Created in Canva
Saben jalma gubrag ka alam dunya mawa hiji nami. Dina éta nami, diselipkeun doa sarta pangharepan ti jalma-jalma nu maparinana. Sajalan jeung lumangsungna waktu, éta nami baris dieusian ku rupa-rupa pangalaman — seuri, ceurik, keberhasilan, jeung kagagalan, nepi ka jadi bagian ti hiji cerita kahirupan. Kitu deui jeung sim kuring. Sateuacan kuring mikawanoh dunya, parantos aya jalma-jalma nu langkung heula mikawanoh sarta nyaah ka kuring. Mantenna maparin hiji nami nu kelak marengan pait manisna kahirupan, sarta lalaunan jadi saksi tina parobahan diri kuring. BAB I Ti Sebuah Nami, Hiji Kahirupan Dimulai 1.1 Di Balik Nami Dinten Jumaah, 8 Januari 2010 Hiji tanggal nu jadi titik awal tina perjalanan hirup kuring. Di Bandung, dina dinten éta pisan hiji cerita anyar dimulai — cerita hiji budak awéwé nu saterusna katelah ku nami Najma Nur Faiza. Éta nami sanés sakadar identitas nu dipaparinkeun. Di jerona, kasimpen doa sarta pangharepan ti ibu sareng rama kuring. Najma hartosna “béntang”, sedengkeun Nur hartosna “cahaya”. Samentara éta, Faiza nyaéta nami husus nu dipilih sarta disematkeun ku ibu sareng rama kuring. Katiluna jadi hiji nami nu mawa pangharepan supados kelak tiasa janten sapertos béntang nu sanggem bercahaya, di mana waé kuring berada.
“Béntang nu Bercahaya” janten motivasi salaku bagian tina perjalanan kuring. Kuring hoyong “bercahaya” ngalalui rupa-rupa pencapaian nu diraih, ogé ngalalui kasaéan sarta dampak positif nu tiasa dipaparin ka jalma-jalma di sakuriling kuring. Margi kanggo kuring, bercahaya téh teu salawasna hartosna kudu jadi nu pang katingalina, tapi sanggem maparin hal nu berharga di tempat kuring berada. Kanggo réréncangan nu tos caket, kuring langkung akrab disaur Ama. Sauran éta asalna tina nami “Najma” nu dipondokkeun supados langkung basajan. Aya rasa mergenah sarta kabeungkeutna rasa kaseduluran pikeun unggal jalma nu nyauran kuring ku nami sauran éta. Margi nami “Najma” mah langkung sering digunakeun ku jalma-jalma nu acan patos mikawanoh kuring sacara personal. Bandung sanés sakadar kota kalahiran kuring. Ieu kota janten saksi perjalanan tumbuh sarta diajar nyanghareupan dunya. Nepi ka ayeuna, kuring masih kénéh calik di kota nu sami, di lingkungan nu rada ramé sarta teu tebih ti rupa-rupa destinasi wisata, olah raga, atanapi sakadar milari tuangeun. Salah sahijina nyaéta Kiara Artha Park nu lokasina teu tebih ti tempat calik kuring. Karaméan tos janten hal nu biasa kanggo kuring. Jalanan nu ramé, suara kandaraan nu lumarat-limerit, sarta rupa-rupa kagiatan di sakuriling bumi janten bagian tina suasana nu marengan dinten-dinten kuring. Panginten kanggo jalma sanés mah hal éta téh sakadar pamandangan biasa, tapi justru sapertos kieu seueur bagian tina kahirupan kuring lumangsung. Di balik raména dunya, aya hiji bumi nu janten tempat kuring mulang. Éta bumi diancikan ku kulawarga leutik nu eusina opat urang. Kuring nyaéta anak kadua ti dua sadérék, sarta gaduh hiji lanceuk awéwé. Dina hiji dinten, réréncangan kuring nyarita: “Ma, nami lanceuk anjeun bet mirip pisan? Naha mémang dihaja disamikeun atanapi sepuh anjeun seep ideu nami, sih?” pananya bercanda ti salah sahiji réréncangan nu nembe terang. 1.2. Di Kota Kalahiran
1.3 Sisi nu Nempel Bandung sanés sakadar kota kalahiran kuring. Ieu kota janten saksi perjalanan tumbuh sarta diajar nyanghareupan dunya. Nepi ka ayeuna, kuring masih kénéh calik di kota nu sami, di lingkungan nu rada ramé sarta teu tebih ti rupa-rupa destinasi wisata, olah raga, atanapi sakadar milari tuangeun. Salah sahijina nyaéta Kiara Artha Park nu lokasina teu tebih ti tempat calik kuring. Pisan, mémang nami abdi sadérék sami pisan siga nu kembarna. Padahal, jarak umur kuring jeung lanceuk téh béda 7 taun. Namina Najwa Nur Faiza. Sepuh kuring mémang sengaja maparin nami nu awalanana serupa sarta nami tukangna sami. Teu saeutik hal ieu ngondang pananya ti réréncangan sakuriling. Hal ieu margi ngagampangkeun aranjeunna dina nyauran nami kadua putrina sarta katingalna serasi. Karaméan tos janten hal nu biasa kanggo kuring. Jalanan nu ramé, suara kandaraan nu lumarat-limerit, sarta rupa-rupa kagiatan di sakuriling bumi janten bagian tina suasana nu marengan dinten-dinten kuring. Panginten kanggo jalma sanés mah hal éta téh sakadar pamandangan biasa, tapi justru sapertos kieu seueur bagian tina kahirupan kuring lumangsung. Di balik raména dunya, aya hiji bumi nu janten tempat kuring mulang. Éta bumi diancikan ku kulawarga leutik nu eusina opat urang. Kuring nyaéta anak kadua ti dua sadérék, sarta gaduh hiji lanceuk awéwé. Dina hiji dinten, réréncangan kuring nyarita: “Ma, nami lanceuk anjeun bet mirip pisan? Naha mémang dihaja disamikeun atanapi sepuh anjeun seep ideu nami, sih?” pananya bercanda ti salah sahiji réréncangan nu nembe terang. Pisan, mémang nami abdi sadérék sami pisan siga nu kembarna. Padahal, jarak umur kuring jeung lanceuk téh béda 7 taun. Namina Najwa Nur Faiza. Sepuh kuring mémang sengaja maparin nami nu awalanana serupa sarta nami tukangna sami. Teu saeutik hal ieu ngondang pananya ti réréncangan sakuriling. Hal ieu margi ngagampangkeun aranjeunna dina nyauran nami kadua putrina sarta katingalna serasi.
1.4 Lalaunan Terbiasa Dina urusan tuangeun ogé kuring kagungan cerita nu rada béda. Kuring sanés pangerse tuangeun lada, malahan baheula mah tiasa disebatkeun lemah pisan kana rasa lada. Waktos masih alit, sakadang hal ieu sok dikoméntaran ku lanceuk kuring. Dina hiji dinten, nalika pesen tuangeun online nu nawarkeun rasa lada sareng rasa original. Ibu kuring nyarita, “Ulah pilih nu lada nya, Tétéh. Kasiyahan adina.” saur ibu kalawan lembut. Lanceuk kuring nu resep kana rasa lada nyarita, “Aduh kusabab anjeun, Ma. Urang sadaya kapaksa meser rasa nu original. Padahal teu lada téh raosna jadi hambar tau.” Kuring nu ngadéngékeun mung tiasa cicing, nampi sadaya koméntar ti lanceuk kuring. Koméntar éta sapertos tajongan tarik nu nyogok kana hate sacara ngagutrut, dugi ka kuring mimiti nyobian lalaunan ngicipan tuangeun lada. “Mangkana, anjeun téh diajar atuh tuang lada. Margi di dieu 3 urang resep lada, jadi anjeun kapaksa ngiringan urang nu resep tuang lada.” saur lanceuk kuring ku nada nu seukeut. Prakna ti saprak harita, kuring lalaunan nyobian tuangeun lada kanggo sadidinten. Salah sahiji tuangeun nu sanggem ngarobah indera rasa lidah kuring kana lada nyaéta “Krupuk”. Aya salah sahiji jinis krupuk nu lada pisan, tapi anéhna rasa lada éta ngadamel kuring katagihan dugi ka tuang mangkali-kali. Kuring ngalawan sarta ngusaha ngaleungitkeun rasa lada éta, demi menikmati krupuk nu raosna nikmat pisan. Margi kuring ngaraos teu aya deui krupuk nu raosna sami nikmatna sapertos krupuk ieu.
Pungkasana, beuki tambih umur, aya hiji pamikiran nu lalaunan ngarobah kuring: “Sakadang rasa lada téh ngarasa sabanding upami tuangeun nu dituang mémang raos pisan.” Kusabab éta, ayeuna kuring tos seueur nyobian rupa-rupa tuangeun lada. Beuki dinten, indera rasa lidah kuring tos biasa ku rasa lada éta. Geuningan, seueur pisan tuangeun lada nu raosna nikmat pisan. Kuring ngaraos bungah ku parobahan diri ieu. Dugi ka dina hiji dinten, lanceuk kuring nyarita: “Ih anjeun pinter pisan sih, padahal ieu tuangeunana lada pisan loh. Anjeun hebat tiasa tahan, malahan nambih deui.” saurna kalawan bangga. Di antara rupa-rupa hal nu dipareng ku kuring, aya hiji widang nu tos lumayan lami nempel dina kahirupan kuring, nyaéta Matematika. Ketertarikan éta malahan dimulai ti saprak kuring masih di taman kanak- kanak nalika ngiringan kursus Kumon. Ti dinya, Matematika lalaunan janten hal nu akrab kanggo kuring. Sanés mung salaku mata pelajaran di sakola, tapi ogé salaku widang nu ngadamel kuring ngaraos tertantang kanggo terus berpikir sarta milari waléranana. Matematika janten hiji identitas nu nempel dina pribadi kuring. Panginten, upami ditingal hiji-hiji, sadaya hal éta ngaraos basajan. Kulem, nonton, musik, warna, tuangeun, dugi ka Matematika sanés hal nu luar biasa. Nanging, justru ti hal-hal alit sapertos kitu kuring mimiti mikawanoh diri sorangan — naon nu ngadamel kuring mergenah, naon nu narik perhatian kuring, sarta naon nu ti saprak alit tanpa disadari tos janten bagian tina diri kuring. Sateuacan diri ieu mekarkeun ku rupa-rupa karakter sarta rutinitas SMA, aya mangsa-mangsa di mana sadayana ngaraos langkung basajan. Mangsa di mana kapolosna, seuri leupas di jalanan komplek, sarta kaulinan tanpa beban janten cerita utama sadidinten kuring. Aya tapak-tapak mangsa budak nu sacara lalaunan nyimpen kenangan nu lebet pisan. 1.5 Tapak nu Ngalacak
Ngalanglang deui ingetan mangsa budak salawasna mawa haneutna rasa tersendiri. Aya hal nu béda nalika nginget-nginget mangsa éta. Dunya ngaraos langkung-langkung basajan. Dinten-dinten dieusian ku seuri, kaulinan, jajanan, sarta kahayang supados énggal kaluar ti bumi nalika sore parantos sumping. Sajarangna aya hal nu kedah dipikiran, komo deui mikiran kumaha sesahna kahirupan di mangsa payun. Katur kuring, mangsa budak nyaéta salah sahiji fase nu pang matak bungahna dina perjalanan hirup. Sanés margi sadayana salawasna sampurna, tapi margi dina mangsa éta, kabungahan sering pisan sumping ti hal-hal nu basajan pisan. Ti hiji jajanan nu ngaliwat di payun bumi. Ti réréncangan sakomplek nu nyauran ti luar bumi. Ti sapédah nu mawa kuring ngurilingan komplek. Malahan ti hiji konsol kaulinan nu kedah ngantos widi ti Ibu sateuacan kénging dimaénkeun. Panginten waktos harita sadayana ngaraos biasa waé. Nanging, nalika nginget-nginget deui ayeuna, justru hal-hal basajan éta nu pang gampilna ngawulangken kenangan mangsa budak kuring. BAB II Dunya nu Parantos Saloba Eta Alitna 2.1 Tempat Kanggo Mulang Bumi janten salah sahiji tempat nu pang seueurna nyimpen kenangan mangsa budak kuring. Bumi nu didudukan ku kuring teu tiasa disebatkeun méwah, éta bumi langkung ti cekap kanggo janten tempat mekarkeun diri.
Bentukna ogé teu salawasna sami. Ti waktos ka waktos, rupa-rupa rénovasi, parobahan perenahna ruangan, dugi ka ngaganti sababaraha parabot bumi janten bagian tina perjalanan kahirupan kulawarga kuring. Kuring malahan teu tiasa nginget sadayana kalawan sampurna deui. Sababaraha kenangan masih kasimpen bentés, samentara sawaréh sanésna lalaunan samar sajalan ku tambihna dewasa. Nanging, aya hiji hal nu ku kuring diémut: Bumi salawasna janten tempat kuring mulang sabada sadinten ulin. Sateuacan ahirna calik di bumi nu ayeuna, kulawarga kuring kantos mendakan bumi munggaran sabada ibu sareng rama kuring nikah di wewengkon Jalan Denki. Sabada kagungan putra, mantenna saterusna ngalih ka daerah Terusan Jalan Jakarta sarta ngawangun kahirupan anyar di dinya. Di lingkungan tempat kuring mekarkeun diri, méh unggal dinten salawasna aya suara nu sumping ti jalan payun bumi. Nu ngagaleuh tuangeun sareng unjeueun lumarat-limerit nawarkeun daganganana. Kanggo hiji budak alit nu kagungan rasa hoyong terang nu ageung, suara-suara éta tangtos waé sesah kanggo dirosea. “Bu, éta aya nu ngajual!” “Jajanan naon?” naros Ibu. “Siga nu raos... Kuring kénging meser?” Ibu satemenna teu ngalarang kuring meser jajanan. Nanging, aya hiji syarat nu salawasna dipaparin. “Kénging, tapi kudu diartoskeun/dihasillkeun nepi ka béak nya.” Sarta tangtos waé, salaku budak alit, kuring salawasna ngaraos sanggem ngabéakkeun naon waé nu tos dipilih ku kuring.
Bakso Malang, Sari Roti, tahu bulat, dugi ka es potong kantos janten bagian tina jajanan mangsa budak kuring. Biasana kuring meser éta jajanan nyalira, tapi dina ahirna éta tuangeun justru dinikmati sasarengan sareng Ibu. Saterusna, kuring baris calik di sofa bari nonton televisi. Jajanan nu tadina dibesel ku kuring kanggo diri sorangan lalaunan berpindah ka panangan Ibu. “Ieu kagungan Ama, pan?” naros Ibu bari nyandak saeutik. “Muhun... tapi saeutik waé nya, Bu.” Padahal, kuring terang dina ahirna abdi sadérék baris ngabéakkeunana sasarengan. Waktos harita, teu aya nu istiméwa ti calik di sofa bari nonton televisi sarta menikmati jajanan. Basajan mémang, tapi kabiasaan alit sapertos kieu nu ayeuna ngaraos haneut pisan nalika diémut-émut deui. 2.2 Soré nu Berarti Nincak ka umur sakitar lima taun, kuring mimiti ngaraos langkung percaya diri kanggo bersosialisasi sareng warga di sakuriling perumahan. Baheula, kuring kagungan cekap seueur réréncangan di komplek sarta abdi sadérék biasa ulin unggal soré. Sadayana dimulai ti Rama nu sering ngajakan kuring ulin sapédah ngurilingan jalanan di bagian pengker komplek. Awalna, kagiatan éta mung dilakukeun kanggo sesenangan sakaligus ngalatih kuring supados langkung lancar numpak sapédah. Nanging, tanpa disadari ku kuring, kagiatan numpak sapédah sasarengan sareng Rama justru ngasor kuring sareng dunya ulin nu anyar.
Hiji soré, nalika nuju ulin sapédah nyalira, kuring ningal sarombongan budak nuju ulin sasarengan. Kuring teu mikawanoh aranjeunna. Nanging, rasa hoyong terang ngéléhkeun rasa éra. Kuring ogé neger-neger manéh ngadepkeunan aranjeunna. “Hai, nami kuring Najma. Kuring calik di komplek payun. Kénging ngiring ulin sareng aranjeun?” Kuring teu terang naon nu dipikiran ku kuring waktos harita. Nu bentés, kuring mung hoyong ngagabung. Untungna, aranjeunna teu nolok. “Kénging! Hayu ka dieu!” Teu aya perkenalan panjang. Teu aya pananya ngeunaan umur atanapi sakola. Kuring mung sumping salaku hiji budak alit nu hoyong ulin, sarta aranjeunna nampi kuring kitu waé. Di antara seueur budak nu ku kuring dipendakan, mung hiji nami nu masih kénéh nempel dina ingetan kuring, nyaéta “Anjana”. Waktos harita, kuring masih umur sakitar lima taun, sedengkeun Anjana langkung kolot dua taun. Parobahan umur éta teu kantos janten panghalang kanggo abdi sadérék ulin sasarengan. Umur abdi sadérék béda sakitar dua taun, tapi parobahan éta teu kantos ngaraos nalika abdi sadérék ulin sasarengan. Anjana nyaéta budak nu bageur sarta handap asor. Kapribadianana ngadamel budak-budak di sakuriling, kaasup kuring, ngaraos mergenah nalika aya di caketna. Biasana, nyaketan soré, Anjana baris sumping ka bumi kuring kanggo ngajakan ulin. “Najmaaa!” “Najmaaa, hayu ulin!” Masih acan kaluar.
Upami kuring acan waé mucunghul, sauranana tiasa berlanjut dugi ka sababaraha kali. “Najmaaa!” “Hayu uliiiin!” Ahirna kuring kaluar bumi. “Muhun, muhun. Ngantosan!” waler kuring ti jero bumi. “Nya tos, hayu!” saur Anjana. Abdi sadérék saterusna angkat sasarengan ka bagian pengker komplek ngagunakeun sapédah. Duka kaulinan naon waé nu dilakukeun ku abdi sadérék, nu bentés mangsa-mangsa éta salawasna dieusian ku banyol sarta seuri. Sababaraha kaulinan nu masih ku kuring diémut dugi ka ayeuna nyaéta oray-orayan (ular tangga), congklak, sareng mobil-mobilan alit kagungan kulawarga Anjana. Abdi sadérék ogé lumayan sering ulin di bumina, malahan kuring sering diajakan lebet mung kanggo ngalereskeun waktos sasarengan. Nanging, kasedepan ulin soré tetep kagungan wates waktos. Aya hiji suara nu salawasna janten pangémut yén dinten mimiti soré sarta kuring kedah mulang ka bumi. “Ama, ulah hilap sateuacan magrib tos di bumi nya. Ulah lami teuing ulinna.” saur Ibu nalika kuring bade angkat ulin. “Muhun, Bu!” Kuring panginten ngawaler ku énggal supados tiasa wangsul ulin. Tapi aturan éta salawasna ku kuring diémut.
Ibu sering nyarios yén waktos Magrib nyaéta waktos nu teu saé kanggo budak-budak masih kénéh kaulinan di luar bumi margi cenah janten waktos nu dipareng ku setan kanggo nyulik budak. Sanajan ayeuna kuring ngartos éta piwuruk ku cara nu béda, piwuruk Ibu tetep janten pangémut nu salawasna ku kuring ngadéngékeun unggal dinten nalika bade ulin dugi ka soré. 2.3 Perjalanan Dua Roda Unggal budak pasti kagungan kandaraan atanapi kaulinan favoritna. Kitu deui jeung kuring nu resep pisan ulin sapédah. Tangtosna, janten pinter dina numpak sapédah roda dua merlukeun prosés nu lumayan panjang kanggo hiji budak. Perjalanan éta dimulai ti sapédah roda opat, saterusna sapédah roda tilu, dugi ka ahirna dugi ka tahap diajar ngagunakeun sapédah roda dua. Kanggo kuring, sapédah sanés mung janten sarana ulin, tapi ogé salah sahiji hal nu marengan seueur kagiatan mangsa budak kuring. Kuring diajarkeun ulin sapédah roda dua ku Rama. Manténna ngajarkeunana kalawan pinuh kasabaran sarta teu langsung ngajakan kuring kanggo ngawulaan. Dina awalna, kuring dipénta ngajalankeun sapédah ku cara nyorongna ngagunakeun dampal sampean nu masih nempel dina taneuh. Nurutkeun Rama, cara éta tiasa ngabantos kuring ngalatih kasantosan (kaseimbangan) langkung heula sateuacan leres-leres mimiti ngawulaan. Rama ngajarkeun kuring ngajaga kasantosan lalaunan. Kuring teu langsung dipénta ngawulaan. Awalna, kuring mung dipénta ngajalankeun sapédah bari nyorong ku dampal sampean nu nempel dina taneuh. “Lalaunan waé. Nu penting tiasa saimbang heula,” saur Rama. Kuring nuturkeun piwurukna. Sabada sababaraha kali nyobian, dugi ka waktosna kuring diajar ngawulaan.
