırı. 7. Uygulama testi Dosyada araştırılacak vakıa ve deliller. 8. Risk filtresi Yanlış uygulamanın iptal/ceza/mali sonuçları. İçtihat, kanunun yerine geçirilmez. Önce norm belirlenir; karar bu normun somut olayda yorumlanma biçimini gösterir. 5.0. GİRİŞ 5.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı Fasikül 5; AYM, Danıştay ve Yargıtay kararlarının 3091 dosyalarında hangi aşamada ve hangi sınırlar içinde kullanılabileceğini, ayrıca mali uygulamadaki gider rejimini somut senaryolar üzerinden gösterir. 5.0.2. İçtihatların Hukuki Kaynak Değeri ve Doğrulama Protokolü AYM norm denetimi kararları Anayasa m.153 rejimine tabidir. Bireysel başvuru kararları ise somut başvurunun ihlal iddiası ve gerekçesi çerçevesinde okunur. Danıştay ve Yargıtay kararları, somut olay ve hukuki mesele bakımından yol gösterici içtihatlardır. Hiçbir karar, kararın konusu dışında genişletilerek kullanılmaz. Doğrulama protokolü: künye → tarih → karar organı → uyuşmazlık konusu → gerekçe → hüküm → atfedilen ilkenin gerçek kapsamı.

Sayfa 3 / 18 5.1.1. Tapu Sahibi – Fiilî Zilyetlik Ayrımı Karar Künyesi: AYM B. No: 2014/15445, 05.12.2017 Olay Özeti Tapu maliki, fiilen başka kişinin kullanımında bulunan taşınmaza 3091 yoluyla müdahale ettirmek istemektedir. 1. Ham Norm 3091'in koruma konusu zilyetliktir; mülkiyet uyuşmazlığını nihai olarak çözmez. 2. Yönetmelik Karşılığı UY'nin soruşturma hükümleri uyarınca fiilî durum, sınırlar ve tarafların beyanları araştırılır. 3. Normun Amacı Zilyetlik güvenliğini ve kamu düzenini hızlı idari yoldan sağlamaktır. 4. Sınır Tapu kaydı, tek başına fiilî zilyetliğin yerine geçirilemez; üstün hak uyuşmazlığı adli yargıya aittir. 5. İstisna Somut kararın birincil metni bu çalışma bakımından kesin doğrulanamadığından özel karar ilkesi kesin emsal olarak kullanılmamıştır. 6. İçtihat Analizi Bu künye için özel AYM sonucu doğrulanmadan kullanılmamalıdır; genel normatif ayrım ise 3091'in zilyetlik odaklı yapısından çıkar. 7. Uygulama Testi Fiilî kullanım, kullanım süresi, müdahalenin zamanı, tapu, kroki, tanık, fotoğraf ve mevcut dava/tedbir araştırılır. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Tapu kaydını tek başına yeterli delil saymak veya tapuyu tamamen önemsiz kabul etmek. İdari Sonuç Karar gerekçesi somut fiilî zilyetlik tespitine dayanmalı; mülkiyet uyuşmazlığı nihai olarak çözülmemelidir. 5.1.2. Yürütmenin Durdurulması Karar Künyesi: AYM E.2008/77, K.2010/77, 03.06.2010 Olay Özeti 3091 kararına karşı idari yargıda iptal davası açılmış ve yürütmenin durdurulması istenmiştir. 1. Ham Norm 3091 m.13'teki yürütmenin durdurulmasını yasaklayan hüküm AYM tarafından iptal edilmiştir. 2. Yönetmelik Karşılığı İptal sonrası idari yargı, YD talebini İYUK m.27 koşulları içinde değerlendirir.

Sayfa 4 / 18 3. Normun Amacı İdari işlemlerin yargısal denetiminin etkili olmasını sağlamaktır. 4. Sınır Dava açılması kendiliğinden yürütmeyi durdurmaz. 5. İstisna YD verilmesi için İYUK m.27 şartlarının ayrıca gerçekleşmesi gerekir. 6. İçtihat Analizi Karar birincil AYM metniyle doğrulanmıştır; 3091 m.13'ün ilgili kısmı iptal edilmiştir. citeturn1search39 7. Uygulama Testi YD kararı var mı, kapsamı nedir, karar infaz edilmiş mi, tebliğ tarihi nedir? 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Eski m.13 yasağını hâlen yürürlükte kabul etmek veya dava açılmasını otomatik durdurma saymak. İdari Sonuç İdare mahkemesi YD talebini kanuni şartlar çerçevesinde incelemelidir. 5.1.3. Tebligat ve Savunma Hakkı Karar Künyesi: AYM B. No: 2015/15242 – özel karar sonucu birincil metin doğrulaması gerekir Olay Özeti Men kararına ilişkin bildirim usulüne uygun yapılmadığı ve kişinin savunma imkânının etkilendiği ileri sürülmektedir. 1. Ham Norm 3091 ve UY, işlem aşamasına göre farklı bildirim rejimleri öngörür. 2. Yönetmelik Karşılığı UY m.38 ret kararlarının 7201'e göre bildirimini; UY m.24-25 ve m.41 soruşturma/infaz aşamalarındaki bildirim ve ilan usullerini düzenler. 3. Normun Amacı Usul güvenceleri ile 3091'in hızlı işlem niteliği arasında kanuni denge kurmaktır. 4. Sınır 7201'i her aşamada aynı şekilde uygulamak doğru değildir. 5. İstisna Acil hâllerde güvenlik güçlerince Tebligat Kanunu/Tüzüğü usulü de uygulanabilir. 6. İçtihat Analizi Özel AYM künye ve gerekçesi birincil metinle doğrulanmadan kesin emsal olarak kullanılmamalıdır.

Sayfa 5 / 18 7. Uygulama Testi İşlemin aşaması, kullanılan bildirim yolu, tutanak, ilan ve muhatabın haberdar edilme imkânı kontrol edilir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Ret, soruşturma ve infaz bildirimlerini tek rejime indirgemek. İdari Sonuç Bildirim usulü ilgili aşamanın kanuni düzenlemesine göre kurulmalıdır. 5.1.4. Halit İnci – Men Kararı Sonrasında Tazminat Sorumluluğu Karar Künyesi: AYM Halit İnci, B. No: 2016/982, 04.07.2019 Olay Özeti Kaymakamlık 3091 kapsamında men kararı vermiş; daha sonra adli yargı, idarenin dayandığı üstün hakkın bulunmadığını tespit etmiş ve başvurucunun uğradığı zararların giderilmemesi mülkiyet hakkı yönünden AYM'ye taşınmıştır. 1. Ham Norm Anayasa m.35; 3091'in geçici zilyetlik koruması; idarenin neden olduğu zararın etkili giderimi. 2. Yönetmelik Karşılığı 3091 kararının geçici niteliği, üstün hakkı nihai olarak belirlemez; sonradan ortaya çıkan yargısal durum tazminat boyutunda ayrıca değerlendirilir. 3. Normun Amacı Meşru amaç taşıyan 3091 müdahalesi, zarar doğduğunda etkili giderim yükümlülüğünden otomatik olarak kurtulma sağlamaz. 4. Sınır Somut olayda adli yargı kararının üstün hakkı kime verdiği ve zarar ile idari işlem arasındaki nedensellik ayrıca incelenir. 5. İstisna AYM'nin resmi kaydında Halit İnci, B. No:2016/982, 04.07.2019 olarak doğrulanmıştır. 6. İçtihat Analizi Somut karar, 3091 men kararı sonucunda meydana gelen zararın karşılanmaması iddiasına ilişkindir. 7. Uygulama Testi Adli yargı kararı, zarar kalemleri, idari işlem, nedensellik ve mevcut tazmin yolları birlikte incelenir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Kararı 'her hukuka uygun 3091 kararı otomatik tazminat doğurur' şeklinde genellemek. İdari Sonuç 3091 kararının hukuka uygunluğu ile sonradan doğan tazminat/giderim meselesi ayrı değerlendirilmelidir.

Sayfa 6 / 18 5.2.1. İnfaz Sorumluluğu Karar Künyesi: Danıştay 1. Daire E.2022/1156, K.2022/1340, 08.03.2023 – doğrulama gerekir Olay Özeti 3091 men kararının uygulanması için belediyeden fiilî müdahale istenmektedir. 1. Ham Norm 3091 m.9 ve UY m.39-45 infaz aşamasını düzenler. 2. Yönetmelik Karşılığı İnfaz görevlendirmesi kararın ulaştığı yetkili görevli üzerinden yürütülür; kolluk desteği UY m.55 çerçevesinde yazılı emirle sağlanır. 3. Normun Amacı Men kararının fiilen ve süresinde uygulanmasını sağlamaktır. 4. Sınır Belediye teknik destek sağlayabilir; ancak belediyenin otomatik 3091 infaz makamı olduğu söylenemez. 5. İstisna Somut Danıştay künyesi doğrulanmadan karar sonucu kesin emsal olarak kullanılmaz. 6. İçtihat Analizi Kararın kime ulaştığı, görevlendirme, 5 günlük süre, kolluk emri ve belediyeden istenen yardımın niteliği kontrol edilir. 7. Uygulama Testi Belediye başkanını otomatik infaz makamı veya güvenlik güçlerini kendiliğinden infaz görevlisi saymak. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi İnfaz yetkisi ve yardım zinciri açık yazılı görevlendirme üzerinden kurulmalıdır. İdari Sonuç 5.2.2. Kamu Taşınmazında Resen İnceleme Karar Künyesi: Danıştay 10. Daire E.2005/3425, K.2005/3744, 29.11.2005 – doğrulama gerekir Olay Özeti Kamu taşınmazına müdahale idarece öğrenilmiş ancak başvuru beklenmektedir. 1. Ham Norm UY m.19, belirli kamu taşınmazlarında öğrenilen tecavüz/müdahalelerin resen soruşturulmasını düzenler. 2. Yönetmelik Karşılığı Taşınmazın statüsü ve ilgili kamu idaresi belirlenerek resen işlem yürütülür.

Sayfa 7 / 18 3. Normun Amacı Kamu taşınmazlarında zilyetlik güvenliğini başvuru şartına bağlı olmadan korumaktır. 4. Sınır Her 'kamu' iddiası otomatik olarak aynı rejimi doğurmaz. 5. İstisna Özel hukuk hükümlerine tabi kamu tüzel kişisi taşınmazlarında UY m.19 ayrımı dikkate alınır. 6. İçtihat Analizi Künye birincil metinle doğrulanmadığı için özel karar sonucu kullanılmaz. 7. Uygulama Testi Mülkiyet/tahsis, yönetim ve taşınmazın 3091 kapsamındaki statüsü araştırılır. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Kamu malı denilerek otomatik TCK 154/2 veya otomatik men sonucu çıkarmak. İdari Sonuç Resen inceleme, önce taşınmazın hukuki statüsünün kurulmasını gerektirir. 5.2.3. Başvuru Süresi ve Mütemadi Tecavüz Karar Künyesi: Danıştay İDDK E.2018/254, K.2019/112 – karar metni birincil kaynaktan ayrıca doğrulanmalıdır Olay Özeti Özel mülkiyetteki taşınmazda yıllar önce yapılmış kalıcı yapı nedeniyle başvuru yapılmaktadır. 1. Ham Norm 3091 m.4: özel taşınmazlarda öğrenmeden itibaren 60 gün ve her hâlde tecavüzden itibaren bir yıl; Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile menfaati umuma ait taşınmazlarda farklı süre rejimi. 2. Yönetmelik Karşılığı UY m.20-21, sürelerin uygulanması ve süre aşımında yapılacak işlemleri düzenler. 3. Normun Amacı Kanuni sürelerin dışında idari zilyetlik koruması yaratılmasını önlemektir. 4. Sınır Özel taşınmazda 'mütemadi' nitelik, bir yıllık dış sınırı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. 5. İstisna Kamu/umuma ait taşınmazlar için m.4'ün özel süre rejimi uygulanır. 6. İçtihat Analizi Ekli kaynak değerlendirmesindeki karar atfı bu sonuç yönünden esas alınmıştır; nihai baskıda birincil karar metniyle doğrulanmalıdır.

Sayfa 8 / 18 7. Uygulama Testi Taşınmazın statüsü, müdahalenin başlangıç tarihi, öğrenme tarihi ve yapının niteliği tespit edilir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi 'Tecavüz devam ediyor' diyerek özel taşınmazda sınırsız 3091 başvurusu kabul etmek. İdari Sonuç Özel taşınmazda kanuni bir yıllık dış sınır ayrıca kontrol edilir; süre aşımı varsa 3091 başvurusu bu nedenle reddedilir. 5.2.4. Tebligat Aşamalarının Ayrımı Karar Künyesi: Danıştay 8. Daire E.2008/5902, K.2010/2661, 13.05.2010 – doğrulama gerekir Olay Özeti Bildirim usulü üzerinden kararın hukuka uygunluğu tartışılmaktadır. 1. Ham Norm 3091 m.8 son cümle ve UY m.38 ret kararlarının 7201 rejimini; UY m.24-25 ve m.41 soruşturma/infaz bildirimlerini düzenler. 2. Yönetmelik Karşılığı İşlemin aşamasına göre ilgili bildirim usulü uygulanır. 3. Normun Amacı Usul güvencesini korurken 3091'in özel hızlı soruşturma ve infaz rejimini işletmektir. 4. Sınır 7201'in yalnızca ret kararlarına ilişkin açık kanuni atfı, diğer aşamalarda hiçbir durumda Tebligat Kanunu uygulanamayacağı anlamına gelmez; UY'nin özel hükümleri ve acil hâl düzenlemeleri birlikte okunur. 5. İstisna Ulaşamama hâlinde UY m.25 ve m.41'deki mahallî ilan; acil hâllerde ilgili tebligat mevzuatı mekanizması ayrıca değerlendirilir. 6. İçtihat Analizi Künye doğrulanmadan özel Danıştay ilkesi kurulmaz. 7. Uygulama Testi İşlem aşaması, bildirim şekli, ilan/tutanak ve gerekiyorsa kolluk emri kontrol edilir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Ret, soruşturma ve infazı tek tebligat rejimine bağlamak. İdari Sonuç Bildirim usulü işlem aşamasına göre belirlenir.

