เรืองอารยธรรมเมโสโปเตเมีย จัดทํ าโดย นางสาวสุพิชชาเหลาทอง ชั นมัธยมศึกษาปที5/9 เสนอ ครูสุบรรณพรมเสนา รายวิชาประวัติศาสตร' ภาคเรียน1ปการศึกษา2569 โรงเรียนศรีรัตนวิทยา
คํ านํ า หนังสือเลมเล็กนี จัดทํ าขึ นเพือเป็นสวนหนึงของวิชาประวัติศาสตร'ชั นม.5 เพือให ได ศึกษาหาความรู ในเรืองและได ศึกษาอยางเข าใจเพือเป็นประโยชน'กับการเรียน ผู จัดทํ าหวังวาหนังสือเลมเล็กนี จะเป็นประโยชน'กับผู อานหรือนักเรียนนักศึกษาที กํ าลังหาข อมูลเรืองนี อยูหากมีข อแนะนํ าหรือข อผิดพลาดประการใดผู จัดทํ าขอ น อมรับไว และขออภัยมาณทีนีด วย นางสาวสุพิชชาเหลาทอง ผู จัดทํ า
สารบัญ
บทนํ า
อารยธรรมเมโสโปเตเมีย ความเจริญและวิทยาการทั งหลายทีเกิดขึ นในโลกปัจจุบันล วนมีรากฐานมาจากอารยธรรมในสมัย โบราณแทบ ทั งสิ นทั งนี ได มีการผสมผสานกันและเชือมโยงกันระหวางอารยธรรมเกาและใหมและมีการสืบทอด กันตอๆมา แหลงอารยธรรมเกาแกของโลกสมัยโบราณเกิดขึ นทีบริเวณราบลุมแมน าทีสาคัญโดยเริมจาก อารยธรรมเมโสโป เตเมียอารยธรรมอียิปต'อารยธรรมอินเดียและอารยธรรมจีนตอจากนั นเป็นอารยธรรมทีเกิดขึ น บริเวณริมฝง ทะเลคืออารยธรรมกรีกโบราณและมาสิ นสุดสมัยทีอารยธรรมโรมันโบราณอารยธรรมเหลานี ถือวาเปนแหลง เชือมสัมพันธ'และติดตอกันและเป็นรากฐานของความเจริญให แกดินแดนทั งในโลกตะวันตกและตะวัน ออกใน ปัจจุบัน คํ าวาเมโสโปเตเมียเป็นภาษากรีกมาจากคาวาMESOS เทากับภาษาอังกฤษวาMIDDLE และคาวา POTAMOS เทากับภาษาอังกฤษวาRIVER รวมความแล วหมายถึง“ดินแดนระหวางแมน า2 สาย” (LAND BETWEEN THE RIVERS) คือแมน ํ าไทกรีส(TIGRIS) และแมน ํ ายูเฟรทิส(EUPHRATES) ปัจจุบันอยูในประเทศอิรัก เป็นแหลงอารย ธรรมแหงแรกของโลกซึงเริมขึ นเมือ3,500 ปีกอนคริสต'ศักราชโดยมีผู คนหลายเชื อชาติผลัด เปลียนกันเข ามา ปกครองดินแดนนี พร อมทั งได สร างสมอารยธรรมให เจริญรุงเรืองตอเนืองและเป็นรากฐานความ เจริญทีดินแดน อืนๆได นําไปพัฒนาสืบตอมาถึงปจจุบัน
ปัจจัยทีทําให เกิดอารยธรรมเมโสโปเตเมีย พื นทีอารยธรรมเมโสโปเตเมียอยูทางทิศตะวันตกเฉียงใต ของเอเชียในบริเวณทีเชือมตอ ระหวางทวีปเอเชียยุโรป และแอฟริกาโดยเฉพาะทางตะวันตกเฉียงเหนือซึงหันออกสูทะเลเมดิเตอร'เรเนียนเป็นจุด เชือมโยงติดตอกับอารย ธรรมอียิปต'โบราณพื นทีของแหลงอารยธรรมทั งหมดจะกินอาณาบริเวณจากทะเล เมดิเตอร'เรเนียนไปสูอาว เปอร'เซียมีลักษณะเป็นรูปเสี ยวจึงเรียกอีกชือหนึงวา“ดินแดนพระจันทร'เสี