“Sok, Ama, wulaan sapédahna. Ulah sieun. Ku Rama dicepeng ti tukang,” saur Rama. Kuring satemenna sieun, nyarios “Leresan ku Rama dicepeng?” “Muhun. Hayu, cobian.” Kuring ogé mimiti ngawulaan. Rama masih aya di tukang sarta nepeng sapédah kuring. Sakurang-kurangna, sapertos kitu nu ku kuring dikinten. Dugi ka ahirna éta cepengan dilepas. Sarta kuring labuh. Sapédah nu digunakeun ku kuring geuningan sapédah kagungan Ibu. Ukuranana lumayan ageung kanggo awak kuring nu masih alit. Sakitu kaleungitan kasantosan, kuring langsung labuh ka jalanan nu seueur batuna. Ceurik tangtosna janten réspons munggaran kuring. Nyeri, reuwas, sieun — sadayana ngagabung janten hiji. “Ama, teu naon-naon?” Kuring ceurik bari nyobian ngadeg. “Ha... nyeri, Yah.” “Tos, tos. Urang mulang heula.” Untungna, lokasi kuring labuh teu tebih teuing ti bumi. Sampean kuring ngalaman geuneuk sarta kuciwa alit akibat labuh di luhur jalanan batu. Tapi anéhna, kajadian éta teu ngadamel kuring leres-leres nyerah. Sabada rasa sieunna leungit, kuring nyobian deui. Panginten waktos harita kuring acan ngartos naon hartina kagagalan. Kuring mung terang yén upami hoyong tiasa numpak sapédah, kuring kedah nyobian deui sabada labuh.
Salian ti sapédah, kuring ogé kantos ditawarkeun kanggo nyobian ulin sapatu roda. Awalna, kuring mikir yén ulin sapatu roda baris langkung gampil tibatan ulin sapédah. Nanging, kanyataanana justru béda. Nalika mimiti ngadeg ku ngagunakeun sapatu roda, kuring malahan teu sanggem bertahan salami saménit sateuacan ahirna kaleungitan kasantosan sarta labuh. Kuring kantos nyobian wangsul, tapi hasilna teu tebih béda. Kusabab éta, kuring teu kantos nyobian ice skating dugi ka ayeuna. Panginten waktos harita kuring mikir yén upami sapatu roda waé tos cekap sesah, teu aya alesan kanggo kuring nyobian hal nu aya di luhur és. Béda sareng sapédah nu ngadamel kuring hoyong terus nyobian sabada labuh, pangalaman ulin sapatu roda justru ngadamel kuring langkung énggal nyerah. Nembe nyobian sakali, tapi dugi ka ayeuna kuring acan kantos leres-leres kapikiran kanggo nyobian wangsul. 2.4 Rupa-rupa Ruang Diajar Hiji budak alit nu rutinitasna mung ulin, tuang, sareng kulem tangtos ngadamel sepuh hoyong maparin rupa-rupa kagiatan tambahan kanggo ngasah pangwangunan dirina. Salian ti kursus maén drum sareng Kumon, Ibu ogé teu hilap merhatikeun pangwangunan kuring dina ngaji. Kagiatan ngaji janten salah sahiji rutinitas nu lumayan lami ku kuring dijalani. Tempat munggaran kuring diajar ngaji aya di hiji tempat nu teu tebih teuing ti wewengkon Gudeg Banda. Tempatna basajan, tapi kagungan rupa-rupa kaulinan sapertos ayunan, jungkat-jungkit, sareng perosotan. Waktos harita, kuring masih aya dina tahap awal diajar maos Al-Qur'an. Aksara-aksara hijaiyah sareng buku Iqro janten buku munggaran diajar kuring.
Saterusna, tempat ngaji éta ngalih ka Masjid Junudurrahman nu aya di wewengkon Kodiklat TNI AD. Di tempat anyar éta, kuring mendakan langkung seueur réréncangan. Sawaréh ageung malahan langkung kolot tibatan kuring sarta sakola di SD Taruna Bakti. Di antarana aya Kak Adzkia, Kak Keira, Kak Almira, sareng sababaraha nami sanésna. Kuring janten salah sahiji murid pang anomna di antara aranjeunna sahingga suasana diajar di dinya ngaraos rada béda ti sateuacanna. Guru ngaji kuring tetep sami, nyaéta Ibu Sri. Manténna katelah sabar sarta taliti dina ngajarkeun abdi sadérék. Teu mung ngajarkeun cara maos Al- Qur'an, manténna ogé merhatikeun hal-hal alit sapertos panjang-pondokna bacaan sareng tanda waqaf. Abdi sadérék ogé diajarkeun tata cara sareng bacaan solat. Kanggo kuring nu masih alit, panginten sababaraha pangajaran éta ngaraos sapertos kewajiban nu kedah dilakukeun. Nanging, beuki tambih umur, kuring mimiti ngartos yén kabiasaan-kabiasaan éta nu ti awal dikenalkeun ku kulawarga ka kuring. Salian ti ngaji, kuring ogé kantos ngiringan kursus Basa Inggris sacara privat sasarengan sareng Miss Ana. Kursus éta lumangsung di bumi manténna di wewengkon Jalan Cimanuk, patapatna di ruang tamu nu saterusna janten tempat kuring diajar. Kuring diajarkeun ku Miss Ana, hiji guru nu nurutkeun kuring lembut pisan sarta taletén dina ngajar. Kuring resep cara manténna ngajelaskeun materi margi pangajaran nu sakuduna ngaraos beurat justru janten langkung santai sarta gampil diartos. Bagian bumi nu digunakeun salaku tempat kursus nyaéta ruang tamu. Di ruangan basajan éta kasimpen rupa-rupa kenangan kuring sasarengan sareng Miss Ana. Sakadang, pangajaran teu mung lumangsung ngalalui penjelasan ti buku, tapi ogé ngalalui pageman sareng pananya-pananya basajan.
“Miss, pami nu ieu kunaon waléranana sapertos kitu?” naros kuring nalika mendakan bagian nu acan diartos. “Cobi ku anjeun pikirkeun heula. Nurutkeun anjeun, naon nu ngadamel waléranana béda?” waler manténna. Cara ngajar sapertos kitu ngadamel kuring ngaraos teu mung dituntut kanggo ngahafal, tapi ogé ngartos alesan di balik materi nu dipelajari. Kuring menikmati suasana diajar sasarengan sareng manténna. Ruang tamu bumina panginten mung hiji ruangan biasa, tapi kanggo kuring, tempat éta nyimpen seueur kenangan. Hateulna, kursus éta kedah eureun margi Miss Ana ngalih ka Kalimantan sabada nikah sarta nuturkeun carogéna. Dina mangsa éta, kuring ngaraos cekap kaleungitan sosok guru nu tos seueur ngabantos pangwangunan kamampuhan Basa Inggris kuring. Bumi nu baheula janten tempat kuring diajar sasarengan sareng manténna ayeuna tos ngarobah fungsi janten hiji kafe. Sanajan tos sanés deui tempat kursus, wangunanana masih kagungan nuansa sapertos bumi sarta lumayan sering didatangan ku warga Bandung. Teu lami sabada éta, kuring wangsul ngiringan kursus Basa Inggris di caket Masjid Istiqomah. Kursus éta ogé lumangsung di bumi sang guru. Bumina langkung lega sarta méwah, malahan dilengkapan pager sareng sababaraha satpam. Nanging, tempat nu katingal langkung ageung teu salawasna hartosna langkung cocog. Kuring ngaraos kirang cocog sareng gaya ngajar guru éta sahingga kursus éta teu lumangsung lami teuing. Sababaraha taun saterusna, kuring ngalajengkeun kursus Basa Inggris di English Made Fun School Jamuju. Béda ti kursus sateuacanna, kagiatan diajar di dinya dilakukeun sacara terbuka sarta berkelompok. Kuring ngiringan kursus éta salami sakitar satengah taun sasarengan sareng sababaraha kaka kelas. Kagiatan nu dilakukeun langkung seueur sifatna interaktif sareng kolaboratif ngagunakeun Basa Inggris.
2.5 Nintendo Kasayangan Kuring Sanajan suasanana lumayan matak bungah, kuring ngaraos kursus éta acan maparin pemahaman nu cekap lebet ngeunaan pamakéan Basa Inggris. Kusabab éta, sabada sababaraha waktos, perjalanan kuring dina ngiringan kursus Basa Inggris wangsul ahir. Upami nginget sadayana ayeuna, kuring nyadari yén mangsa budak kuring geuningan dieusian ku lumayan seueur tempat diajar, guru, sareng pangalaman nu béda-béda. Teu sadayana bertahan lami, tapi masing-masing ninggalkeun kesan tersendiri. Upami dipikirkeun ayeuna, panginten mangsa budak kuring mémang dieusian ku rupa-rupa kursus sareng kagiatan. Nanging, di antara sadayana, aya hiji hal nu teu kantos ngarobah yén “Sabada sadaya kagiatan rengse, kuring tetep hoyong mulang sarta ulin.” Sepuh kuring kaasup tipe nu cekap ketat dina urusan pamakéan gadget. Manténna teu harita ngalarang kuring ngagunakeunana, tapi maparin watesan supados gadget teu dugi ka ngaganggu kewajiban kuring. Prinsipna cekap basajan: tanggung jawab kedah direngsekeun langkung heula sateuacan waktos ulin dimulai. Waktos alit, kuring kantos mendakan kado mangrupa Nintendo DS Lite. Dina mangsa éta, Nintendo janten salah sahiji barang nu resep pisan ku kuring. Margi acan kagungan gawai sorangan, Nintendo janten alternatif kanggo kuring ulin rupa-rupa game. Salah sahiji kaulinan nu pang resepna ku kuring nyaéta Mario Bros. Kanggo kuring waktos harita, kagungan Nintendo ngaraos sapertos kagungan dunya kaulinan alit nu tiasa dibawa ka mana-mana. Nintendo DS Lite ogé dilengkapan ku stylus nu digunakeun dina sababaraha kaulinan tangtu. Salian ti kaulinan nu tos aya, éta alat ogé tiasa di-update ku nambihkeun kaulinan sanésna. Hal éta tangtos ngadamel kuring langkung resep kanggo ngagunakeunana. Nanging, aya hiji hal nu kedah dilakukeun ku kuring sateuacan tiasa bébas ulin Nintendo: ngarengsekeun tanggung jawab.
Dina mangsa budak, tanggung jawab kuring satemenna teu seueur teuing. Ibu mung dipénta kuring kanggo solat tepat waktos, ngagarap tugas ti kursus Kumon, ngaji unggal dinten, sarta ngabantos sepuh. “Tos rengse sadayana?” naros Ibu. “Parantos.” “Kumon?” “Parantos.” “Ngaji?” “Parantos ogé.” “Upami sapertos kitu, kénging ulin.” Kalimah ahir éta nu pang dikantosna ku kuring. Sabada sadaya tanggung jawab rengse, nembe Nintendo tiasa aya dina panangan kuring. Aturan éta panginten ngaraos ketat kanggo hiji budak alit. Nanging, ayeuna kuring nyadari yén ti dinya kuring mimiti mikawanoh hiji hal basajan yén hal nu matak bungah baris ngaraos langkung berharga nalika urang tos ngarengsekeun naon nu janten tanggung jawab urang. 2.6 Hiji Kuéh Alit Unggal parayaan ulang taun, biasana hiji budak baris mendakan parayaan nu lumayan ramé. Nanging, kulawarga kuring kagungan cara nu béda. Boh lanceuk kuring atanapi kuring sorangan teu kantos biasa ngarayakeun ulang taun sacara ageung-ageungan. Hal éta tos janten kabiasaan dina kulawarga abdi sadérék nu teu nganggap ulang taun salaku hal nu kedah dirayakeun ku pésta atanapi acara ageung.
Sepuh kuring langkung milih ngarayakeun ulang taun sasarengan sareng anggota kulawarga di bumi. Duka naon alesan awal manténna milih cara éta, tapi kanggo kuring, parayaan basajan éta justru janten hal nu ngaraos haneut. Kuring masih nginget nalika kulawarga kuring ngarayakeun ulang taun kuring nu katilu. Parayaanana basajan, mung ku hiji kuéh ulang taun sareng sababaraha kaulinan nu ku abdi sadérék dimaénkeun sasarengan. Salah sahijina nyaéta oray-orayan. Abdi sadérék calik sasarengan di méja tuang bari menikmati kuéh sarta ngalereskeun waktos sasarengan. Sabada éta, teu seueur parayaan ulang taun nu dilakukeun sacara husus. Biasana, Ibu atanapi Tétéh baris pangmeserkeun hiji kuéh alit kanggo dituang sasarengan di bumi. Teu aya pésta ageung, tapi salawasna aya kabersamaan nu ngadamel dinten éta tetep ngaraos béda ti dinten-dinten sanésna. Tapi panginten mémang sanés araména nu ngadamel hiji ulang taun janten kesan. Sabada éta, ulang taun kuring biasana dirayakeun ku cara nu kirang langkung sami. Upami teu aya parayaan husus, Ibu atanapi Tétéh biasana baris pangmeserkeun hiji kuéh alit kanggo ku abdi sadérék dinikmati sasarengan. Tepat dina tanggal 8 Januari 2025, kuring nampi hiji téks panjang ti grup kulawarga: Yaumul milad, Barakallah fii umrik, Neng.. anak Ibu dan Ayah yang cantik, pintar dan sholeha.. Kami berdoa kepada Allah SWT untuk selalu membimbing Ama sepanjang hidup dan menjaga Ama setiap saat. Semoga bertambah usia Ama semakin sholeha, makin taat sama Allah, semakin pintar dan mandiri, dan banyak berkah dari Allah. Yaa Allah, berikanlah selalu kebahagiaan, kesehatan, ilmu yang bermanfaat, rezeki yang melimpah, kesuksesan dan keselamatan hidup di dunia dan akhirat buat Ama. Yaa Rabb, mudahkanlah jodoh suami yang sholeh buat Ama yang dapat membimbing dan membawa Ama menuju surga-Mu. Aamiin Yaa Rabbal Alamin.. 🤲🤲🤲😘
Panginten, kulawarga kuring mémang teu biasa ngarayakeun ulang taun ku araméan. Nanging, aranjeunna salawasna kagungan cara sorangan kanggo ngadamel kuring ngaraos dikaasih. Tebih ti kecap méwah, unggal kabersamaan dina parayaan ulang taun salawasna janten kenangan haneut nu kasimpen dina ingetan kuring. Dina ahirna, kuring nyadari yén mangsa budak teu salawasna merlukeun hal nu ageung kanggo janten berarti. Sakadang, cekap ku calik di sofa sasarengan sareng Ibu bari menikmati jajanan, ulin sapédah sasarengan sareng réréncangan dugi ka soré, ngadéngékeun Rama ngajarkeun cara ngajaga kasantosan, atanapi kumpul sasarengan sareng kulawarga di payun hiji kuéh alit, hiji kenangan tos sanggem bertahan dugi ka taun-taun saterusna. Jajanan nu dibesel ti nu ngajual keliling. Suara réréncangan nu nyauran ti payun bumi. Sapédah nu kantos ngadamel kuring labuh. Kursus-kursus nu ngagugu jadwal. Nintendo nu mung kénging dimaénkeun sabada kewajiban rengse. Sareng kuéh alit nu dituang sasarengan sareng kulawarga. Sadayana basajan. Nanging, nalika kuring ningal wangsul ti umur kuring ayeuna, kuring justru nyadari yén mangsa budak mémang teu merlukeun seueur hal kanggo ngaraos bungah. Waktos harita, dunya kuring panginten mung sebatas bumi, komplek, sakola, tempat kursus, sareng jalma-jalma nu ku kuring dipikawanoh. Tapi di jero dunya alit éta, tanpa ku kuring disadari, seueur hal munggaran dina kahirupan kuring dimulai: diajar beréréncangan, diajar wani, diajar labuh, diajar nyobian deui, diajar bertanggung jawab, sarta diajar ngahargaan kabersamaan.
Kakulawargaan jadi bagian anu pangpentingna dina kahirupan sim kuring. Kulawarga ogé jadi alesan pikeun sim kuring supados terus berjuang jadi anak anu suksés, sangkan jaga tiasa ngangkat darajat tur nami saé kulawarga. BAB 3 Tempat Unggal Anak Pikeun Mulang 3.1 Dua Warna, Hiji Rumah Sim kuring hirup di tengah-tengah kulawarga leutik anu eusina opat urang. Opat jalma anu béda karakter ieu ngajarkeun sim kuring sakulawarga kumaha carana silih hormat, silih harti, tur silih maklum kana bédana sipat masing-masing. Kanggo sim kuring, éta béda sipat téh justru jadi salah sahiji pondasi sangkan rasa kanyaah di antara sim kuring sakulawarga salawasna ngawujud. Hubungan kadua sepuh sim kuring dimimitian ti bangku sakola. Kaduana mimiti patepung nalika Bapa pindah sakola ka SMAN 5 Bandung. Sateuacanna, Bapa sakola di SMAN 20 Bandung. Tepungna sareng Ibu nyaéta nalika kaduana calik di kelas 11. Ti mimiti tepang anu sederhana di bangku sakola éta, lalampahan aranjeunna teras ngembang dugi ka ahirna ngawangun kulawarga leutik anu ayeuna aya sim kuring di dalamnya. Bapa sim kuring namina Rudy, babar ping 23 April 1974. Bapa damel salaku insinyur di salah sahiji pausahaan namina PERTAMINA di Jakarta. Déné Ibu namina Tetty Mulyati, babar ping 30 Januari 1974. Ibu damel salaku dokter umum di salah sahiji rumah sakit.
Bapa téh putra kadua ti tilu sadulur. Anjeunna gaduh raka pameget sareng rai istri, anu kaduana sami-sami berprofesi salaku dokter. Salah sahiji hal anu unik ti Bapa nyaéta namina anu ngan ukur sasiki, nyaéta “Rudy”. Éta hal sering pisan ngadamel babaturan sim kuring ngaraos penasaran nalika terang nami lengkep Bapa. “Ma, éta leres nami bapa manéh mung sasiki? Di KTP leresan mung sasiki pisan?” ceuk babaturan anu ngaraos anéh ngadangu aya jalma anu namina mung satunggal kecap. Sim kuring ogé ngawaler sajujurna yén leres nami Bapa mah mung sasiki. Satemenna, sim kuring gé teu pati ngartos alesanana kunaon aki sareng ninia mung maparin nami sasiki ka anjeunna. “Biasana kitu mun anak panengah mah, karunya, sok rada kirang diperhatoskeun ku sepuhna,” ceuk babaturan sim kuring bari heureuy. Leres yén Bapa téh anak panengah, tapi tangtos sanés hartosna anjeunna kirang kasih sayang ti sepuhna. Raka sareng rai Bapa dipaparin nami anu panjang, sahenteuna aya tilu kecap. Déné Bapa mah mung gaduh satu nami. Panginten harita aki sareng nini nuju bingung nangtukeun nami terasna anu mernah. Ahirna, aranjeunna milih maparin satu nami waé, nyaéta “Rudy”. Di antara sadulurna, Bapa kaasup jalmi anu rada serius tur teu gampil bersosialisasi. Rarayna anu serius tur tegas sering ngadamel sababaraha jalmi ngaraos segan kanggé sekadar ngobrol atanapi heureuy sareng anjeunna. Karakter éta ngadamel Bapa katingal rada béda batan Ibu anu justru sabalikna. Ibu sim kuring nyaéta putra bungsu ti tilubelas sadulur. Anjeunna gaduh tujuh raka pameget sareng lima raka istri.
Di antara dua belas sadulur sanésna, Ibu tiasa dicaritakeun kaasup anak anu getol tur pinter dina widang akademik. Kapinteranana éta anu teras nyandak anjeunna dugi ka suksés jadi dokter. Sabalikna ti Bapa, Ibu mah gaduh karakter anu soméah tur gampang bersosialisasi sareng saha waé. Sipatna anu periang ngadamel seueur jalmi terang yén anjeunna téh dokter anu pinter tur handap asor. Nanging, di balik sipat periangna, Ibu téh jalmi anu tegas dina nangtukeun aturan, utamana lamun tos nyangkut prinsip sareng harga diri. “Ama, jadi jalma mah kedah sapertos Ibu, nya. Kedah bageur ka sadaya jalmi, tapi tong ngantep batur ngaco, komo deui dugi ka ngintip harga diri Ama,” piwejang Ibu ka sim kuring. Anjeunna tipe jalmi anu moal ngantep harga dirina ditincak-tincak ku tindakan batur anu sakawenang-wenang. Ti kadua sepuh éta, sim kuring ningal dua karakter anu béda, tapi sami-sami kiat. Teu kalawan disadari, sabagian karakter tur paripolah Bapa sareng Ibu téh seueur anu ngocor ka sim kuring sareng Tuang Raka. 3.2 Hiji Sosok di Pengkeren Sim Kuring Sakulawarga Dina hiji Senén enjing anu sibuk tur harudumuk, bumi sim kuring biasana pinuh ku rupa-rupa gogorowokan ti tilu urang anu nuju milari barangna masing-masing. “Ibuuu, mana kaos kaki Amaa?” ceuk sim kuring ngagorowok. “Ibuuu, mana kemeja bodas Akang? Kunaon teu acan disetrikaaa?” ceuk Raka. Teu lami ti éta, suara Bapa ogé ngiring kapadangu. “Nyai, ieu dasi Akang di mana nya? Kapanari disimpen di dieu, kunaon teu aya?“
Pucunghulna rupa-rupa gogorowokan tur karibut anu ku sim kuring tiluan dilakukeun meh salawasna merlukeun kalungguhan hiji jalmi. Jalmi anu dipikawanoh ku lembutna, pinterna, tumutna, tur perhatosanna ka sadaya anggota kulawarga. Sosok éta nyaéta Ibu. Tanpa Ibu, panginten kahirupan sim kuring tiluan bakal langkung acak- acakan. Ibu nyaéta sosok anu pangagengna pangaruhna dina kulawarga leutik ieu. Anjeunna merhatoskeun pisan ka sadaya anggota kulawargana. Ibu salawasna émut kana naon anu dipukaresep sareng anu teu dipukaresep ku unggal anggota kulawarga. Malihan, anjeunna sering ngutamakeun kapentingan kulawarga batan kapentingan anjeunna sorangan. Ti alit, Ibu salawasna ngasuh tur ngadampingan dina unggal prosés kamekaran sim kuring. Anjeunna nyaksian kumaha sim kuring anu kapungkur tumuwuh janten budak anu éraan lalaunan robah janten pribadi anu langkung percaya diri tur tiasa bersosialisasi sareng seueur jalmi. Lalampahan parobahan kapribadian éta tangtos henteu gampil. Seueur prosés anu kedah disorang, tur dina éta prosés salawasna aya Ibu anu maparin pituduh. Sadaya lalampahan éta diselipkeun ku rupa-rupa piwejang tur motivasi ti Ibu. Ti mimiti nalika sim kuring masih budak leutik anu teu acan ngartos étika sareng sopan santun, dugi ka ahirna sim kuring diajar janten budak anu ngartos kumaha carana behaved santun ka batur, utamana ka jalmi anu langkung sepuh. Salian ti ngajarkeun étika, Ibu ogé salawasna ngajarkeun ka dua putrina supados ngutamakeun pendidikan. Kapungkur, sim kuring mémang dibiasakeun kanggé ngabantos meresihan pagawéan bumi. Kanggo Ibu, ngabantos pagawéan bumi téh nyaéta kawajiban anu parantos selayaknya dilakukeun ku unggal budak. Nanging, Ibu ogé salawasna ningal kaayaan sim kuring heula sateuacan nyuhunkeun bantosan. Hiji waktos, sim kuring ningal wadah piring anu cekap seueur tur niat kanggé ngabantos.