Sayfa 9 / 18 5.2.5. Yetkili Makam Karar Künyesi: Danıştay 8. Daire E.2019/3091, K.2022/6175, 01.11.2022 – doğrulama gerekir Olay Özeti Bir ilçedeki taşınmaz hakkında başka yer makamı karar vermektedir. 1. Ham Norm 3091 m.2 ve m.16'daki yetki dağılımı. 2. Yönetmelik Karşılığı Taşınmazın bulunduğu yer ve taşınmazın statüsüne göre yetkili makam belirlenir. 3. Normun Amacı Yetki unsurunun idari işlemin hukuka uygunluğundaki temel rolünü korumaktır. 4. Sınır Yanlış makama yapılan başvuru ile yetkisiz makamın esas hakkında karar vermesi aynı şey değildir. 5. İstisna Somut kararın özel sonucu doğrulanmadan emsal olarak kullanılmaz. 6. İçtihat Analizi Taşınmaz yeri, statüsü, merkez ilçe/ilçe ayrımı ve görevlendirme belgeleri kontrol edilir. 7. Uygulama Testi Yetkisiz işlemi otomatik olarak her durumda aynı usulle sonuçlandırmak. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Karar makamı dosyanın ilk kontrol noktasıdır. İdari Sonuç 5.3.1. Tapu Maliki de Mütecaviz Olabilir mi? Karar Künyesi: Yargıtay HGK E.2003/8-652, K.2003/654, 22.10.2003 – doğrulama gerekir Olay Özeti Tapu maliki, fiilen başka kişinin zilyetliğinde bulunan taşınmaza müdahale etmektedir. 1. Ham Norm 3091'in koruma konusu fiilî zilyetliktir. 2. Yönetmelik Karşılığı Keşif ve delillerle fiilî kullanım tespit edilir.

Sayfa 10 / 18 3. Normun Amacı Zilyetlik güvenliğini sağlamak. 4. Sınır Tapu malikinin her müdahalesi otomatik olarak 3091 m.15 veya men sonucuna bağlanamaz; somut zilyetlik ve müdahale şartları gerekir. 5. İstisna Üstün hak uyuşmazlığı adli yargıda çözümlenir. 6. İçtihat Analizi Künye doğrulanmadan özel Yargıtay ilkesi kullanılmaz. 7. Uygulama Testi Fiilî kullanım, müdahale, süre, taraf ilişkisi, tapu ve dava/tedbir durumu incelenir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Tapuyu tek başına belirleyici veya tamamen değersiz saymak. İdari Sonuç Fiilî zilyetlik esas alınarak somut olay değerlendirilir. 5.3.2. İkinci Tecavüz ve Ceza Hukuku Ayrımı Karar Künyesi: 3091 m.12, m.15; Yargıtay CGK E.1998/8-292, K.1998/356, 03.09.1998 Olay Özeti İlk men kararı usulüne uygun biçimde infaz edilmiş, daha sonra aynı taşınmaza yeniden müdahale edilmiştir. 1. Ham Norm 3091 m.12 ikinci ve sonraki başvuruların ilk başvuru gibi incelenmesini; m.15, aynı taşınmaza ikinci defa yapılan tecavüz veya müdahalenin cezai sonucunu düzenler ve 'fiil daha ağır bir cezayı gerektiren ayrı bir suç teşkil etmediği takdirde' kaydını içerir. 2. Yönetmelik Karşılığı UY m.47-48 önceki kararın geçerliliğinin kontrolünü; m.12 yeni başvurunun soruşturma/infaz rejimini düzenler. 3. Normun Amacı İlk idari korumanın ihlal edilmesi hâlinde hem yeni idari korumayı hem de kanundaki ceza hükmünü işletmektir. 4. Sınır İlk kararın infaz edilmemiş olması, önceki kararın geçerliliğini kaybetmesi veya taşınmazın hukuki durumunun değişmesi hâllerinde m.15 sonucu otomatik kurulamaz. 5. İstisna Özel taşınmazlarda TCK m.154/1 ile 3091 m.15 arasındaki ilişki somut ceza normu unsurları üzerinden ayrıca değerlendirilir; 'şikâyet yoksa otomatik olarak 3091 m.15 uygulanır' denmez.

Sayfa 11 / 18 6. İçtihat Analizi Yargıtay CGK E.1998/8-292, K.1998/356 kararında ilk önleme kararından sonra aynı taşınmaza yeniden elatmanın 3091 m.15 bağlamında değerlendirildiği görülmektedir. 7. Uygulama Testi İlk karar, infaz tutanağı, UY m.47 koşulları, yeni fiil, taşınmazın hukuki durumu ve daha ağır suç ihtimali birlikte incelenir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi İkinci tecavüzü otomatik suç saymak; TCK m.154 ile 3091 m.15'i şikâyet şartı üzerinden mekanik biçimde ayırmak. İdari Sonuç İdari dosya m.12 kapsamında yürütülür; ceza hukuku sonucu m.15'in açık şartları ve varsa daha ağır suç normu üzerinden adli makamca değerlendirilir. 5.3.3. Mera ve Köy Orta Malları – TCK 154/2 Karar Künyesi: TCK m.154/2; UY m.46; Yargıtay kararları – özel künye doğrulaması gerekir Olay Özeti Köy merasına tel çit çekilmiştir. 1. Ham Norm TCK m.154/2; UY m.46. 2. Yönetmelik Karşılığı İlk tecavüzün 3091 kapsamında önlenmesi ve durumun Cumhuriyet savcılığına bildirilmesi öngörülür. 3. Normun Amacı Köyün ortak kullanımına ayrılmış veya kanunda belirtilen köy mallarının korunmasıdır. 4. Sınır Her mera veya köy malı otomatik olarak aynı mülkiyet statüsünde değildir. 5. İstisna 4342 sayılı Mera Kanunu, 6360 sonrası mülkiyet durumu ve TCK m.154/2'deki alternatif unsurlar birlikte incelenir. 6. İçtihat Analizi Somut eski künye doğrulanmadan karar sonucu kesin emsal yapılmaz. 7. Uygulama Testi Mülkiyet/tahsis, mera vasfı, ortak kullanım, müdahalenin niteliği ve ilgili özel mevzuat araştırılır. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi 6360 sonrası her eski köy malını otomatik belediye/Hazine malı kabul etmek veya her kamu müdahalesinde TCK 154/2 sonucuna gitmek.( 6360 sayılı Kanun sonrasında eski köy tüzel kişiliğine ait veya köy ortak kullanımına konu taşınmazların hukukî statüsü otomatik olarak belediye mülkiyeti veya zilyetliği şeklinde kabul edilemez.

Sayfa 12 / 18 Güncel tapu ve sicil kayıtları, devir–tasfiye–paylaştırma işlemleri, tahsis/tahdit durumu, ilgili özel mevzuat, mera sicili ve fiilî kullanım birlikte incelenerek yetkili zilyet veya kamu tüzel kişisi belirlenir) İdari Sonuç UY m.46 kapsamında idari önleme ve savcılığa bildirim ile TCK m.154/2'nin suç unsurları ayrı ayrı kurulmalıdır. 5.3.4. Taşınmazın El Değiştirmesi Karar Künyesi: 3091 m.12, UY m.47-48; önceki CGK künyeleri somut karar metniyle doğrulanmalıdır Olay Özeti İlk men kararından sonra taşınmazın mülkiyet veya hukuki durumunda değişiklik olduğu ileri sürülmektedir. 1. Ham Norm UY m.47-48. 2. Yönetmelik Karşılığı Önceki kararın geçerliliği ve ikinci tecavüz şartları yeniden incelenir. 3. Normun Amacı Önceki idari korumanın hangi hâllerde devam ettiğini belirlemektir. 4. Sınır Her devir otomatik olarak aynı sonucu doğurmaz; kararın dayanağını etkileyen hukuki değişiklik araştırılır. 5. İstisna Anlaşma, kesin mahkeme kararı, ihtiyati tedbir veya başka hukuki durum değişiklikleri ayrıca değerlendirilir. 6. İçtihat Analizi Somut CGK künyeleri doğrulanmadan kesin ilke olarak kullanılmaz. 7. Uygulama Testi Tapu, mahkeme, tedbir, anlaşma ve önceki infaz belgeleri incelenir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Her el değiştirmeyi otomatik olarak ikinci tecavüzü ortadan kaldıran veya doğuran olay saymak. İdari Sonuç UY m.47 testi tamamlanmadan m.15 sonucu kurulmaz. 5.4.1. İnfaz Giderlerinin Tahsili Karar Künyesi: 3091 m.17; UY m.35, m.53; 127 sayılı Tebliğ Olay Özeti Men kararı nedeniyle yapılan giderlerin mütecavizden tahsili gündemdedir. 1. Ham Norm 3091 m.17: men kararında giderlerin mütecavizden tahsili belirtilir; tahsil hükmü icra dairesince yerine getirilir.

Sayfa 13 / 18 2. Yönetmelik Karşılığı UY m.35 ve m.53 giderlerin kararda gösterilmesi, yatırılması ve men hâlinde mütecavizden tahsil mekanizmasını düzenler. 3. Normun Amacı İdarenin gider yükünü kanuni çerçevede nihai olarak mütecavize yansıtabilmesini sağlamaktır. 4. Sınır 3091 m.17'deki açık icra dairesi mekanizması varken otomatik 6183 tahsil rejimi kurulamaz. 5. İstisna İlk finansman ile sonradan tahsil farklı aşamalardır. 6. İçtihat Analizi Somut Sayıştay kararı eksik künyeliyse içtihat olarak kullanılmaz. 127 sayılı Tebliğ ilgili mali düzenleme olarak değerlendirilir. 7. Uygulama Testi Gider hesabı → karar hükmü → tebliğ → icra dairesine intikal/takip → tahsilat kaydı. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi 6183'ü otomatik uygulamak veya tahsil edilmemesini somut görev ve kusur incelemesi yapmadan kamu zararı saymak. İdari Sonuç Masrafın karar hükmünde gösterilmesi ve 3091 m.17'deki icra dairesi mekanizmasının işletilmesi gerekir. 5.4.2. Kamu Taşınmazlarında Giderlerin Karşılanması Karar Künyesi: 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği; UY m.53-55 Olay Özeti Resen yürütülen kamu taşınmazı soruşturmasında giderin hangi kamu birimince karşılanacağı belirlenmektedir. 1. Ham Norm UY m.53-55 ve 127 sayılı Tebliğ. 2. Yönetmelik Karşılığı Taşınmazın mülkiyeti/yönetimi ve giderin niteliğine göre ilgili kamu idaresinin finansman sorumluluğu belirlenir. 3. Normun Amacı Resen işlemlerde başvuru sahibinin bulunmadığı durumda işlemin finansmanını düzenlemektir. 4. Sınır 127 sayılı Tebliğ bir Sayıştay içtihadı değildir. 5. İstisna Hazine taşınmazlarında özel mali düzenleme; diğer kamu taşınmazlarında ilgili özel mevzuat ayrıca kontrol edilir.

Sayfa 14 / 18 6. İçtihat Analizi 127 sayılı Tebliğ mali düzenleme olarak kullanılmalıdır. 7. Uygulama Testi Taşınmaz statüsü, yönetici kurum, gider türü ve UY m.53-55 uygulanabilirliği kontrol edilir. 8. Hukuki Risk / Hata Filtresi Tebliği yargı kararı gibi göstermek veya tüm kamu malları için tek finansman kuralı kurmak. İdari Sonuç Önce kamu taşınmazının hukuki ve idari statüsü belirlenir; sonra gider rejimi uygulanır. 5.5. KARŞILAŞTIRMALI DEĞERLENDİRME 5.5.1. Kurum Bazlı Tablo Kurum Doğru kullanım Sınır AYM Norm denetimi ve temel hak güvencesi Kararın kapsamı aşılmaz. Danıştay 3091 idari işlemlerinin yargısal denetimi Doğrulanmamış künye kesin emsal değildir. Yargıtay 3091 m.15 ve TCK ilişkisi Ceza normunun unsurları ayrıca kurulmalıdır. Mali düzenleme Gider ve finansman rejimi 127 sayılı Tebliğ içtihat değildir. 5.5.2. Konu Bazlı Tablo Konu Temel doğru yaklaşım Zilyetlik–mülkiyet 3091 fiilî zilyetliği korur; üstün hak uyuşmazlığını nihai çözmez. Süre Özel taşınmazda m.4'ün 60 gün + bir yıl rejimi ayrıca kontrol edilir. Tebligat Ret, soruşturma ve infaz aşamaları ayrı değerlendirilir. İkinci tecavüz m.12 + m.15 + UY m.47-48 birlikte okunur. Mera/köy orta malı TCK 154/2 unsurları ve güncel taşınmaz statüsü birlikte incelenir. Gider 3091 m.17'deki icra dairesi mekanizması esas alınır. YD AYM E.2008/77 K.2010/77 sonrası yasak kaldırılmıştır. Tazminat Halit İnci'de sonradan üstün hakkın ortaya çıkması ve zararın giderilmemesi mülkiyet hakkı bakımından değerlendirilmiştir. 5.5.3. Ortak İlkeler • İçtihat kanunun yerine geçirilmez. • Fiilî zilyetlik ile mülkiyet ayrılır. • Süre, taşınmazın hukuki statüsüne göre belirlenir. • Tebligat işlem aşamasına göre değerlendirilir. • İkinci tecavüzde önceki kararın geçerliliği ve infazı kontrol edilir. • TCK 154 ile 3091 m.15 ilişkisi somut olay üzerinden kurulmalıdır. • Gider tahsilinde 3091 m.17'nin açık icra dairesi mekanizması esas alınır. • AYM kararları somut kapsamı içinde kullanılır. 5.5.4. 10 Altın Ders 1. Tapu kaydını fiilî zilyetlik tespitinin yerine koyma.

