PortfolioPAGE 001 Nama Pensyarah : MARZUKI BIN SEPIAAILDron Pertanian MPU23182 - SAINS TEKNOLOGI DAN KEJURUTERAAN DALAM ISLAM SESI 1: 2026/2027 MUHAMMAD AMIRUL AQIL BIN AZMAN AMIR LUQMAN BIN SUHAIRI MUHAMMAD AZRUL AMRI BIN ZAINALABIDIN MUHAMMAD IZZ IRFAN BIN AZRUL RIDZUAN KUMPULAN 4 01DKA25F1170 01DKA25F1159 01DKA25F1155 01DKA25F1168
1.0Apa itu Dron? PAGE 002 Dron ialah singkatan bagi "drone", iaitu sejenis kenderaan udara tanpa pemandu (Unmanned Aerial Vehicle, UAV) yang dikawal secara jarak jauh menggunakan alat kawalan (remote control) atau diprogramkan untuk terbang secara automatik. Pada asalnya, dron banyak digunakan dalam bidang ketenteraan, namun kini penggunaannya telah berkembang meluas kepada pelbagai sektor awam seperti fotografi udara, pemetaan, penghantaran barangan, pembinaan, dan pertanian. Dron pertanian pula merujuk kepada dron yang direka khusus untuk kegunaan sektor pertanian. Ia dilengkapi dengan tangki penyimpanan cecair atau bahan, penyembur bertekanan, kamera pemetaan serta sensor yang membolehkannya melakukan tugas seperti menyembur racun perosak dan baja, menabur benih, memetakan keluasan ladang, dan memantau kesihatan tanaman dari udara. Dengan bantuan Sistem Maklumat Geografi (GIS) dan Variable Rate Technology (VRT), dron pertanian mampu menyalurkan bahan kimia secara tepat mengikut keperluan sebenar setiap bahagian ladang, sekali gus menjimatkan kos, masa dan tenaga berbanding kaedah pertanian konvensional. 2.0Apa itu Dron Pertanian?
Impak Terhadap Industri Kerja yang dahulu mengambil masa berhari-hari kini boleh disiapkan dalam masa beberapa jam sahaja, menjimatkan kos dan tenaga kerja. Sokongan Dasar Negara Disokong oleh Pelan Tindakan Teknologi Dron Malaysia 2022-2030 (MDTAP30) di bawah MOSTI, menyasarkan sumbangan RM50 bilion kepada KDNK menjelang 2030. PAGE 003
3.0 PENGENALAN TEKNOLOGI/INDUSTRI Kerajaan Malaysia turut menyokong perkembangan ini melalui Pelan Tindakan Teknologi Dron Malaysia 2022–2030 (MDTAP30) di bawah Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi (MOSTI), yang memberi keutamaan kepada perluasan penggunaan dron dalam sektor pertanian bagi meningkatkan hasil pengeluaran, mengurangkan kebergantungan kepada tenaga kerja asing, serta membuka peluang pekerjaan baharu kepada golongan petani muda di kawasan luar bandar. Secara keseluruhannya, dron pertanian bukan sahaja meningkatkan produktiviti dan kecekapan operasi ladang, malah turut menyumbang kepada penjimatan kos input, pengurangan pembaziran sumber, dan kelestarian alam sekitar. Dron pertanian atau agricultural drone merupakan kenderaan udara tanpa pemandu (Unmanned Aerial Vehicle, UAV) yang direka khusus untuk kegunaan sektor pertanian, meliputi aktiviti seperti penyemburan racun perosak dan baja, penaburan benih, pemetaan ladang menggunakan Sistem Maklumat Geografi (GIS), serta pemantauan kesihatan tanaman secara jarak jauh. Teknologi ini merupakan sebahagian daripada gelombang pertanian pintar (smart farming) dan pertanian persis (precision agriculture) yang menjadi teras Revolusi Industri 4.0 dalam sektor agromakanan. Di Malaysia, penggunaan dron pertanian semakin meluas terutamanya dalam industri penanaman padi dan kelapa sawit. Agensi seperti Institut Penyelidikan dan Kemajuan Pertanian Malaysia (MARDI) dan Lembaga Kemajuan Pertanian Muda (MADA) telah mempelopori penggunaan dron untuk kerja-kerja penyemburan di sawah padi bagi menggantikan kaedah manual yang lebih perlahan, memerlukan tenaga kerja ramai dan berisiko tinggi kepada kesihatan petani. Sebagai contoh, model dron pertanian seperti DJI Agras T20P mampu membawa muatan sehingga 25 kilogram dan menyelesaikan kerja menabur benih, meracun serta membaja dalam tempoh yang jauh lebih singkat berbanding kaedah tradisional yang boleh mengambil masa berhari-hari. PAGE 004 DRON PERTANIAN
