Reglement en tarieven voor de schroefstoombootdienst tussen Langweer– Sneek, Langweer–Joure en Langweer– Leeuwarden Vastgesteld op 29 april 1880 door Gedeputeerde Staten van Friesland voor de schroefstoombootdienst van de veerschippers Albert Sjoerds Bakker en Pieter Jolles Hoekstra, beiden woonachtig te Langweer. Reglement en tarieven voor de schroefstoombootdienst (1880) Herschreven versie door Peter van Egmond (SSHUW!) juni 2026 Inhoud • Historische inleiding • Artikelen 1 t/m 53 • Tarief A • Tarief B • Verklarende woordenlijst • Historische toelichting Artikel 1 De stoombootdienst mag uitsluitend worden uitgevoerd op de trajecten die in de vergunning en in dit reglement zijn genoemd. Het is niet toegestaan de dienst, direct of indirect, uit te breiden naar andere gemeenten of plaatsen zonder daarvoor een nieuwe vergunning te verkrijgen. Artikel 2 De ondernemers moeten zich houden aan alle gemeentelijke voorschriften die zijn opgesteld om ongelukken te voorkomen en de veiligheid van passagiers, goederen en vee te waarborgen. Dit geldt voor alle plaatsen waar de stoomboot aanlegt.
Artikel 3 De dienstregeling is als volgt: • Langweer – Sneek (en terug): iedere dinsdag, donderdag en zaterdag. • Langweer – Joure (en terug): iedere maandag. • Langweer – Leeuwarden: iedere vrijdag. Op officiële feestdagen wordt niet gevaren. De dienst wordt uitgevoerd met een schroefstoomboot van: • lengte: 20 meter • breedte: 3,50 meter • holte: 1,72 meter • gemiddelde diepgang (onbeladen): 1 meter Voor de routes naar Sneek en Leeuwarden moeten de ondernemers gebruikmaken van de vastgestelde vaarroute via onder andere de Wielen, de Langweerdervaart, het Oudhof, de Brugsloot, Uitwellingerga, de Geeuw, het Kruiswater, de Houkesloot, de stadsgracht van Sneek en vervolgens via de trekvaart of over het Sneekermeer richting Oude Schouw, Irnsum, Grou, Warga en Leeuwarden. De vertrektijden moeten zoveel mogelijk worden afgestemd op aansluitingen met andere vervoersdiensten. ‘’De Geeuw met de Kolk en zicht op de Waterpoort vanaf de IJlsterkade. Aan de linkerzijde de Geeuwkade waar de afvaartplaats is van de geregelde bootdiensten "Sneek - Lemmer - Amsterdam. In het midden van de Kolk de "Grote Suup", die zojuist is afgevaren, en aan de kade de "Klein Suup". Aan de IJlsterkade rechts ligt een beladen praam met daarachter een stoomboot van weer een andere lijndienst. Het verlengde naast de Waterpoort naar links is de Waterpoortsgracht met een skûtsje voor de wal’’. (brontekst; Fries Scheepvaartmuseum)
Artikel 4 Wanneer de vertrekdagen of vertrektijden om belangrijke redenen moeten worden gewijzigd, moeten de ondernemers dit tijdig bekendmaken via kranten en gedrukte dienstregelingen. Ook wijzigingen in de zomer- of winterdienst moeten vooraf openbaar worden aangekondigd. Artikel 5 De ondernemers zijn verplicht zich strikt aan de aangekondigde dienstregeling te houden. De stoomboot moet op het vastgestelde tijdstip vertrekken, ook wanneer er geen passagiers of goederen aan boord zijn. Artikel 6 Aan boord moet een scheepsklok aanwezig zijn. Deze wordt: • vijftien minuten vóór vertrek; • en opnieuw op het exacte tijdstip van vertrek, minimaal tien keer geluid om het publiek te waarschuwen. Artikel 7 De stoomboot mag niet uit zichzelf een afvaart uitstellen of annuleren vanwege vorst, mist of andere omstandigheden. Alleen met toestemming van het gemeentebestuur van de plaats van vertrek mag van de dienstregeling worden afgeweken.