Sayfa 15 / 18 2. Özel taşınmazda mütemadi fiil var diye bir yıllık dış sınırı kaldırma. 3. Ret, soruşturma ve infaz bildirimlerini aynı usule bağlama. 4. İkinci tecavüzden önce ilk kararın infazını ve UY m.47 koşullarını kontrol et. 5. TCK 154/2 bakımından taşınmaz statüsü ve ortak kullanım unsurunu birlikte incele. 6. Belediyeyi otomatik 3091 infaz makamı kabul etme. 7. İnfaz giderlerini otomatik 6183 rejimine bağlama. 8. Doğrulanmamış karar künyesini kesin emsal olarak kullanma. 9. Yetkiyi taşınmazın bulunduğu yer ve hukuki statü üzerinden kontrol et. 10. Her içtihadın somut olay sınırını ayrıca yaz. 5.6. BÖLÜM SONU 5.6.1. Ortak Dersler 3091 uygulamasında içtihat, normun somut olayda nasıl uygulanacağını gösteren bir araçtır. Güvenli uygulama; normun belirlenmesi, taşınmazın statüsünün tespiti, fiilî durumun delillendirilmesi, işlem aşamasının belirlenmesi ve içtihadın gerçek kapsamının kontrol edilmesiyle mümkündür. 5.6.2. İçtihat Bazlı Uygulayıcı Checklisti ☐ Taşınmazın hukuki statüsü belirlendi mi? ☐ Fiilî zilyetlik ve müdahale delillendirildi mi? ☐ 3091 m.4 süre rejimi kontrol edildi mi? ☐ Mahkeme davası/ihtiyati tedbir araştırıldı mı? ☐ Yetkili makam kontrol edildi mi? ☐ İşlem aşamasına uygun bildirim usulü belirlendi mi? ☐ İlk karar varsa infazı ve UY m.47 kontrol edildi mi? ☐ İkinci tecavüz ile ilk kararın infaz edilmemesi ayrıldı mı? ☐ Mera/köy orta malı statüsü ve TCK 154/2 unsurları araştırıldı mı? ☐ İnfaz görevlisi ve kolluk desteği için yazılı görev/emir zinciri var mı? ☐ Gider hüküm fıkrasında gösterildi mi? ☐ Gider tahsili 3091 m.17 ve ilgili icra mekanizmasına göre yürütüldü mü? ☐ İçtihat künyesi ve kararın atfedilen ilkesi doğrulandı mı? ☐ Gerekçe doğrudan mevzuata dayanıyor mu? 5.7. KAYNAKÇA VE EKLER 5.7.1. Kaynakça • 3091 sayılı Kanun. • Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulama Şekli ve Esaslarına Dair Yönetmelik. • 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği. • 5237 sayılı TCK m.154.

Sayfa 16 / 18 • 2577 sayılı İYUK. • 7201 sayılı Tebligat Kanunu. • 4342 sayılı Mera Kanunu. • Anayasa Mahkemesi kararları ve ilgili yüksek yargı kararlarının birincil metinleri. EK-1: İçtihat Künyeleri ve Doğrulama Durumu Karar / Düzenleme Durum Kullanım AYM E.2008/77 K.2010/77 Doğrulanmış 3091 m.13 iptali. AYM Halit İnci B.2016/982 Doğrulanmış 3091 men kararı sonrası zarar/giderim ve mülkiyet hakkı. AYM B.2014/15445 Birincil metinle ayrıca doğrulanmalı Kesin emsal olarak kullanılmamalı. AYM B.2015/15242 Birincil metinle ayrıca doğrulanmalı Kesin emsal olarak kullanılmamalı. Danıştay künyeleri Birincil karar metniyle ayrı ayrı doğrulanmalı Doğrulanmadan özel ilke atfedilmemeli. Yargıtay CGK E.1998/8-292 K.1998/356 Karar özeti doğrulandı İkinci tecavüz örneği; somut olay sınırı korunmalı. Sayıştay 4. Daire 2019 Künye eksik İçtihat olarak kullanılmamalı. 127 sayılı Tebliğ Mali düzenleme İçtihat değil; gider rejiminde kullanılmalı. EK-2: Uygulayıcı Checklisti ☐ Taşınmaz statüsü ☐ Fiilî zilyetlik ☐ Süre ☐ Dava/tedbir ☐ Yetki ☐ Bildirim ☐ İlk karar ve infaz ☐ İkinci tecavüz ☐ TCK 154/2 ☐ İnfaz görevlisi ☐ Gider hükmü ☐ İcra tahsili ☐ İçtihat doğrulaması ☐ Mevzuat dayanağı EK-3: Karar Ağaçları A – Süre Taşınmaz statüsü → özel taşınmaz ise 60 gün + bir yıl → kamu/umuma ait ise m.4 özel rejimi → başlangıç/öğrenme tarihi → sonuç.

Sayfa 17 / 18 B – İkinci Tecavüz İlk karar → geçerlilik (UY m.47) → infaz → hukuki durum değişikliği → yeni fiil → m.12/m.15 ve daha ağır suç ihtimali. C – Tebligat Ret mi? UY m.38/7201 → soruşturma mı? UY m.24-25 → infaz mı? UY m.41 → acil hâl ve kolluk desteği ayrıca kontrol. D – Gider Gider oluştu → finansman/avans → men kararı → gider hükmü → 3091 m.17 icra dairesi mekanizması. E – Halit İnci 3091 men kararı → sonradan adli yargı üstün hak tespiti → zarar → giderim/tazminat yolu → mülkiyet hakkı denetimi. EK-4: Kurum Bazlı Özet Kurum Çekirdek mesaj AYM 3091 kararları yargısal denetim ve mülkiyet hakkı güvencelerinden bağımsız değildir. Danıştay Yetki, usul ve süre bakımından somut dosya denetimi yapılır. Yargıtay İkinci tecavüz ve ceza normları kanuni unsurlar üzerinden değerlendirilir. Mali uygulama Gider rejimi 3091 m.17 ve ilgili özel düzenlemeler üzerinden kurulur. EK-5: Konu Bazlı Özet Konu Ana kontrol Zilyetlik Fiilî durum Süre 3091 m.4 İkinci tecavüz m.12, m.15; UY m.47-48 Tebligat UY m.24-25, m.38, m.41 Gider m.17; UY m.35, m.53 Mera UY m.46; TCK m.154/2; 4342 YD AYM E.2008/77 K.2010/77 Tazminat AYM Halit İnci EK-6: Senaryo Çözüm Şablonu Senaryo ve karar künyesi ................................................................................ Doğrulama durumu ................................................................................ Olay özeti ................................................................................ Ham norm

Sayfa 18 / 18 ................................................................................ Yönetmelik karşılığı ................................................................................ Normun amacı ................................................................................ Sınır ................................................................................ İstisna ................................................................................ İçtihat analizi ................................................................................ Uygulama testi ................................................................................ Risk filtresi ................................................................................ İdari sonuç ................................................................................

30913091 ÖZEL DURUMLAR VE SENARYOLAR RED, MEN ve Özel Durum Analizleri 6 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 20 3091UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 6 ÖZEL DURUMLAR VE SENARYOLAR RED • MEN • ÖZEL DURUM ANALİZLERİ FİHRİST • ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE • 6.0. GİRİŞ • 6.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı • 6.0.2. Özel Durumların Sınıflandırılması • 6.1. RED SENARYOLARI • 6.1.1. Hisseli Taşınmazda Uyuşmazlık • 6.1.2. Süre Aşımı • 6.1.3. Kamu Taşınmazında Yetkisiz Başvuru • 6.1.4. Yetkisiz Makama Başvuru • 6.1.5. Derdest Dava / İhtiyati Tedbir • 6.1.6. Damlı Yapı – Kira İlişkisi • 6.1.7. Fiilî Tecavüz Yok • 6.1.8. Başvuran Zilyet Değil • 6.2. MEN SENARYOLARI • 6.2.1. Açık Arazi İşgali • 6.2.2. Damlı Yapıda Fuzuli İşgal • 6.2.3. Kamu Malında Men • 6.2.4. İkinci Tecavüz • 6.2.4.1. İkinci Tecavüzde Ceza Normunun Belirlenmesi • 6.2.5. İnfazda Direnç • 6.2.6. İnşaat / Yapı İşgali • 6.2.7. Eşya Tahliyesi ve Yediemin • 6.2.8. İnfaz Sonrası Mali Süreç • 6.3. ÖZEL DURUM ANALİZLERİ • 6.3.1. Mirasçılar • 6.3.2. Paydaşlar: Müşterek Kullanım – Eylemli Zilyetlik • 6.3.3. Kiracı – Kiraya Veren • 6.3.4. Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki Yerler • 6.3.5. Köy Tüzel Kişiliğine Ait Taşınmazlar • 6.3.6. Kamu Kurumlarına Ait Taşınmazlar • 6.3.7. Soruşturma ve İnfaz Giderleri • 6.3.8. Derdestlik ve İhtiyati Tedbir • 6.3.9. 3091 İşlemi Sonrası Tazminat Riski – Halit İnci • 6.4. KARŞILAŞTIRMALI TABLOLAR VE KARAR AĞAÇLARI • 6.4.1. RED Tablosu • 6.4.2. MEN Tablosu • 6.4.3. Özel Durumlar Tablosu • 6.4.4. Karar Türleri Matrisi • 6.4.5. Uygulayıcı Kontrol Listesi

Sayfa 2 / 20 • 6.4.6. Karar Ağaçları • 6.5. KAYNAKÇA VE İÇTİHAT DOĞRULAMA • 6.5.1. Mevzuat • 6.5.2. Doğrulanmış İçtihatlar • 6.5.3. Kullanılmayan Künyeler • EK-1. Hisseli Taşınmaz Karar Gerekçesi • EK-2. Süre Aşımı Karar Gerekçesi • EK-3. Dava/Tedbir İşlem Sonlandırma • EK-4. Kamu Malı İnfaz Tutanağı • EK-5. Özel Durumlar Hızlı Başvuru Kartı ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE Özel durum, genel kuralın yerine geçen ayrı bir hukuk alanı değildir. Genel normun somut olayda nasıl uygulanacağını gösteren ikinci katmandır. UYGULAMA KURALI “Hisse var”, “kira var”, “kamu malı”, “dava var”, “ikinci tecavüz” gibi etiketler tek başına karar üretmez. Her etiket, ilgili hukuki testin başlangıç sorusudur. 6.0. GİRİŞ 6.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı KATMAN FONKSİYON Norm Kanuni dayanak Yönetmelik Uygulama biçimi Hukuki yorum Somut olayın anlamı İçtihat Yargısal sınır Uygulama testi Dosyada yapılacak araştırma Risk filtresi Kararı sakatlayabilecek hata Karar modeli MEN / RED / usulî sonuç 6.0.2. Özel Durumların Sınıflandırılması GRUP İÇERİK SORU RED 1A–8H 3091 koşulu yok mu? MEN M1–M8 Fiilî tecavüz ve zilyetlik var mı? ÖZEL DURUM Miras/paydaş/kira/kamu/dava/gider/tazminat Genel normun sınırı ne? KAYNAK METİNDE DÜZELTİLEN FORMÜLLER Hisse=otomatik RED; kira=her durumda 3091 dışı; her kamu malı=TCK 154/2; her dava=DİK; 6183=otomatik tahsil ve eşya=her durumda 30 gün formülleri kaldırılmıştır. 6.1. RED SENARYOLARI RED, yalnızca açık kanuni engel veya soruşturma sonucunda 3091 koşullarının oluşmadığının somut gerekçeyle ortaya konulduğu hallerde kullanılmalıdır. 6.1.1. Hisseli Taşınmazda Uyuşmazlık OLAY ÖZETİ

Sayfa 3 / 20 Fatma ve Ahmet 1/2 paylıdır. Ahmet ortak bahçenin bir bölümünü duvarla kapatmıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.3; UY m.13 2. Yönetmelik Fiilen tasarruf eden paydaşın zilyetliği korunur. 3. Amaç Fiilî zilyetliği korumak. 4. Sınır Paydaşlık tek başına RED sebebi değildir. 5. İstisna Müşterek kullanımda münhasır eylemli zilyetlik ayrıca ispatlanmalıdır. 6. İçtihat Kaynak dosyadaki Danıştay 1D künyesi doğrulanmış emsal olarak kullanılmamıştır. 7. Test Kullanım alanı → fiilî zilyetlik → müdahale → delil. 8. Risk “Hisse var = RED” formülü. HUKUKİ YORUM Tapu payı değil, korunabilir fiilî zilyetlik belirleyicidir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.13 normatif dayanak olarak esas alınmalıdır. UYGULAMA ADIMLARI • Tapu • fiilî kullanım • rızai/fiilî taksim • müdahale • tanık/bilirkişi • karar KARAR MODELİ Fiilî zilyetlik ve müdahale kanıtlanamazsa RED; kanıtlanırsa MEN. 6.1.2. Süre Aşımı OLAY ÖZETİ Özel taşınmazda tecavüz 01.10.2024, başvuru 10.12.2025. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.4: 60 gün öğrenme + 1 yıl dış sınır. 2. Yönetmelik UY m.20 3. Amaç İdari korumayı süresiz hale getirmemek. 4. Sınır DTHT ve menfaati umuma ait taşınmazlarda süre aranmaz. 5. İstisna Önce taşınmaz statüsü belirlenir. 6. İçtihat Mevzuat dayanağı yeterlidir; özel emsal kullanılmamıştır. 7. Test Statü → tecavüz tarihi → öğrenme → başvuru. 8. Risk Bir yıllık dış süreyi öğrenme süresiyle karıştırmak. HUKUKİ YORUM Bir yıl dış sınırı ile 60 günlük öğrenme süresi ayrı hesaplanır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 m.4 lafzı esas alınmalıdır. UYGULAMA ADIMLARI • Statü • tarihler • süre hesabı • karar KARAR MODELİ Süre açıkça aşılmışsa RED; istisna taşınmazsa hesap yeniden yapılır.