Jalb al-Masalih wa Dar' al-Mafasid (Menarik Kebaikan dan Menolak Keburukan)Salah satu prinsip asas syariah ialah Jalb al- Masalih wa Dar' al-Mafasid, iaitu setiap tindakan dan penggunaan sesuatu perkara mestilah bertujuan mendatangkan kebaikan (maslahah) serta mengelakkan keburukan atau kemudaratan (mafsadah) kepada manusia dan alam sekitar. Islam sentiasa menggalakkan umatnya memanfaatkan sebarang kemudahan atau teknologi yang membawa kebaikan kepada kehidupan, selagi ia tidak bercanggah dengan hukum syarak. Penggunaan dron pertanian secara kritisnya wujud sebagai satu bentuk maslahah yang nyata kepada sektor pertanian negara. Dron membolehkan proses penyemburan racun dan baja dilakukan dengan lebih tepat dan cekap, sekali gus mengurangkan penggunaan bahan kimia secara berlebihan yang boleh mencemarkan tanah dan sumber air. Dari sudut mafsadah pula, kaedah penyemburan manual secara tradisional lebih berisiko menyebabkan pendedahan langsung petani kepada bahan kimia toksik serta pembaziran sumber akibat penyemburan yang tidak sekata. Justeru, penggunaan dron pertanian selari dengan tuntutan syarak untuk mengejar kebaikan (maslahah) dalam bentuk peningkatan hasil dan kelestarian, sekali gus menolak kemudaratan (mafsadah) berupa pencemaran alam dan risiko kesihatan kepada petani. 4.0 PERKAITAN TEKNOLOGI DRON PERTANIAN DENGAN PRINSIP SYARIAH, MAQASID SYARIAH, ETIKA ISLAM DAN KAEDAH FIQH PAGE 005 Prinsip Syariah:
Maqasid Syariah merujuk kepada objektif atau matlamat utama disyariatkan sesuatu hukum dalam Islam, yang terangkum dalam lima perkara asas (al-Daruriyyat al-Khams), iaitu pemeliharaan agama (hifz al-din), nyawa (hifz al-nafs), akal (hifz al-'aql), keturunan (hifz al-nasl) dan harta (hifz al-mal). Antara maqasid yang paling jelas berkait dengan teknologi dron pertanian ialah hifz al-nafs, iaitu pemeliharaan nyawa dan kesihatan manusia. Secara kritis, kaedah penyemburan racun perosak secara manual mendedahkan petani kepada risiko kesihatan yang serius seperti keracunan bahan kimia, masalah pernafasan dan kerosakan kulit akibat pendedahan berulang kepada racun perosak dan baja kimia. Dengan penggunaan dron pertanian, petani tidak lagi perlu berada berhampiran kawasan penyemburan secara fizikal kerana operasi dikawal dari jarak jauh melalui kawalan udara. Ini secara langsung memelihara nyawa dan kesihatan petani daripada kemudaratan bahan toksik, selaras dengan tuntutan Islam agar umatnya sentiasa mengutamakan keselamatan diri dan mengelakkan sebarang perkara yang boleh membahayakan nyawa, sebagaimana firman Allah SWT dalam Surah al-Baqarah ayat 195 yang melarang manusia daripada menjerumuskan diri ke dalam kebinasaan. PAGE 006 Maqasid Syariah: Hifz al-Nafs (Pemeliharaan Nyawa)
PAGE 007 Etika Islam: Itqan (Ketelitian dan Kecemerlangan dalam Kerja) Itqan bermaksud melakukan sesuatu pekerjaan dengan penuh ketelitian, ketekunan dan kesempurnaan sehingga mencapai hasil yang terbaik. Islam amat menitikberatkan konsep itqan dalam setiap bidang pekerjaan, termasuklah dalam sektor pertanian, kerana ia mencerminkan sifat ihsan seorang Muslim dalam menjalankan tanggungjawabnya sebagai khalifah di muka bumi. Dari sudut kritis, teknologi dron pertanian merupakan medium yang menzahirkan nilai itqan dalam amalan bertani moden. Menerusi sistem pemetaan GIS dan kaedah Variable Rate Technology (VRT), dron mampu mengenal pasti keperluan baja dan racun mengikut keadaan sebenar tanah dan tanaman di sesuatu kawasan secara lebih tepat berbanding kaedah agak-agak dalam pertanian konvensional. Ketepatan ini bukan sahaja meningkatkan kualiti dan kuantiti hasil tuaian, malah turut mengelakkan pembaziran (israf) sumber seperti benih, baja dan racun. Justeru, penggunaan dron pertanian selari dengan tuntutan Islam agar setiap kerja dilakukan dengan cemerlang, teliti dan bersungguh-sungguh, sebagaimana sabda Rasulullah SAW yang menganjurkan umatnya melakukan sesuatu perkara dengan itqan (kesempurnaan).