Artikel 8 De ondernemers moeten ervoor zorgen dat de stoomboot volgens de modernste en veiligste technieken wordt gebouwd en onderhouden, zodat de veiligheid van passagiers, goederen en vee zo goed mogelijk is gewaarborgd. De boot mag pas in gebruik worden genomen nadat de stoominstallatie volgens de geldende voorschriften is gekeurd en goedgekeurd. Wanneer de overheid dit nodig acht, moeten de stoominstallaties opnieuw worden geïnspecteerd. Asresten mogen niet overboord worden gegooid. Ze moeten worden bewaard totdat de eindbestemming is bereikt. Daar moeten zij, indien de politie daarom vraagt, worden getoond en gelost voordat de boot opnieuw vertrekt. Verder moet de stoomboot beschikken over een voorziening om gebruikte stoom veilig af te voeren of over een vonkenvanger in de rookkast. Wanneer met cokes, turf of hout wordt gestookt, moet deze voorziening altijd aanwezig zijn. Artikel 9 De ondernemers moeten een bevoegde machinist aanstellen. Deze moet de stoomboot minimaal eenmaal per week volledig inspecteren en vaker wanneer dat noodzakelijk is. Eventuele gebreken moeten onmiddellijk of zo spoedig mogelijk worden hersteld. Wanneer dit niet gebeurt, kan de dienst tijdelijk worden stilgelegd. Artikel 10 De stoomboot moet zijn uitgerust met: • goede ankers;
• sterke touwen; • kettingen; • pompen; • en alle overige uitrusting die nodig is voor een veilige vaart. Artikel 11 Aan boord moeten aanwezig zijn: • een bevoegde kapitein; • een bekwame stuurman die het vaarwater goed kent; • en voldoende bemanningsleden om de dienst veilig uit te voeren. Zij mogen hun functie alleen uitoefenen wanneer zij beschikken over verklaringen van goed gedrag, vakbekwaamheid en geschiktheid, afgegeven door het gemeentebestuur van hun woonplaats. Deze verklaringen moeten zichtbaar in de eerste kajuit hangen. Ontbreken zij, dan wordt de dienst onmiddellijk stilgelegd. Bij herhaling kan zelfs de vergunning worden ingetrokken. Artikel 12 Bij mist, duisternis, sneeuw, storm en tijdens het passeren van andere schepen moet de kapitein handelen volgens de landelijke vaarregels die door de regering zijn vastgesteld. Van deze voorschriften moeten exemplaren zichtbaar aan boord aanwezig zijn, zodat iedere passagier deze kan inzien. Tijdens slecht zicht moet de scheepsklok voortdurend worden geluid.
Artikel 13 Iedere reiziger mag 5 kilogram bagage gratis meenemen. Voor extra bagage moet vracht worden betaald volgens het geldende goederentarief. Artikel 14 De achter dit reglement opgenomen tarieven (Tarief A en Tarief B) bepalen de maximale prijzen voor het vervoer van passagiers, goederen en vee. Alle genoemde maten, gewichten en geldbedragen zijn gebaseerd op de Nederlandse standaarden. Bezorgkosten worden berekend volgens de plaatselijke tarieven. Bestaan die niet, dan mogen de bezorgkosten maximaal 5% van de vrachtprijs bedragen. Goederen waarvoor de bezorging in de vrachtprijs is inbegrepen, moeten direct bij aflevering worden betaald. Zonder betaling worden de goederen niet afgegeven. Bij vervoer naar tussenliggende aanlegplaatsen zijn het laden en lossen inbegrepen. Voor deze tussenplaatsen wordt de vrachtprijs zoveel mogelijk berekend naar verhouding van de volledige route tussen Langweer en Leeuwarden. Artikel 15 Reizigers die verder reizen dan de bestemming waarvoor zij oorspronkelijk een kaartje hebben gekocht, betalen alleen het verschil tussen de reeds betaalde ritprijs en de prijs van de uiteindelijke bestemming.