ยวอันอุดม สมบูรณ'” ครอบคลุม ดินแดนบางสวนในประเทศอิรักและซีเรียในปัจจุบันจากลักษณะทางภูมิศาสตร'ของเมโสโปเต เมียเปนทีราบลุม แมน ามีการทับถมของดินตะกอนตามชายฝังแมน ํ าทั งสองทํ าให บริเวณแถบนี อุดมสมบูรณ' และมีสภาพเหมาะสม แกการเพาะปลูกแม วาสภาพอากาศในดินแดนแถบนี จะแปรปรวนเกิดความแห งแล งน ํ าทวม เป็นประจําอันเปน เหตุให การควบคุมน ํ าหรือการชลประทานมีความจํ าเป็นตอการทํ ากสิกรรมของผู คนแถบนี นอกจากนั นแล วทาง บกยังติดกับทะเลเมดิเตอร'เรเนียนเชือมตออียิปต'และอารยธรรมทีกํ าลังกอตัวในยุโรปทาง ตอนใต ก็ยังเปดสูอาว เปอร'เซียซึงเอื ออํ านวยตอการขนสงค าขายทางทะเลกับอารยธรรมทีหางไกลเชนสินธุ ลักษณะเชนนี เอง ทํ าให ดินแดนเมโสโปเตเมียแหงนี เป็นทีหมายปองของชนกลุมตางๆซึงปัจจัยทีทํ าให เกิดอารย ธรรมเมโสโปเตเมียมี ดังนี
1.ภูมิศาสตร' โสโปเตเมียโลกไซเบอร'ทีดินระหวางยูเฟรติสและไทกริสแมนาทังสองซึงมีต นกําเนิดของพวกเขาในเทือกเขาราศี พฤษภแมนาทังสองสายได รับการเลียงดูจากลํานาสาขาจํานวนมากและระบบของแมนาทังหมดจะระบายออกไป ยังพืนทีภูเขาอันกว างใหญเส นทางบกในเมโสโปเตเมียมักจะเปนไปตามยูเฟรติสเนืองจากริมฝงของไทกริสมักจะชัน และยากสภาพภูมิอากาศของภูมิภาคนีกึงแห งแล งโดยมีพืนทีกว างใหญเปนทะเลทรายทางตอนเหนือซึงทําให มี พื นที15,000 ตารางกิโลเมตร(5,800 ตารางไมล') ของหนองนาบึงโคลนและริมฝงกกทางตอนใต ในภาคใต ที รุนแรงทียูเฟรติสและไทกริสรวมกันและล างเข าไปในอาวเปอร'เซีย สภาพแวดล อมทีแห งแล งมีตังแตพืนทีทางตอนเหนือของการเกษตรทีได รับนาฝนไปจนถึงทางใต ซึงการชลประทาน ในการเกษตรเป็นสิงจําเปนหากต องได รับพลังงานสวนเกินทีได รับคืนจากพลังงานทีลงทุน(EROEI) การชลประทาน นี ได รับความชวยเหลือจากโต9ะนาสูงและหิมะละลายจากยอดเขาสูงของเทือกเขาZAGROSทางตอนเหนือและจากที ราบสูงอาร'เมเนียซึงเปนแหลงทีมาของแมนาไทกริสและยูเฟรติสซึงทําให ภูมิภาคนีมีชือประโยชน'ของการ ชลประทานขึ นอยูกับความสามารถในการระดมแรงงานทีเพียงพอสําหรับการกอสร างและบํารุงรักษาคูคลองและ จากชวงแรกสุดได ชวยพัฒนาการตังถินฐานในเมืองและระบบรวมศูนย'อํานาจทาง การเมือง เกษตรกรรมทัวทังภูมิภาคได รับการเสริมด วยการเลียงสัตว'แบบเรรอนทีซึงอาศัยอยูใน เต็นท'เรรอนเลียงแกะและแพะในฝูง(และอูฐในภายหลัง) จากทุงหญ าริมแมนาในชวง ฤดูร อนทีแห งแล งออกไปสูพืนทีทุงเลียงสัตว'ตามฤดูกาลบนขอบทะเลทรายในฤดูหนาว ทีเปยกชืนโดยทัวไปพืนทีนีขาดการสร างหินโลหะมีคาและไม ดังนันในอดีตจึงต องอาศัยการค าผลผลิตทาง การเกษตรทางไกลเพือรักษาความปลอดภัยของสินค าเหลานีจากพืนทีหางไกลในพืนทีลุมทางตอนใต ของพืนที วัฒนธรรมการจับปลาในนาทีซับซ อนมีมาตังแตสมัยกอนประวัติศาสตร'และได เพิมการผสมผสานทางวัฒนธรรมเข า ด วยกัน