Sayfa 4 / 20 6.1.3. Kamu Taşınmazında Yetkisiz Başvuru OLAY ÖZETİ Hazine taşınmazındaki işgal için komşu kendi adına başvurmuştur. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.3/2 2. Yönetmelik UY m.19 resen soruşturma 3. Amaç Yetkisiz kişiyi kamu adına temsil ettirmemek. 4. Sınır Yetkisiz başvuru, idarenin resen görevini ortadan kaldırmaz. 5. İstisna İdare tecavüzü öğrenmişse resen süreç ayrıca incelenir. 6. İçtihat Normatif dayanak. 7. Test Başvuran → yetki → öğrenme → resen görev. 8. Risk Sadece RED verip tecavüzü bırakmak. HUKUKİ YORUM Başvurucunun yetkisizliği ile kamu makamının resen görevi ayrı konulardır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 m.3/2 UYGULAMA ADIMLARI • Başvuran sıfatı • kamu statüsü • yetkili idare • resen inceleme KARAR MODELİ Başvuru işleme alınmaz; resen soruşturma ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. 6.1.4. Yetkisiz Makama Başvuru OLAY ÖZETİ Of'taki taşınmaz için Arsin Kaymakamlığına başvurulmuştur. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.2 2. Yönetmelik UY m.16 3. Amaç Karar yetkisini doğru idari birime bağlamak. 4. Sınır Yetkisiz makam esas hakkında MEN veremez. 5. İstisna Doğru makam ayrıca belirlenir. 6. İçtihat Normatif dayanak. 7. Test Taşınmaz yeri → merkez ilçe/ilçe → makam. 8. Risk İl sınırı ile merkez ilçe ayrımını karıştırmak. HUKUKİ YORUM Yetki, taşınmazın bulunduğu idari birime göre belirlenir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 m.2 UYGULAMA ADIMLARI • Taşınmaz yeri • makam • usulî sonuç KARAR MODELİ Yetkisiz makamda esas inceleme yapılmaz.

Sayfa 5 / 20 6.1.5. Derdest Dava / İhtiyati Tedbir OLAY ÖZETİ Taşınmaz hakkında dava ve ihtiyati tedbir bulunmaktadır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.14 2. Yönetmelik UY m.34 3. Amaç Aynı uyuşmazlığın paralel çözülmesini önlemek. 4. Sınır Her taşınmaz davası otomatik engel değildir. 5. İstisna Dava konusu ve tedbir kapsamı okunmalıdır. 6. İçtihat UY m.34 ayrımı. 7. Test Taraflar → parsel → talep → tedbir → 3091 konusu. 8. Risk Dosya başlığına bakarak otomatik DİK. HUKUKİ YORUM İlgili dava/tedbir ile başka bir taşınmaz davası ayrılmalıdır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.34 UYGULAMA ADIMLARI • UYAP • dava dosyası • talep sonucu • tedbir • bağlantı KARAR MODELİ İlgili dava/tedbir varsa 3091 uygulanmaz; değilse soruşturma devam eder. 6.1.6. Damlı Yapı – Kira İlişkisi OLAY ÖZETİ Kiracı geçerli kira ilişkisiyle girmiş, sözleşme sona ermiş ve tahliye olmamıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm UY m.15 fuzuli işgal şartı 2. Yönetmelik UY m.14-15 3. Amaç 3091'i sözleşmesel tahliye aracı yapmamak. 4. Sınır Sözleşmeyle giren kişi sırf sürenin bitmesiyle fuzuli şagil sayılmaz. 5. İstisna Hiç hukuki bağlantı olmadan rıza dışı giriş farklıdır. 6. İçtihat Danıştay 10D E.1996/8952 K.1998/6885: fuzuli işgalde hukuki bağlantı yokluğu vurgulanmıştır. citeturn0search0 7. Test Sözleşme → giriş → sona erme → fuzuli işgal. 8. Risk İdari tahliye. HUKUKİ YORUM Geçerli kira sözleşmesiyle giren kişinin tahliye edilmemesi, tek başına 3091 anlamında fuzuli işgal değildir; tahliye uyuşmazlığı adli yargıdadır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Danıştay 10D E.1996/8952 K.1998/6885. citeturn0search0 UYGULAMA ADIMLARI • Sözleşme • girişin hukuki nedeni • fesih/sona erme • tahliye • fuzuli işgal KARAR MODELİ

Sayfa 6 / 20 Sözleşmeli tahliye adli yargı; sözleşmesiz rıza dışı girişte UY m.15 testi. 6.1.7. Fiilî Tecavüz Yok OLAY ÖZETİ Keşifte duvarın komşu parsele taşmadığı belirlenmiştir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.5/3 2. Yönetmelik UY m.21 ve m.29 3. Amaç Fiilî tecavüzü teknik olarak belirlemek. 4. Sınır GPS/ITRF her dosyada zorunlu değildir. 5. İstisna Dilekçeden açıkça kapsam dışılık anlaşılırsa soruşturmasız ret. 6. İçtihat UY m.21 7. Test Sınır → saha → kroki → müdahale. 8. Risk GPS'i mutlak şart saymak. HUKUKİ YORUM Keşif yapıldıysa sonuç teknik delille açıklanmalı; fiil yoksa esastan RED. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.29 UYGULAMA ADIMLARI • Saha • kroki • teknik tespit • karar KARAR MODELİ Fiilî tecavüz yoksa RED. 6.1.8. Başvuran Zilyet Değil OLAY ÖZETİ Yeğen, amcası adına vekâletname olmadan başvurmuştur. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.3; UY m.17 2. Yönetmelik Başvuru ehliyeti/temsil 3. Amaç Zilyedin iradesi dışında süreç işletilmesini önlemek. 4. Sınır Kan hısımlığı tek başına temsil yetkisi değildir. 5. İstisna Geçerli temsil belgesi varsa durum değişir. 6. İçtihat UY m.17 7. Test Zilyet → temsil → belge. 8. Risk Kan hısımlığını vekâlet saymak. HUKUKİ YORUM Başvuranın zilyet olmaması ile temsil yetkisinin bulunmaması ayrı kontrol edilir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.17 UYGULAMA ADIMLARI • Başvuran • zilyetlik • temsil belgesi • usul KARAR MODELİ

Sayfa 7 / 20 Geçerli temsil yoksa başvuru işleme alınmaz. 6.2. MEN SENARYOLARI 6.2.1. Açık Arazi İşgali OLAY ÖZETİ Duvar/depo ile açık arazide fiilî taşma tespit edilmiştir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.1,3,6; UY m.11-12 2. Yönetmelik Keşif/kroki/fezleke 3. Amaç Fiilî zilyetliği eski hâline getirmek. 4. Sınır Tapu tek başına fiilî tecavüz kanıtı değildir. 5. İstisna Teknik inceleme ihtiyaca göre yapılır. 6. İçtihat Normatif dayanak 7. Test Zilyet → fiil → alan → delil → MEN 8. Risk Müdahale alanını belirsiz bırakmak. HUKUKİ YORUM Men kararı, fiilî müdahalenin kapsamıyla sınırlı ve denetlenebilir olmalıdır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.29-33 UYGULAMA ADIMLARI • Zilyet • keşif • kroki • ifadeler • fezleke • MEN • infaz KARAR MODELİ MEN + infaz. 6.2.2. Damlı Yapıda Fuzuli İşgal OLAY ÖZETİ Konut sahibinin rızası olmadan, kira/sözleşme olmaksızın konuta girilmiş ve kilit değiştirilmiştir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm UY m.15 2. Yönetmelik Fuzuli işgal standardı 3. Amaç Gerçek fuzuli işgali önlemek. 4. Sınır Sözleşmeli kullanıcı ayrı değerlendirilir. 5. İstisna Hukuki bağlantısız rıza dışı giriş. 6. İçtihat Danıştay 10D E.1996/8952 K.1998/6885 7. Test Rıza → hukuki bağ → giriş → fuzuli işgal 8. Risk Sözleşmeli tahliyeyi 3091'e taşımak. HUKUKİ YORUM Fuzuli işgal, hukuki bağlantı kurulmadan rıza dışı eylemli giriş standardıdır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ

Sayfa 8 / 20 Danıştay 10D E.1996/8952 K.1998/6885. citeturn0search0 UYGULAMA ADIMLARI • Rıza • hukuki bağlantı • keşif • MEN • infaz KARAR MODELİ MEN; eşya varsa Ek m.2. 6.2.3. Kamu Malında Men OLAY ÖZETİ Mera/yol/sulak alanda tecavüz vardır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.3-4; TCK 154/2 özel koşulları 2. Yönetmelik UY m.19; özel olarak UY m.46 3. Amaç Kamu/köy ortak mallarını korumak. 4. Sınır Her kamu malı TCK 154/2 değildir. 5. İstisna UY m.46 kapsamındaki köy taşınmazları 6. İçtihat Normatif UY m.46 7. Test Statü → tecavüz → MEN → ceza normu 8. Risk Kamu malı = otomatik 154/2. HUKUKİ YORUM 3091 men kararı ile ceza bildirimi ayrı hukuki işlemlerdir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.46 UYGULAMA ADIMLARI • Statü • mülkiyet/tahsis • ortak kullanım • MEN • bildirim KARAR MODELİ Statü uygunsa MEN + savcılığa bildirim; diğer kamu mallarında ceza normu ayrıca. 6.2.4. İkinci Tecavüz OLAY ÖZETİ İkinci tecavüzden önce ilk men kararının UY m.47 kapsamında hâlen geçerli olup olmadığı bütün yönleriyle araştırılır. Taşınmazın el veya hukukî durumundaki değişiklikler yanında UY m.47'de düzenlenen diğer geçerlilik/sona erme hâlleri de somut olayda kontrol edili 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.12 ve m.15 2. Yönetmelik UY m.47-52 3. Amaç İlk men kararının etkisizleştirilmesini önlemek. 4. Sınır İlk kararın geçerliliği kontrol edilmelidir. 5. İstisna Yeni fiil, ilk fiilin devamı olmamalıdır. 6. İçtihat Yargıtay CGK E.1998/8-292 K.1998/356 – ikinci tecavüz yaklaşımı. 7. Test Eski karar → infaz → m.47 → yeni fiil 8. Risk İlk fiilin devamını ikinci tecavüz saymak.

Sayfa 9 / 20 HUKUKİ YORUM İkinci tecavüz için önce ilk kararın hâlen geçerli olup olmadığı araştırılır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Yargıtay CGK E.1998/8-292 K.1998/356 UYGULAMA ADIMLARI • Eski karar • infaz • UY 47 • yeni fiil • MEN • adli gönderim KARAR MODELİ MEN + infaz + m.15 bakımından adli mercilere gönderme. 6.2.4.1. İkinci Tecavüzde Ceza Normunun Belirlenmesi OLAY ÖZETİ Yeni fiil özel mülkiyette gerçekleşmiştir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.15: daha ağır ayrı suç kaydı; TCK m.154/1 ayrıca incelenir. 2. Yönetmelik UY m.51-52 sonrası adli evrak 3. Amaç Aynı fiilin yanlış ceza normuyla nitelendirilmesini önlemek. 4. Sınır 3091 makamı nihai ceza nitelendirmesi yapmaz. 5. İstisna Daha ağır suç ihtimali her zaman saklıdır. 6. İçtihat Kaynak değerlendirmesindeki 'asli/tali' formül otomatik sonuç olarak kullanılmamıştır. 7. Test Fiil → taşınmaz → TCK 154 unsurları → m.15 8. Risk “Şikâyet yoksa kesin m.15” mekanizması. HUKUKİ YORUM 3091 m.15'in daha ağır suç kaydı korunmalıdır. Şikâyet koşulu bulunan TCK 154/1 ile m.15 ilişkisi somut fiilin unsurları üzerinden değerlendirilmelidir; otomatik bir şikâyet-yoksa-sonuç formülü kurulamaz. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 m.15'in daha ağır suç kaydı UYGULAMA ADIMLARI • Fiil • TCK 154 unsurları • şikâyet durumu • m.15 • adli merciler KARAR MODELİ Dosya doğru maddi çerçeveyle adli mercilere gönderilir; nihai ceza nitelendirmesi adli mercilere aittir. 6.2.5. İnfazda Direnç OLAY ÖZETİ İnfaz sırasında direnç oluşmuştur. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.9 2. Yönetmelik UY m.55 3. Amaç İnfaz güvenliği. 4. Sınır 3091 sınırsız güç kullanma yetkisi değildir. 5. İstisna Kolluk mevzuatı ayrıca uygulanır.