Kanggo sim kuring, Ibu sapertos “wonder woman” anu tiasa ngajalankeun sakitu seueurna kalungguhan sakaligus. Anjeunna henteu ngan ukur nyalametkeun kahirupan para pasiénna di rumah sakit, tapi ogé salawasna usaha ngajaga kahirupan kulawargana supados tetep lumangsung kalawan saé. Dina kahirupan anu mung sakali ieu, sim kuring ngaraos mendakan “911” anu tiasa dihubungi kapan waé nalika merlukeun piwejang, bantosan, malihan sekadar doa. 3.3 Kasih dina Wawadi Salaku rumaja, urang terang yén étika sareng sopan santun kedah dididik ti alit. Ibu sim kuring tos maparin rupa-rupa pangajaran ngeunaan éta hal ti sakaligus sim kuring alit. Sanajan sakapeung sim kuring ngaraos kesel, teu kalawan disadari, piwejang-piwejang teureus éta anu nyandak sim kuring tumuwuh janten pribadi anu langkung saé. “Ibu teu butuh budak anu cerdas tur pinter. Kapinteran éta mung katingal percuma lamun anjeun sorangan teu aya étika sareng sopan santun ka sepuh,” ceuk Ibu unggal waktos ningal katidaksopanan sim kuring. Ibu salawasna ngawéjangan sim kuring ngeunaan rupa-rupa étika dina hal- hal alit anu panginten teu pernah disadari atanapi diajarkeun ku seueur jalmi. Anjeunna ngajarkeun sim kuring ngacungkeun hal ngagunakeun jempol, utamana nalika ngacungkeun ka jalmi anu langkung sepuh. Anjeunna ogé ngajarkeun supados salawasna tungkul nalika papanggih sareng jalmi anu langkung sepuh sarta ngabiasakeun ngagunakeun pandangan katuhu unggal berinteraksi sareng batur. Nanging, piwejang anu pangnapelna dugi ka ayeuna nyaéta ngabiasakeun diri kanggé ngucapkeun hatur nuhun sareng nyuhunkeun hampura. Piwejang éta beuki karaos dampaknya nalika sim kuring mimiti balég. Henteu sadaya jalmi gampil ngucapkeun hatur nuhun sareng nyuhunkeun hampura. Sabagian jalmi nganggap kadua hal éta teu pati penting kanggé diucapkeun.
Padahal, ku ngucapkeun hatur nuhun, jalmi tiasa ngaraoskeun kabagjaan ti hiji apresiasi alit. Déné ku nyuhunkeun hampura, sacara teu langsung jalmi diajar nurunkeun égo kanggé ngaku kasalahanana. Pembiasaan éta ogé ngadamel batur ningal yén hiji jalmi tos dididik kanggé ngartos étika sareng sopan santun, malihan dina hal-hal anu sederhana. Salah sahiji piwejang Ibu anu masih ku sim kuring diémut nyaéta nalika sim kuring sakulawarga nuju di jero mobil. “Najma, biasakeun lamun aya jalmi anu nuju nyarios, simpen HP-na, tingal jalmi anu nuju nyarios. Ulah dugi ka anjeun ngalakukeun hal ieu ka batur, salian ti ka Ibu!” ceuk anjeunna kalawan nada anu seukeut. Harita, piwejang anu pangseringna diajarkeun ku Ibu ka sim kuring nyaéta supados salawasna memfokuskeun diri ka jalmi anu nuju nyarios sareng urang. Hal éta jalaran sim kuring anu bolak-balik teu sengaja katingal ulin HP nalika Ibu nuju nyarios ka sim kuring. Paripolah sim kuring satemenna sanés jalaran sim kuring teu hoyong ngadangu naon anu didugikeun ku Ibu. Mung waé, sakapeung aya sababaraha hal penting anu kedah diurus ku sim kuring dina waktos harita. Nanging, Ibu tetep maparin piwejang éta berulang kali tur ngagunakeun kosakata anu cekap teureus supados sim kuring leres-leres ngartos kasalahan sim kuring. Sim kuring ogé nyadari kasalahan éta tur usaha kanggé lalaunan ngarobahna. Dina ahirna, urang mémang bakal ngaraoskeun sorangan kumaha rasana nalika batur ngalakukeun hal anu sami ka urang. Nalika nuju nyarios sareng batur, tangtos urang hoyong dihargaan tur didangu. Balég ngadamel sim kuring beuki nyadari yén seueurna piwejang anu dipaparin ku sepuh sakapeung karaos sapertos tamparan teureus anu cekap ngajengkelkeun, utamana jalaran salawasna diélingan sacara berulang. Nanging, urang teu salawasna nyadari yén satemenna éta téh salah sahiji wujud kasih sayang aranjeunna.
Aranjeunna anu tos langkung heula ngarasakeun paitna kahirupan tangtos teu hoyong putra-putrina ngaliwatan fase anu sami. Aranjeunna hoyong kahirupan putra-putrina langkung suksés batan kahirupan aranjeunna, hoyong putra-putrina ngajalani kahirupan anu langkung bagja, sarta teu ngabalikan kasalahan anu pernah dilakukeun ku aranjeunna kapungkur. Ti sosok Ibu, sim kuring ngagali hiji hal yén étika sareng sopan santun téh langkung utama batan segudang prestasi sareng kapinteran anu ku urang digaduhan. Sim kuring syukuri pisan gaduh sosok Ibu anu sakitu padulina tur nyaah ka putra-putrina. Hiji Ibu anu tos ngorbankan kesangna demi kesuksesan putra-putrina. Hiji Ibu anu tos ngorbankan seueur hal demi ningal putra- putrina hirup langkung bagja batan anjeunna. 3.4 Selagi Aya Indung Aya seueur hal anu panginten katingal sederhana, tapi justru janten bagian ti kenangan anu pangnapelna. Salah sahijina nyaéta rutinitas unggal enjing sateuacan sim kuring mios ka sakola. “Amaaa, ieu bekelna tos dipangnyiapkeun ku Ibu dina tas. Sarung tanganna gé tos aya nya.” “Amaaa, sapatuna tos dipangsimpenkeun ku Ibu di téras nya. Hayu gancang, Gojekna tos ngantosan.” “Sabar nyaa, Ibu pangdamelkeun Ama sarapan heula. Teu kéning kalwat sarapan, engké tiasa lieur di sakola.” Piunjuk-piunjuk éta salawasna didugikeun ku Ibu unggal enjing sateuacan sim kuring mios ka sakola. Malihan, sim kuring masih émut sacara rinci cariosan anu sering didugikeun ku anjeunna, kaasup raut rarayna anu salawasna ngademkeun hate, sapertos dunya bakal lumangsung saé-saé waé dina dinten éta.
Ibu salawasna gugah enjing-enjing kanggé ngabantos nyiapkeun kaperluan sim kuring ka sakola. Sim kuring sering ngaraos karunya ka anjeunna anu tos gugah ti janari kanggé ngaseupan bekel. Sim kuring ogé tiasa ngaraoskeun rasa cape tur kaperhatosan dina raut rarayna nalika sim kuring anu salawasna mios kabeurangan ka sakola ngadamel waktos mios janten beuki heureut. Nanging, Ibu teu pernah nembongkeun capéna saeutik gé. Henteu mung dina kahirupan sadinten-dinten, kasabaran sareng katulusan Ibu ogé ku sim kuring karaos nalika sim kuring ngalaman kagagalan. Teu aya anu tiasa ngabandingan kasabaran sareng katulusan anjeunna. Anjeunna salawasna ningal sim kuring gagal, tapi tetep maparin sumangat sareng motivasi kanggé wangsul hudang. Sanajan sim kuring terang yén anjeunna cekap kuciwa ku kagagalan éta, Ibu milih kanggé mendemna. Hal éta katingal nalika sim kuring meunang hasil diajar anu awon jalaran usaha anu dilakukeun ku sim kuring teu acan maksimal. Ibu tetep maparin kasih sayang sareng perhatosan anu sami ka sim kuring tanpa ngabédakeun perlakuanana saatos éta. Ku sadaya katulusan éta, teu pernah terbayangkeun kumaha kahirupan sim kuring tanpa ayana anjeunna di gigireun sim kuring. Aya hiji kalimah anu salawasna didugikeun ku Ibu tur dugi ka ayeuna masih napel dina ingetan sim kuring: “Tenang waé, Neng. Selagi aya Ibu, Neng teu kedah sieun. Jalaran aya Ibu anu salawasna nyumangatan tur ngadoakeun Ama supados salawasna lancar ngagapai naon anu ku Ama dihoyongkeun.” Hiji runtuyan kalimah sederhana anu terucap kalawan lembut tur lalaunan éta ngagebeg pisan kana haté sim kuring. Seketika sim kuring ceurik nalika ngadangu Ibu nyarioskeunana. Malihan, sim kuring salawasna ngaraos éra upami ngalaman kagagalan di payuneun anjeunna.
3.5 Indung Abdi, Salamanya Kadeukeutan sim kuring sareng Ibu tos ditarang ku seueur jalmi. Ibu sapertos lem anu salawasna napel dina diri sim kuring, ka mana waé tur iraha waé sim kuring aya. Hal éta katingal ti sakaligus sim kuring alit, nalika sim kuring teu pernah tiasa leres-leres lepas tur tebih ti Ibu. “Ibuuu, badé mios ka mana?” ceuk sim kuring ngagorowok. “Ka pasar waé sakedap. Ulah ngikut nya, bau seueur kotoran di ditu,” ceuk Ibu kalawan lembut. “Teu tiasa, Bu. Ama kedah ngikut… teu paduli badé bau sapertos naon gé,” ceuk sim kuring rewel berulang kali. Mung ku mios ka supermarket, sim kuring kedah ngikut. Mung mios ka pasar, sim kuring ogé kedah ngikut. Ibu mios ka mana waé, sacaket naon waé tempatna, sim kuring kedah aya di gigireunana. Sim kuring leres-leres teu tiasa lepas ti cecekelan sang Ibu. Upami sim kuring tos mimiti rewel, ceurik panjang, tur terus ngabalikan pamenta kanggé ngikut, Ibu anu teu téga pasti bakal terpaksa nyandak sim kuring ka mana waé anjeunna mios. Malihan, sababaraha kali Raka sareng Bapa sim kuring gé tos cekap cape kanggé nyanghareupan kamanja- manjaan sim kuring ka Ibu. Nanging, sim kuring teu pati ngagugu kana panyariosan aranjeunna. Anu pangpentingna kanggé sim kuring nyaéta salawasna aya di gigireun Ibu unggal waktos. Malihan, nalika Ibu telat ngajemput salami lima menit waé, sim kuring bakal nambut telepon ka jalmi di sabudeureun anu malihan teu ku sim kuring dikawal. Sim kuring réla berinteraksi sareng jalmi asing mung kanggé tiasa ngahubungi tur nyarios sareng Ibu. Rupa-rupa pikiran awon anu ngaliwat dina pikiran sim kuring ngadamel sim kuring salempang nalika teu ngadangu suara tur warta ti Ibu, sanajan mung dina hitungan detik.
Ayeuna sim kuring tos langkung ageung batan budak alit anu kapungkur salawasna ngiclik ka Ibu ka mana waé anjeunna mios. Nanging, kadeukeutan éta tetep janten bagian ti diri sim kuring. Rebu-rebu panyariosan tur kecap-kecap panginten moal pernah cekap kanggé mendefinisikeun sakumaha agengna cinta sim kuring ka Ibu. Rasa éta ogé teu cekap mung dibales ku hiji padamelan. Sim kuring mung rumaja anu masih diajar tur tumuwuh, masih diajar janten budak anu tiasa dibanggakeun ku sepuh. Nanging, di tengah sadaya prosés éta, sim kuring terang yén Ibu salawasna janten salah sahiji tempat munggaran anu ngadamel sim kuring ngaraos aman. “Dina kahirupan naon waé, sim kuring kedah terlahir wangsul gé, sim kuring bakal terus milih ibunda namina ‘Tetty Mulyati’ kanggé janten Ibu sim kuring salalamina.” 3.6 Carita di Hiji Meja Kabersamaan janten poin penting anu salawasna diterapkeun dina kulawarga sim kuring. Bapa sareng Raka sim kuring damel di kota anu béda, dugi ka waktos kanggé ngalepas kasubuhan sareng kabersamaan janten saeutik. Jalaran éta, dina dinten libur, sim kuring sakulawarga salawasna usaha ngaluangkeun waktos kanggé tuang babarengan atanapi sekadar leumpang-leumpang di luar bumi. Biasana, sim kuring sakulawarga bakal mios ka salah sahiji mal kanggé ngalepas waktos babarengan, ti mimiti lalonton film, tuang, atanapi balanja. Sakapeung, dinten Saptu atanapi Minggo enjing ogé dieusian ku kegiatan olahraga babarengan anu teras diakhiri ku sarapan enjing. Kegiatan-kegiatan éta panginten katingal sederhana, tapi justru hal-hal alit sapertos kitu anu ngabantos kulawarga sim kuring tetep harmonis. Sim kuring sering ngadangu carita ngeunaan kulawarga anu janten rengat jalaran kirangna komunikasi sareng waktos kabersamaan. Seueur sepuh anu mikir yén ngacumponan kaperluan finansial kulawarga nyaéta hal anu pangutamana.
Padahal, kanggé hiji budak, perhatosan, kasih sayang, apresiasi, sumangat, sareng motivasi ogé gaduh kalungguhan anu ageung pisan dina kahirupan aranjeunna. Seueur pisan carita ti babaturan sim kuring ngeunaan sepuh anu tos ngabiayaan kahirupan aranjeunna langkung ti kecap cekap. Babaturan sim kuring ngaraos bungah jalaran kaperluan aranjeunna kacumponan, tapi di sisi sanésna aranjeunna ogé ngaraoskeun kakirangan anu cekap jero. Aranjeunna merlukeun perhatosan sareng apresiasi langkung ka sadaya hal anu ku aranjeunna dihontal. Aranjeunna merlukeun sumangat sareng motivasi nalika ngalaman rupa-rupa kagagalan. Hanjakalna, kadua sepuh aranjeunna teu tiasa ngacumponan hal éta. Carita-carita éta ngadamel sim kuring beuki nyadari yén kabersamaan dina kulawarga teu tiasa diukur mung ti sakumaha seueurna kaperluan anu tiasa kacumponan. Aya hal-hal sanés anu teu tiasa dibeli ku artos, salah sahijina nyaéta waktos. Dina umur anu tos nincak bangku SMA, sim kuring ogé mimiti ngaraoskeun sakumaha héséna ngiringan acara kulawarga dina dinten libur. Seueur tugas, ulangan, sareng kasibukan sanésna ngadamel sim kuring sering pisan kedah milih antara ngarésepsikeun kawajiban sakola atanapi ngaluangkeun waktos sareng kulawarga. Hanjakalna, Ibu salawasna hoyong unggal kabersamaan dihadiran ku sadaya anggota kulawarga. Sakapeung Ibu ngaraos sedih nalika ningal sim kuring anu beuki sibuk dugi ka teu tiasa ngiringan acara kulawarga. “Amaaa, hayu budak bageur kesayangan Ibu. Sekali waé turutan pamenta Ibu kanggé sarapan enjing di luar babarengan. Ibu kangen, lho, tuang berduaan sareng Ama,” pamenta Ibu kalawan pinuh pangharepan. Ningal Ibu anu terus nyuhunkeun, sim kuring tangtos teu téga nolakna. Jalaran éta, sakapeung sim kuring tetep ngiringan acara kulawarga sanajan aya di tengah-tengah kasibukan sakola.
Sim kuring panginten masih nembongkeun raut raray kesel tur hoyong gancang wangsul jalaran mikirkeun tugas-tugas anu teu acan réséps. Nanging, ningal Ibu imut bagja jalaran sim kuring kersa ngaluangkeun waktos sareng anjeunna ngadamel sadaya éta karaos rada langkung enténg. Dina ahirna, sim kuring nyadari yén waktos kabersamaan salami hiji dinten waé satemenna tos cekap pisan. Pembiasaan kanggé ngaluangkeun waktos babarengan kedah diterapkeun supados janten rutinitas dina hiji kulawarga. Waktos kabersamaan teu kedah dihabiskeun ku ngalakukeun kegiatan anu megah. Cekap calik di hiji méja tuang, ngobrol, tur ngacaritas tos langkung ti kecap cekap. Kegiatan-kegiatan sederhana sapertos berolahraga babarengan, tuang babarengan, sareng lalonton film babarengan tos ageung pisan hartina kanggé unggal anggota kulawarga. Ti kegiatan sederhana éta sim kuring sakulawarga gaduh kasempatan kanggé silih bagikeun carita, seuri, heureuy, malihan silih harti langkung tebih. Sim kuring syukuri hirup di tengah-tengah kulawarga leutik anu salawasna ngutamakeun kabersamaan. Kabersamaan éta ngadorong sim kuring sakulawarga kanggé langkung kenal, ngartos, tur silih hormat. Silih bagikeun carita, seuri, sareng heureuy tos cekap ngadamel hubungan antar anggota kulawarga sim kuring beuki deukeut, utamana heureuy sareng seuri anu salawasna dicandak ku Ibu. Panginten kulawarga sim kuring teu salawasna gaduh waktos anu seueur kanggé ngumpul. Sim kuring sakulawarga ogé teu salawasna gaduh pamikiran sareng karakter anu sami. Nanging, ti kulawarga ieu sim kuring diajar yén bédana téh sanés alesan kanggé ngajauh. Justru jalaran ayana béda, sim kuring sakulawarga diajar silih harti tur mendakan cara kanggé tetep babarengan. Dina ahirna, kulawarga sanés mung ngeunaan opat jalmi anu calik dina hiji bumi. Kulawarga nyaéta tempat munggaran sim kuring diajar ngeunaan kasih sayang, tanggung jawab, kasabaran, étika, kagagalan, kaberesihan, sareng arti kabersamaan.