Artikel 16 Personen die in het bezit zijn van een verklaring van een gemeentebestuur of een Nederlandse consul waaruit blijkt dat zij onvermogend zijn, reizen tegen het tarief van een halve tweede klas. De kapitein wijst hun een geschikte plaats toe, voor zover dit geen hinder oplevert voor andere reizigers. Artikel 17 Voor kinderen jonger dan tien jaar wordt de helft van het normale passagierstarief berekend. Kinderen jonger dan twee jaar reizen gratis, mits zij onder begeleiding van een volwassene reizen. Artikel 18 Militairen beneden de rang van officier reizen tegen halve prijs in de tweede kajuit, mits zij: • een geldige reis- of verlofpas kunnen tonen; • en in uniform zijn gekleed. Wanneer zij plaatsnemen in de eerste kajuit, betalen zij het volledige eerste klas tarief.
Artikel 19 Er mogen nooit meer passagiers of goederen aan boord worden genomen dan volgens de kapitein veilig is. Wanneer hierover twijfel bestaat, beslist het gemeentebestuur van de plaats van vertrek hoeveel personen of goederen veilig kunnen worden vervoerd. De veiligheid van schip, lading en opvarenden staat altijd voorop. Artikel 20 Het aantal stuks vee dat mag worden vervoerd, wordt vastgesteld nadat de gemeentebesturen van Doniawerstal en Sneek hebben beoordeeld hoeveel ruimte daarvoor veilig beschikbaar is. Reizigers mogen honden meenemen tegen betaling van het tweede klas tarief. Honden mogen niet in de binnenruimten van de boot verblijven. Zij moeten worden vastgelegd op een door de kapitein aangewezen plaats op het achterdek. Artikel 21 De verblijven voor passagiers en de toegangen daartoe moeten voortdurend schoon en goed onderhouden worden. Daarnaast moeten alle ruimten voldoende zijn verlicht. Wanneer de omstandigheden daarom vragen, moeten de kajuiten ook goed worden verwarmd. Artikel 22 Passagiers met een eerste klas kaartje mogen, voor zover de omstandigheden dit toelaten, gebruikmaken van het gehele dek. Passagiers van de tweede klasse mogen uitsluitend gebruikmaken van de gedeelten van het dek die voor hen zijn aangewezen.
Artikel 23 Bij het aanleggen van de stoomboot en het in- of ontschepen van passagiers, goederen of vee moet de boot voldoende lang stil blijven liggen, zodat alles rustig en veilig kan verlopen. Hetzelfde geldt wanneer personen of goederen met kleinere vaartuigen van of aan boord worden gebracht. De machine mag pas weer in werking worden gesteld wanneer alle vaartuigen veilig zijn verwijderd en de stoomboot vrij kan vertrekken. Artikel 24 Op tussenliggende aanlegplaatsen mag de stoomboot niet langer blijven liggen dan noodzakelijk is voor het in- en uitstappen van passagiers en het laden of lossen van goederen en vee. Artikel 25 Bij het aan boord gaan geven reizigers hun bagage af aan de kapitein. De kapitein zorgt voor het veilig bewaren van de bagage en geeft deze bij aankomst terug aan de eigenaar. Wanneer een reiziger, met toestemming van de kapitein, ervoor kiest zijn bagage zelf bij zich te houden, is de kapitein niet aansprakelijk voor verlies of beschadiging daarvan. Artikel 26 Passagiers die op een tussenliggende aanlegplaats moeten uitstappen, worden door de kapitein minimaal vijf minuten vóór aankomst gewaarschuwd. Zo hebben zij voldoende tijd om hun bagage in ontvangst te nemen en zich gereed te maken om van boord te gaan.