Sayfa 10 / 20 6. İçtihat UY m.55 7. Test Yazılı emir → güvenlik → direnç → tutanak 8. Risk Yetki/ölçülülük belgesizliği. HUKUKİ YORUM Kaynak metindeki 'önce sözlü uyarı zorunludur' ifadesi mutlak 3091 kuralı olarak kullanılmamıştır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.55 UYGULAMA ADIMLARI • Yazılı emir • kolluk • direnç • tedbir • tutanak KARAR MODELİ İnfaz tamamlanır; direnç ayrıca tutanaklaştırılır. 6.2.6. İnşaat / Yapı İşgali OLAY ÖZETİ İmar planında yol alanında ruhsatsız yapı yapılmıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 + ilgili özel imar mevzuatı 2. Yönetmelik UY m.5 3. Amaç 3091 ile imar yaptırımını ayırmak. 4. Sınır Ruhsatsızlık tek başına zilyetlik tecavüzü değildir. 5. İstisna Yol/kamu statüsü ayrıca belirlenir. 6. İçtihat UY m.5 7. Test Statü → fiil → MEN → imar bildirimi 8. Risk 3091'i imar yıkımına dönüştürmek. HUKUKİ YORUM 3091 ve imar işlemleri farklı amaçlara sahiptir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ UY m.5 UYGULAMA ADIMLARI • Statü • keşif • MEN • yetkili imar idaresine bildirim KARAR MODELİ 3091 koşulları varsa MEN; ayrıca özel mevzuat işlemi. 6.2.7. Eşya Tahliyesi ve Yediemin OLAY ÖZETİ İnfazda mütecavize ait eşya çıkarılmış, kimse bulunmadığı için yediemine alınmıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 Ek m.2 2. Yönetmelik UY Ek m.1 3. Amaç Eşyayı korumak ve sahibine teslim etmek. 4. Sınır 5/30 gün eşyanın bulunduğu yere göre değildir.

Sayfa 11 / 20 5. İstisna Mütecaviz eşyanın bulunduğu mahaldeyse 5; başka mahaldeyse 30 gün. 6. İçtihat Mevzuat metni esas. 7. Test Teslim → yediemin → tebligat → 5/30 → satış 8. Risk Her durumda 30 gün veya yanlış 5/30 ölçütü. HUKUKİ YORUM 3091 sayılı Kanun Ek m.2 ve UY Ek m.1 uyarınca, eşyanın bulunduğu mahalde ise beş, değilse otuz gün içinde eşyayı teslim alması bildirilir. Kanunda bulunmayan ‘mütecavizin ikamet ettiği yer’ veya ‘mütecavizin fiilen bulunduğu yer’ şeklinde bağımsız bir ölçüt kullanılamaz. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 Ek m.2 + UY Ek m.1 UYGULAMA ADIMLARI • Eşya listesi • teslim • yediemin • tebligat • mütecavizin bulunduğu mahal testi • 5/30 gün • açık artırma KARAR MODELİ Doğru tebligat ve doğru süreyle yediemin/satış prosedürü. 6.2.8. İnfaz Sonrası Mali Süreç OLAY ÖZETİ Men kararı infaz edilmiş ve giderlerin mütecavizden tahsili gerekmektedir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Ham norm 3091 m.17 2. Yönetmelik UY m.35 ve m.53 3. Amaç Gider yükünü kanuni şekilde dağıtmak. 4. Sınır 6183 otomatik tahsil yolu değildir. 5. İstisna Kamu/Hazine resen giderinin başlangıç finansmanı 127 sayılı Tebliğ kapsamında ayrıca düzenlenir. 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği, özellikle Hazine taşınmazlarında 3091 uygulaması nedeniyle ortaya çıkan giderlerin hangi kamu birimince karşılanacağı ve mali/idari işleyiş bakımından dikkate alınır. Ancak Tebliğ, 3091 sayılı Kanun m.17/son ve Uygulama Yönetmeliği m.35/sonda düzenlenen mütecavizden gider tahsil yöntemini değiştiren bağımsız bir tahsil normu değildir. Men kararı nedeniyle mütecavizden tahsili gereken giderler bakımından icra dairesi yolu esas alınır 6. İçtihat Kaynak 'Sayıştay 4. Daire 2019' künyesi doğrulanmadığından kullanılmamıştır. 7. Test Finansman → MEN → karar hükmü → icra dairesi 8. Risk 6183 ve tapu şerhini otomatik uygulamak. HUKUKİ YORUM Özel başvuruda peşin gider; resen kamu soruşturmasında ilgili kamu bütçesi/emanet hesabı; MEN sonrası 3091 m.17 icra mekanizması birbirinden ayrılmalıdır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ 3091 m.17 + UY m.35/53 UYGULAMA ADIMLARI • Gider belgesi • finansman • MEN

Sayfa 12 / 20 • kararda tahsil • icra dairesi KARAR MODELİ 6183 otomatik değildir; kanuni dayanak varsa ayrıca değerlendirilir. 6.3. ÖZEL DURUM ANALİZLERİ 6.3.1. Mirasçılar OLAY ÖZETİ Ahmet miras kalan tarlayı yıllardır fiilen kullanmakta; Mehmet ürünlere müdahale etmektedir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm UY m.13 eylemli zilyetliği korur. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Fiilî kullanım → süre → müdahale → delil → MEN/RED 8. Risk Mirasçı = otomatik zilyet. HUKUKİ YORUM Mirasçılık tek başına MEN veya RED sonucu doğurmaz; fiilî zilyetlik belirlenir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • Fiilî kullanım • süre • müdahale • delil • MEN/RED KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.2. Paydaşlar: Müşterek Kullanım – Eylemli Zilyetlik OLAY ÖZETİ Paydaşlar fiilî taksim olmaksızın taşınmazı birlikte kullanmaktadır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm UY m.13; müşterek kullanımda münhasır eylemli zilyetlik ayrıca gösterilmelidir. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Kullanım biçimi → münhasırlık → müdahale → karar 8. Risk Rızai taksim yok = RED. HUKUKİ YORUM Rızai taksim yokluğu otomatik RED değildir; müşterek kullanımda korunabilir münhasır zilyetlik bulunup bulunmadığı sorulur. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Normatif dayanak ve somut olay testi

Sayfa 13 / 20 UYGULAMA ADIMLARI • Kullanım biçimi • münhasırlık • müdahale • karar KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.3. Kiracı – Kiraya Veren OLAY ÖZETİ Geçerli kira ile giren kiracı sözleşme sonunda tahliye olmamıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm UY m.14-15; damlı yapıda fuzuli işgal şartı. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Sözleşme → giriş → sona erme → tahliye → fuzuli işgal 8. Risk 3091'i idari tahliyeye çevirmek. HUKUKİ YORUM Sözleşmeyle girilen kişinin sözleşme bitiminde çıkmaması tek başına fuzuli işgal değildir; tahliye adli yargıdadır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • Sözleşme • giriş • sona erme • tahliye • fuzuli işgal KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.4. Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki Yerler OLAY ÖZETİ Kıyı/dere yatağı/sahipsiz yer niteliğindeki alana müdahale vardır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm 3091 m.4/2; UY m.9 ve m.19. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Statü → süre → resen → MEN → ceza normu 8. Risk DTHT = her durumda TCK 154/2. HUKUKİ YORUM Süre aranmayabilir ve resen işlem yapılabilir; TCK 154/2 otomatik değildir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ

Sayfa 14 / 20 Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • Statü • süre • resen • MEN • ceza normu KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.5. Köy Tüzel Kişiliğine Ait Taşınmazlar OLAY ÖZETİ Güncel statüsü köy tüzel kişiliğine ait mera/yol/sulak alan işgal edilmiştir. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm UY m.46. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Statü → UY 46 → MEN → savcılık 8. Risk Her tarihsel köy malını otomatik aynı statüde kabul etmek. HUKUKİ YORUM UY m.46 kapsamındaki ilk tecavüz 3091 ile önlenir ve savcılığa bildirilir; güncel statü doğrulanmalıdır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • Statü • UY 46 • MEN • savcılık KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.6. Kamu Kurumlarına Ait Taşınmazlar OLAY ÖZETİ Kamu taşınmazındaki tecavüz idarenin bilgisine ulaşmıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm 3091 m.3 + UY m.19. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Öğrenme → statü → resen → MEN 8. Risk Kamu malı = otomatik 154/2. HUKUKİ YORUM Resen soruşturma ile ceza soruşturması ayrıdır.

Sayfa 15 / 20 İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • Öğrenme • statü • resen • MEN KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.7. Soruşturma ve İnfaz Giderleri OLAY ÖZETİ Özel başvuruda şikâyetçi; kamu resen soruşturmasında kurum gideri karşılamıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm 3091 m.17, UY m.35/53, 127 sayılı Tebliğ. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test Peşin/bütçe → MEN → icra dairesi 8. Risk 6183 otomatik. HUKUKİ YORUM Başlangıç finansmanı ile nihai tahsilat iki ayrı aşamadır. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • Peşin/bütçe • MEN • icra dairesi KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.8. Derdestlik ve İhtiyati Tedbir OLAY ÖZETİ Aynı taşınmaz hakkında dava/tedbir vardır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm 3091 m.14, UY m.34. 2. Yönetmelik İlgili UY maddesi 3. Amaç Özel durumun genel norma etkisini doğru kurmak. 4. Sınır Otomatik karar formülü yok. 5. İstisna Somut olay ve delil. 6. İçtihat Mevzuat + doğrulanmış emsal varsa ayrıca. 7. Test UYAP → talep → tedbir → bağlantı 8. Risk Her dava = DİK. HUKUKİ YORUM Dava başlığı değil, dava konusu ve tedbir kapsamı incelenir. İÇTİHAT HAP BİLGİSİ

Sayfa 16 / 20 Normatif dayanak ve somut olay testi UYGULAMA ADIMLARI • UYAP • talep • tedbir • bağlantı KARAR MODELİ Somut olaya göre MEN / RED / usulî sonuç. 6.3.9. 3091 İşlemi Sonrası Tazminat Riski – Halit İnci OLAY ÖZETİ 3091 men kararı sonrası adli yargıda üstün hakkın idarede olmadığı ve zarar doğduğu ortaya çıkmıştır. 8 KATMANLI DENETİM DEĞERLENDİRME 1. Norm 3091 men mekanizması + Anayasa m.35 2. Yönetmelik İnfazın hukuka uygunluğu ayrı; zarar giderimi ayrı. 3. Amaç Mülkiyet hakkı bakımından adil dengeyi korumak. 4. Sınır Her MEN kararı otomatik tazminat demek değildir. 5. İstisna Somut olayda üstün hak ve zarar belirlenir. 6. İçtihat AYM Halit İnci, B. No:2016/982, 04.07.2019. 7. Test MEN → adli yargı → üstün hak → zarar → giderim 8. Risk 3091 kararı var diye tazminat riskini yok saymak. HUKUKİ YORUM 3091 kararının kanuni dayanağı ile sonradan ortaya çıkan zararın giderilmesi farklı meselelerdir. AYM resmi özetinde, men kararı gerekçe gösterilerek zararların karşılanmamasının mülkiyet hakkını ihlal ettiği belirtilmiştir. citeturn1search1turn1search13 İÇTİHAT HAP BİLGİSİ AYM Halit İnci, B. No:2016/982, 04.07.2019 UYGULAMA ADIMLARI • Men kararı • adli yargı sonucu • zarar • tam yargı/giderim • AYM mülkiyet hakkı filtresi KARAR MODELİ Dosya kapanmış sayılsa bile sonradan ortaya çıkan tazminat riskleri ayrıca değerlendirilmelidir. 6.4. KARŞILAŞTIRMALI TABLOLAR VE KARAR AĞAÇLARI 6.4.1. RED Senaryoları SENARYO TEMEL TEST OLASI SONUÇ KRİTİK RİSK Hisse Eylemli zilyetlik RED/MEN Hisse=otomatik RED Süre 60 gün+1 yıl+statü RED İstisna taşınmaz Kamu başvurusu Yetki+resen görev İşleme almama/resen Tecavüzü görmezden gelmek Yetki Taşınmaz yeri RED Merkez ilçe hatası Dava/tedbir UY34 bağlantı Usulî sonuç Her dava=engel Kira Fuzuli işgal Adli yargı/RED İdari tahliye Fiil yok Teknik tespit RED GPS zorunluluğu Başvuran Zilyet/temsil İşleme almama Kan hısımlığı=vekâlet