Upami ngadangu wangsul waktos-waktos anu pernah ku sim kuring sakulawarga dihabiskeun babarengan, rasana salawasna aya waé pangalaman anu tersimpen kalawan saé dina ingetan sim kuring. Henteu sadayana wujud lalampahan ageung atanapi kajadian istiméwa. Malihan, hal sasederhana tuang babarengan gé tos tiasa janten hiji momen anu berharga. Nanging, ti sakitu seueurna kabersamaan anu pernah ku sim kuring sakulawarga dilali, aya sababaraha lalampahan anu dugi ka ayeuna masih hoyong ku sim kuring dibalikan deui. Salah sahijina nyaéta nalika kulawarga sim kuring perei ka Jakarta. Jakarta sapertos janten saksi ti seueurna carita kabagjaan kulawarga sim kuring. Kota éta nyimpen sakitu seueurna kenangan anu diciptakeun ti lalampahan-lalampahan sederhana babarengan kulawarga. Di unggal mal anu ku sim kuring sakulawarga didatangan, salawasna aya heureuy, seuri, sareng carita anu béda. Sakapeung, lalampahan sim kuring sakulawarga malihan mung dieusian ku hal-hal sederhana sapertos tuang babarengan atanapi leumpang-leumpang tanpa tujuan anu tangtu. “Saha ayeuna badé ka mana?” naros Raka nalika sim kuring sakulawarga tos réséps tuang. “Ka tempat anu ku maranéh dihoyongkeun waé. Nu penting ulah dugi ka kalaparan deui,” ngawaler Ibu bari ngagakgak. Panyariosan sederhana sapertos kitu panginten teu kadangu istiméwa. Nanging, justru panyariosan-panyariosan alit sapertos kitu anu ayeuna karaos berharga nalika ku sim kuring diémut wangsul. Unggal mal panginten gaduh kisana sorangan, tapi sadayana ninggalkeun kesan anu sami: kabersamaan anu teu gampil digantikeun. Panginten aya anu naroskeun, kunaon sakitu seueurna pangalaman berkesan dina kulawarga sim kuring justru kajadian di mal? Waleranana cekap sederhana. 3.7 Potret Kebersamaan
Kulawarga sim kuring terbiasa hirup di pusat kota, dugi ka gedong-gedong jangkung sareng pusat perbelanjaan janten salah sahiji tempat anu pangseringna ku sim kuring sakulawarga didatangan nalika hoyong ngalepas waktos babarengan. Kanggo sabagian jalmi, ngalepas waktos di mal panginten kadangu biasa waé. Nanging, kanggé kulawarga sim kuring, tempat-tempat sederhana éta anu justru janten latar ti seueur carita mangsa alit sareng lalampahan sim kuring sakulawarga. Jarak anu diciptakeun jalaran pagawéan ogé ngadamel kasempatan kanggé ngumpul teu salawasna sumping unggal waktos. Bapa sareng Raka sim kuring damel di kota anu béda, dugi ka waktos pereian janten salah sahiji kasempatan anu pang ku sim kuring sakulawarga diantosan kanggé tiasa wangsul ngumpul salaku kulawarga. Jalaran éta, nalika ahirna aya waktos kanggé mios babarengan, rasana sim kuring sakulawarga teu hoyong nyia- nyiakankeunana. Salah sahiji lalampahan anu pangnapelna dina ingetan sim kuring nyaéta nalika kulawarga sim kuring pereian ka Eropa. Upami Jakarta janten saksi ti kabersamaan sim kuring sakulawarga dina kasederhanaan sadinten- dinten, Eropa janten saksi sanés ti kabagjaan sim kuring sakulawarga nalika ahirna tiasa ngumpul dina waktos anu langkung panjang. Rupa-rupa juru kota anu ku sim kuring sakulawarga didatangan nyimpen carita masing- masing. Ayeuna, sabagian kenangan éta masih tersimpen haneut ngaliwatan jepretan kamera anu terpajang di hanteu sadaya ruang tamu bumi sim kuring. Lalampahan éta ogé dilakukeun ku sim kuring sakulawarga babarengan kulawarga babaturan caket Ibu anu namina Ibu Dessy. Salami lalampahan, sim kuring sakulawarga ngadatangan tujuh nagara, nyaéta Jerman, Perancis, Swiss, Belanda, Belgia, Italia, sareng Luksemburg. Tujuh nagara dina hiji lalampahan tangtos ninggalkeun sakitu seueurna kesan. Malihan dugi ka ayeuna, sim kuring masih tiasa ngamumulé sababaraha ciri khas ti nagara-nagara anu ku sim kuring sakulawarga didatangan. “Seueur pisan nagara anu ku urang didatangan,” ceuk sim kuring nalika nyadari panjangna lalampahan sim kuring sakulawarga.
“Puguh waé. Matak ulah mung ningal-ningal waé, tapi diémut ogé nya,” ngawaler Ibu. Harita, sim kuring panginten mung nganggap panyariosan éta salaku piwejang biasa. Nanging, tétéla leres. Bertahun-tahun saatos lalampahan éta réséps, sim kuring masih tiasa ngamumulé sababaraha tempat, kajadian, malihan panyariosan alit anu kajadian salami lalampahan. Unggal nagara gaduh naon waé anu ngadamelna gampil dikenal, boh ngaliwatan monumen, wangunan, atanapi tempat anu janten tujuan wisatawan. Salah sahiji anu pang ku sim kuring diémut nyaéta Perancis kalawan Menara Eiffel anu ngajulang jangkung tur katingal sakitu éndahna. “Wah, jangkung pisan!” ceuk sim kuring ngajerit nalika ningal Menara Eiffel. “Ulah mung ningal ti handap. Foto heula, engké mun tos di bumi anyar ngarasakeun kadungsu,” ceuk Ibu. Panyariosan Ibu mémang sederhana, tapi sapertos biasana, anjeunna salawasna mastikeun unggal momen tiasa ku sim kuring sakulawarga diabadikeun. Nanging, lalampahan di Perancis ogé ninggalkeun pangalaman sanés anu cekap menegangkan kanggé kulawarga sim kuring. Nalika nembe turun ti bus, Bapa didatangan ku jalmi anu berpura-pura nawarkeun naon waé. Mimitina, jalmi éta katingal sapertos hoyong ngabantos atanapi nawarkeun barang ka Bapa. Nanging, tétéla anjeunna nuju nyobian mengalihkan perhatosan Bapa supados tiasa nyandak tas kagaduhan anjeunna. ciri khas ti nagara-nagara anu ku sim kuring sakulawarga didatangan. “Pak, ati-ati tasna!” ceuk salah sahiji ti sim kuring sakulawarga nalika mimiti nyadari naon anu nuju kajadian.
Bapa ogé gancang merhatoskeun wangsul barang bawaanana. Kajadian éta lumangsung cekap gancang, tapi hasil ngadamel sim kuring sakulawarga sadayana waspada. Pangalaman éta ngadamel sim kuring ngamumulé Perancis sanés mung jalaran keindahan Menara Eiffel, tapi ogé jalaran pangalaman sim kuring sakulawarga nyanghareupan jalmi anu nyobian nyulik barang Bapa. Béda sareng Perancis, Swiss justru ku sim kuring diémut ngaliwatan pangalaman ngawawancara prosés ngadamel keju. Sim kuring sakulawarga ngadatangan hiji tempat anu janten salah sahiji destinasi wisatawan kanggé ngawanohkeun prosés ngadamel keju di Swiss. Pangalaman éta ngadamel sim kuring tiasa ningal sacara langsung naon waé anu sateuacanna mung ku sim kuring dikenal salaku dahareun. “Jadi, kejuna didamel ti dieu?” naros sim kuring kalawan rasa penasaran. “Leres. Matak tingal saé-saé prosésna,” ngawaler Ibu. Hal-hal sederhana sapertos ningal prosés ngadamel dahareun anu salami ieu mung ku sim kuring dikenal salaku hasil ahirna justru janten pangalaman anyar anu pikaresepeun kanggé sim kuring. Teras, nalika dugi di Belgia, utamana ibu kotana, Brussels, aya hiji hal anu langkung napel dina ingetan sim kuring: patung budak alit anu nuju kiih. Patung éta sakitu narik perhatosan sim kuring jalaran bentukna cekap unik tur nyaéta hal anu awis ku sim kuring papanggih. “Ieu leresan patung budak alit?” naros sim kuring kalawan rada teu percaya. “Leres, mémang kitu bentukna,” ngawaler Ibu. Sim kuring ogé sempat kagum-kagum ningal patung éta. Jalaran keunikanna, unggal waktos ngamumulé Brussels, salah sahiji hal munggaran anu mucunghul dina pikiran sim kuring nyaéta patung éta.
BAB 4 Lalampahan Sakola Perjalanan pendidikan mangrupa salah sahiji bagian penting dina kahirupan kuring. Ti mimiti wanoh kana dunya pendidikan nepi ka ayeuna geus diuk di bangku SMA, rupa-rupa pangalaman geus ngabentuk karakter jeung kapribadian diri kuring. Unggal jenjang pendidikan méré carita, tangtangan, silaturahmi jeung pangajaran anu béda-béda. Lamun nginget deui perjalanan éta, loba pisan momen anu nepi ka ayeuna masih kénéh nyésa dina ingetan. Ti mimiti pangalaman basajan nalika masih leutik nepi ka rupa-rupa pangalaman nalika kuring mimiti nganjrek dewasa. Kabéh pangalaman éta jadi bagian tina prosés kuring dina tumuwuh jeung mekar. 4.1 Taman Kanak-Kanak Perjalanan kuring dimimitian nalika mimiti asup ka bangku taman kanak- kanak. Kuring sakola di Taman Kanak-Kanak Taruna Bakti Bandung. Kuring mimiti diwanohkeun kana dunya pendidikan nalika asup ka Taman Kanak-Kanak. Kuring henteu ngaliwatan Kelompok Bermain (KB), ku kituna langsung diwanohkeun kana kahirupan sakola ngaliwatan TK.
Babaturan munggaran kuring nyaéta Rara. Rara jadi babaturan munggaran anu raket pisan jeung kuring. Loba pisan waktu anu ku urang dilakonan babarengan, biasana dimimitian nalika urang balik sakola anu dijemput ku Ibu kuring, tuluy diteruskeun ku ulin babarengan. Salah sahiji momen anu masih kénéh ku kuring diinget nyaéta nalika urang dahar babarengan di imah kuring bari lalajo kartun dina televisi. Teu aya hal anu khusus pisan anu masih diinget ku kuring, tapi mangsa ulin babarengan jeung Rara jadi hiji-hijina mémori anu masih kénéh nyésa. Hanjakalna, urang geus lila teu silih komunikasi, nyaéta sanggeus lulus TK. Kuring ogé geus teu bisa nginget alesan naha urang misah sakola jeung komunikasi jadi eureun, lantaran kuring tuluy leuwih deukeut jeung babaturan anu séjén. Salila TK, kuring ngarasa jadi pribadi anu kacida ékstroverna, dimana kuring milu kana rupa-rupa pasanggiri jeung kagiatan séjénna. Kuring milu latihan tari modéren nepi ka hasil meunangkeun rupa-rupa pasanggiri. Kuring latihan tari modéren jeung babaturan kuring, nyaéta Zara, Kalya, Aretha, jeung Lakeisha. Urang rutin latihan tari modéren kalayan rupa- rupa konsép anu dibimbing ku Kak Dede. Unggal pasanggiri tari modéren anu ku urang diiluan miboga konsép tari anu béda-béda. Urang latihan terus-terusan sarta kudu ngahapalkeun koreografi unggal tari anu bisa disebutkeun cukup hésé pikeun barudak umur 4–6 taun. Bagian anu paling pikaresepeun nyaéta unggal aya pasanggiri, rambut urang kudu ditalikeun ku rupa-rupa modél. Salah sahiji modél tali rambut anu paling matak diinget nyaéta rambut anu ditalikeun bari diselapan ku sedotan sangkan tali rambutna manjang ka gigir. Tali rambut ieu dijieun maké karet rambut plastik anu warna-warni. Henteu ngan ukur dina pasanggiri, urang ogé sok tampil jadi pangisi acara dina rupa-rupa kagiatan. Salah sahijina nyaéta dina acara 17 Agustusan anu dilaksanakeun di GOR Taruna Bakti. Dina éta acara, kuring ngalaman hal anu paling matak era sekaligus manggihan bagian tina diri kuring anu paling wani.
Di hareupeun loba tamu anu lalajo, kuring ngalakukeun gerakan anu ngalungkeun suku ka tukang. Gerakan éta nyababkeun sapatu dina salah sahiji suku kuring coplok sarta ngaluncat jauh ka tukang. Kuring anu geus sadar kana éta hal, masih kénéh kalayan wani neruskeun tari nepi ka réngsé. Sedengkeun loba tamu anu geus sadar kana kajadian éta sarta seuri ningali kuring. Ti harita, kuring dipikawanoh minangka pribadi anu wani jeung siga teu boga rasa éra. Malah tina momen éta, loba jalma anu jadi wanoh ka kuring. Lamun diinget deui, momen ieu jadi salah sahiji momen anu paling matak diinget sarta matak era anu sigana bakal diinget saumur hirup. Henteu ngan ukur tari modéren, kuring ogé milu kana rupa-rupa pasanggiri anu diayakeun ku sakola. Saperti pasanggiri pikeun miéling 17 Agustus, miéling Poé Pahlawan, miéling Maulid Nabi, jeung miéling poé- poé sajarah séjénna. Pasanggiri anu ku kuring diiluan umumna ngalatih kréativitas, kapercayaan diri, jeung solidaritas, saperti pasanggiri ngahias roti, pidato, jeung fashion show. Kuring sababaraha kali milu fashion show, dimana kuring latihan kacida getolna pikeun éta kagiatan. Teu nyaho kunaon kuring nepi ka usaha pisan, padahal lamun dipikirkeun ayeuna, fashion show téh ngan saukur pasanggiri pikeun senang-senang. Ibu kuring nepi ka ngalatih kumaha cara kuring leumpang, gaya nalika pose, jeung kumaha cara nyapa juri sarta panongton nalika ngalakukeun fashion show. Nepi ka ayeuna, kuring masih inget Ibu jeung lanceuk kuring latihan fashion show babarengan nepi ka isuk. Numutkeun kuring, éta momen téh cukup matak pikeun diinget deui.
Kuring boga loba babaturan ti kelas séjén. Waktu éta, dina hiji angkatan ngan aya tilu kelas. Nalika TK A, kuring aya di kelas A1. Babaturan munggaran kuring di kelas A1 nyaéta Zara jeung Kalya. Kuring masih inget kana hiji momen lucu nalika urang ngalakukeun kaulinan tutup panon bari nungkulkeun sirah kana méja. Ngan saukur kaulinan, tapi teu kahaja Kalya narik korsi kuring nepi ka kuring murag ka tukang. Kuring geus teu inget alesanana kunaon manéhna ngalakukeun éta, tapi numutkeun kuring éta jadi momen lucu anu nyababkeun kuring ceurik lantaran sirah kuring nyeri. Sanajan kitu, sanggeus kajadian éta urang tetep jadi babaturan, malah nepi ka ayeuna. Sanggeus éta, kuring naék jenjang ka kelas B3. Di kelas B3, kuring mimiti wanoh jeung loba babaturan anyar. Momen ulin anu paling matak diinget nyaéta nalika kuring diajak datang ka acara pesta ulang taun Aretha. Di dinya, kuring sosialisasi jeung loba jalma. Kuring inget pisan kumaha lincah jeung bungahna kuring dina mangsa éta. Dina acara ulang taun éta, kuring loba ulin trampoline, ngojay, jeung nyobaan rupa-rupa kadaharan ringan anu ngeunah. Kaulinan leutik anu aya dina acara ulang taun éta ogé kacida pikaresepeunna. Di sagigireun kahirupan non-akademik anu ku kuring dijalani, kuring ogé diarahkeun jeung dibimbing pikeun meunangkeun nilai jeung peringkat anu sampurna ku Ibu kuring. Unggal nyokot rapor, Ibu kuring sok ngomong yén kuring meunang peringkat kahiji ti sakabéh siswa. Pencapaian éta datang tina kategesan jeung katekunan Ibu kuring dina ngajarkeun rupa- rupa hal ka kuring. Barudak TK anu loba tingkah jeung kabiasaan lucu anu sok dilakukeun. Kuring mimiti dibentuk jadi budak anu wanoh kana tatakrama jeung étika. Loba naséhat anu diajarkeun ku Ibu kuring, sanajan salaku budak TK anu umurna masih kénéh leutik, kuring can sapinuhna ngarti mana anu hadé jeung mana anu salah.
Rupa-rupa pangalaman anu ku kuring dilalui hasil ngabentuk karakter diri kuring anu percaya diri jeung wani pikeun budak sauumur TK. Malah tina pangalaman anu konyol jeung matak era, ayeuna kuring sadar yén ngan dina mangsa éta kuring jadi versi diri kuring anu sabenerna wani tampil di hareupeun loba jalma. Kapribadian anu wani éta muncul lantaran dina umur éta kuring memang can wanoh kana rasa éra. Ku kituna, kuring pastikeun yén kajadian anu matak era éta cukup kajadian sakali dina saumur hirup kuring. 4.2 Sakola Dasar Sanggeus ngaréngsékeun TK, kuring nuluykeun pendidikan ka sakola dasar. Kuring sakola dasar di hiji yayasan anu sarua, nyaéta SD Taruna Bakti Bandung. Mangsa sakola dasar mimiti asup kana fase anu cukup serius pikeun kuring. Sabab dina mangsa ieu kuring mimiti leuwih jero wanoh kana rupa-rupa palajaran, milu kana rupa-rupa kagiatan, sarta ngawangun silaturahmi jeung babaturan. Kuring wanoh jeung loba babaturan anyar, malah babaturan-babaturan kuring ti TK ogé nuluykeun sakola ka tempat anu sarua. Didikan anu tegas jeung cukup keras anu ku kuring karasa dimimitian nalika kuring kelas 1, hususna di kelas 1C. Didikan jeung pangajaran anu tegas ieu utamana datang ti wali kelas kuring anu ngaranna Ibu Caecil. Ibu Caecil ngabimbing kuring kalayan cukup tegas, malah dina hal-hal leutik ogé diperhatikeun. Hal ieu ogé dirojong ku didikan anu tegas ti Ibu kuring. Ku kituna, kuring ngarasa yén mangsa ieu jadi fase mimiti kabentukna kadisiplinan dina diri kuring. Pangajaran ngeunaan kadisiplinan anu cukup tegas ieu dimimitian tina gaya nulis. Dina mangsa éta, sakola kuring ngabiasakeun murid-muridna pikeun nulis maké aksara sambung. Kadang-kadang, nulis maké aksara sambung téh cukup matak capé. Sababaraha kali kuring nulis kalayan wangun jeung tulisan anu teu rapih. Kuring inget pisan yén Ibu Caecil langsung nanya kalayan nada anu cukup matak sieun ngeunaan alesan naha tulisan kuring teu rapih.
Hal éta langsung dilaporkeun ka Ibu kuring anu ogé sarua tegasna jeung wali kelas kuring. Ku kituna, Ibu kuring ménta kuring pikeun nulis deui informasi dina buku agenda kalayan tulisan anu leuwih rapih. Momen ieu cukup nyieun kuring rada keuheul dina mangsa éta, sabab kuring mikir yén rapih atawa henteu rapihna tulisan teu kudu jadi patokan utama pikeun nangtukeun kadisiplinan hiji jalma. Henteu ngan ukur éta, kuring ogé salawasna diajarkeun pikeun miboga étika jeung tatakrama anu hadé ka batur. Saperti budak SD umumna, kuring harita can sapinuhna ngarti kana étika anu hadé jeung anu bener. Masih jeung wali kelas anu sarua, kuring kungsi henteu ngaréspon kana naon anu ditanyakeun ku guru. Kamungkinan éta kajadian lantaran kuring teuing sieun atawa bingung kudu ngaréspon kumaha. Teu lila ti harita, Ibu Caecil langsung ngalaporkeun kajadian éta ka Ibu kuring. Sanggeus ngadéngé éta carita, Ibu kuring rada keuheul sabab ngarasa yén anjeunna salah ngadidik kuring nepi ka jadi budak anu teu sopan. Tuluy, Ibu kuring méré naséhat yén paripolah anu ku kuring dilakukeun téh salah sarta ngingetan kuring supaya henteu ngulang deui éta kalakuan. Sabenerna cukup loba pangalaman anu sarupa kajadian dina mangsa éta. Ngan, dua momen éta anu paling nyésa dina haté kuring nepi ka ayeuna. Nalika masih dina umur éta, kuring ngarasa keuheul sabab ngarasa teuing loba tekanan jeung pangéling pikeun unggal hal anu ku kuring dilakukeun. Malah kuring ngarasa yén didikan anu dibikeun ka kuring téh teuing keras. Sanajan kitu, ayeuna kuring kacida nganuhunkeunana ka Ibu Caecil jeung Ibu kuring pikeun didikan anu keras jeung pangajaran anu tegas ka kuring. Sabab ku didikan maranéhna, kuring diajar kumaha carana ngajaga konsistensi dina kadisiplinan sarta ngarti kana étika nalika nyanghareupan jalma anu leuwih kolot.
Ibu kuring ngabimbing ampir sagala hal, salah sahijina nyaéta mastikeun yén kuring geus apal jeung ngarti kana materi saméméh ulangan. Ibu kuring ngajarkeun kuring ku cara ménta supaya kuring diajar jeung ngahapalkeun materi éta heula. Sanggeus éta, Ibu kuring bakal ngadéngékeun sarta mariksa sakabéh hafalan jeung pamahaman kuring pikeun mastikeun naha geus bener atawa acan. Ibu kuring bener-bener merhatikeun kuring dina widang akademik. Anjeunna kacida mastikeunana sangkan kuring bisa ngahontal nilai maksimal dina unggal mata pelajaran. Hal anu paling nyieun kuring deg-degan nyaéta nalika dijemput sanggeus ngalaksanakeun ulangan. Ibu kuring pasti nanya naha aya kasusah salila ngerjakeun soal. Sababaraha kali kuring mastikeun ka Ibu naha jawaban kuring bener atawa henteu. Tapi tétéla jawaban kuring salah, sanajan kitu Ibu kuring henteu ambek. Ibu kuring henteu salawasna satégas anu dibayangkeun ku batur. Naon waé hasilna, Ibu kuring narima kalayan lapang dada jeung tetep reueus, sabab anjeunna geus ningali kumaha usaha kuring dina diajar. Saterusna, kuring naék ka kelas 2D anu dibimbing ku wali kelas anu ngaranna Ibu Alit. Dina mangsa ieu, wali kelas kuring henteu méré didikan anu keras sabab anjeunna leuwih santai. Teu loba hal anu ku kuring diinget dina mangsa ieu, meureun sabab kuring henteu pati loba tingkah sahingga henteu nimbulkeun loba masalah. Sanajan kitu, dina mangsa ieu kuring diajar pikeun henteu ngabohong. Kuring kungsi ngabohong ka guru anu keur ngajar nalika ménta idin pikeun indit ka toilet. Padahal sabenerna kuring rék meuli buku latihan anu béak di koperasi.