2. ความเจริญทางเทคโนโลย เทคโนโลยีเปนปจจัยสําคัญทีกอให เกิดอารยธรรมของมนุษย'กลาวคือในยุคกอน ประวัติศาสตร'เทคโนโลยีของมนุษย'ยังคงเป็นแบบงายๆแตภายหลังเมือมีการพัฒนาเทคโนโลยีใหมๆ ขึ นซึง เทคโนโลยีแบบใหมนี มักเกิดขึ นจากการทีมนุษย'พยายามทีจะเอาชนะธรรมชาติเพือสามารถทีจะดํ ารง ชีวิตอยูได อยางสมบูรณ'ดังนั นมนุษย'จึงพยายามขวนขวายหาวิธีทีจะอยูรวมกับธรรมชาติหรือบางแหงต องหา วิธีเอาชนะ ธรรมชาติในทุกด านความพยายามทั งสองประการนี กอให เกิดการแสวงหาความรู เกียวกับธรรมชาติ เชน เทคโนโลยีในด านเกษตรซึงในบางท องทีเกิดน ํ าทวมเกิดความแห งแล งก็ต องมีการพัฒนาระบบ ชลประทานเพือ ประโยชน'ในการเกษตรและการประมงทาให ชาวสุเมเรียนต องคิดค นการชลประทานการระบายน าไป ยังพืนที เพาะปลูกในเวลาไมช าชาวนาก็เริมขุดคูคลองสงน าขนาดเล็กตอจากแมน าเพือระบายไปยังไรนาของ พวกเขาทั ง ยังมีการประดิษฐ'คันไถทาด วยโลหะสาริดซึงเกิดจากการนาแรดีบุกผสมกับทองแดงทาให คันนา แข็งแกรง นํ าวัวคูมาเทียมคันไถนับวามีความสํ าคัญและเป็นครั งแรกทีมีการนํ าแรงงานสัตว'มาใช ทุนแรงมนุษย' เป็นต น 3. การเจริญเติบโตของสังคมและการเปลียนแปลงทางวัฒนธรรมมนุษย'เมือมีการรวมตัวเป็นชุมชน โดยการ รวมตัวขั นแรกอาจเป็นเพียงหมูบ านหรือเมืองขนาดเล็กภายหลังจึงขยายเป็นชุมชนขนาดใหญซึงการ รวมตัวกัน ของมนุษย'นั นนอกจากเพือให มนุษย'สามารถดารงชีวิตอยูได แล วยังทาให มนุษย'สามารถประดิษฐ'สิง ตางๆขึนได อีกด วยซึงอารยธรรมเมโสโปเตเมียก็เชนเดียวกันผลจากการขยายพื นทีการเพาะปลูกและการขุดคู คลองสงนา เพิมขึ นด วยกอให เกิดการเพิมของผลผลิตทางเกษตรกรรมจานวนประชากรการขยายตัวของชุมชน และการ สร างสังคมเมือง(URBAN SOCIETY) อยางตอเนืองทาให ตอมามีการจัดตั งเป็นนครรัฐจานวน12 นครรัฐ นอกกํ าแพงเมืองเป็นทีตั งของไรนาซึงเป็นแหลงอาหารของชาวเมืองทีดินสวนใหญเป็นของกษัตริย' นักบวชและ ชาวเมืองทีมังคังมีชนชั นแรงงานหรือชาวนาเป็นแรงงานเพาะปลูกดังนั นจึงต องมีการบริหารจัดการ ทีดินเกิดขึ น การรวมตัวกันของมนุษย'ยังกอให เกิดความสัมพันธ'ทางสังคม