Sayfa 17 / 20 6.4.2. MEN Senaryoları SENARYO NORM EK İŞLEM DOĞRU FORMÜL M1 UY 11-12 Kroki+infaz Fiilî alan M2 UY 15 Ek m.2 Fuzuli işgal M3 m.3-4; UY19/46 Bildirim Kamu malı otomatik 154/2 değil M4 m.12/15; UY47-52 Savcılık İlk karar geçerli mi? M5 m.9; UY55 Kolluk Yetki/ölçülülük M6 UY5 İmar idaresi 3091≠imar M7 Ek m.2; UY Ek1 Yediemin Mütecavizin mahalline göre 5/30 M8 m.17; UY35/53 İcra 6183 otomatik değil 6.4.3. Özel Durumlar DURUM TEMEL İLKE Miras Eylemli zilyetlik Paydaş Müşterek kullanım ile münhasır zilyetliği ayır Kira Sözleşmeli tahliye adli yargı DTHT Süre istisnası Köy malı UY46 statü testi Kamu Resen soruşturma Gider Finansman ve icra ayrımı Dava/tedbir UY34 bağlantı testi Halit İnci Tazminat risk filtresi 6.4.4. Karar Türleri Matrisi DURUM RED MEN USULÎ ADLİ Süre ✓ Fiil yok ✓ Fiilî tecavüz ✓ Gerekiyorsa İkinci tecavüz ✓ ✓ İlgili dava/tedbir ✓ Kira-tahliye ✓ Adli yargı UY46 köy malı ✓ ✓ 6.4.5. Uygulayıcı Kontrol Listesi • □ Taşınmaz statüsü belirlendi mi? • □ Başvuran zilyet/temsilci mi? • □ Yetkili makam doğru mu? • □ 60 gün ve 1 yıl ayrı hesaplandı mı? • □ DTHT istisnası kontrol edildi mi? • □ Paydaşlarda müşterek kullanım/eylemli zilyetlik ayrıldı mı? • □ Kira sözleşmesi ve giriş nedeni incelendi mi? • □ Dava/tedbir dosyasının talep sonucu okundu mu? • □ Kroki UY m.29 unsurlarını taşıyor mu? • □ İkinci tecavüzde UY m.47 kontrol edildi mi? • □ Eşya için mütecavizin bulunduğu mahal ve 5/30 gün belirlendi mi? • □ Giderlerde başlangıç finansmanı ve nihai tahsilat ayrıldı mı? • □ 6183 için açık kanuni dayanak var mı? • □ UY46 statüsü doğrulandı mı? • □ Halit İnci tazminat riski değerlendirildi mi? • □ Karar türü doğru adlandırıldı mı? • □ Karar gerekçesi delillerle bağlantılı mı?

Sayfa 18 / 20 6.4.6. Karar Ağaçları BAŞVURU AĞACI Statü → başvuran → yetki → süre → dava/tedbir → soruşturma. MEN AĞACI Zilyet → fiil → müdahale → özel durum → delil → MEN → infaz. İKİNCİ TECAVÜZ AĞACI İlk karar → infaz → UY47 geçerlilik → yeni fiil → MEN → m.15/adli merciler. KİRA AĞACI Girişin hukuki nedeni → sözleşme → sona erme → fuzuli işgal → adli yargı veya 3091. EŞYA AĞACI Eşya → teslim/yediemin → mütecavizin bulunduğu mahal → 5/30 gün → satış. GİDER AĞACI Özel peşin/kamu bütçesi → MEN → karar hükmü → icra dairesi → tahsil. TAZMİNAT AĞACI MEN → üstün hak → zarar → giderim → Halit İnci mülkiyet hakkı filtresi.

Sayfa 19 / 20 6.5. KAYNAKÇA VE İÇTİHAT DOĞRULAMA 6.5.1. Mevzuat • 3091 sayılı Kanun • 3091 Uygulama Yönetmeliği • 5237 sayılı TCK m.154 • 4721 sayılı TMK • 6098 sayılı TBK • 4342 sayılı Mera Kanunu • 7201 sayılı Tebligat Kanunu • 2577 sayılı İYUK • 127 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği 6.5.2. Doğrulanmış / kullanılabilir seçilmiş içtihatlar KARAR KONU NOT AYM B. No:2016/982, Halit İnci, 04.07.2019 3091 men + zarar + mülkiyet hakkı AYM resmi kaynak citeturn1search1turn1search13 AYM E.2008/77 K.2010/77, 03.06.2010 3091 m.13 yürütmenin durdurulması AYM resmi karar Danıştay 10D E.1996/8952 K.1998/6885, 22.12.1998 Fuzuli işgal / hukuki bağlantı Karar metni citeturn0search0 Yargıtay CGK E.1998/8-292 K.1998/356 İkinci tecavüz İkincil tam metin; birincil kaynakla teyit önerilir 6.5.3. Kullanılmayan / doğrulanmamış künyeler • Danıştay 1D E.2022/1156 K.2022/1340 • Danıştay 10D E.2005/3425 K.2005/3744 • Danıştay İDDK E.2018/254 K.2019/112 • Danıştay 8D E.2008/5902 K.2010/2661 • Yargıtay HGK E.2003/8-652 K.2003/654 • Yargıtay CGK E.1991/334 K.1991/354 • Yargıtay CGK E.1999/4-34 K.1999/38 • Yargıtay 12CD E.2013/17988 K.2013/22432 • Sayıştay 4. Daire 2019 – karar numarası/tarihi eksik İÇTİHAT KURALI Künye doğrulanamıyorsa karar bağlayıcı/doğrulanmış emsal gibi sunulmaz. Karar doğrulandığında olay + hukuki sorun + sonuç + uygulanabilirlik sınırı birlikte yazılır. EK-1. HİSSELİ TAŞINMAZ KARAR GEREKÇESİ Hisseli taşınmazın varlığı tek başına 3091 uygulamasına engel değildir. UY m.13 uyarınca fiilen tasarruf eden zilyedin kim olduğu ve müdahalenin bu zilyetliğe yönelip yönelmediği belirlenmiştir. [MEN / RED] sonucu bu maddi tespitlere dayandırılmıştır. EK-2. SÜRE AŞIMI KARAR GEREKÇESİ Tecavüz tarihi: ……… Öğrenme tarihi: ……… Başvuru tarihi: ……… Taşınmaz statüsü: ……… 60 günlük öğrenme süresi ve bir yıllık dış sınır ayrı hesaplanmıştır. [RED / Soruşturmaya devam]. EK-3. DAVA / TEDBİR İŞLEM SONLANDIRMA Dava dosyası, taraflar, parsel, talep sonucu ve ihtiyati tedbir kapsamı incelenmiş; UY m.34 bakımından 3091'e engel bağlantı [bulunmuş/bulunmamıştır].

Sayfa 20 / 20 EK-4. KAMU MALI İNFAZ TUTANAĞI ALAN KAYIT Karar makamı …… Karar tarih/sayı …… Taşınmaz statüsü …… İnfaz tarihi …… İnfazın kapsamı …… Teslim …… Varsa adli bildirim …… İmza …… EK-5. ÖZEL DURUMLAR HIZLI BAŞVURU KARTI SORU EVET HAYIR Hisseli mi? UY13 zilyetlik testi Genel test Müşterek kullanım mı? Münhasır zilyetlik Adli risk Kira var mı? Fuzuli işgal Genel test DTHT mi? Süre istisnası 60g+1y Köy malı mı? UY46 Genel kamu İkinci mi? UY47-52+m15 İlk tecavüz Eşya var mı? 5/30 Normal infaz Gider var mı? m17+icra Dosyaya işle Dava/tedbir? UY34 Devam Zarar? Halit İnci Normal risk FASİKÜL 6 – METODOLOJİK SONUÇ Bu fasikül, önceki fasiküllerin devamı olarak özel olaylarda aynı hukukî denetim sırasını işletir. SIRA SORU 1 Taşınmazın hukuki statüsü nedir? 2 Başvuran zilyet/temsilci mi? 3 Yetkili makam hangisi? 4 Süre var mı? 5 Fiilî zilyet kim? 6 Tecavüz/müdahale ne? 7 Özel durum hangi sınırı getiriyor? 8 MEN / RED / usulî sonuç? 9 İnfaz/eşya/gider? 10 Adli bildirim ve tazminat riski? ORTAK KİTAP OMURGASI Norm → Yönetmelik → Amaç → Sınır → İstisna → İçtihat → Hukuki Yorum → Uygulama Testi → Risk Filtresi → Karar Modeli → İnfaz / Adli Bildirim → Yargısal Denetim

30913091 KARAR TÜRLERİ RED • MEN • ÖZEL DURUM ANALİZLERİ-USULİ SONUÇLAR 7 Hazırlayan:Alptekin ŞENGÜL Arsin Belediye Başkan Yardımcısı

Sayfa 1 / 24 3091UYGULAMA REHBERİ FASİKÜL 7 KARAR TÜRLERİ RED • MEN • ÖZEL DURUM ANALİZLERİ-USULİ SONUÇLAR FİHRİST • ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE … • Karar Türlerinin Hukuki Niteliği … • 7.0. GİRİŞ … • 7.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı … • 7.0.2. Karşılaştırmalı Tablo … • 7.1. MEN KARARI – TAM EVRAK SETİ … • 7.1.1. Hukuki Niteliği ve Şartları … • 7.1.2. Formlar – Açıklamalı Liste … • 7.1.3. Zorunlu Formlar (Tam Metin) … • 7.1.4. Kontrol Listesi … • 7.2. RED KARARI – TAM EVRAK SETİ … • 7.2.1. Hukuki Niteliği ve Türleri … • 7.2.2. Formlar – Açıklamalı Liste … • 7.2.3. Zorunlu Formlar (Tam Metin) … • 7.2.4. Kontrol Listesi … 10 • 7.3. USULÎ SONUÇLAR VE İŞLEMDEN KALDIRMA … • 7.3.1. Hukuki Niteliği ve Alanları … • 7.3.2. Senaryolar ve Formlar … • 7.3.3. Zorunlu Formlar (Tam Metin) … • 7.3.4. Kontrol Listesi … • 7.4. KARAR TÜRLERİNE GÖRE EVRAK … • 7.4.1. Ortak Evraklar … • 7.4.2. Karara Özgü Evraklar … • 7.4.3. Karar Ağacı … • 7.5. BÖLÜM SONU … • 7.5.1. Dikkat Edilecek Hususlar … • 7.5.2. Son Kontrol Listesi … • 7.6. KAYNAKÇA VE EKLER … • EK-1: Men Kararı (Form 13) … • EK-2: Red Kararı (Form 14) … • EK-3“İşlemden kaldırma (uygulama kodu: DİK) (Form 44) … • EK-4: İnfaz Tutanağı (19/A) … • EK-5: İkinci Tecavüz Tutanağı (19/B) … • EK-6: Suç Duyurusu (3091 m.15) … • EK-7: Suç Duyurusu (TCK 154/2) … • EK-8: Mera Vasfı Teyit … • EK-9: Tedbir Araştırma (Form 30) … • EK-10: Eşya Yediemin (Form EY) … • EK-11: Zor Kullanma (Form ZK) …

Sayfa 2 / 24 • EK-12: Dizi Pusulası (Form 21) … • EK-13: İşlem Tamamdır (Form 22) … • EK-14: Hızlı Başvuru Kartı … ÖNSÖZ NİTELİĞİNDE 3091 sayılı Kanun kapsamında verilen kararlar, idari işlem niteliğinde olup esas hakkında verilen kararlar MEN veya RED şeklindedir. DİK ise bağımsız bir üçüncü esas karar türü değil, mevzuatta öngörülen belirli usulî durumlarda soruşturmanın sona erdirilmesine ilişkin işlemdir. Bu fasikül, her bir karar türü için gerekli olan tam evrak setlerini, form listelerini ve uygulama esaslarını bir araya getirmektedir. • Men Kararı: Fiili tecavüzün tespit edilmesi halinde, tecavüzün önlenmesine, taşınmazın zilyede teslimine ve masrafların mütecavizden tahsiline karar verilen idari işlemdir. En kapsamlı evrak setini gerektirir (28+ form). • Red Kararı: Başvurunun çeşitli nedenlerle (hisse, süre, yetki, tecavüz yok vb.) esas incelemeye alınmadan veya esas inceleme sonucunda reddedilmesidir. Evrak seti, red sebebine göre değişir (15-23 form). • İşlemden kaldırma, tek başına bağımsız bir üçüncü karar türü olarak kabul edilmemelidir. Şikâyetçinin vazgeçmesi, giderin yatırılmaması veya Yönetmelikte düzenlenen diğer usulî durumlar kendi hukuki dayanakları içinde değerlendirilir. Vazgeçmenin yeniden başvuruya etkisi de somut olay ve kanuni süreler bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Soruşturma veya nakil giderlerinin mülki idarece verilen süre içinde yatırılmaması ise usuli eksikliktir; bu durumda dosya sadece 'işlemden kaldırılır' ve hak düşürücü süreler içinde gider yatırılarak yeniden başvurulabilir, tecavüzün kendiliğinden kalkması veya adli yargıda dava/tedbir varlığı hallerinde verilir (7-8 form). ⚠ KRİTİK UYARI – DİK VERİLEMEZ Kritik ayrım: Tecavüz devam ederken sırf dosyayı kapatmak amacıyla usulî sonuç üretilemez. Kamu taşınmazları ve ikinci tecavüz bakımından da özel kanun/yönetmelik hükümleri uygulanır. Dava veya ihtiyati tedbir halinde ise UY m.34teki “işlemlerin durdurulması ve yazılı bildirim” mekanizması kullanılır. KARAR TÜRLERİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÖNEMİ 3091 sayılı Kanun kapsamında yetkili makamca esas hakkında verilen kararlar MEN veya RED şeklindedir. Bunlardan ayrı olarak vazgeçme, anlaşma, giderin yatırılmaması ve Kanunun uygulanmasını engelleyen dava/tedbir gibi durumlarda farklı usulî sonuçlar doğabilir. Bu kararların doğru tesis edilmesi, hem kamu düzeninin korunması hem de kişilerin haklarının ihlal edilmemesi açısından hayati öneme sahiptir. Karar Türü Hukuki Nitelik Ne Zaman Verilir? MEN İdari zabıta tedbiri Fiili tecavüz tespit edildiğinde ve 8 şart sağlandığında RED İdari işlem (ret) Başvuru usul veya esas yönünden reddedildiğinde USULÎ SONUÇ Bağımsız esas karar türü değildir Vazgeçme, gider, anlaşma veya diğer usulî durumun kendi dayanağına göre Uygulama İpuçları: • Men kararı: Fiilî tecavüz/müdahalenin Yönetmelik hükümlerine uygun soruşturma ile tespit edilmesini gerektirir. Kroki UY m.29 şartlarını taşımalı; ifade ve bilirkişi/tanık işlemleri UY m.30’a, fezleke UY m.33’e uygun olmalıdır.