Memang guru kuring henteu nyaho kana éta hal, tapi kuring nyaritakeun kajadian éta ka Ibu kuring. Ibu kuring tuluy méré naséhat supaya kuring henteu ngulang deui kalakuan éta. Anjeunna ngajarkeun kuring pikeun salawasna nyarita jujur, sanajan kaayaan anu disanghareupan téh sakumaha goréngna ogé. bu kuring ogé ménta kuring pikeun salawasna ngahabiskeun bekel anu geus dibikeun. Ku sabab ngarasa sieun, kuring anu geus teu lapar deui jadi sieun mawa sésa bekel ka imah. Ku pikiran kuring harita, sésa bekel téh ku kuring dibuang ka tempat runtah supaya teu kanyahoan ku Ibu. Tapi dina hiji mangsa, Ibu kuring nanya naha kuring kungsi miceun bekel atawa henteu. Sabab kuring geus diajarkeun pikeun henteu ngabohong, ahirna kuring kapaksa jujur ngeunaan naon anu kungsi dilakukeun. Teu disangka-sangka, Ibu kuring henteu ambek. Anjeunna ngan saukur méré naséhat supaya sésa bekel dibawa ka imah sangkan bisa dihakan nepi ka béak. Ibu kuring henteu ambek sabab anjeunna geus reueus ka putrina anu daék nyarita jujur ka indungna. Dina mangsa ieu, kuring jeung kulawarga ngalaksanakeun ibadah umroh babarengan. Kuring anu harita masih kénéh leutik can cukup ngarti kana harti umroh éta sorangan. Sanajan kitu, kuring bersyukur bisa ngalaksanakeun sakabéh runtuyan ibadah umroh kalayan nuturkeun sarat jeung katangtuan anu geus ditetepkeun. Kuring ogé henteu pati loba nyusahkeun kadua kolot, sabab maranéhna ngajarkeun ka anak-anakna yén ibadah umroh téh kudu dilaksanakeun kalayan serius. Umroh jadi lalampahan liburan munggaran pikeun kulawarga kuring ka luar negeri. Ibu kuring memang hayang ngenalkeun nagara luar ka kuring jeung kulawarga, sarta ngamimitianana ku Mekkah minangka kota suci umat Islam.
Lalampahan umroh ieu méré pangaweruh anu leuwih lega, utamana dina ngenalkeun tata cara salat jeung runtuyan ibadah umroh. Lalampahan ka kota Mekkah sakaligus Madinah ogé jadi salah sahiji syarat pikeun kulawarga kuring sangkan bisa nganjang ka nagara-nagara Kulon séjénna. Saterusna, kuring naék ka kelas 3B anu dibimbing ku wali kelas anu ngaranna Pak Entis. Sarua jeung wali kelas saméméhna, Pak Entis mangrupa guru anu santai tapi kacida merhatikeunana ka murid-muridna. Teu aya momen husus anu masih kénéh ku kuring diinget. Kuring ngan inget kana silaturahmi kuring jeung saurang budak lalaki anu ngaranna Aqfil. Silaturahmi kuring jeung Aqfil cukup matak diinget sabab urang mindeng heureuy jeung seuri babarengan. Tapi hanjakalna, silaturahmi ieu kudu réngsé nalika kelas 3 sabab Aqfil pindah sakola. Perjalanan kuring dina ngalaksanakeun pendidikan di Indonesia sempet eureun. Teu disangka-sangka, kuring nuluykeun perjalanan pendidikan ka ibukota Uni Émirat Arab, nyaéta Abu Dhabi. Kuring nuluykeun kelas 4 di dinya salila hiji taun. Pindahna sakola ieu disababkeun ku Bapa kuring anu dipindahkeun tugasna ka Abu Dhabi. Di dinya, kami cicing di hiji apartemen di puseur kota anu lokasina strategis jeung deukeut ka rupa-rupa tempat. Kuring sakola di Emirates Private School, kalayan dibimbing ku wali kelas anu ngaranna Miss Mahawish. Pindah sakola sakaligus pindah nagara ngajadikeun kuring kudu adaptasi jeung lingkungan anu anyar. Parobahan anu kacida karasana nyaéta dina pamakéan basa sapopoé. Biasana kuring ngagunakeun basa Indonesia pikeun ngobrol jeung loba jalma di lingkungan sabudeureun. Ayeuna kuring kapaksa ngagunakeun basa Inggris luyu jeung kamampuhan anu dipiboga pikeun bisa komunikasi jeung babaturan kuring.
Sanajan pamakéan basa kuring can optimal, kuring tetep bisa babaturan hadé jeung babaturan di kelas. Malah kuring boga kelompok babaturan anu jumlahna tilu urang deui. Babaturan kuring éta asalna ti nagara anu béda- béda, nyaéta aya anu ti Pakistan, Suriah, jeung Mesir. Prosés diajar di dinya henteu hésé. Kuring bisa nuturkeun pangajaran kalayan hadé. Ngan aya hiji mata pelajaran tambahan anu karasa hésé pisan, nyaéta Basa Arab. Kuring bener-bener ngarasa nyerah pikeun ngarti kana Basa Arab. Anu matak lucu, nilai mata pelajaran Basa Arab kuring dina rapor nyaéta 69. Lucuna deui, Ibu kuring malah henteu mempermasalahkeun hal éta sarta nyebutkeun supaya kuring nganggap éta ngan saukur hiji angka anu teu pati katempo. Sarana jeung prasarana sakola di dinya kacida lengkepna sarta fungsina ogé hadé. Wewengkon sakolana cukup lega, kalayan tata wangunan anu béda- béda pikeun unggal tingkat pendidikan. Aya perpustakaan anu nangtung sorangan, dilengkepan ku buku-buku anu lengkep sarta rupa-rupa fasilitas pangrojong séjénna anu nyukupan. Anu matak pikaresepeun, sakola nyadiakeun fasilitas angkutan pikeun nganteur jeung ngajemput unggal murid. Fasilitas ieu henteu diwajibkeun pikeun sakabéh murid, tapi ampir sakabéh murid ngagunakeunana. Angkutanana mangrupa beus konéng anu bisa nampung kira-kira 10 murid, kalayan rute indit jeung balik anu disaluyukeun jeung wewengkon tempat tinggalna. Di jero beus aya saurang asisten anu ngabantu ngatur unggal murid. Asisten dina beus kuring nyaéta saurang awéwé anu cukup disiplin jeung tegas. Unggal murid diwajibkeun dijemput ku kolotna nalika balik sakola, pikeun mastikeun yén barudakna henteu diculik. Kungsi hiji waktu Ibu kuring katiduran nepi ka telat ngajemput, ku kituna kuring jadi panik sabab henteu diturunkeun di apartemen kuring.
Hal ieu nyababkeun rute balik kuring jadi beuki jauh, sabab supir beus milih pikeun nganteurkeun murid séjén heula. Kuring anu harita panik kapaksa ngabohong ka asisten yén Ibu kuring geus ngadagoan di lobi hotél. Sabenerna kuring henteu ngarasa sieun sabab geus biasa indit sorangan ka supermarket atawa toko buku. Kuring percaya yén kaamanan di Abu Dhabi jauh leuwih ketat tibatan di Indonesia. Sabab unggal wewengkon dilengkepan ku kaméra panjagaan (CCTV) pikeun nyegah kajahatan. Malah lantaran jarakna deukeut, kami sok leumpang ka mall anu lokasina teu jauh ti apartemen. Lokasi apartemen anu strategis dikurilingan ku rupa-rupa tempat anu ilaharna didatangan, saperti supermarket, rumah sakit, toko buku, toko parabot rumah tangga, taman anu lega, malah aya ogé pantai. Apartemen kami deukeut ka pantai, ku kituna kami biasa olahraga kalayan rute leumpang ka arah pantai. Hawa anu seger jeung bersih ngajadikeun kami biasa leumpang bari sakaligus olahraga. Kusabab kami henteu boga kendaraan pribadi, lamun rék indit jauh biasana ngagunakeun beus. Beus jadi kendaraan umum anu leuwih sering digunakeun tibatan taksi. Beus di Abu Dhabi geus nyadiakeun rute perjalanan anu terstruktur, utamana pikeun nganjang ka mall-mall anu kasohor. Mall anu jadi puseur tempat kami balanja nyaéta World Trade Center (WTC), Abu Dhabi Mall, The Galleria, Marina Mall, Yas Mall, jeung Al- Wahda Mall. Sakabéh mall éta bisa didatangan ngan ku ngagunakeun beus. Kalayan biaya anu murah sarta tetep méré kanyamanan, beus geus jadi sobat kami sapopoé. Iwal World Trade Center (WTC) Mall anu lokasina deukeut pisan jeung apartemen kami, ku kituna kami cukup leumpang pikeun nepi ka dinya.
Sanajan kitu, nalika usum panas, hawa di dinya karasa panas sababaraha kali leuwih kuat. Kuring malah teu kuat nahan panas anu karasa. Ku kituna, kami boga rupa-rupa kipas leutik anu sok dibawa nalika indit- inditan. Tapi nalika usum tiis, hawa di dinya ogé bisa karasa tiis pisan. Kuring resep pisan kana hawa Abu Dhabi nalika usum tiis, sabab ti dasarna kuring memang resep kana usum tiis. Lamun rék indit ka Dubai, kami cukup ngagunakeun karéta gancang anu ngahubungkeun Dubai jeung Abu Dhabi. Perjalananana ngan butuh waktu kira-kira 10 nepi ka 15 menit. Tangtu waé, Dubai ogé mindeng kami datangan pikeun nganjang ka puseur balanja di dinya. Mall anu sok kami datangan nyaéta Dubai Mall jeung Mall of Emirates. Pikeun nepi ka dua mall éta, kami tetep ngagunakeun transportasi umum, nyaéta beus, sarua saperti anu aya di Abu Dhabi. Hanjakalna, kahirupan kuring di Abu Dhabi henteu lumangsung lila lantaran aya wabah COVID-19. Ku kituna, kuring ngan ngalaman pangajaran tatap muka salila satengah taun, sedengkeun sésana dilaksanakeun sacara daring. Wabah COVID-19 anu sumebar kalayan gancang ngajadikeun kami leuwih loba cicing di imah. Teu lila ti harita, sanggeus lulus kelas 4, kuring pindah deui ka Indonesia. Kuring nuluykeun deui perjalanan pendidikan di SD Taruna Bakti Bandung, hususna di kelas 5B anu dibimbing ku Ibu Risma sarta kelas 6A anu dibimbing ku Ibu Devi. Duanana wali kelas éta kacida hadé jeung merhatikeunana ka murid-murid. Teu loba mémori anu matak diinget ku kuring, sabab mangsa éta masih dina kaayaan pandemi anu maksa para siswa pikeun cicing di imah jeung ngalaksanakeun pangajaran sacara daring.
Pangajaran sacara daring karasa cukup matak bosen kalayan runtuyan kagiatan anu sarua unggal poé. Dimimitian ti hudang isuk-isuk nepi ka neuteup layar laptop salila sababaraha jam dina prosés diajar. Salah sahiji hal anu unik anu karasa ku sakabéh siswa dina mangsa pandemi nyaéta ngeunaan seragam. Seragam anu dipaké ngan bagian luhur wungkul, sedengkeun bagian handapna ngagunakeun baju imah. Hal ieu geus jadi rusiah umum di antara para siswa dina mangsa pandemi. Kuring lulus sakola dasar kalayan hasil anu kacida nyugemakeunana. Kuring hasil meunangkeun peringkat kahiji di kelas jeung peringkat kadua di tingkat angkatan. Tilu siswa anu meunang peringkat pangluhurna di tingkat angkatan meunangkeun fasilitas biaya pikeun nuluykeun pendidikan ka SMP Taruna Bakti kalayan keringanan 100%, hartina bébas tina biaya pangwangunan jeung biaya pangembangan pendidikan. Ku kituna, kolot kuring ngan perlu mayar biaya daptar ulang sarta biaya seragam jeung buku pelajaran. Kuring bersyukur kana prestasi anu diraih ieu sabab bisa ngabantu ngaringankeun beban kolot. Sanajan kuring henteu meunang peringkat kahiji di tingkat angkatan, tapi keringanan biaya asup SMP anu kuring meunangkeun kacida ngabantuna. 4.3 Sakola Menengah Kahiji Sanggeus éta, kuring lulus sarta naék ka bangku SMP. Kuring masih sakola di yayasan anu sarua, nyaéta SMP Taruna Bakti. Mangsa pendidikan di SMP geus jauh béda jeung mangsa SD. Di SMP, sakabéh siswa sacara acak dibagi kana tingkat kelas anu sarua. Di SMP, kuring asup kana kelas anu béda anu disebut “Kelas Bilingual”. Dina mangsa kuring, geus teu aya deui anu disebut “Kelas Akselerasi”. Kelas Akselerasi nyaéta kelas anu eusina kumpulan siswa anu naék hiji tingkat leuwih gancang tibatan babaturan anu séjén. Barudak anu asup kana kelas akselerasi biasana miboga IQ di luhur rata-rata, ku kituna bisa nuturkeun pangajaran leuwih gancang tibatan babaturan anu saumur.
Pikeun bisa asup ka Kelas Bilingual, aya sababaraha ujian anu kudu dijalani. Ujianna ngawengku tés psikotes, tés tinulis, jeung wawancara ngagunakeun Basa Inggris. Henteu ngan ukur éta, nilai rapor ogé bisa jadi nilai tambahan atawa alternatif dina prosés penilaian tina sababaraha ujian anu geus dilaksanakeun. Kusabab kelas Bilingual dibagi jadi dua kelas, kuring asup ka kelas 7 Bilingual-2. Hartina, salila tilu taun di SMP, kuring bakal salawasna aya di kelas Bilingual-2 jeung babaturan anu sarua unggal taun. “Ibu, Ama katampa Bilingual!” ceuk kuring biasa waé. “Masya Allah, enya Ma? Alhamdulillah, hatur nuhun nya Neng,” saur Ibu kalayan pinuh ku sumanget. Ningali réspon Ibu anu kacida reueusna, kuring malah jadi rada bingung. Sabab dina mangsa éta, kuring can pati ngarti kumaha sistem pangajaran di kelas Bilingual. Hanjakalna, kalolobaan babaturan kuring ti SD milih asup ka kelas reguler. Ku kituna, salila tilu taun di SMP, kuring jadi wanoh jeung loba jalma anu miboga kasang tukang anu béda-béda. Taun kahiji di SMP, nalika sakabéh jalma masih silih campur jeung silih sosialisasi hiji jeung nu séjén. Kuring anu miboga kapribadian ékstrovert jeung resep wanoh jeung saha waé, mindeng nyampeurkeun babaturan di kelas reguler nalika waktu istirahat. Henteu lantaran kuring teu deukeut jeung babaturan sakelas, tapi kuring ngan saukur masih sono ulin jeung babaturan kuring di kelas reguler. Nalika waktu istirahat, barudak ti rupa-rupa kelas sok ngumpul di hiji kelas anu sarua. Urang mindeng ka kantin babarengan, ngobrol, atawa malah selfie maké salah sahiji laptop milik babaturan kuring.
Éta mangrupa mangsa anu éndah, nalika can aya kelompok-kelompok pertemanan anu ibaratna hésé ditembus, ku kituna urang masih bisa silih campur jeung ngahiji hiji jeung nu séjén. Mimitina, kuring cukup ragu kana kamampuhan akademik kuring. Sabab kuring yakin yén persaingan di kelas Bilingual kacida ketatna sarta kuring sok mikir yén unggal mata pelajaran ngagunakeun Basa Inggris. Ieu jadi salah sahiji tangtangan anu kudu kuring hadapi. Dina bulan kahiji, kuring usaha sabisa-bisa pikeun meunangkeun nilai sampurna dina unggal mata pelajaran. Sabab ulangan jeung tugas ampir kabéh ngagunakeun Basa Inggris, kuring kudu diajar dua kali leuwih getol tibatan biasana. Ku kituna, henteu ngan ukur kudu ngarti kana materi dina Basa Indonesia, kuring ogé kudu ngahapalkeun istilah-istilahna dina Basa Inggris. Kerja keras ieu ngahasilkeun hasil nepi ka kuring hasil meunang peringkat kahiji kalayan rata-rata 97,05 dina rapor bulanan période kahiji dina taun kahiji di SMP. Ti saprak SD, kuring geus boga impian pikeun jadi Ketua OSIS di SMP Taruna Bakti. Impian ieu asalna tina motivasi nalika ningali lanceuk kuring anu geus jadi Wakil Ketua OSIS di SMP Taruna Bakti tujuh taun saméméhna. Ku kituna, dina taun kahiji, kuring nyobaan ngadaptarkeun diri pikeun jadi bagian tina OSIS. Kuring diajar, latihan, jeung usaha pikeun ngalakukeun anu pangalusna salila Latihan Dasar Kepemimpinan Siswa (LDKS), sarta ngaréngsékeun sakabéh tugasna kalayan hadé. “Kamu daftar OSIS jadi bagian apa, Ma?” tanya salah sahiji babaturan kuring anu ngaranna Zara.
“Aku daftar jadi anggota sekbid 5, bingung sih sekbid lain leuwih ngarah ka kasenian jeung kreativitas kitu, tapi aku kurang minat,” jelas kuring. “Kamu daftar MPK nya? Jadi bagian naon? Aku masih rada bingung jeung tugas di MPK téh naon waé,” tanya kuring kalayan pinuh ku rasa panasaran. “Aku hayang jadi bendahara, tapi pilihan kadua mah jadi bagian tina Komisi A. Jujur kuring milih MPK sabab tugasna leuwih ka ngawasan kinerja OSIS,” ceuk Zara. “Eh, sakeudeung... emang sekbid 5 téh patali jeung naon, Ma?” tanya Zara. “Pokona sekbid 5 téh patali jeung démokrasi, pulitik jeung hak asasi manusa. Intina leuwih ngarah kana kapamingpinan jeung lingkungan kahirupan pulitik. Meureun éta anu leuwih cocog jeung kuring tibatan sekbid séjén,” ceuk kuring panjang lebar. Memang dina taun kahiji, kuring kacida bingungna dina milih seksi bidang anu dipikaresep. Teu nyaho kunaon, kuring sorangan henteu pati minat kana bagian kasenian jeung kabudayaan. Kuring ngarasa henteu pati trampil dina nyalurkeun ideu-ideu dina seksi bidang éta. Ku kituna, kuring leuwih milih seksi bidang anu patali jeung dunya pulitik jeung kapamingpinan, nyaéta seksi bidang 5. Hanjakalna, kuring ngarasa yén wawancara anu dilaksanakeun téh kurang maksimal. Kuring ngarasa loba karaguan jeung kasieun anu karasa nalika ngalaksanakeun wawancara. Teu nyaho kunaon, kuring ngarasa kagok nalika diwawancara ku lanceuk kelas anu némbongkeun raray tegas di hareupeun kuring. Hal éta nyieun kuring ngageter jeung sieun, malah kuring teu sanggup ningali deui rarayna. Tungtungna, lantaran wawancara anu kurang maksimal, kuring henteu kapilih jadi anggota OSIS.
Sanggeus nyaho yén kuring henteu lolos, kuring ceurik lantaran kacida kuciwa. Kuring ngarasa kacida kuciwana ka diri sorangan. Kuring ngarasa yén sakabéh impian anu geus ku kuring dipikahayang ti sababaraha taun ka tukang, ujug-ujug pegat. Kuring balik ka imah kalayan pinuh ku rasa kuciwa sarta leuwih loba cicingeun. “Amaa, kumaha sakolana ayeuna? Kunaon leuwih loba cicing? Biasana mah sok carita ka Ibu,” tanya Ibu sababaraha kali. “Teu nanaon kok Bu. Ama keur capé wungkul, hayang gancang istirahat,” ceuk kuring bari usaha nyumputkeun rasa sedih. Hiji waktu, kira-kira jam salapan peuting, saméméh kuring saré. “Neng... kunaon teu ngomong ka Ibu lamun Ama sedih lantaran teu lolos asup OSIS? Teu nanaon, ulah sedih, Nak. Masih aya kelas 8, masih loba kasempetan séjénna.” “Loh, Ibu terang ti saha? Kapan Ama teu nyaritakeun nanaon ka Ibu,” tanya kuring. “Ceuk Ibu mah, Ibu bisa nyaho naon waé ti mana waé. Ulah biasa ngabohong. Pantes ayeuna anjeun loba cicing. Perasaan saurang Ibu mah teu bisa dibohongkeun, Neng,” saur Ibu kalayan nada anu lemes. Ti peuting éta, kuring ngajelaskeun kumaha kuciwa jeung sedihna kuring lantaran gagal jadi bagian tina OSIS. Hiji hal anu geus jadi impian kuring ti baheula, ujug-ujug pegat. Saolah-olah kagagalan éta ngaleungitkeun motivasi jeung sumanget kuring pikeun indit ka sakola. Kuring bener-bener ngarasa yén dina mangsa éta kuring téh sakitu ancur-na.