ระบบเศรษฐกิจ การทํ าเหมืองแรพื นทีของโบราณเอเชียตะวันตกสีของกลอง: สารหนูอยูในสีนาตาลทองแดงในสีแดงดีบุกเปนสีเทา เหล็กในสีนาตาลแดงทองในสีเหลืองเงินในสีขาวและตะกัว เป็นสีดําพืนทีสีเหลืองหมายถึงสีบรอนซ'สารหนูในขณะที พื นทีสีเทายอมาจากดีบุกทองแดง วัดซูหน าทีเปนธนาคารและการพัฒนาขนาดใหญครังแรกทีระบบของเงินให สินเชือและบัตรเครดิตแตบาบิโลเนีย พัฒนาระบบการค าเกาแกทีสุดของธนาคารมันเทียบได กับเศรษฐศาสตร'ยุคหลังเคนส'ยุคใหมแตมีแนวทาง "อะไรก็ ได " มากกวา การเกษตร เกษตรกรรมชลประทานแพรกระจายไปทางทิศใต จากเชิงเขาZAGROS พร อมกับวัฒนธรรมSAMARA และHADJI MUHAMMED ตั งแตประมาณ5,000 ปีกอนคริสตกาลในชวงแรกจนถึงวัดUR III มีทีดินถึงหนึงในสามของ ทีดินทีมี อยูลดลงเมือเวลาผานไปเนืองจากการถือครองของราชวงศ'และเอกชนอืนๆเพิมความถีขึ นคํ าวาENSIถูกใช เพือ อธิบายถึงเจ าหน าทีทีจัดงานการเกษตรของวัดทุกแงมุมVILLEINSเป็นทีรู จักกันได ทํ างานบอยทีสุดใน การเกษตร โดยเฉพาะอยางยิงในพื นทีของวัดหรือพระราชวังภูมิศาสตร'ของเมโสโปเตเมียตอนใต เป็นเชนนั นการเกษตร เป็นไป ได เฉพาะกับการชลประทานและการระบายน ํ าทีดีซึงเป็นข อเท็จจริงทีมีผลอยางมากตอวิวัฒนาการของ อารยธรรม เมโสโปเตเมียในยุคแรกความจํ าเป็นในการชลประทานทํ าให ชาวสุเมเรียนและตอมาชาวอัคคาเดียนสร างเมือง ของ พวกเขาตามแนวแมน ํ าไทกริสและยูเฟรติสและสาขาของแมน ํ าเหลานี เมืองใหญๆเชนอูร'และอูรุกมีรากฐาน มา จากแควของยูเฟรติสในขณะทีเมืองอืนๆโดยเฉพาะลากาชถูกสร างขึ นบนกิงก านของไทกริสแมน ํ าให ประโยชน' เพิมเติมของปลา(ใช เป็นอาหารและปุ:ย) กกและดินเหนียว(สํ าหรับวัสดุกอสร าง) ด วยการชลประทานทํ าให แหลง อาหารในเมโสโปเตเมียเทียบได กับทุงหญ าในแคนาดาหุบเขาไทกริสและแมนายูเฟรติสกอตัวทาง ตะวันออกเฉียงเหนือของพระจันทร'เสี ยวทีอุดมสมบูรณ'ซึงรวมถึงหุบเขาแมน ํ าจอร'แดนและของแมน ํ าไนล'
ด วย
นวัตกรรมอืนๆ ของชาวเมโสโปเตเมียได แกการควบคุมนาโดยเขือนและการใช ทอระบายนามาตังถินฐานของทีดินอุดมสมบูรณ'ใน เมโสโปเตใช ไม ไถให นุมดินกอนปลูกพืชเชนข าวบาร'เลย', หัวหอม, องุน, ผักกาดและแอปเปลเมโสโปเตมาตังถิน ฐานบางสวนของคนแรกทีจะทําให เบียร'และไวน'อันเปนผลมาจากทักษะทีเกียวข องกับการทําฟาร'มในภูมิภาคเมโส โปเตเมียโดยทัวไปแล วเกษตรกรไมได พึงพาทาสเพือทํางานในฟาร'มให สําเร็จแตก็มีข อยกเว นบางประการมีความ เสียงมากเกินไปทีจะทําให