Artikel 27 Bij aankomst luidt de kapitein de scheepsklok. Passagiers die moeten uitstappen, dienen zich onmiddellijk naar het dek te begeven zodat zij de boot zonder vertraging kunnen verlaten. Wie dit nalaat en daardoor zijn uitstapplaats mist, is zelf verantwoordelijk voor het vervolg van de reis. In dat geval moet ook de extra vracht of reiskosten voor het verdere vervoer worden betaald. Artikel 28 Tijdens het in- en uitstappen biedt de kapitein kosteloos alle noodzakelijke hulp aan de passagiers en bij het behandelen van hun bagage. Na aankomst wordt de bagage door de bemanning of door medewerkers van de kapitein zonder extra kosten aan wal gebracht. Het lossen van de bagage moet ordelijk en zorgvuldig gebeuren, zodat reizigers geen gegronde klachten kunnen hebben over de afhandeling. Artikel 29 Wanneer de bagage eenmaal aan wal is gebracht, zorgen de ondernemers alleen voor verdere bezorging als de reiziger daarom vraagt. Voor deze bezorging wordt een vergoeding berekend volgens de bepalingen over bestelloon in artikel 14.
Artikel 30 Reizigers mogen geen opdrachten geven aan de stuurman of andere bemanningsleden. Tijdens hun werkzaamheden mogen de stuurman en machinist niet worden gestoord. Daarnaast is het passagiers verboden zich te begeven: • in de machinekamer; • op de trappen die voor de bemanning zijn bestemd; • of in doorgangen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de dienst. Artikel 31 Reizigers moeten zich tijdens de reis houden aan de aanwijzingen van de kapitein. Deze aanwijzingen hebben betrekking op de veiligheid, orde, netheid en een goed verloop van de reis. Wanneer de kapitein dit noodzakelijk acht voor de veilige bediening van de stoomboot, moeten reizigers op zijn eerste verzoek het dek verlaten. Artikel 32 De bemanning dient alle reizigers beleefd en met respect te behandelen. Van de reizigers wordt verwacht dat zij de bemanning op dezelfde wijze tegemoet treden. Artikel 33 De ondernemers moeten ervoor zorgen dat alle wettelijke voorschriften met betrekking tot belastingen en accijnzen op vervoerde goederen correct worden nageleefd. Dit geldt ook voor goederen die reizigers bij zich hebben. Wanneer een reiziger door fraude of overtreding van deze voorschriften schade veroorzaakt aan medereizigers of aan de ondernemers, is hij daarvoor persoonlijk aansprakelijk.
Artikel 34 Wie aan boord tabak rookt, moet ervoor zorgen dat de pijp is voorzien van een pijpendop, zodat geen brandgevaar ontstaat. Artikel 35 Reizigers mogen kosteloos gebruikmaken van dam-, schaak- en andere gezelschapsspellen die aan boord beschikbaar zijn. Speelkaarten zijn verkrijgbaar tegen betaling volgens het geldende tarief. Kansspelen waarbij om geld of waardevolle goederen wordt gespeeld, zijn aan boord verboden. Artikel 36 Reizigers kunnen de kapitein verzoeken om hulp of bediening wanneer dat nodig is. Artikel 37 Geen enkel bemanningslid mag fooien of drinkgeld aannemen, erom vragen of deze eisen. Artikel 38 Wanneer een technisch defect aan de stoomboot of een andere onvoorziene omstandigheid de reis onmogelijk maakt, moeten de ondernemers op eigen kosten zorgen voor vervoer van de passagiers naar hun oorspronkelijke bestemming. Ook de reeds ingeladen goederen moeten op kosten van de ondernemers alsnog naar hun bestemming worden vervoerd. Wanneer de ondernemers hierin tekortschieten, zijn zij aansprakelijk voor de schade die ontstaat door de vertraging.