Kusabab henteu lolos jadi bagian tina OSIS, kuring ngaliwatan taun kahiji di SMP kalayan loba ulin jeung babaturan sarta usaha pikeun ngudag nilai sampurna dina sakabéh mata pelajaran. Wali kelas kuring anu ngaranna Ibu Riska kacida ngarojongna ka siswa-siswina. Anjeunna anu kacida énergik jeung responsifna ngajadikeun kami betah sarta bungah boga wali kelas saperti Ibu Riska. Unggal taun, aya kagiatan anu disebut “Field Trip Angkatan”. Field trip ieu ibarat kagiatan karya wisata. Dina mangsa éta, kelas 7 meunang bagian pikeun field trip ka Bogor. Kuring kacida bungahna nyiapkeun rupa-rupa kabutuhan saperti baju jeung snack pikeun diasupkeun kana koper. Dina mangsa éta, wabah COVID-19 masih sumebar lega. Ku kituna, unggal siswa kudu ngalaksanakeun “Swab Antigen”. Swab Antigen nyaéta tés gancang ku cara nyokot sampel lendir tina irung atawa tikoro pikeun ngadeteksi tiheula aya atawa henteu gejala COVID-19. Sakabéh siswa dina waktu anu sarua kudu ngalaksanakeun “Swab Antigen”. Kuring anu ngarasa séhat pisan geus yakin yén hasil tés kuring bakal négatif, hartina henteu kakeunaan COVID-19. Waktu beurang, ujug-ujug Ibu Riska nyauran kuring pikeun papanggih di lorong lantai 2. Kuring ngarasa bingung pisan sabab saméméhna kuring henteu boga masalah naon-naon. Kuring datang nyampeurkeun anjeunna. Anjeunna ngajak kuring diuk sakeudeung sarta usaha ngamimitian obrolan kalayan leuwih santai. “Aya naon nya Bu? Kunaon Ama ujug-ujug ditelepon?” tanya kuring. “Teu nanaon Ma, lamun anjeun mikiran Ibu anjeun, Ibu anjeun teu nanaon,” saur anjeunna. Kuring ogé bingung naha obrolanana ngarah ka Ibu kuring. Meureun sabab anjeunna nyaho yén kuring kacida deukeutna jeung Ibu.
“Jadi kieu Ma... hasil tés swabna geus kaluar, jeung tétéla hasil anjeun positif. Jadi kamungkinan anjeun kudu istirahat heula di imah jeung teu bisa milu ka Bogor,” saur Ibu Riska, bari ngajelaskeun kalayan pinuh ku pangertian jeung lemah lembut. Sakétika, kuring ngarasa dunya téh teu adil pisan. Kuring anu geus nyiapkeun sagala rupa ti mimiti indit nepi ka balik deui, kapaksa kudu ngabatalkeun kabéhanana. Ngan lantaran hasil tés swab kuring positif. Malah kuring geus kaburu mayar field trip éta. Kuring sempet mikir, “Aduh, kumaha lamun duitna teu dibalikeun? Hartina duit sajumlah 2,5 juta ieu leungit kitu?” Pikiran kuring kacida kacau dina mangsa éta. Loba pisan hal anu teu perlu anu dipikiran ku kuring. Kuring sedih sabab kapaksa kudu cicing di imah jeung dirawat sacara pribadi, sedengkeun kuring ningali babaturan keur karya wisata jeung senang-senang di Bogor. Kuring langsung ceurik di hareupeun Ibu Riska. Anjeunna ngarasa sedih jeung teu tega ningali kuring. Anjeunna ogé teu bisa ngalakukeun leuwih loba sabab kuring memang kudu dirawat nepi ka hasil tés swab kuring balik négatif. “Geus, teu nanaon Neng... meureun hikmahna Ama kudu istirahat heula di imah. Engké jalan-jalan ka Bogor bisa jeung Ibu. Antosan Ama cageur heula,” saur anjeunna kalayan lemah lembut. Ibu kuring anu ngarasa prihatin ningali kaayaan éta usaha nenangkeun sarta ngayakinkeun yén sagalana bakal hadé-hadé waé. Anjeunna usaha tetep tenang sarta henteu némbongkeun kahariwangna di hareupeun kuring.
“Makana Neng, nurut ka Ibu. Geus nyaho COVID geus sumebar ka mana- mana, kudu rajin jeung konsisten maké masker. Kumaha rék teu kakeunaan COVID, lamun Ama sorangan can sababaraha menit di luar geus dibuka maskerna...” naséhat Ibu ka kuring. Kuring ngaku yén memang hésé pisan pikeun kuring lamun dipénta maké masker di luar imah. Sabab kuring sok ngarasa sesek unggal maké masker. Ku kituna, nalika geus aya di jero rohangan, kuring condong muka masker pikeun ngobrol supaya leuwih leluasa. Bodona, justru di jero rohangan éta anu leuwih diwajibkeun pikeun maké masker. Sabab urang silih tukeur hawa jeung jalma séjén anu urang teu nyaho naha maranéhna séhat tina paparan COVID-19 atawa henteu. Tuluy, taun kadua di SMP dimimitian. Dina taun kadua ieu, kuring usaha pisan sangkan bisa balik jadi bagian tina OSIS. Kuring teu hayang ngulang kasalahan anu sarua, nyaéta ragu nalika wawancara nepi ka meunang hasil anu kurang maksimal. Ku kituna, kuring ngumpulkeun kawani pikeun langsung nyalonkeun diri jadi kandidat Ketua OSIS SMP Taruna Bakti. Meureun ieu kadéngéna mustahil. Enya, kuring ngaku kitu. Tapi kuring teu paduli, sabab kuring teu hayang miceun kasempetan pamungkas ieu. SMP Taruna Bakti méré kasempetan pikeun kandidat Ketua OSIS asalna ti jero atawa luar organisasi, kalayan sarat sakabéh kandidat kudu nyumponan sarat anu sarua. Waktu éta aya 8 kandidat. Di kelas kuring, siswa anu nyalonkeun diri jadi Ketua OSIS nyaéta Zee, Raul, jeung kuring. Kuring sempet leungit kapercayaan diri sabab ningali kandidat séjén anu geus loba pangalaman dina organisasi ti kelas 7 saméméhna. Sanajan kitu, hal éta henteu nyieun kuring nyerah.
Perjalanan pikeun milih tilu besar kandidat Ketua OSIS geus dimimitian. Unggal kandidat kudu ngalaksanakeun wawancara sarta nyerahkeun hiji makalah luyu jeung topik anu dipilih. Béwara ngeunaan tugas ieu ngan dibikeun dua poé saméméh wawancara dilaksanakeun. Waktu éta, kuring anu kacida berorientasina kana nilai nepi ka ninggalkeun jeung teu malire sakabéh tugas sakola anu aya. Kabéh éta dilakukeun pikeun museurkeun diri sangkan bisa méré hasil anu maksimal dina wawancara ieu. Henteu poho, unggal kandidat ogé kudu nyiapkeun visi, misi jeung program kerja lamun kapilih jadi Ketua OSIS. Kuring ngalakukeun révisi demi révisi sarta latihan terus-terusan sangkan bisa nampilkeun sarta ngajawab wawancara kalayan hasil anu maksimal. Malah waktu saré ogé jadi saeutik pisan, demi ngawujudkeun impian kuring. Dina poé wawancara, kuring cukup ngageter. Kuring ngan ngaharepkeun yén lanceuk kelas anu bakal ngawawancara kuring téh lanceuk kelas anu rarayna bageur sarta henteu judes. Untungna, doa kuring dikabulkeun. Kuring meunang Kak Chaska jeung Kak Camilla anu duanana miboga raray anu ramah jeung bageur. Untungna, prosés wawancara bisa dilaksanakeun kalayan lancar. Kuring ngarasa lega sabab kuring sorangan ngarasa cukup puas kana kerja keras anu geus dibikeun. Hiji hal anu nyantél dina pikiran kuring nyaéta, “Lamun ayeuna anjeun gagal deui, teu nanaon. Anu penting anjeun geus nyobaan jeung geus méré anu panghadéna pikeun diri sorangan.” “Lamun misalna anjeun teu kapilih asup tilu besar, anjeun hayang jadi bagian naon di OSIS ieu?” tanya Kak Chaska.
“Jujur, kuring masih kénéh ngaharepkeun bisa lolos ka tilu besar. Lamun tétéla henteu, kuring hayang jadi Ketua Sekbid 5, sabab Sekbid 5 geus jadi jabatan anu ku kuring dipikahayang ti kelas 7. Patali jeung pulitik jeung kapamingpinan, kuring ngarasa cocog jeung bisa nyalurkeun ideu-ideu pangalusna kuring,” ceuk kuring panjang lebar. Sistemna, pikeun kandidat anu henteu lolos jadi tilu besar kandidat Ketua OSIS, bakal langsung kapilih jadi ketua-ketua sekbid. Kuring langsung ngarasa tenang jeung lega sabab sahenteuna posisi kuring geus aman pikeun miboga jabatan di OSIS. Dua nepi ka tilu poé kaliwat, kami ngadagoan hasil tilu besar kandidat anu kapilih jadi Ketua OSIS. Hiji poé, kelas kuring keur aya di perpustakaan pikeun ngerjakeun tugas. Tuluy, nalika waktu istirahat, kami turun ka handap pikeun balik ka kelas. Kuring bingung ningali babaturan kuring méré ucapan salamet ka kuring. “Ama, wilujeng nya, anjeun asup tilu besar,” ceuk salah sahiji babaturan ti kelas reguler. “Hah? Tilu besar naon?” tanya kuring kalayan pinuh ku kabingungan. “Loh, anjeun sorangan teu ngadéngé naon-naon? Tadi geus diumumkeun ngaliwatan speaker yén anjeun asup tilu besar kandidat Ketua OSIS,” pokna. Sakétika kuring reuwas sarta ngarasa yén kabéh ieu téh mustahil, sabab kuring mikir masih loba kandidat anu leuwih hadé jeung leuwih pantes tibatan kuring. Tétéla, tilu kandidat anu lolos nyaéta Zee, Naila, jeung kuring.
Kuring ngarasa bersyukur kana hasil ieu, tapi di sisi séjén kuring ogé ngarasa sieun jeung hariwang kana kinerja kuring ka hareupna. Teu nyaho kumaha, ningali dua kandidat séjén anu geus loba pangalaman di OSIS, sedengkeun kuring anu henteu milu OSIS di kelas 7 masih kudu loba diajar. Katilu kandidat ieu kudu langsung nyiapkeun kampanye atawa orasi ngeunaan visi, misi jeung program kerja masing-masing. Kampanye ieu dilaksanakeun dumasar kana urutan anu dipilih di rohangan kesiswaan dina soré éta. Hasilna, kuring meunang giliran pangtungtungna pikeun ngalaksanakeun kampanye. Kuring nyaritakeun sakabéh perjalanan jeung prosés ieu ka Ibu. Ibu kuring kacida reueus jeung haruna sabab impian kuring ahirna ngawujud. Ibu kuring kacida ngadukungna, ngabantu ti mimiti nepi ka ahir perjalanan pemilihan Ketua OSIS ieu. Pikeun kampanye, unggal kandidat kudu nyieun tim suksés. Jujur, nyieun tim suksés ieu karasa hésé sabab kuring bisa éléh ku kandidat nomer dua anu mangrupa siswa pangpopulérna di kalangan murid. Tapi kuring henteu leutik haté. Kuring ngan bakal méré usaha jeung kerja keras anu pangalusna, naon waé hasilna engké. Kuring nyiapkeun spanduk jeung poster minangka média kampanye. Spanduk bakal dibawa salila kampanye ngurilingan sakola, sedengkeun poster bakal ditempel dina mading unggal kelas. Salian ti éta, kuring ogé kudu nyiapkeun hiji vidéo kampanye anu bakal dipidangkeun nalika poé pemilihan. Kuring jeung tim suksés ngurilingan sakabéh sakola. Supaya leuwih rame jeung leuwih katingali, kuring mawa drum jeung simbal pikeun dimaénkeun ku tim suksés kuring. Kuring hayang orasi ngeunaan visi, misi jeung program kerja kuring bisa ditepikeun kalayan hadé sarta kadéngé ku sakabéh warga SMP Taruna Bakti.
Kampanye réngsé nepi ka ahirna poé pemilihan Ketua OSIS dilaksanakeun. Pemilihan ieu lumangsung di GOR Taruna Bakti. Unggal kandidat diuk di hareup sacara individual pikeun ngalaksanakeun debat hiji jeung nu séjén. Tapi saméméh debat dimimitian, para kandidat kudu nepikeun deui visi, misi jeung program kerja anu geus dijieun. Para guru ogé méré sababaraha patalékan anu kudu dijawab ku para kandidat. Aya tilu soal anu patali jeung kapamingpinan, salah sahijina ngagunakeun Basa Inggris. Saterusna debat dimimitian. Kami dipénta pikeun silih debat ngeunaan visi, misi jeung program kerja anu geus dijieun ku masing-masing kandidat. Untungna debat lumangsung kalayan lancar jeung kondusif, ku kituna henteu aya permusuhan atawa konflik sanggeus debat. Pemilihan Ketua OSIS ieu dilaksanakeun ngaliwatan voting dina Google Form anu geus disiapkeun ku panitia MPK. Kuring ngarasa sieun lain lantaran sieun henteu jadi Ketua Umum, tapi kuring ngan ngarasa éra lamun jumlah voters kuring saeutik pisan. Kuring sabenerna henteu pati hayang jadi Ketua Umum OSIS, sabab kuring nyaho yén Zee jeung Naila leuwih pantes pikeun meunangkeunana. Kuring sorangan nyaho yén maranéhna geus boga loba pangalaman jeung pangajaran ti période OSIS saméméhna. Hasilna némbongkeun yén: Zee minangka Ketua Umum. Naila minangka Ketua 1. Najma minangka Ketua 2.
Hasil ieu kacida nyugemakeun jeung matak kuring bersyukur. Sabab perjalanan pikeun ngahontal jabatan minangka Ketua 2 OSIS SMP Taruna Bakti téh henteu gampang. Loba tangis, keluh-kesah, jeung rasa sieun anu gedé anu ku kuring karasa unggal poé. Perjalanan anu henteu gampang, bari kuring kudu teu malire omongan ti batur. Kumaha waé carana, kuring kudu percaya diri jeung yakin yén kuring bisa ngalakukeun anu panghadéna. Perjalanan jadi Ketua 2 OSIS SMP Taruna Bakti méré kuring hiji pangajaran yén: “Lamun anjeun bener-bener hayang kana éta hal, kejar jeung kahontal impian éta. Sing usaha sabisa-bisa, kawas kuda, pikeun ngawujudkeunana.” Sataun ngajabat jadi Ketua 2 OSIS méré loba pangalaman anu matak diinget jeung pangajaran pikeun kuring. Kami tiluan salaku Ketua OSIS gawé babarengan ku silih bantu, silih ngarti, jeung silih hormat kana bédana. Mimitina, bédana antara kami cukup gedé. Kalayan kabiasaan jeung kasang tukang kinerja anu béda-béda, tapi tungtungna kami bisa ngahiji pikeun nyukséskeun période kami. Ti mimiti jadi bagian tina divisi-divisi dina hiji acara, kuring jadi leuwih wanoh jeung anggota séjén ku cara mindeng ngobrol jeung silih diskusi. Acara-acara OSIS anu ngajadikeun kami leuwih raket jadi bagian anu moal kungsi poho. Mangsa capé, kurang saré, jeung gawé pikeun nyukséskeun hiji acara jadi bagian tina pangalaman anu sok hayang ku kuring diulang deui. Di tengah kasibukan ieu, kuring kudu tetep nyaimbangkeun kahirupan akademik jeung kahirupan organisasi. Ku ngajabat minangka Ketua 2, kuring tetep kudu meunangkeun nilai jeung hasil akademik anu maksimal. “Inget nya Ama, sanajan ayeuna jadi Ketua OSIS, kudu tetep nilaina alus jeung jadi peringkat 1. Paling maksimal kudu tetep aya dina tilu besar di kelas,” naséhat Ibu ka kuring.
Kitu pisan, perjalanan pikeun ngawujudkeun impian panggedéna kuring ahirna hasil. Tanpa kerja keras, dukungan ti babaturan, jeung doa ti Ibu kuring, tangtu waé kabéh ieu moal bisa ngawujud. Ieu mangrupa carita perjuangan anu mawa kuring ngahontal impian anu geus ku kuring dipikahayang ti sababaraha taun ka tukang. Kerja keras ieu ahirna kabayar ku field trip kelas 8 ka Yogyakarta. Ieu jadi field trip munggaran anu ku kuring karasa sanggeus ngaliwatan loba tangtangan jeung halangan. Field trip ieu kacida pikaresepeunna, sabab kami nganjang ka Candi Prambanan. Salila hirup kuring, kakara harita kuring ningali langsung wangun Candi Prambanan, sanajan henteu dina jarak anu deukeut. Di kompleks Candi Prambanan, kami lalajo pagelaran Sendratari Ramayana. Pagelaran ieu lumangsung ti jam 19.30 nepi ka 21.00 WIB. Sendratari Ramayana dilaksanakeun di panggung kabuka. Panggung anu lega pisan éta beuki rame ku ayana rupa-rupa hiasan pangrojong. Poé saterusna, kami jalan-jalan di Malioboro. Malioboro kasohor minangka puseur balanja jeung wisata kuliner anu sumebar di sapanjang jalan. Salaku wisatawan anu nganjang ka Malioboro, kami ngarasakeun Malio Gelato. Malio Gelato jadi salah sahiji kuliner has anu kudu dicobaan nalika ka Malioboro. Malioboro miboga suasana anu haneut jeung tengtrem, ditambah ku hawa anu panas sarta panonpoé anu kacida terikna. Panonpoé anu kacida terikna ngajadikeun sabagian kulit dina leungeun kuring ujug-ujug jadi hideung nalika balik deui ka Bandung. Saméméh perjalanan balik ka Bandung, kami eureun di puseur oleh-oleh. Di dinya, kuring meuli loba bakpia kukus jeung bakpia pathok. Kuring sorangan leuwih resep bakpia kukus tibatan bakpia pathok. Bakpia kukus miboga tékstur anu lemes sarta eusina leuwih lumer tibatan bakpia pathok. Kuring meuli bakpia pathok ngan pikeun dijadikeun oleh-oleh pikeun kulawarga.
Perjalanan di SMP ditutup dina mangsa kaseriusan kami di kelas 9. Mimiti kelas 9, kuring balik deui fokus pikeun ngudag nilai akademik sangkan tetep stabil jeung sampurna. Di tengah loba tugas jeung ulangan, mimiti aya ujian praktik minangka tugas ahir. Salah sahiji proyék gedé anu kami jalani nyaéta Mini Riset. Mini Riset nyaéta kagiatan panalungtikan ilmiah dina skala leutik jeung basajan anu dilaksanakeun ku siswa kelas IX pikeun nganalisis jeung ngaréngsékeun hiji masalah. Unggal kelompok Mini Riset dipilih saurang ketua kelompok anu mampuh ngatur jeung mingpin jalanna panalungtikan. Kuring kapilih jadi ketua kelompok Mini Riset. Anggotana aya opat urang, nyaéta Shifa, Athaya, Nida, jeung kuring. Pembagian téma unggal kelompok dipilih ngagunakeun spinning wheel. Téma anu ku kuring meunang nyaéta Seni jeung Kabudayaan. Kuring bersyukur meunang téma ieu sabab henteu kudu ngalaksanakeun ékspérimén saperti dina téma Sains. Kami dibéré waktu kira-kira hiji nepi ka dua bulan pikeun ngaréngsékeun panalungtikan. Judul panalungtikan kelompok kuring nyaéta “Analisis Minat Siswa SMP Taruna Bakti terhadap Kebudayaan Tradisional.” Singget, padet, jeung écés, ku kituna kami ngarti sarta ngawasa naon anu keur ditalungtik. Pengerjaan Mini Riset ieu dilaksanakeun bari diselang ku ayana Ujian Sakola. Perjalanan Mini Riset ieu lumangsung kalayan lancar. Ngan aya sababaraha hal anu matak reuwas nalika poé presentasi. Kuring anu geus konsultasi jeung guru pembimbing, nyaéta wali kelas Pak Irfan. Anjeunna nyebutkeun yén panalungtikan kuring geus kacida écés jeung rinci, ku kituna teu loba kasalahan anu bisa kapanggih. Poé presentasi beuki deukeut. Kuring saré peuting pikeun ngerjakeun révisi demi révisi kana proposal panalungtikan jeung nyieun presentasi. Kuring ogé kudu latihan pikeun ngalakukeun presentasi ngeunaan panalungtikan kami di hareupeun guru penguji. Kami ogé nyiapkeun banner anu eusina kacindekan singget tina panalungtikan kami.
Nalika poé presentasi datang, kuring usaha miceun sagala rasa sieun. Kuring yakin yén sagalana bakal lumangsung kalayan lancar saluyu jeung kerja keras anu geus dikaluarkeun salila ieu. Tapi ujug-ujug guru penguji kuring ngomong: “Eusina ieu mah proposal panalungtikan, kunaon studi literatur anjeun nepi ka saloba kieu? Ieu nepi ka leuwih ti 100 halaman, kuduna mah ngabahas luyu jeung téma anu anjeun angkat wungkul,” naséhat Ibu Isty, salaku guru Bimbingan jeung Konseling. Sanggeus ngadéngé naséhat anjeunna, kuring ceurik. Saolah-olah hasil kerja keras kami pikeun ngerjakeun sakabéh eusi proposal jadi sia-sia. Kakara kuring nyaho yén tétéla teu kudu ngabahas studi literatur nepi ka kacida rinci na. Cukup ngabahas luyu jeung téma anu diangkat. Sabab kuring jalma anu resep kana hal-hal rinci jeung hayang sagalana sampurna, kuring nyieun studi literatur kelompok kami kacida lengkepna. Malah aya pembahasan di luar topik anu sabenerna ngan ku kuring dijadikeun nilai tambahan. Kuring anu teu kuat nahan ceurik ngan bisa cicing bari ngadéngékeunana. Kuring ngarasa kuciwa sabab kuduna kuring teu perlu nyiapkeun hal éta. Kuduna kuring bisa nyajikeun studi literatur kalayan leuwih écés jeung leuwih padet. Sanggeus presentasi réngsé, kuring dirangkul ku Ibu Isty. Anjeunna ménta hampura sabab geus nyieun kuring ceurik. Sabenerna, ieu lain kasalahan anjeunna. Tina naséhat Ibu Isty, kuring diajar loba hal yén memang kuduna hiji proposal panalungtikan ngan nyajikeun studi literatur anu singget, padet, jeung écés.