การเปนทาสใช งานได จริง(เชนการหลบหนี/ การกบฏของทาส) แม วาแมนาจะชวยชีวิต ไว ได แตก็ยังทําลายมันด วยนาทวมบอยครังทีทําลายเมืองทังเมืองสภาพอากาศของชาวเมโสโปเตเมียทีไมสามารถ คาดเดาได มักจะเปนเรืองยากสําหรับชาวนาพืชผลมักจะถูกทําลายดังนันแหลงอาหารสํารองเชนวัวและลูกแกะก็ ถูกเก็บไว เชนกัน. เมือเวลาผานไปพืนทีทางใต สุดของสุเมเรียนเมโสโปเตเมียได รับความเดือดร อนจากความเค็มของ ดินทีเพิมขึนสงผลให เกิดการเสือมโทรมของเมืองอยางช าๆและการรวมศูนย'อํานาจในอัคกาดทางเหนือขึนไป การค า การค าของชาวเมโสโปเตเมียกับอารยธรรมลุมแมน ํ าสินธุรุงเรืองในชวงต นสหัสวรรษทีสามกอนคริสต' ศักราชใน ประวัติศาสตร'สวนใหญเมโสโปเตเมียทําหน าทีเปนจุดเชือมตอทางการค า- ตะวันออก- ตะวันตกระหวางเอเชีย กลางและโลกเมดิเตอร'เรเนียน(สวนหนึงของเส นทางสายไหม) เชนเดียวกับทิศเหนือ- ใต ระหวางยุโรปตะวัน ออก และแบกแดด( โวลก าเส นทางการค า). การบุกเบิกเส นทางเดินเรือระหวางอินเดียและยุโรปของวาสโกดากา
รัฐบาล ภูมิศาสตร'ของเมโสโปเตเมียมีผลกระทบอยางมากตอพัฒนาการทางการเมืองของภูมิภาคทามกลาง แมนาและลํา ธารชาวสุเมเรียนได สร างเมืองแรกพร อมกับคลองชลประทานซึงคันด วยทะเลทรายเปิดกว างหรือหนอง น ํ าทีมีชนเผา เรรอนสัญจรไปมาการสือสารระหวางเมืองทีอยูโดดเดียวเป็นเรืองยากและบางครั งก็อันตรายดังนั น เมืองของชาวสุ เมเรียนแตละเมืองจึงกลายเป็นนครรัฐโดยไมขึ นกับเมืองอืนๆและปกป องเอกราชบางครั งเมืองหนึง พยายามทีจะ ยึดครองและรวมภูมิภาคแตความพยายามดังกลาวถูกตอต านและล มเหลวมานานหลายศตวรรษด วย เหตุนี ประวัติศาสตร'ทางการเมืองของชาวสุเมเรียนจึงเป็นหนึงในสงครามทีแทบจะไมหยุดหยอนในทีสุดชาวสุ เมเรียนก็ รวมเป็นหนึงเดียวโดยEANNATUMแตการรวมกันเป็นหนึงเดียวและไมสามารถดํ ารงอยูได ในขณะทีชาว AKKADIANS พิชิตSUMERIA ใน2331 ปีกอนคริสตกาลเพียงชัวอายุคนตอมาจักรวรรดิอัคคาเดียนเป็นอาณาจักร ทีประสบ ความสํ าเร็จแหงแรกทีมีอายุยืนยาวกวาชัวอายุคนและได เห็นการสืบทอดอยางสันติของกษัตริย' จักรวรรดิมีอายุ คอนข างสันเนืองจากชาวบาบิโลนพิชิตพวกเขาได ภายในไมกีชัวอายุคน กฎหมาย นครรัฐของเมโสโปเตเมียได สร างประมวลกฎหมายฉบับแรกขึ นจากหลักกฎหมายและการตัดสินใจของ กษัตริย'รหัส ของURUKAGINA และLIPIT อิชตาร'ได รับพบวาสิงทีมีชือเสียงทีสุดคือของฮัมมูราบีดังทีได กลาวไว ข างต นผู ซึงมี ชือเสียงในด านกฎหมายของเขาประมวลกฎหมายฮัมมูราบี(สร