Artikel 39 Aan boord bevindt zich een officieel klachtenboek waarvan iedere bladzijde is genummerd en gewaarmerkt door of namens het gemeentebestuur van Doniawerstal. Reizigers kunnen hierin klachten noteren over overtredingen van dit reglement door de ondernemers, de kapitein of andere medewerkers. Iedere klacht moet worden voorzien van: • de datum; • de handtekening van de indiener; • diens beroep of functie; • en woonplaats. Het klachtenboek moet eenmaal per maand aan het gemeentebestuur van Doniawerstal worden getoond, dat hiervan aantekening maakt. Daarnaast moet het op verzoek direct worden overgelegd aan bevoegde ambtenaren. Artikel 40 Alle goederen die per stoomboot worden verzonden, moeten deugdelijk zijn verpakt. Reizigers mogen hun persoonlijke bagage altijd zelf aan boord meenemen. Artikel 41 Bij alle goederen moeten bij verzending volledige adresgegevens worden verstrekt, waaronder: • naam van de ontvanger; • woonplaats; • herkenningstekens op de goederen; • gewicht; • en waarde. Alleen wanneer deze gegevens volledig aanwezig zijn, nemen de ondernemers verantwoordelijkheid voor het vervoer. Goederen of geld zonder volledige adresgegevens worden niet aangenomen. Eventuele vermissing komt dan geheel voor rekening van de eigenaar of afzender.
Artikel 42 De ondernemers moeten kantoren vestigen in: • Doniawerstal; • Haskerland; • Sneek; • Leeuwarden; en op iedere vaste aanlegplaats langs de route. Op deze kantoren kunnen goederen worden aangeboden en kunnen reizigers plaatsen reserveren. De ondernemers blijven volledig verantwoordelijk voor het handelen van hun commissarissen, agenten en overige medewerkers. Artikel 43 Op ieder kantoor moet een officieel register aanwezig zijn waarvan alle pagina's vooraf door de burgemeester zijn genummerd en gewaarmerkt. Hierin worden alle verzonden goederen geregistreerd, met vermelding van: • afzender; • ontvanger; • bestemming; • herkenningstekens; • aard van de goederen; • gewicht; • waarde. Deze registratie gebeurt kosteloos. Wanneer de afzender een schriftelijk bewijs van inschrijving wenst, bedraagt daarvoor de vergoeding vijf cent, vermeerderd met de kosten van het zegel. Iedere belanghebbende mag kosteloos de gegevens raadplegen van de goederen die hij zelf heeft verzonden.
Artikel 44 De ondernemers zijn aansprakelijk voor verlies of beschadiging van goederen die zij in ontvangst hebben genomen. Hierop bestaan drie uitzonderingen: • een gebrek aan het goed zelf; • overmacht; • schuld of nalatigheid van de afzender. Wanneer geld, waardepapieren of kostbare goederen worden verzonden, kan de afzender vooraf de waarde laten registreren. Daarvoor wordt een toeslag berekend van één promille van de opgegeven waarde. Bij verlies moet dan de volledige geregistreerde waarde worden vergoed. Is geen waarde opgegeven, dan wordt slechts de geschatte uiterlijke waarde vergoed. Voor gewone reizigersbagage geldt een maximale schadevergoeding van 200 gulden per afzonderlijk stuk, tenzij vooraf een hogere waarde is opgegeven en daarvoor een aanvullende verzekeringstoeslag van één procent is betaald. Waardevolle goederen waarvoor een waarde registratie is verlangd, worden niet aangenomen voor vervoer naar tussenliggende aanlegplaatsen. Artikel 45 Alle goederen moeten zodanig aan boord worden geplaatst dat zij: • geen schade oplopen; • niet kunnen bederven; • en de passagiers niet hinderen.