Waktu kalulusan beuki deukeut, kuring cukup hariwang kana hasil ahir pembelajaran kuring. Untungna kuring lulus kalayan hasil anu kacida nyugemakeunana. Sarua jeung hasil kalulusan SD, kuring meunang peringkat 2 di angkatan jeung peringkat 1 di kelas. Alhamdulillah, kuring meunang peringkat 2 di angkatan kalayan rata-rata 94,30. Prestasi anu ku kuring diraih méré keringanan biaya 100% pikeun biaya pangwangunan jeung biaya séjénna, kalayan nominal awal kira-kira 23 juta. Kuring reueus bisa ngaringankeun beban kolot ku ayana keringanan biaya 100%. Ku kituna, kolot kuring ngan kudu mayar biaya seragam, buku pelajaran, jeung daptar ulang. Salian ti éta, para siswa anu meunang peringkat di kelas jeung di angkatan ogé meunang sajumlah duit luyu jeung peringkat anu diraih. Alhamdulillah, sacara total kuring meunang Rp550.000. 4.4 Sakola Menengah Atas Kahirupan SMA jauh leuwih hésé tibatan anu kungsi dibayangkeun. Mimiti kuring ngamimitian kahirupan di SMA, karasana héséna sababaraha kali lipet. Nalika kelas X, kuring masih ngabayangkeun kahirupan budak SMA siga dina pilem-pilem. Kahirupan anu cenah “pinuh ku kasenangan jeung kabagjaan”. Jeung bodo na, kuring malah nerapkeun prinsip ngeunaan kahirupan SMA éta di kelas X. Kelas X jadi saksi nyata kuring ragrag. Kuring anu teuing ngarasakeun perjalanan SMA nepi ka teu fokus pikeun ngudag nilai akademik. Kuring ngajalankeun kahirupan pinuh ku heureuy jeung seuri, malah teu paduli kana nilai-nilai ulangan anu aya di handapeun KKM. Kuring ngarasa geus manggihan versi diri kuring anu panggoréngna. Hal ieu kabuktian tina lobana nilai di handapeun 90, malah kuring meunang peringkat di luar 3 besar.
Pikeun rapor bulanan, kuring mindeng meunang peringkat 3. Malah, dina semester 1, kuring meunang nilai rapor ahir kalayan peringkat 6. Di dieu titik kuring mimiti ruksak jeung ragrag dina kahirupan akademik. Ku sabab guru anu ngajelaskeun materi pangajaran kacida gancangna, kuring boga niat pikeun ngarékam heula materina, tuluy disalin di imah. Hanjakalna, kuring sok poho lantaran mindeng ditunda-tunda, nepi ka ahirna rékaman materi éta teu kungsi disalin kana buku catetan. Kuring malah leuwih loba saré tibra, alias saré leuwih tiheula. Padahal, urang terang yén kahirupan SMA bakal kakurangan waktu saré. Kuring teuing loba santai jeung nunda-nunda pagawéan, nepi ka tugas anu dipigawé hasilna teu maksimal. Diajar pikeun ulangan ogé teu maksimal, ku kituna loba bagian anu kaliwat. Salila pembelajaran, kuring ngarasa teuing loba santai jeung teuing loba heureuy. Kuring teu kungsi serius dina urusan pembelajaran, malah sok katiduran nalika guru keur ngajelaskeun. Komo nalika milu kursus, kuring jarang nulis materi dina kertas kalayan bener. Ku kituna, sakabéh materi teu kakumpul kalayan hadé, anu ngajadikeun kuring teu bisa ngulang deui pembelajaran kalayan bener. Lamun ngobrolkeun ngeunaan kursus, kuring memang milu kursus husus anu ngabahas mata pelajaran. Ti SD, kuring teu kungsi milu bimbingan diajar di luar jam sakola. Kuring geus biasa diajar sorangan sacara mandiri di imah. Tapi, kuring ngarasa butuh bantuan dina pembelajaran ngaliwatan hiji kursus. Syukurna, tempat kursus ieu deukeut jeung sakola. Kuring teu sorangan dina milu kursus ieu, tapi babaturan sakelas ogé milu. Aya Rayna, Dahayu, Quintza, Lisana, Kayla, Emily, Aneira, jeung Nawal. Urang anu jumlahna 8 urang sok leumpang babarengan pikeun indit ka tempat kursus éta.
Ti mimiti kelas X SMA, kuring mimiti milu kursus husus pikeun mata pelajaran di sakola. Kursus ieu dingaranan Clinic Genius, atawa disingget jadi CG. Kursus ieu miboga 3 lokasi luyu jeung jenjangna. Pikeun kelas X, lokasina aya deukeut Anata Salon di wewengkon Cihapit. Tempatna henteu pati lega, tapi cukup pikeun nampung sakabéh siswa-siswi kelas 10. Kursus ieu henteu ngan ukur pikeun siswa Taruna Bakti, tapi ogé dibuka pikeun umum. Loba siswa ti SMAN 3 Bandung, SMAN 5 Bandung, ogé ti sakola negeri jeung swasta séjénna. Cihapit jadi wewengkon anu dipikawanoh ku lobana jajanan. Henteu ngan ukur jajanan pasar, tapi ogé aya rupa-rupa kuliner kiwari. Kuring jeung babaturan biasana sok meuli Cimol Bojot anu nyadiakeun bola-bola leutik anu eusina rupa-rupa, ti mimiti kéju, hayam, daging, nepi ka mozzarella. Tuluy aya Kopi Toko Djawa anu sok jadi tempat urang meuli kopi jeung kadaharan amis pikeun ngurangan rasa tunduh. Kuring kungsi nganteurkeun babaturan kuring ka Any Tiam Kedai. Kedai ieu nyadiakeun kadaharan khas Malaysia jeung inuman khasna, nyaéta Es Teh Tarik. Lamun urang keur lapar pisan, urang bakal meuli nasi goreng jeung rupa- rupa gorengan di Kedai Mimin. Kedai Mimin lokasina paling deukeut jeung CG. Salah sahiji jajanan karesep urang nyaéta Es Pisang Ijo. Pisang Ijo anu disuguhkeun ku kuah amis sarta rupa-rupa varian topping anu ngalengkepan, salah sahijina és krim. Sakabéh jajanan anu aya di Cihapit kacida rupa-rupana jeung urang geus ampir nyobaan kabéhanana. Mimitina kuring kacida hayangna pikeun neruskeun jabatan OSIS di SMA. Kuring hayang pisan jadi bagian anu aktip aub salaku panitia dina acara- acara OSIS SMA Taruna Bakti. Kuring geus mikiran naon anu dipikahayang ku kuring pikeun 2 taun salila ngajabat salaku OSIS. Kuring ogé hayang ngarasakeun kolaborasi, gawé bareng, jeung bantuan ti para senior OSIS anu harita geus kelas 11.
Hanjakalna, impian ieu kudu gugur lantaran teu meunang restu ti Ibu. “Ma, Ibu hayang SMA ieu fokus pikeun lomba-lomba, lain kepanitiaan. Jadi OSIS jeung kepanitiaan mah waktuna di SMP, ayeuna mah kejar nilai jeung sertifikat pikeun kuliah,” naséhat Ibu kuring kalayan nada tegas. Harita, kuring sadar yén kuring can mampuh nyaimbangkeun nilai akademik, ku kituna kuring nuturkeun naséhat Ibu. Kuring ogé ningali persaingan anu ketat ti babaturan kuring anu ngajabat salaku OSIS, anu ngajadikeun kuring deui mundur. Harita, kuring kungsi mikir pikeun teu jadi bagian tina OSIS, tapi jadi panitia dina acara gedé nyaéta Malam Pagelaran Kesenian (MPK) atawa ABSTRAK. Pikeun jadi bagian tina MPK, Ibu tetep satuju jeung ngarojong kuring. Pilihan kahiji kuring nyaéta divisi Ticketing, sedengkeun pilihan kadua nyaéta Dekorasi. Sabenerna, kuring téh jalma anu teu pati resep kana desain jeung kasenian. Tapi lantaran teu aya pilihan séjén, sarta éta pilihan kadua, kuring tetep ngalebetkeun divisi Dekorasi. Pikeun kahiji kalina, kuring ditarima di divisi Dekorasi. Kuring teu pati bungah lantaran divisi anu dipikahayang téh Ticketing. Mimiti mah kuring nyobaan narima éta kaputusan tanpa mikiran naha kuring bisa digawé sacara optimal atawa henteu. Kuring nyaritakeun hal ieu ka Ibu. Ibu teu satuju jeung ménta kuring pikeun mundur. “Ama ngarti teu sih? Divisi dekor téh bakal digawé nepi ka tengah peuting, bakal meunang dispensasi, engké CG kumaha? Bakal sering bolos? Ibu teu daék nya kitu,” ceuk Ibu kalayan tegas ka kuring di mobil. Harita, kuring keukeuh jeung usaha mertahankeun divisi Dekorasi pikeun jadi pilihan kuring. Ibu sababaraha kali nyatakeun teu satuju nepi ka ahirna kuring ceurik. Ibu anu ngarasa karunya, méré saran sangkan kuring ménta ka kakak kelas pikeun ngarobah divisi kuring.
Kuring nyobaan ngarobah divisi kuring jadi divisi Ticketing. Ku rupa-rupa alesan jeung usaha, ahirna peuting éta ogé kuring ditarima di divisi Ticketing. Lamun dipikir deui, kuring ngarasa salah lantaran teu nurut kana kahayang Ibu. Kuring anu masih katarik ku dunya kepanitiaan, saréréa teu mikiran naséhat Ibu pikeun leuwih fokus kana widang akademik. Nyatana, jadi bagian tina divisi Ticketing ogé kacida nyita waktuna. Sababaraha kali kuring kudu dispen jeung ninggalkeun palajaran. Kuring ogé kudu rapat sanggeus balik sakola, ku kituna kursus CG lumayan mindeng kaliwat. Tapi, lantaran masih aya dina pangawasan Ibu, kuring usaha pikeun henteu loba nyokot dispensasi. Sabalikna, kuring jadi salah sahiji bagian anu panglobana digawé nalika poé puncak MPK Pakanira 2025. Kuring boga tugas ngajaga booth penukaran tiket ti isuk nepi ka peuting. Kuring kungsi katinggaleun ku babaturan anu keur poto babarengan, tapi babaturan kuring anu bageur ngadagoan kuring datang pikeun milu poto babarengan. Pangalaman jadi bagian tina kepanitiaan ieu ngan bakal lumangsung sakali. Sabab kuring teu hayang ngulang deui titik ragragna nilai akademik kuring. Sanggeus kepanitiaan ieu réngsé, kuring bakal mimiti fokus kana akademik. Tina sakabéh kagagalan anu kuring alami dina semester 1, kuring mimiti hudang deui. Kuring hudang jeung ngarobah kabiasaan goréng anu biasana sok dilakukeun salila sababaraha bulan saméméhna. Semester 2 kelas X jadi titik nalika kuring mimiti robah jeung hudang deui tina kagagalan. Kuring usaha pikeun hudang jeung ngadéngékeun unggal pembelajaran di kelas. Sanajan kuring masih ngagunakeun métode ngarékam materi, kuring tetep nulis salila pembelajaran lumangsung sarta ngawajibkeun diri pikeun langsung nyalin materi éta nalika nepi ka imah.
Entah lantaran tekanan akademik jeung target anu kacida beuratna, lalaunan kuring robah jadi pribadi anu leuwih loba cicing. Kuring condong teu milu heureuy jeung teu milu jalan-jalan jeung babaturan. Kuring leuwih loba milih pikeun balik, balik, jeung balik. Malah saukur diajak jalan-jalan ku kulawarga nalika poé libur ogé karasa hésé pisan. Parobahan dina diri kuring kacida signifikanana, nepi ka kuring ngarasa loba pisan katinggaleun gosip jeung heureuy anu biasana sok kuring tuturkeun babarengan jeung babaturan. Kuring condong ngajauh jeung nyorangan ti maranéhna. Kuring ogé condong nutup diri ku teu loba nyarita jeung teu loba nyaritakeun hal-hal ka batur. Kuring ngarasa yén diri kuring anu teuing kabuka jeung teuing loba nyarita malah ngajadikeun kualitas diri beuki turun. Kungsi aya rasa sieun yén babaturan bakal nganggap kuring robah jadi jalma anu sombong jeung tegas, saprak kuring jadi leuwih loba cicing. Ku sabab éta, kuring usaha pikeun tetep milu heureuy jeung babaturan. Sanajan dina mangsa éta, kuring keur ngurangan diri pikeun milu ngobrolkeun kaburukan batur. Alhamdulillah, minangka hasil tina gawé teuas jeung parobahan diri anu signifikan, kuring meunang hasil peringkat jeung nilai anu jauh leuwih nyugemakeun tibatan semester 1. Sanajan biasana standar peringkat kuring leuwih luhur, kuring tetep bersyukur bisa meunang peringkat 3 di kelas jeung peringkat 8 di angkatan. “Gapapa Neng, ulah ceurik, éta mah ngaranna teu bersyukur. Ama geus hébat, Ibu reueus Ama bisa robah sajauh ieu. Ieu téh teu gampang, Neng,” saur Ibu kuring kalayan reueus.
Sanggeus diumumkeunana peringkat, kuring ngarasa sedih jeung kuciwa. Sabab kuduna kuring bisa meunang leuwih ti peringkat 3. Kuring ngarasa geus nguciwakeun Ibu lantaran nurunkeun standar akademik anu biasana kuring raih. Tapi, Ibu teu ngarasa kuciwa saeutik ogé. Ku maju ka hareup di hareupeun umum jeung bisa ngahontal 3 besar di kelas, Ibu geus ngarasa cukup ku prestasi anu diraih sarta reueus kana parobahan diri kuring sorangan. Kuring miharep dina peringkat jeung nilai-nilai saterusna, kuring bisa ngahontal hasil anu leuwih nyugemakeun. Hasil anu teu nurunkeun standar akademik kuring, ku kituna kuring bisa ngabanggakeun Ibu sapinuhna.
BAB 5 Kuring nu Neundeun Lengkah nepi ka Dieu 5.1 Milih Jalur Kahirupan Kiwari, kuring mangrupa hiji rumaja nu keur aya dina tahapan kahirupan nalika kuring geus mimiti mikir sacara daria ngeunaan masa depan. Sataun nu tos kalarung, pola pikir kuring masih tebih tina kecap dewasa, nu mana ukur mikirkeun kumaha cara ngarasakeun mangsa ngora. Mangsa ngora jadi waktu pikeun urang senang-senang, tapi lamun teu dimanfaatkeun kalawan sae-saena, tangtu bakal tijarajah ka jalan nu salah. Kiwari, kuring oge can bisa disebutkeun boga pola pikir nu dewasa, ukur wae kuring geus ngamimitian mikirkeun masa depan, nyaeta ngeunaan bakal nempuh dunya kuliah. Sabab sakumaha nu ku urang dipikanyaho, asup ka universitas impian teh jadi tahapan panghéséna nu kudu dilalui ku sakabeh budak SMA. Parubahan pola pikir ieu sakaligus mangaruhan parubahan paripolah budak dina sababaraha puluh taun. Dibandingkeun jeung sababaraha puluh taun nu katukang, ayeuna kuring mimiti leuwih ngarti naon nu ku kuring dipikayang sarta naon nu kudu diperjuangkan ku kuring pikeun ngahontalna. Kuring nyadar yen kuring masih aya dina prosés pikeun jadi pribadi nu leuwih alus. Masih loba hal nu kudu dilalui ku kuring ngaliwatan rupa-rupa pangalaman jeung kasempatan nu aya.
Rupa-rupa fase labuh jeung hudang nu ngabentuk karakter sarta kapribadian diri kuring. Kagagalan, katinggaleun, jeung rarasaan rendah diri nu dirasakeun sacara teu langsung ngabentuk pola pikir nu dewasa. Pola pikir dewasa ieu tumuwuh salaku bentuk solusi pikeun ngatasi sarta ngaleungitkeun rarasaan-rarasaan eta. Baheula, kuring sensitif pisan kana omongan batur. Bisa jadi batur mah ukur heureuy, tapi ku kuring bisa dianggep jadi hal nu daria. Kuring teuing mikirkeun sarta ngajaga perasaan batur, akibatna kuring hese nolak tur ngarugikeun diri sorangan. Rupa-rupa sifat eta tumuwuh sabab kurang rohea atawa fokus kana diri sorangan. Ku cara fokus kana diri sorangan, urang leuwih resep cuek kana naon wae nu bakal diomongkeun ku batur. Salila hal eta teu ngarugikeun diri sorangan, nya sina batur resep ngomongkeun naon wae ngeunaan urang. Sikap hese nolak hiji hal oge sakapeung bisa mawa dampak negatif pikeun diri sorangan. Ukur alatan teuing mikirkeun batur, tanpa ngutamakeun nasib diri sorangan. Lain hartina urang teu meunang mikirkeun batur, ngan salaku manusa urang kudu boga tanggungan/seget pendirian nu pengkuh. Pendirian nu pengkuh ngabantu urang dina nangtukeun nyandak hiji kaputusan sarta ngajaga harga diri tina omongan goreng batur. Kineut, kuring leuwih memfokuskeun diri sorangan pikeun meunangkeun nilai nu nyugemakeun. Henteu haraseun kuring teuing mikirkeun naon nu diomongkeun ku batur ngeunaan kuring. Ayeuna, fokus utama kuring geus mimiti merancang motivasi pikeun ngahontal universitas impian. Loba nu kudu disiapkeun, mimiti tina nangtukeun universitas, nangtukeun jurusan, pertimbangan nilai rapor, sarta rekapitulasi prestasi. Ku fokus kana diri sorangan, urang bakal beuki jauh di hareup. Nu matak urang memang bakal kelangan mangsa-mangsa ngora nu pinuh ku kabebasan. Tapi, saestuna kabagjaan nu saenyana mah datang tina panto tempat urang nempuh atikan. Sabab ukur ku atikan nu mampuh ngarobah sarta ngagandong tata kahirupan.
5.2 Tumuwuh Lalaunan Salah sahiji parubahan sifat panggedena nyaeta jadi pribadi nu leuwih ikhlas nampa sagalana tanpa aya rasa iri dengki ka batur. Sifat ieu geus napel dina diri sorangan saprak diuk di bangku SMP. Sifat iri dengki sok mucunghul lamun patali jeung akademik. Ku sifat ieu, kuring ngarasakeun yen hasil akademik nu dianggep teu cocog jeung ekspektasi. Kalawan harti sejen, iri dengki moal ngabantu anjeun jadi leuwih alus tur malahan ngajadikeun hate teu tenang. Ayeuna, lalaunan kuring keur ngalatih diri pikeun ikhlas nampa naon wae nu dipaparin. Kuring kudu yakin yen takdir nu Gusti paparin, geus jadi takdir nu pangalusna pikeun kuring. Kitu deui, kuring oge keur ngalatih diri pikeun jadi pribadi nu leuwih alus. Unggal jalma pasti boga kalebihan jeung kakuranganana masing-masing. Unggal manusa eta unik, ditandaan ku karakteristikna sorangan. Kuring ngalaksanakeun sagala rupa hal saluyu jeung rencana nu geus dijieun. Kuring seneng ngalaksanakeun tugas saluyu jeung rencana. Numutkeun kuring, sagala hal nu digarap ku perancangan heula bisa méré hasil nu maksimal. Salian ti eta, kuring oge boga manajemen waktu nu lumayan alus. Kuring biasa merancang kagiatan poean kuring sangkan sagalana lumangsung kalawan alus. Manajemen waktu jadi hiji komponén nu wajib dibogaan ku unggal jalma. Ku kamampuhan manajemen waktu, urang bisa nyaimbangkeun sakabeh kagiatan nu dilaksanakeun. Bayangkeun lamun anjeun mangrupa budak organisasi nu kudu nyaimbangkeun kahirupan akademik jeung kahirupan organisasi. Manajemen waktu nu alus pohara utamana dibogaan ku unggal budak organisasi. Manajemen waktu ngabantu maranéhna tetep saimbang di antara duanana, sahingga maranéhna bisa berprestasi di widang akademik sarta berpartisipasi aktif di organisasi.
Salaku generasi ngora, kamekaran diri eta penting. Kamekaran diri ieu bisa dilakukeun ku cara ngiluan organisasi. Ku ngiluan organisasi, anjeun bakal diajar loba hal tina sasama budak organisasi. Maranéh bakal ngarasakeun kacapean, sare sarua peuting, jeung kasibukan pikeun nyukséskeun hiji program kerja. Ku berorganisasi, urang bisa silih nambihan wawasan hiji jeung nu lianna. Misalna, jadi divisi Acara, maranéh bakal silih diajar kumaha ngakoordinasi jeung ngatur urutan acara sangkan lumangsung lancar. Unggal jalma nu aya di organisasi bakal tumuwuh jeung mekar babarengan. Moal aya nu ngarasa katinggaleun, teu aya nu ngarasa leuwih mahir ti nu hiji jeung nu lianna. Sagalana bakal diajar jeung silih butuhkeun hiji jeung nu lianna. Kitu nu ku kuring dirasakeun salila ngajabat salaku ketua 2 OSIS di SMP. Diri kuring nu ngarasa loba katinggaleun, sabab ukur ngiluan 1 periode bari jeung langsung ngajabat salaku wakil ketua OSIS. Loba jalma ngomong: "Ih tapi manéh keren sih, Ma. Sakalina masuk OSIS langsung jadi wakil ketua. Éta langka pisan tapi manéh bisa meunangkeun éta." ceuk sababaraha babaturan kuring. Ngadengena, kuring teu ngarasa bangga. Sabab di sisi lian, loba pisan karasa kasieun nu dirasakeun. Kuring kudu ngejar loba katinggaleun nu geus ku maranéhna dialalaman di periode OSIS samemehna. Tapi, ku ayana babaturan kuring nu ngaran Zee, salaku ketua umum OSIS. Zee mantuan pisan sarta ngabimbing kuring pikeun jadi wakil ketua OSIS nu alus. Manehna ngabejaan sarta ngajarkeun naon nu biasana dilakukeun di periode-periode OSIS samemehna. Periode OSIS taun kattukang, Zee jadi sekretaris. Sahingga, manehna nyaho loba hal sabab gawe langsung salaku pendamping tina para ketua OSIS. Kuring bersyukur boga Zee jeung babaturan suportif lianna nu silih mantuan kuring pikeun tumuwuh jadi pamingpin nu alus sarta pribadi nu dewasa di hiji organisasi.