Sayfa 3 / 24 • Red kararı: Gerekçe somut ve hukuken denetlenebilir olmalıdır. Süre, yetki, kapsam veya başvuru koşullarındaki gerçek bir engel varsa buna göre sonuçlandırma yapılabilir. Hisseli mülkiyet veya kira ilişkisi tek başına otomatik RED nedeni değildir. • DİK, bağımsız bir üçüncü esas karar türü değildir. Vazgeçme, giderin yatırılmaması ve diğer usulî durumlar kendi dayanakları içinde değerlendirilir. Dava veya ihtiyati tedbir bulunması halinde UY m.34 uyarınca işlemler durdurulur ve 3091’a göre karar verilemeyeceği yazılı bildirilir. 7 . 0 . GİRİŞ 7.0.1. Fasikülün Amacı ve Kapsamı Bu fasikül; MEN ve RED esas kararlarının hukuki niteliğini, bunlara bağlı evrak setlerini ve ayrıca vazgeçme, anlaşma, gider, dava/tedbir ve benzeri usulî sonuçların nasıl ayrıştırılacağını sistematik biçimde açıklar. Fasikül kapsamında: • Her karar türünün hukuki niteliği ve verilme şartları • Karar türüne göre gerekli evrak setleri (açıklamalı form listeleri) • Zorunlu formların tam metinleri (14 adet form şablonu) • Karar içeriği kontrol listeleri • Karar türleri arası karşılaştırma tabloları • Uygulayıcı için son kontrol listesi 7.0.2. MEN – RED ve Usulî Sonuçların Karşılaştırmalı Tablosu Özellik MEN KARARI RED KARARI USULÎ SONUÇ Hukuki Nitelik İdari zabıta tedbiri İdari işlem (ret) Tek bir hukuki karar türü değildir Esasa Girilmiş mi? EVET Usulden redde HAYIR, esastan redde EVET Somut usulî duruma göre Tecavüz Tespiti Var Yok (veya usul engeli) Somut duruma göre Kararın Sonucu Tecavüz önlenir, taşınmaz teslim edilir Başvuru reddedilir İlgili usulî sonuç / bildirim Yeniden Başvuru Aynı tecavüzde ikinci tecavüz Aynı konuda yeniden başvuru kısıtlı Somut dayanağa göre İdari Yargı Yolu Açık (60 gün) Açık (60 gün) Somut işlemin niteliğine göre Evrak Sayısı 28+ 15-23 7-8 İnfaz Gerektirir mi? EVET HAYIR HAYIR Cezai İşlem İkinci tecavüzde veya köy malında Yok Yok ÖZET Özet: MEN ve RED esas hakkında verilen karar türleridir. Vazgeçme, anlaşma, giderin yatırılmaması ve UY m.34 kapsamındaki dava/tedbir durumu ayrı hukuki sonuçlardır. Dava veya ihtiyati tedbir halinde DİK adı altında otomatik dosya kapatma yapılmaz; UY m.34teki işlemlerin durdurulması ve yazılı bildirim mekanizması uygulanır.

Sayfa 4 / 24 7 . 1 . MEN KARARI – TAM EVRAK SETİ 7.1.1. Men Kararının Hukuki Niteliği ve Verilme Şartları Men kararları, 3091 sayılı Kanun kapsamında bir taşınmaza yapılan tecavüzün önlenmesine, taşınmazın zilyede teslimine ve masrafların mütecavizden tahsiline karar verilen idari işlemlerdir. Men Kararı Verilme Şartları (8 şart): No Şart Açıklama 1 Kanuni kapsam ve zilyetlik koşulları Hisseli mülkiyet tek başına otomatik engel değildir; fiilî zilyetlik somut olayda araştırılır. 2 Sözleşme/kira ilişkisi somut olayda değerlendirilir Kira veya sözleşme ilişkisi tek başına otomatik engel değildir; uyuşmazlığın niteliği belirlenir. 3 Süre uygun Özel mülke konu taşınmazlarda tecavüzün niteliği kesintisiz veya kalıcı (mütemadi) olsa dahi tecavüzün başlangıcından itibaren 1 yıllık mutlak hak düşürücü süre uygulanır. Süre aranmaması istisnası sadece kamu taşınmazları ve köy orta mallarına yöneliktir 4 Başvuran zilyet Şikayetçi taşınmazı fiilen kullanıyor 5 İhtiyati tedbir yok Mahkemeden ihtiyati tedbir kararı bulunmuyor 6 Yetkili makam Başvuru yetkili makama yapılmış 7 Fiili tecavüz var Keşif ve teknik inceleme ile sabit 8 Damlı yapıda fuzuli işgal var Konut/dükkan ise rıza dışı girilmiş ⚠ KRİTİK UYARI Men kararında “masrafların mütecavizden tahsiline” ibaresi yazılmazsa, tahsilat yapılamaz ve kamu zararı oluşur (Sayıştay 4. Daire 2019). 7.1.2. Men Kararı Evrak Seti (28 Form) – Açıklamalı Liste Aşağıdaki liste, bir men kararı dosyasında bulunması gereken asgari 28 form ve belgeyi göstermektedir. Özel durumlarda (mera, ikinci tecavüz, eşya tahliyesi, zor kullanma vb.) ek formlar da eklenir. Sıra Form No Form Adı Açıklama 1 M1/1 Şikayet Dilekçesi (Form 1) Müştekinin yazılı başvurusu 2 M1/2 Evrak Kayıt Fişi Dilekçenin kayda alındığını gösterir 3 M1/3 Kaymakam Havale Notu Yetkili makamın soruşturma talimatı 4 M1/4 Filtreleme Kontrol Listesi (FORM H) Hisse, kira, süre kontrolleri 5 M1/5 Ön İnceleme Raporu Filtreleme sonuçlarının özeti

Sayfa 5 / 24 Sıra Form No Form Adı Açıklama 6 M1/6 Soruşturma Memuru Görevlendirme (Form 2) Soruşturma memuru atanması 7 M1/7 Teknik Eleman Görevlendirme (Form 3) Teknik eleman atanması 8 M1/8 Keşif Tebligat Yazısı (Form 4/A) Keşif gününü bildiren yazı 9 M1/9 Tebligat Tutanağı (Form 4/B) Tebligat Tutanağı (Form 4/B): Soruşturma (keşif) ve infaz tebligatlarında 7201 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz. Tebliğ yapılacak kişilere ulaşılamaması halinde keşif veya infaz gününden en az 3 gün önce mahallî vasıtalarla (hoparlör, askı vb.) ilan verilmesi gıyapta işlem yürütülmesi için yeterlidir 10 M1/10 Keşif Tutanağı (Form 43) Keşif sırasındaki tespitler 11 M1/11 Müşteki İfade Tutanağı (Form 6) Şikayetçinin beyanı 12 M1/12 Mütecaviz İfade Tutanağı (Form 7) Mütecavizin savunması 13 M1/13 Müşteki Tanık Yeminli İfade (Form 8/A) Müşteki tanığının yeminli ifadesi 14 M1/14 Mütecaviz Tanık Yeminli İfade (Form 8/B) Mütecaviz tanığının yeminli ifadesi 15 M1/15 Bilirkişi Yeminli İfade (Form 9) Teknik eleman görüşü 16 M1/16 Olay Yeri Krokisi (Form 10) ITRF koordinatlı, m² belirtilmiş 17 M1/17 Fezleke (Form 11) Soruşturma memurunun kanaati 18 M1/18 Men Kararı (Form 13) Yetkili makamın nihai kararı 19 M1/19 Karar Tebligat Yazısı Kararın taraflara tebliğ edilmesi 20 M1/20 İnfaz Memuru Görevlendirme (Form 16) İnfaz memuru atanması 21 M1/21 Kolluk Görevlendirme Müzekkeresi (Form KG) İnfazda güvenlik için yazılı emir

Sayfa 6 / 24 Sıra Form No Form Adı Açıklama 22 M1/22 İnfaz Tebligat Yazısı (Form 17/A) İnfaz gününü bildiren yazı 23 M1/23 Tebliğ-Tebellüğ Belgesi (Form 17/B) İnfaz tebligatının yapıldığını belge 24 M1/24 İnfaz ve Teslim Tutanağı (Form 19/A veya 19/B) İnfazın yapıldığını belge (ilk tecavüzde 19/A, ikinci tecavüzde 19/B) 25 M1/25 Gider Tahakkuk Müzekkeresi (Form G) Giderlerin hesaplanması 26 M1/26 Dizi Pusulası (Form 21) Dosyadaki evrak listesi 27 M1/27 İşlem Tamamdır Şerhi (Form 22) Dosyanın kontrol edildiğini belge 28 M1/28 Dosya Kapatma Tutanağı Arşive kaldırıldığını belge Ek Formlar (Özel Durumlara Göre): • Mera işgali → Form 36 (Tarım Müdürlüğü'ne yazı), İlk tecavüz anında TCK m. 154/2 uyarınca re'sen suç duyurusunda bulunulması yükümlülüğü yalnızca köy tüzel kişiliğine ait veya öteden beri köylünün ortak yararlanmasına terk edilmiş mera, harman yeri, yol, sulak gibi orta malları için geçerlidir. Köy orta malı vasfı taşımayan genel Hazine taşınmazlarında ilk tecavüz halinde TCK m. 154/2 uyarınca suç duyurusu yapılamaz. Cezai işlem ancak infaz sonrası 'ikinci tecavüz' gerçekleşirse 3091 sayılı Kanun m. 15 uyarınca başlatılır • İkinci tecavüz → İlk men kararı ve infaz tutanağı, Form 31 (3091 m.15 suç duyurusu) • İhtiyati tedbir araştırması → Form 30 ve mahkeme cevabı • Eşya tahliyesi → Form EY (Eşya Yediemin Teslim Tutanağı) • Zor kullanma → Form ZK (Zor Kullanma Tutanağı) 7.1.3. Men Kararı İçin Zorunlu Formlar (Tam Metin) Form 13 – Men Kararı (Tam Metin) T.C. ARSİN KAYMAKAMLIĞI / VALİLİĞİ İlçe İdare Kurulu / İdare Kurulu KARAR NO: .................... KARAR TARİHİ: ../../20.. K A R A R ŞİKAYETÇİNİN: Adı Soyadı : .............................................. Adresi : .............................................. MÜTECAVİZ: Adı Soyadı : .............................................. Adresi : .............................................. ŞİKAYET KONUSU: ................................................................................ TECAVÜZ TARİHİ: .............................................. ÖĞRENME TARİHİ: .............................................. MÜRACAAT TARİHİ: .............................................. TAHKİKAT TARİHİ: ..............................................