Artikel 46 Binnen één uur na aankomst moet worden begonnen met het lossen van de vracht. Het lossen moet zonder onnodige onderbreking worden voortgezet. Goederen moeten zo spoedig mogelijk op het opgegeven adres worden bezorgd. Goederen die de eigenaar zelf afhaalt of door een gemachtigde laat ophalen, vallen hier buiten. Artikel 47 De ondernemers houden een register bij waarin wordt genoteerd: • de adressen; • de merken van de goederen; • de vrachtkosten; • bezorgkosten; • eventuele voorschotten. De bezorger neemt dit register mee zodat de ontvanger bij aflevering voor ontvangst kan tekenen. Artikel 48 De ondernemers mogen geen brieven vervoeren wanneer dit strijdig is met het wettelijk monopolie van de Rijksposterijen. Bij overtreding kan de vergunning voor de stoombootdienst worden ingetrokken, naast eventuele andere wettelijke straffen. Wanneer de posterijen daarom verzoeken en hun eigen vervoermiddelen onvoldoende zijn, moeten de ondernemers kosteloos poststukken vervoeren die bestemd zijn voor de Rijksdienst.
Artikel 49 Als zekerheid voor de juiste uitvoering van de onderneming moeten de ondernemers een persoonlijke borgtocht stellen van minimaal 300 gulden, goedgekeurd door burgemeester en wethouders van Doniawerstal. Deze borgtocht wordt vastgelegd in een notariële akte. Wanneer het gemeentebestuur dit noodzakelijk vindt, moet de borg worden vervangen of verhoogd. Deze borgtocht doet niets af aan de persoonlijke aansprakelijkheid van de ondernemers voor schade die door hun eigen schuld of die van hun personeel ontstaat. Artikel 50 Iedereen die goederen verzendt of als reiziger gebruikmaakt van de stoombootdienst, wordt geacht kennis te hebben genomen van dit reglement. Door het verzenden van goederen of het kopen van een vervoersbewijs verklaart men zich akkoord met alle bepalingen. Artikel 51 De ondernemers zijn verplicht: 1. het reglement en de tarieven op eigen kosten te laten drukken; 2. gratis gewaarmerkte exemplaren beschikbaar te stellen aan: o Gedeputeerde Staten van Friesland; o de gemeentebesturen van Doniawerstal, Sneek, Haskerland en Leeuwarden; o de gemeentebesturen van alle vaste aanlegplaatsen; o de hoofdingenieur van Rijkswaterstaat in Friesland; o de Kamers van Koophandel van Sneek en Leeuwarden; 3. op iedere stoomboot en op ieder kantoor een gewaarmerkt exemplaar van het reglement en de tarieven duidelijk zichtbaar op te hangen.
Artikel 52 Het toezicht op de naleving van dit reglement berust bij: • Gedeputeerde Staten van Friesland; • de gemeentebesturen van Doniawerstal, Sneek en de overige gemeenten waar de stoomboot aanlegt. Deze besturen kunnen hiervoor politiefunctionarissen of andere toezichthouders aanwijzen. De ondernemers en de kapitein zijn verplicht alle gevraagde informatie en documenten onmiddellijk beschikbaar te stellen. Voor de uitvoering van dit reglement kiezen de ondernemers officieel domicilie op hun kantoor te Langweer. Artikel 53 Wanneer herhaaldelijk gegronde klachten worden ingediend over het niet naleven van de concessie of van dit reglement, kunnen de ondernemers, naast eventuele boetes of andere straffen, worden geschorst of kan hun vergunning volledig worden ingetrokken. TARIEF A Maximale reizigerstarieven | Traject | 1e kajuit | Retour 1e kajuit | 2e kajuit | Retour 2e kajuit | |---------|----------:|-----------------:|----------:|-----------------:| | Langweer – Sneek | ƒ 0,60 | ƒ 1,00 | ƒ 0,40 | ƒ 0,60 | | Langweer – Joure | ƒ 0,35 | ƒ 0,60 | ƒ 0,25 | ƒ 0,40 | | Langweer – Leeuwarden | ƒ 1,50 | ƒ 2,50 | ƒ 1,00 | ƒ 1,80 | **Tussenliggende aanlegplaatsen** Voor tussenliggende aanlegplaatsen gelden evenredig lagere tarieven. ---