Ngajajap jadi pribadi nu leuwih dewasa, kuring diajar pikeun teu nguruskeun hal-hal nu sepele. Hal-hal sepele nu bisa jadi masalah gede, lamun urang teuing milu campur ngurusna. Leuwih loba hal penting nu bisa diurus, salah sahijina fokus kana kamekaran diri sorangan. Prak-prakan taun ieu, 2026, kuring hayang jadi pribadi nu leuwih dewasa dina ngaréspón hiji masalah jeung rarasaan. Pribadi nu dewasa ngabentuk karakter nu kuat dina nyanghareupan unggal masalah. Kedewasaan ngajarkeun yen teu sakabeh hal kudu ku maranéh tanggapi. "Mangkana atuh, mun hayang nyaho rahasiana mah milu nongkrong. Batur mah pada nongkrong, manéh mah kalahkah balik diajar." heureuy salah sahiji babaturan kuring. Sakedikna mah kitu. Bisa jadi, pernyataan ieu bakal jadi sensitif lamun urang teuing mawa daria. Tapi, ku pribadi nu dewasa, pernyataan ieu moal deui berasa sensitif lamun urang eureun mikirkeunana. Mecakan taun pemilihan universitas, kuring ukur hayang ngejar nilai, nilai, jeung nilai. Keun wae lah jeung sakabeh hal nu kajadian di sakuriling kuring. Kuring ukur hayang ngejar nilai jeung portofolio nu nyugemakeun sangkan bisa ngahontal universitas nu dipikayang ku kuring, nyaeta Institut Teknologi Bandung. 5.3 Diajar Henteu Nguruskeun Hal nu Teu Penting 5.4 Antara Usaha jeung Doa Loba pisan titik labuh jeung hudang nu ku kuring dialalaman dina kahirupan atikan. Tapi, teu pernah eureun, sosok ieu sok méré semangat jeung motivasi tanpa aya kendatna. Sosok eta nyaeta bidadari tanpa jangjang nu turun ka bumi ieu: "Punteun, Pun Biang / Ibu kuring". Dina unggal fase labuh, Pun Biang teu pernah ngedalkeun kekecewaanana ka kuring. Biasana lamun meunang peringkat nu goreng, Pun Biang ukur bakal mapatahan.
"Pek wae atuh, ayeuna Ama diajar jeung introspeksi diri. Meureun ku turunna nilai jeung peringkat ieu, tandana Ama geus teuing loba ninggalkeun solat jeung ngaji ka Allah." ceuk Ibu ku sora nu laun. Unggal kali kuring labuh, Pun Biang sok ngingetan pikeun balik deui ngadeukeutkeun diri ka Allah SWT. Pun Biang teu pernah maksa pikeun diajar, komo deui nitahna. Sahingga, unggal kali kagagalan datang, Pun Biang sok ngingetan pikeun ngarobah diri kuring jadi pribadi nu leuwih deukeut jeung Allah. "Mangkana, mun Ama teu hayang kagagalan ieu diulang deui, ulah poho ngaji jeung solat. Sabab unggal kali Ama jauh jeung Allah, pasti Allah langsung ngambek salaku bentuk kasih sayang ka Ama." ceuk Ibu. Enya, kuring ngadenge sababaraha ceramah nu nyebutkeun: "Omat maranéh nu jarang ngaji jeung solat ka Allah, tapi masih dipaparin kabagjaan dunya. Éta bisa jadi Istidraj pikeun maranéh". Istidraj mangrupa bentuk tipu daya tina Allah nu mangrupa limpahan nikmat saperti rezeki jeung harta nu dipaparin tanpa kendat ka jalma nu resep ngalakukan maksiat jeung jauh tina jalan Allah. Nikmat nu dipaparin lain tanda tresna Allah, tapi hiji pangabaian. Kuring kacida bersyukur dijauhkeun tina hal-hal Istidraj. Sanajan kudu ngaliwatan rupa-rupa kagagalan, tapi kuring yakin yen kagagalan kajadian salaku bentuk kasih sayang Allah ka kuring. Allah nu geus sono sarta hayang kuring balik deui ka jalan-Na, harita keneh ngageroan kuring ngaliwatan kagagalan nu kacida ku kuring disesali. Kagagalan eta nyaeta nu sok kajadian dina kahirupan akademik. Lantaran eta, sukses dina akademik moal hasil lamun teu diiringan ku pendakatan diri ka Allah. Sakumaha gedena usaha jeung kerja keras urang, lamun urang jauh tina aturan jeung jalan Allah, maka hasilna bakal berasa sia-sia.
Kitu deui, Pun Biang sok ngingetan yen: "Inget nya Neng, teu aya gunana Ama diajar nepi ka peuting pisan komo nepi ka teu sare. Lamun Ama solat Isya sok ditunda-tunda, malahan ninggalkeun solat tahajud." naséhat nu lir ibarat ciwit tamparan tarik pikeun kuring. Kitu ogé, kuring hayang ngarobah diri kuring jadi pribadi nu leuwih deukeut jeung Allah. Teu ukur ngusahakeun pisan, tapi pendakatan jeung Allah teh penting pisan. Usaha jeung kerja keras bakal berasa gampang sarta ngahasilkeun, lamun dibarengan ku widi sarta karidaan tina Allah. Ku sabab eta, sok utamakeun solat, ngaji, jeung berdoa di tengah kasibukan rutinitas poean.
BAB 6 Jalur Kahirupan Nu Bakal Datang 6.1 Arah nu Ngarobah Salila 16 taun dina kahirupan, kuring can pernah mikirkeun cita-cita anu spésifik nu dipikayang ku kuring. Saluyu jeung budak leutik, nu ukur resep ngiring-ngiringan batur. Kuring sempet mikir hayang jadi dokter saperti Pun Biang (Ibu kuring). Kuring sempet hayang jadi dokter hébat nu damel di rumah sakit, interaksi jeung para pasien, ngarawat tur ngajebor maranéhna. Profési dokter nu napel ka Pun Biang jadi salah sahiji motivasi cita-cita kuring. Nanging, cita-cita éta siga nu musna. Beuki dewasa, kuring anyar nyadar yén kahayang asup ka fakultas kedokteran téh jauh leuwih hésé berkali-kali lipat. Pikeun bisa lolos asup FK UI atawa FK UNPAD téh pohara héséna. Pun Biang téh dokter lulusan Universitas Maranatha sarta Universitas Trisakti. Pun Biang milih universitas swasta, margi Mantenna sarta ibu ramana yakin kana sarana sarta prasarana anu jauh leuwih ngadukung. Henteu ngan éta, tina segi materi pangajaran sarta kadisiplinan oge jauh leuwih ketat. Ngaliwatan profési dokter, Pun Biang diajar seueur hal pikeun jadi pribadi nu disiplin. Pribadi nu pinter manajemen waktu, tegas, tur disiplin kana tugas-tugas nu dipaparikeun. Sagalana diajarkeun salila Mantenna kuliah di universitas kasebat.
Di antara 12 dulurna, ukur Pun Biang nu jadi dokter. Teu héran, upami kadua ibu ramana leuwih merhatoskeun Mantenna. Putri bungsu nu jadi kabanggaannana hiji-hijina. Dua belas dulurna nu sanés ogé sami ngabanggakeunana, nanging ukur Pun Biang nu ngagaduhan kapribadian nu disiplin pisan sarta rajin salila mangsa sakola. Ku terang yén asup ka universitas swasta kedokteran peryogi biaya nu berkali-kali lipat leuwih mahal, hal éta ngarobah sudut pandang kuring. Pun Biang ukur palay putra-putrana lolos ka universitas impian ngaliwatan jalur undangan SNBP. Mantenna palay ningali kadua putrina teu kedah ngarasakeun kapepahan sarta ngaliwatan perjalanan nu panjang pikeun meunangkeun gelar dokter. "Geus atuh anak-anak Ibu mah teu kudu aya nu jadi dokter. Maranéh téh butuh waktu lila pikeun meunangkeun gelarna, malahan nepi ka bertahun- tahun. Ibu mah ukur hayang ningali maranéh hirup bagja tur ngarasakeun hasil tina kerja keras maranéh." ceuk Ibu ka kadua putrina di méja dahar. Pun Biang mémang teu ngajarkeun atanapi ngajurung kadua putrina pikeun jadi dokter. Malahan Pun Biang palay kadua putrina jadi budak téknik nu kuliah di ITB. Kahayang éta jadi impian panggedéna Mantenna pikeun kadua putrina. Pun Tétéh (Kakak kuring), Najwa, hasil lolos jalur undangan SNBP. Ayeuna, manéhna kuliah di ITB nyandak jurusan Géologi FITB. Kuring masih émut kénéh kumaha banggana Pun Biang ngaliat keberhasilan Pun Tétéh harita. Pun Biang teu tiasa ngungkapkeun ku kecap-kecap, saking ku bagja nu teu tiasa diucapkeun. Sabab urang sorangan terang, asup ka ITB ngaliwatan jalur SNBP téh lir ibarat "one shot" pikeun asup ka universitas. 6.2 Ngejar Hiji “Nami” Kuring nu aya di kelas Bilingual, ningali rupa-rupa impian universitas ti babaturan kuring. Loba ti maranéhna nu hayang neruskeun kuliah di Jepang, Australia, Jérman, Inggris, sarta nu lianna. Sabab mémang sakumaha biasana para siswa nu ditempatkeun di kelas Bilingual salila 3 taun.
Maranéhna nu geus bulat ku kaputusanna pikeun kuliah di luar nagri, geus mimiti sibuk. Taun kadua SMA ieu ngaharuskeun maranéhna nyiapkeun tés IELTS sarta SAT. Kadua tés éta mangrupa syarat utama pikeun bisa katarima di kampus impian maranéhna. IELTS salaku tés nu ngukur kamampuhan basa Inggris dina aspék Listening, Reading, Writing, sarta Speaking. Samentara, SAT ngukur kamampuhan penalaran akademik, maca sarta nulis, utamana pangajaran Matematika. Persiapan ujian tés ieu merlukeun waktu nu lila pikeun maranéhna sangkan meunangkeun hasil nu nyugemakeun. SMA mangrupa perjalanan nu pondok. Tilu taun lilana, moal berasa. Sakaligus, geus aya di tungtung kelas 12. Ngahontal universitas impian. Di tengah sudut pandang nu rupa-rupa ieu, kuring tetep pengkuh kana pendirian pikeun neruskeun kuliah di Indonésia. "Keur S1 mah mending di ITB wé heula, di Indonésia. Lamun hayang neruskeun S2, kénéh bébas di luar nagri ogé." ceuk Ibu. Salila perjalanan SMA, kuring can pernah bener-bener boga cita-cita nu pasti dipikayang. Kuring ukur mikirkeun hiji hal: Universitas Impian. Universitas nu geus lila jadi impian kuring nyaéta Institut Téknologi Bandung. ITB kalawan lambangna nu kawentar "Dewa Ganesha" nu ngacerminkeun semangat universitas salaku puseur élmu pangaweruh. Sanggeus mikirkeun loba pertimbangan, kuring ngarobah kahayang kuring pikeun kuliah di ITB. Nu mimitina hayang mengejar profési dokter kalawan gelar kabanggaanna. Tapi, ku ningali almamater kabanggaan ITB sarta universitas nu geus terkenal ka sakuliah dunya ngajadikeun kuring beuki yakin kana pilihan universitas kuring. ITB geus jadi universitas impian saprak kuring diuk di bangku SMA. Hanjakalna, jurusan spésifik nu dipikayang ku kuring can kanyahoan.
Nepi ka ayeuna, kuring ukur usaha nu pangalusna sangkan meunangkeun peringkat eligible sahingga mampuh asup ka ITB ngaliwatan jalur SNBP. Tangtuna meunangkeun peringkat eligible ieu teu gampang. Lalawanan jeung 400 siswa di angkatan pikeun ngahontal peringkat eligible. Para siswa kalawan kacerdasan sarta kajeniusanna nu rupa-rupa, ngajadikeun persaingan beuki hésé. Tilu taun ieu, ku kuring dimanfaatkeun saalus-alusna pikeun meunangkeun nilai nu nyugemakeun. Meunangkeun nilai nu alus ogé teu sagampang meunang nilai 100 waktu di SMP. Meunang nilai di luhur KKM gé geus kacida bersyukurna. Sabab urang terang yén matéri pangajaran beuki hésé. Ditambah ku kritéria penilaian para guru nu beuki ketat ku standar nu luhur. Ngajadikeun urang, salaku para pejuang universitas impian, kudu bener-bener usaha teuras pikeun ngahontalna. Sajauh ieu, kuring ukur boga 3 pilihan fakultas nu dipikayang. Kahayang fakultas ieu masih ku kuring dirahasiakeun ti babaturan kuring, kajwal ti Pun Biang. Nya teu terang naon alasanna, tapi kuring ngarasa insyaAllah fakultas ieu bakal cocog jeung katerampilan sarta minat kuring dina milih profési di masa depan. Fakultas ieu di antarana STEI, FTMD, sarta FTI. Kuring mangrupa budak nu nurut pisan kana kahayang Ibuna. Malahan kuring sok nyuhunkeun saran sarta karidaan ti Pun Biang pikeun kalancaran impian kuring. Pun Biang palay pisan kuring katarima di fakultas STEI atanapi FTI. "Muga-muga Ama katarima jalur undangan STEI atawa FTI nya Céng. Nu pangalusna wé, Ibu ogé ayeuna masih bingung mending nu mana." ceuk Ibu kalawan pinuh ku pangharepan. Unggal kali kuring ngabantuan atanapi ngagampangkeun padamelanna, Mantenna sok nyelepkeun kalimah nu eusi doa-doa nu diucapkeun langsung di hareupeun kuring. Ucapan éta lir ibarat hiji doa nu ngawidagkeun karidaanna pikeun ngagampangkeun kuring asup ka universitas impian.
Kuring terang pisan yén unggal doa nu diungkitkeun ku Mantenna tiasa ku gampangna dikabulkeun ku Nu Maha Kawasa. Allah leuwih ngaridai unggal doa ti hiji Ibu nu ngadoakeun nu pangalusna pikeun putra-putrana. Sahingga, ayeuna atanapi engké, kuring bakal milih hiji tina tilu fakultas éta saluyu jeung kahayang sarta saran ti Pun Biang. Najan jujur, kuring lain tipikal jalma nu paham kana téknologi, utamana Informatika. Kuring teu ngarti Téknik Informatika, hususna bab coding. Siga matéri nu diajarkeun téh boga kode unikna sorangan. Nanging, upami mémang dina tungtungna Pun Biang palay kuring milih fakultas STEI, kuring bakal tetep nurut. Sabab, nalika acara paméran ITB, kuring pernah ngadéngé: "Lamun maranéh hayang STEI, tapi can ngarti nanaon ngeunaan coding. Teu jadi masalah, engké nalika maranéh asup, sakabéhna bakal diajarkeun ti nol." ceuk salah sahiji dekan fakultas STEI ITB. Salian ti éta, kuring ogé yakin, kahayang ti hiji Ibu nu sok didoakeun dina unggal solatna sakabéhna bakal berasa gampang. Nu mimitina hésé, bakal berasa gampang lir ibarat angin nu ngahiliwir laun sarta seketika sakabéh beban éta leungit. Impian kuring sanggeus asup ka universitas, kuring hayang jadi pribadi nu berpartisipasi aktif dina sakabéh kagiatan kampus. Kuring hayang balik deui jadi kapribadian nu aktif berorganisasi saperti di SMP. Kuring bakal nyoba rupa-rupa kasempatan nu aya ku cara membuang rasa sieun jeung hariwang. Sabab kawani éta jadi salah sahiji élemén nu penting. "Lamun geus jadi mahasiswa, jadi mahasiswa kura-kura nya. Ulah nepi ka jadi mahasiswa kupu-kupu." ceuk salah sahiji tiktoker nu seketika lewat dina beranda kuring.
Kedua sato ieu dijadikeun istilah nu ngagambarkeun kabiasaan mahasiswa poéanana. Mahasiswa kura-kura (kuliah-rapat) ngagambarkeun kahirupan mahasiswa nu sibuk ku kuliah sarta rapat sacara berulang. Biasana istilah ieu dipaké pikeun mahasiswa nu aktif berorganisasi. Samentara, mahasiswa kupu-kupu (kuliah-pulang) ngagambarkeun kahirupan mahasiswa nu ukur ngalaksanakeun pangajaran kuliah, tuluy balik tanpa ngiluan organisasi nanaon. Kuring hayang tumuwuh sarta ngamekarkeun poténsi komunikasi nu alus, henteu ngan ukur interaksi jeung batur, tapi ogé kawani pikeun ngamajukeun omongan di hareupeun umum. Kamampuhan komunikasi ieu hayang pisan ku kuring dibogaan sarta jadi idéntitas nu napel dina diri kuring. Kamampuhan komunikasi sering ngajadikeun loba jalma kagum ku pamawaan sarta gaya ngobrol nu dibogaan ku urang. Salian ti éta, kuring ogé hayang ngejar katinggaleun pangalaman kuring dina mangsa SMA. Kuring hayang berpartisipasi aktif dina rupa-rupa kagiatan sarta jadi bagian ti hiji himpunan. Impian-impian ieu ku kuring diharepkeun tiasa ngawujud sarta jadi doa-doa nu salila ieu dipikayang ku kuring. Aamiin Ya Allah.. 6.3 Engké, Pikeun Maranéhna Tumuwuh di tengah kulawarga nu sok ngusahakeun nu pangalusna demi putra-putrana, ngajadikeun kuring boga tanggung jawab nu gedé. Nyaéta tanggung jawab pikeun ngabayar kerja keras sarta usaha kadua kolot di mangsa ngorana. Kasih sayang maranéhna teu bisa dibayarkeun ku rébu-rébu kecap. Nanging, usaha sarta kerja kerasna bisa ku urang bayar ku cara ngabagjakeun maranéhna di mangsa kolotna. Kuring hayang jadi jalma nu suksés kalawan profési nu dibogaan ku kuring. Profési kawentar nu ngajadikeun kuring jadi hiji miliardér. Miliardér éta bakal ku kuring dipaké pikeun ngabagjakeun kadua kolot.
TKuring geus berjanji ka diri sorangan. Kuring geus berjanji ngagunakeun gaji kahiji kuring pikeun ngabagjakeun kadua kolot. Saderhanana, saperti kuring nu ngabayar biaya dahar urang di réstoran. Malahan, kuring ogé hayang pisan pangpangneulikeun barang- barang nu dipikayang ku maranéhna di mangsa kolotna. "Geus Ayah Ibu galeuh waé nu dipikayang nya, teu kudu ningali harga. Sangkan engké Ama nu ngabayar, tenang Ama loba duit kok." ucapan kuring hiji waktu engké, meureun sababaraha taun deui. Sami halna jeung naon nu dilakukeun ku maranéhna ka kuring, pikeun ngajurung meuli naon waé nu dipikayang ku kuring. Teu ningali harga, tapi maranéhna palay kadua putrina bagja ku naon nu dibogaan ku maranéhna. Kuring hayang pisan ngabayar sakabéh hal éta ka kadua kolot kuring. Kolot kuring teu nuntut loba hal. Maranéhna teu nitah kadua putrina pikeun jadi ieu jeung éta. Tapi urang terang pisan naon nu diharepkeun ku maranéhna pikeun urang. Pun Biang ngadoakeun pisan kadua putrina pikeun bisa damel di hiji pertambangan di luar nagri, saperti di Abu Dhabi sarta Dubai. Kadua kota éta jadi kota nu ngajadikeun Pun Biang nyaah berkali-kali. Mantenna resep pisan kana kahirupan di ditu nu jauh leuwih terjangkau ti batan di Indonésia. Pun Biang ogé nyarioskeun hayang nganjang ka kadua anakna nu cicing di dua nagara nu béda, ngajadikeun Mantenna sering nyanyandangan ngagunakeun kapal udara. Kitu ogé, gancang-gancangna, kuring hayang ngamanfaatkeun umur 20 taun kaluhur pikeun ngabagjakeun maranéhna. Ngabagjakeun kadua kolot téh teu saimbang, malahan can cukup pikeun ngabayar kerja keras sarta kesang maranéhna salila ngarawat urang. "Ayah, Ibu, muga hirup leuwih lila nya.. Pasihan Ama kasempetan pikeun ngabagjakeun anjeun. Pasihan Ama kasempatan pikeun ngabayar sakabéh kerja keras anjeun pikeun abdi sadaya salila ieu." - Najma 2026