Бұл құжат, Мұхтар Əуезовтің «Қилы заман» повесінің соңғы бөліміне жасалған талдау. Оқырманға шығарманың қайғылы кульминациясын, Қарақол түрмесіндегі оқиғалар мен Үркін көшін түсіндіреді. Мəтінде Жəмеңке сардар мен Ұзақ батырдың қазасы, түрмеге шабуыл, жазалаушы отрядтың қырғыны жəне халықтың Қытайға азапты көші сипатталған. Құжат повестің тарихи негізін, көтерілісшілердің күресін жəне отаршылдық…
Бұл құжат, Мұхтар Əуезовтің «Қилы заман» повесінің соңғы бөліміне арналған талдау. Ол шығарманың ең қайғылы кульминациясын, Қарақол түрмесіндегі оқиғалар мен Үркін көшін қамтиды. Құжат əдебиет зерттеушілеріне, студенттерге жəне қазақ тарихына қызығушы оқырмандарға арналған.
Бірінші бөлімде Жəмеңке сардар мен Ұзақ батырдың Қарақол түрмесіне қамалуы баяндалады. Патша шенеуніктері Жəмеңкенің беделінен қорқып, оған жасырын у беріп өлтіреді. Екінші бөлімде көтерілісшілердің түрмеге шабуылы жəне Ұзақ батырдың атылуы сипатталады.
Үшінші бөлім жазалаушы казак-орыс отрядтарының бейбіт халыққа жасаған қырғынына арналған. Жетісу мен Қарқара өңірі қанға бөгіп, ауылдар өртенеді. Төртінші бөлім «Үркін» аталатын Қытайға азапты көшті, Шарын, Беделі, Тарбағатай асуларындағы қазаларды баяндайды.
Бесінші бөлім повестің финалын, Қарқара жайлауының бос қалған көрінісін сипаттайды. Құжат отаршылдық саясаттың қалдырған ауыр іздерін, халықтың азаттық жолындағы құрбандықтарын көрсетеді. Əр бөлім шығармадағы трагедиялық сарынды ашады.