Kaedah Fiqh: PAGE 008 A. Al-Mashaqqah Tajlib al- Taysir (Kesukaran Membawa Kemudahan) Kaedah fiqh Al-Mashaqqah Tajlib al-Taysir bermaksud sesuatu kesukaran atau kesulitan yang dihadapi oleh manusia akan mewajarkan diberikan kemudahan atau keringanan bagi mengatasi kesukaran tersebut. Kaedah ini merupakan salah satu daripada kaedah fiqh induk (al-qawa'id al-kubra) yang menjadi asas kepada banyak hukum rukhsah (keringanan) dalam Islam. Secara kritisnya, kaedah ini amat relevan dengan realiti pekerjaan petani tradisional yang terpaksa menanggung kesukaran fizikal yang tinggi seperti bekerja di bawah panas terik, mengangkut peralatan berat dan melakukan penyemburan secara manual di kawasan sawah atau ladang yang luas, yang boleh mengambil masa berhari-hari serta memerlukan tenaga kerja yang ramai. Kehadiran teknologi dron pertanian secara langsung meringankan kesukaran ini kerana ia mampu menyelesaikan kerja penaburan benih, penyemburan racun dan baja dalam tempoh masa yang jauh lebih singkat serta tidak memerlukan tenaga fizikal yang berat daripada petani. Ini selari dengan semangat kaedah fiqh tersebut yang menggalakkan penggunaan sebarang kemudahan atau inovasi yang dapat meringankan bebanan manusia dalam menjalankan tanggungjawab harian mereka, selagi ia tidak bercanggah dengan hukum syarak.
5.0KESIMPULAN PAGE 009 Berdasarkan perbincangan yang telah dilakukan, dapat disimpulkan bahawa teknologi dron pertanian bukan sekadar inovasi yang meningkatkan kecekapan dan produktiviti sektor pertanian semata-mata, tetapi turut selari dan menepati tuntutan syariat Islam apabila diteliti dari pelbagai sudut. Dari aspek prinsip syariah, penggunaan dron jelas mendatangkan maslahah kepada petani dan alam sekitar sambil menolak sebarang mafsadah. Dari sudut maqasid syariah pula, teknologi ini memelihara nyawa dan kesihatan petani daripada risiko pendedahan bahan kimia berbahaya. Nilai etika Islam turut tercermin menerusi konsep itqan yang mendorong ketelitian dan kecemerlangan dalam kerja, manakala dari perspektif kaedah fiqh, dron pertanian merupakan manifestasi kepada prinsip meringankan kesukaran manusia menerusi kemudahan teknologi. Kesimpulannya, adaptasi teknologi seperti dron pertanian wajar diterima dan digalakkan dalam kalangan umat Islam kerana ia bukan sahaja menepati kehendak semasa dalam memodenkan sektor pertanian negara, malah turut menzahirkan nilai-nilai syariah, maqasid dan etika Islam yang sejagat sifatnya. Ini membuktikan bahawa Islam adalah agama yang bersifat syumul dan sentiasa terbuka kepada kemajuan sains dan teknologi selagi ia digunakan ke arah kebaikan dan kesejahteraan sejagat (maslahah 'ammah).
6.0RUJUKAN PAGE 010Al-Yubi, M. S. (1998). Maqasid al-Syari'ah al-Islamiyyah wa 'Alaqatuha bil-Adillah al-Syar'iyyah. Riyadh: Dar al-Hijrah li al- Nasyr wa al-Tawzi'. Al-Zuhayli, W. (2006). Al-Qawa'id al-Fiqhiyyah wa Tatbiqatuha fi al-Mazahib al-Arba'ah. Damsyik: Dar al-Fikr. Kementerian Sains, Teknologi dan Inovasi (MOSTI). (2022). Pelan Tindakan Teknologi Dron Malaysia 2022-2030 (MDTAP30). Putrajaya: MOSTI. Rosnani, A. et al. (2025). Prospek dan cabaran penggunaan dron dalam pertanian. Buletin Teknologi MARDI, Bil. 46, 19-30.
LAMPIRAN: JADUAL AGIHAN TUGASAN NAMA NO.PENDAFTARAN TUGASAN/BAHAGIAN MUHAMMAD AZRUL AMRI BIN ZAINALABIDIN 01DKA25F1155 Pengenalan Teknologi/Industri (1.0) AMIR LUQMAN BIN SUHAIRI 01DKA25F1159 Prinsip Syariah (2.1) dan Rujukan MUHAMMAD IZZ IRFAN BIN AZRUL RIDZWAN 01DKA25F1168 Maqasid Syariah (2.2) dan Kaedah FIqh (2.4) MUHAMMAD AMIRUL AQIL BIN AZMAN 01DKA25F1170 Etika Islam (2.3) dan Kesimpulan PAGE 011
TERIMAKASIH.