Sayfa 7 / 24 TECAVÜZ ŞEKLİ: ................................................................................ NİZALI TAŞINMAZIN BULUNDUĞU YER, CİNSİ, MİKTARI VE SINIRLARI: İLİ : .............................................. İLÇESİ : .............................................. KÖY/MAH. : .............................................. MEVKİİ : .............................................. CİNSİ : .............................................. MİKTARI : .............................................. DOĞUSU : .............................................. BATISI : .............................................. KUZEYİ : .............................................. GÜNEYİ : .............................................. O L A Y: Yukarıda yeri cinsi ve sınırları belirtilen taşınmazla ilgili olarak mütecaviz tarafından tecavüz ve müdahale edildiği iddia ve şikayet edilmesi üzerine konu 3091 sayılı Kanun uyarınca görevlendirilen memurlarca tahkik edilmiştir. Müracaatın kanuni süresi içerisinde yapıldığı anlaşılmıştır. VERİLEN KARAR: Dosyadaki taraflar ve tanık ifadeleri, bilirkişi raporu ve krokiden, tecavüzün varlığı anlaşıldığından; 1) Tecavüzün / müdahalenin MEN’İNE, 2) Taşınmazın o andaki durumu ile zilyedi .......................’e teslimine, 3) Soruşturma ve infaz giderleri olan ........................ TL’nin mütecaviz ..........................’den tahsili ile şikayetçiye ödenmesine, 4) Üstün hak iddiasında bulunan tarafın adli yargıya başvurmakta serbest olduğunun tebliğine, İdari yargı yolu açık olmak üzere 3091 Sayılı Kanunun 2 ve 7. maddeleri uyarınca karar verildi. .............................. Kaymakam / Vali Yardımcısı Form 19/A – İnfaz Tutanağı (Birinci Tecavüz) 3091 Sayılı Kanuna göre gayrimenkule tecavüzün men’i hakkında Kararın infaz tutanağıdır. 1- Tecavüzün Men’ine karar veren makam: .................... KAYMAKAMLIĞI / VALİLİĞİ 2- Kararın tarih ve sayısı: ../../20.. ve .................... 3- Kararın müştekilere tebliğ edildiği tarih: ../../20.. 4- Kararın mütecavizlere tebliğ edildiği tarih: ../../20.. 5- Müştekilerin Adı Soyadı ve Adresi: ................................................................................ 6- Mütecavizlerin Adı Soyadı ve Adresi: ................................................................................ 7- Taşınmazın Yeri ve Sınırları: ................................................................................ 8- Tecavüzün ne şekilde yapıldığı: ................................................................................ 9- İnfazın ne şekilde yerine getirildiği: Kaymakamlık Makamının yukarda tarih ve sayısı belirtilen kararın birer örnekleri şikayetçi ve mütecavize verilerek tarafların yüzüne karşı yüksek sesle okundu. Mütecavizin tecavüz ve müdahalesi MEN edilerek taşınmaz o andaki durumu ile müştekiye teslim edildi. İnfaz sırasında yapılan masraflar: - Kullanılan iş makinesi ( … saat x … TL): … TL - Çalıştırılan işçi ( … kişi x … saat x … TL): … TL - Nakliye için kullanılan kamyon ( … sefer x … TL): … TL - Teknik eleman ( … saat x … TL): … TL - Çilingir ücreti: … TL - Toplam masraf: … TL Mütecavize, taşınmaz mal üzerinde vücuda getirdiği her türlü ekim, tesis ve değişiklerden dolayı ancak genel hükümler dairesinde yargı yoluna başvuracağı, üstün bir hakkı varsa ait olduğu mahkemeye müracaat etmesi gerektiği kendisine bildirildi. Ayrıca mahkeme kararı ile kendisine teslim edilmeksizin mütecaviz veya onun yararına başkaları tarafından bu taşınmaz mala ikinci kez tecavüz edilmesi halinde, mütecavizlerin yeninden defedilmekle beraber, hakkında 3091/15. maddesi uygulanmak üzere, kendilerinin adli mercilere sevk olunacaklarının duyurulduğunu belgeleyen işbu infaz tutanağı düzenlenmiştir. Belediye temsilcisi varsa: İnfaz sırasında belediye temsilcisi .......................... (adı soyadı, görevi) hazır bulunmuş ve teslim edilen alanın belediye envanterine geçtiğini beyan etmiştir. Tarih: ../../20..

Sayfa 8 / 24 İNFAZ MEMURLARI Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ MÜŞTEKİ Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ MÜTECAVİZLER Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ BELEDİYE TEMSİLCİSİ Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ Form 19/B – İkinci Tecavüz İnfaz Tutanağı 3091 Sayılı Kanuna göre gayrimenkule tecavüzün men’i hakkında Kararın infaz tutanağıdır. (İKİNCİ TECAVÜZ) 1- Tecavüzün Men’ine karar veren makam: .................... KAYMAKAMLIĞI / VALİLİĞİ 2- İlk kararın tarih ve sayısı: ../../20.. ve .................... 3- İlk kararın infaz edildiği tarih: ../../20.. 4- İkinci kararın tarih ve sayısı: ../../20.. ve .................... 5- İkinci kararın müştekilere tebliğ edildiği tarih: ../../20.. 6- İkinci kararın mütecavizlere tebliğ edildiği tarih: ../../20.. 7- Müştekilerin Adı Soyadı ve Adresi: ................................................................................ 8- Mütecavizlerin Adı Soyadı ve Adresi: ................................................................................ 9- Taşınmazın Yeri ve Sınırları: ................................................................................ 10- Tecavüzün ne şekilde yapıldığı: ................................................................................ 11- İnfazın ne şekilde yerine getirildiği: Kaymakamlık Makamının yukarda tarih ve sayısı belirtilen ikinci kararın birer örnekleri şikayetçi ve mütecavize verilerek tarafların yüzüne karşı yüksek sesle okundu. Mütecavizin tecavüz ve müdahalesi MEN edilerek taşınmaz o andaki durumu ile müştekiye teslim edildi. İnfaz sırasında yapılan masraflar: - Kullanılan iş makinesi ( … saat x … TL): … TL - Çalıştırılan işçi ( … kişi x … saat x … TL): … TL - Toplam masraf: … TL CEZA UYARISI: Mütecavize, bu tecavüzün İKİNCİ TECAVÜZ olduğu, hakkında 3091 sayılı Kanun’un 15. maddesi uyarınca cezai işlem başlatılacağı açıkça bildirilmiş ve bu husus tutanağa geçirilmiştir. Tarih: ../../20.. İNFAZ MEMURLARI Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ MÜŞTEKİ Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ MÜTECAVİZ Adı Soyadı: ........ İmzası: ........ 7.1.4. Men Kararı İçeriği Kontrol Listesi • “Tecavüzün / müdahalenin MEN’İNE” ibaresi var mı? • “Taşınmazın o andaki durumu ile zilyede teslimine” ibaresi var mı? • “Masrafların mütecavizden tahsiline” ibaresi var mı? • “Esasa girilmiştir” ibaresi var mı? • Yargı yolu ve süresi somut karara ve ilgili mevzuata göre gösterilir. ibaresi var mı? • Kararda taşınmazın ada/parsel, sınırları, tecavüzün niteliği açıkça belirtilmiş mi? • Karar, yetkili makam tarafından imzalanmış mı?

Sayfa 9 / 24 • İnfaz tutanağında masraflar kuruşu kuruşuna hesaplanmış mı? • İkinci tecavüz ise ilk kararın infaz edildiğine dair tutanak dosyada var mı? ⚠ KRİTİK UYARI “Masrafların mütecavizden tahsiline” ibaresi yazılmazsa, tahsilat yapılamaz ve kamu zararı oluşur (Sayıştay 4. Daire 2019). 7 . 2 . RED KARARI – TAM EVRAK SETİ 7.2.1. Red Kararının Hukuki Niteliği ve Türleri Red kararları, 3091 sayılı Kanun kapsamında yapılan bir başvurunun, çeşitli nedenlerle esas incelemeye alınmadan veya esas inceleme sonucunda reddedilmesidir. Tür Fasikül Gerekçe Evrak Sayısı Usulden Red 1A Süre, yetki ve kapsamın somut hukuki değerlendirmesi; hisse tek başına otomatik RED sebebi değildir 23 Usulden Red 2B Süre aşımı 15 Usulden Red 3C Yetkisiz başvuru (kamu malı) 15 Usulden Red 4D Yetkisiz makam 15 Usulden Red 5E UY m.34 kapsamındaki dava/tedbir varsa işlemler durdurulur ve yazılı bildirim yapılır; otomatik RED/DİK olarak adlandırılmaz. 15 Esastan Red 6F Damlı yapı / fuzuli işgal yok 15 Esastan Red 7G Fiili tecavüz yok 15 Usulden Red 8H Başvuran zilyet değil 15 ÖZET: Usulden redde keşif yapılmaz, esastan redde keşif yapılır. Hisse varlığı, süre aşımı, yetkisizlik gibi usul engelleri varsa keşif yapılmadan doğrudan reddedilir. 7.2.2. Red Kararı Evrak Seti (Maksimum 23 Form) – Açıklamalı Liste Aşağıdaki liste, en kapsamlı red türü (1A – Hisse varlığı) için gereken 23 formu göstermektedir. Diğer red türlerinde bazı formlar (keşif, bilirkişi, fezleke vb.) yer almayabilir. Sıra Form No Form Adı Açıklama Gereklilik 1 1A/1 Şikayet Dilekçesi Müştekinin başvurusu Her redde var 2 1A/2 Evrak Kayıt Fişi Kayıt belgesi Her redde var 3 1A/3 Kaymakam Havale Notu Soruşturma talimatı Her redde var 4 1A/4 Ön İnceleme Raporu Filtreleme sonuçları Her redde var 5 1A/5 Filtreleme Kontrol Listesi FORM H Her redde var

Sayfa 10 / 24 Sıra Form No Form Adı Açıklama Gereklilik 6 1A/6 Bilgi İsteme Yazısı Tapu/kurum yazışması Hisse, yetki vb. için 7 1A/7 Tebligat Tutanağı Şikayetçiye bilgi verme Her redde var 8 1A/8 Şikayetçi Cevabı Varsa ek beyan İhtiyaç halinde 9 1A/9 Mütecaviz Savunması Savunma alınmışsa İhtiyaç halinde 10 1A/10 Tapu Kaydı Taşınmazın güncel kaydı Her redde var (özellikle hisse) 11 1A/11 Keşif Tutanağı (Basit Tespit) Keşif yapılmışsa Fiili tecavüz yok, kira vb. için keşif gerekebilir 12 1A/12 Delil Analiz Matrisi Delillerin değerlendirmesi İhtiyaç halinde 13 1A/13 Süre Takip Çizelgesi Başvuru süresi kontrolü Süre aşımı için 14 1A/14 Fezleke Soruşturma memuru kanaati Esastan redde var 15 1A/15 Red Kararı (Form 14) Yetkili makam kararı Her redde var 16 1A/16 Karar Tebligat Yazısı Kararın tebliği Her redde var 17 1A/17 Tebligat Tutanağı (Karar) Tebliğ belgesi Her redde var 18 1A/18 İptal Davası Dilekçesi (varsa) İdare mahkemesine dava Varsa dosyada 19 1A/19 Mahkeme Kararı (varsa) İptal davası sonucu Varsa dosyada 20 1A/20 Karar Kesinleşme Şerhi Kararın kesinleştiğini belge Her redde var 21 1A/21 Gider Tahakkuk Müzekkeresi (Form G) Giderlerin şikayetçi üzerinde bırakıldığı Her redde var 22 1A/22 Dizi Pusulası (Form 21) Evrak listesi Her redde var 23 1A/23 İşlem Tamamdır Şerhi (Form 22) Dosya kontrolü Her redde var 7.2.3. Red Kararı İçin Zorunlu Formlar (Tam Metin) Form 14 – Red Kararı (Tam Metin) T.C. ARSİN KAYMAKAMLIĞI / VALİLİĞİ İlçe İdare Kurulu / İdare Kurulu KARAR NO: ....................

Sayfa 11 / 24 KARAR TARİHİ: ../../20.. K A R A R MÜSTEKİ: Adı Soyadı : .............................................. Adresi : .............................................. MÜTECAVİZ: Adı Soyadı : .............................................. Adresi : .............................................. GAYRİMENKULÜN CİNSİ, NEVİİ VE MİKTARI: .............................................. HUDUTLARI: Doğusu: .............................................. Batısı: .............................................. Kuzeyi: .............................................. Güneyi: .............................................. TECAVÜZ TARİHİ: .............................................. İTTİLA TARİHİ: .............................................. MÜRACAAT TARİHİ: .............................................. VERİLEN KARAR: Yapılan inceleme sonucunda, (hisse varlığı / süre aşımı / yetkisizlik / kapsam dışı / tecavüz yok / başvuran zilyet değil) nedeniyle 3091 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılmasına yer olmadığı anlaşıldığından; TALEBİN REDDİNE. Soruşturma giderlerinin şikayetçi üzerinde bırakılmasına. İdari yargı yolu açık olmak üzere karar verildi. .............................. Kaymakam / Vali Yardımcısı 7.2.4. Red Kararı İçeriği Kontrol Listesi • Gerekçe açıkça belirtildi mi? (hisse, süre, yetkisizlik, tecavüz yok, zilyet değil vb.) • “Esasa girilmemiştir” (usulden red) veya “Esasa girilmiştir” (esastan red) ibaresi var mı? • Yargı yolu ve süresi somut karara ve ilgili mevzuata göre gösterilir. ibaresi var mı? • Soruşturma giderlerinin şikayetçi üzerinde bırakıldığı belirtildi mi? • Uyuşmazlığın başka bir yargı yolunda çözümlenmesi gerekiyorsa, ilgili hukuk yolunun somut uyuşmazlığa göre belirlenmesi gerekir; hisseli mülkiyet veya kira ilişkisi tek başına 3091 başvurusunu otomatik olarak dışlamaz. 7.3. USULÎ SONUÇLAR VE İŞLEMDEN KALDIRMA 7.3.1. DİK Kararının Hukuki Niteliği ve Uygulama Alanları İşlemden kaldırma, 3091 sayılı Kanunda ve Uygulama Yönetmeliğinde düzenlenen belirli usulî durumların sonucu olarak ortaya çıkabilir. Bu nedenle “DİK” bağımsız bir üçüncü esas karar türü gibi kullanılmamalıdır. Vazgeçme, anlaşma, giderin yatırılmaması ve soruşturmanın başka bir hukuki nedenle sürdürülememesi ayrı ayrı kendi dayanaklarıyla değerlendirilmelidir. Dava veya ihtiyati tedbir bakımından ise UY m.34 özel olarak uygulanır: işlemler durdurulur ve Kanuna göre karar verilemeyeceği şikâyetçiye yazılı bildirilir. Senaryo Gerekçe Formlar K1 Şikâyetten Vazgeçme DİK-1, DİK-4 K2 Giderlerin Yatırılmaması GY, DİK-4 K3 Tecavüzün Kendiliğinden Kalkması DİK-3, DİK-4 K4 Adli Yargıda Dava / İhtiyati Tedbir UY m.34 işlemlerin durdurulması + yazılı bildirim; DİK-4 kullanılmaz KRİTİK AYRIM: Tecavüz devam ederken sırf dosyayı kapatmak amacıyla usulî sonuç üretilemez. Kamu taşınmazları ve ikinci tecavüz bakımından özel kanun/yönetmelik hükümleri uygulanır. Dava veya ihtiyati tedbir halinde ise UY m.34teki işlemlerin durdurulması ve yazılı bildirim mekanizması kullanılır.