างค. 1780 ปกอนคริสตกาล) ซึงเปนหนึงในชุด กฎหมายทีเกาแกทีสุดทีพบและเป็นหนึงในกฎหมายตัวอยางทีเก็บรักษาไว อยางดีทีสุดของเอกสารประเภทนี จาก เมโสโปเตเมียโบราณเขาประมวลกฎหมายกวา200 ฉบับสํ าหรับเมโสโปเตเมียการตรวจสอบกฎหมายแสดง ให เห็นถึงการลดทอนสิทธิของผู หญิงอยางตอเนืองและทวีความรุนแรงในการปฏิบัติตอทาส
วัฒนธรรม เทศกาล ชาวเมโสโปเตเมียโบราณมีพิธีในแตละเดือนรูปแบบของพิธีกรรมและเทศกาลในแตละเดือนถูกกํ าหนด โดยปัจจัย สํ าคัญอยางน อยหกประการ: 1. ดิถี(แว็กซ'ดวงจันทร'หมายถึงความอุดมสมบูรณ'และการเจริญเติบโตในขณะทีข างแรมทีเกียวข อง กับการ ลดลงของการอนุรักษ'และเทศกาลของมาเฟีย) 2. ขั นตอนของวัฏจักรการเกษตรประจํ าปี 3. EQUINOXESและอายัน 4. ตํ านานท องถินและผู อุปถัมภ'อันศักดิ'สิทธิ' 5. ความสํ าเร็จของการครองราชย'ของพระมหากษัตริย' 6. AKITUหรือปีใหมเทศกาล(พระจันทร'เต็มดวงครั งแรกหลังจากทีฤดูใบไม ผลิฤดูใบไม ) 7. การระลึกถึงเหตุการณ'ทางประวัติศาสตร'ทีเฉพาะเจาะจง (การกอตังชัยชนะทางทหารวันหยุดพระวิหารฯลฯ) เพลง บางเพลงเขียนขึนเพือเทพเจ าแตหลายเพลงเขียนขึนเพือบรรยายเหตุการณ'สําคัญแม วาเพลงและ เพลงขบขันกษัตริย'พวกเขาก็มีความสุขจากคนธรรมดาทีชอบการร องเพลงและเต นรําในบ านของพวก เขาหรือในตลาดมีการร องเพลงให กับเด็กๆทีสงตอไปยังลูกๆด วยเหตุนีบทเพลงจึงถูกสงตอกันมา หลายชัวอายุคนโดยเปนประเพณีการพูดจนกระทังการเขียนเปนสากลมากขึนเพลงเหลานีสือถึงข อมูล ทีสําคัญอยางยิงเกียวกับเหตุการณ'ทางประวัติศาสตร'ทีผานมาหลายศตวรรษ อู9ด(อาหรับ: ﺍﻟﻌﻮﺩ(มีขนาดเล็กซึงเครืองดนตรีทีใช โดยMESOPOTAMIANS บันทึกภาพทีเกาแกทีสุด ของอูรุกย อนกลับไปในสมัยอูรุกในเมโสโปเตเมียตอนใต เมือ5,000 ปกอนมันอยูบนตราทรงกระบอก ซึงปจจุบันตังอยูทีBRITISH MUSEUM และได มาโดยDR. DOMINIQUE COLLON ภาพแสดงให เห็นวา CROUCHING หญิงกับเครืองมือของเธอบนเรือเลนขวามือเครืองมือนีปรากฏหลายร อยครังตลอด ประวัติศาสตร'เมโสโปเตเมียและอีกครังในอียิปต'โบราณตังแตราชวงศ'ที18 เปนต นมาในพันธุ'คอยาว
และคอสันอู9ดได รับการยกยองวาเปนปูชนียบุคคลไปยุโรปเกรียงชือของมันมาจากคําภาษาอาหรับ
บรรณานุกรม ศิลปะอารยธรรมเมโสโปเตเมียสืบค นเมือ13 กรกฎาคม2569 HTTPS://WWW.THAIGOODVIEW.COM/LIBRARY/DLCEP1/03/MESOPOTA MIAN.HTML อารยธรรมเมโสโปเตเมียสืนค นเมือวันที13 กรกฎาคม2569 HTTPS://HMONG.IN.TH/WIKI/MESOPOTAMIAN