TARIEF B Maximale vrachtprijzen voor goederen en vee | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |-------------------------------|--------------------|-----------:| | Aardappelen | per mud | ƒ 0,20 | | Aardewerk, porselein | per krat | ƒ 0,35 | | Losse potten en pannen | per 100 stuks | ƒ 1,50 | | Afval | per zak | ƒ 0,10 | | Aluin | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Amandelen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Anijszaad | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Appelen, peren, knollen, wortelen e.d. | per mud | ƒ 0,20 | | Gedroogde appelen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Arak | per vat | ƒ 0,25 | | Azijn | per okshoofd | ƒ 0,50 | | Azijn | per 100 kan | ƒ 0,25 | | Azijn | per 50 kan | ƒ 0,15 | | Azijn | per 39 kan | ƒ 0,10 | | Azijn op flessen | per 39 liter | ƒ 0,25 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |----------------------------|----------------|-----------:| | Mast- of lamoenbanden | per bos | ƒ 0,15 | | Bed met toebehoren | per stuk | ƒ 0,65 | | Rijzenbezems | per bos | ƒ 0,05 | | Heidebezems | per bos | ƒ 0,05 | | Beschuit | per ton | ƒ 0,20 |
| Bier | fust 230 liter | ƒ 0,60 | | Bier | fust 100 liter | ƒ 0,30 | | Bier | fust 39 liter | ƒ 0,15 | | Bier op flessen | 39 liter | ƒ 0,25 | | Klein bierfust | per stuk | ƒ 0,10 | | Big (speenvarken) | per stuk | ƒ 0,25 | | Blauwsel | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Blik | per kistje | ƒ 0,20 | | Boeken | per 50 kg | ƒ 0,30 | | Boerenwagen | per stuk | ƒ 1,00 | | Bokking | per stro | ƒ 0,15 | | Varkensborstels | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Borstelwerk | grote mand | ƒ 0,25 | | Boter | ton 4/4 of 3/8 | ƒ 0,40 | | Boter | ton 16/16 | ƒ 0,20 | | Boter | ¼ ton | ƒ 0,25 | | Boter | ⅛ ton | ƒ 0,15 | | Boter | mand 25 kg | ƒ 0,20 | | Boter | mand 12½ kg | ƒ 0,10 | | Brandewijn | zie jenever | | | Brandspuit | per stuk | ƒ 2,50 | | Braskorf | gevuld | ƒ 0,25 | | Roggebrood | per 25 kg | ƒ 0,25 | | Buskruit | 12½ kg | ƒ 0,15 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |-----------------------------|----------------|-----------:| | Cacao | per 50 kg | ƒ 0,15 | | Cement | per mud | ƒ 0,20 | | Chaise (rijtuig) | per stuk | ƒ 1,50 |
| Chocolade | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Cichorei | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Cichorei | minder dan 50 kg | ƒ 0,15 | | Citroenen | per kist | ƒ 0,20 | | Citroenen | halve kist | ƒ 0,10 | | Contant geld | per ƒ100 | ƒ 0,25 | TARIEF B (vervolg) | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |----------------------------|---------------------|-----------:| | Dommekracht | per stuk | ƒ 0,15 | | Draagmand (gesloten) | per stuk | ƒ 0,15 | | Sterke dranken, wijn en likeuren | stukvat (600–650 l) | ƒ 1,10 | | Idem | okshoofd (230 l) | ƒ 0,50 | | Idem | fust (100 l) | ƒ 0,25 | | Idem | fust (50 l) | ƒ 0,15 | | Idem | fust (40 l) | ƒ 0,15 | | Idem | fust (20 l) | ƒ 0,10 | | Idem | fust (10 l) | ƒ 0,10 | | Dranken op flessen | 40 liter | ƒ 0,20 | | Dranken op flessen | 20 liter | ƒ 0,15 | | Dranken op flessen | 10 liter | ƒ 0,10 | | Drogerijen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Drop | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Drop | per kist | ƒ 0,30 | | Dweilgoed | per rol | ƒ 0,025 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs |
|----------------|----------------|-----------:| | Egge | per stuk | ƒ 0,50 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |----------------------------|----------------|-----------:| | Flessen (leeg) | 100 stuks | ƒ 0,30 | | Flessen in kratten | per krat | ƒ 0,25 | | Lege fusten | grootste soort | ƒ 0,25 | | Fust (grote pijp) | per stuk | ƒ 0,20 | | Halve pijp / okshoofd | per stuk | ƒ 0,15 | | Aam | per stuk | ƒ 0,15 | | Nederlands vat | per stuk | ƒ 0,10 | | Half aam | per stuk | ƒ 0,10 | | Half vat | per stuk | ƒ 0,10 | | Klein fust | per stuk | ƒ 0,05 | | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |---------------------------|----------------|-----------:| | Galnoten | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Garen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Gember | per kist | ƒ 0,30 | | Gist | per pakje | ƒ 0,05 | | Gierst | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Glas | per grote kist | ƒ 0,20 | | Glaswerk | grote mand | ƒ 0,25 | | Gort | per mud | ƒ 0,20 | | Grafsteen | liggende zerk | ƒ 3,00 | | Granen en zaden | per mud | ƒ 0,15 | | Groenten | per mand | ƒ 0,15 |
--- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |----------------------------|----------------|-----------:| | Koehaar e.d. | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Haardstenen | per 1000 | ƒ 0,50 | | Haas | per stuk | ƒ 0,15 | | Hagel | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Hammen | per 50 kg | ƒ 0,25 | | Haring | hele ton | ƒ 0,30 | | Haring | halve ton | ƒ 0,20 | | Haring | kwart ton | ƒ 0,15 | | Haring | achtste ton | ƒ 0,10 | | Haring | zestiende ton | ƒ 0,10 | | Harst / hars | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Hennep | per 75 kg | ƒ 0,40 | | Hennep of lijnzaad | per ton of baal | ƒ 0,15 | | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |----------------------------|----------------|-----------:| | Kaarsen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Kaas | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Kaas | per 25 kg | ƒ 0,10 | | Kaas (los) | per stuk | ƒ 0,075 | | Kachel | per stuk | ƒ 0,75 | | Klaverzaad | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Kalf | per stuk | ƒ 0,50 | | Kalk | per mud | ƒ 0,15 | | Kastanjes | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Katoen | per baal | ƒ 0,20 |
| Ketels | per dozijn | ƒ 0,30 | | Ketel | per stuk | ƒ 0,05 | | Spiegelkist | per stuk | ƒ 2,50 | | Schilderijen | per kist | ƒ 1,00 | | Kleding | per pak | ƒ 0,10 | | Klompen | per bos | ƒ 0,10 | | Koe | per stuk | ƒ 1,25 | | Koek | per kist (50 kg) | ƒ 0,30 | | Koeken (lijn-, hennep-, raap-) | per 1000 | ƒ 2,00 | | Grote koffer | per stuk | ƒ 0,20 | | Kleine koffer | per stuk | ƒ 0,10 | | Koffie | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Steenkolen | per last | ƒ 3,00 | | Steenkolen | per mud | ƒ 0,15 | | Kool | per 100 stuks | ƒ 0,30 | | Koper | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Koperdraad | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Krenten | per kist | ƒ 0,30 | | Krijt | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Kruidenierswaren | tot 12½ kg | ƒ 0,10 | | Kruidenierswaren | 12½–25 kg | ƒ 0,15 | | Kruidenierswaren | 25–50 kg | ƒ 0,20 | | Lege kruiken | per 100 | ƒ 0,30 | | Kruiwagen | per stuk | ƒ 0,25 | | Kurk | per 50 kg | ƒ 0,30 | TARIEF B (vervolg) | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:|
| Laarzen of schoenen | per paar | ƒ 0,10 | | Laken of lijnwaad | per pak | ƒ 0,20 | | Leer | pak of rol | ƒ 0,30 | | Dakleien | per 1.000 | ƒ 1,50 | | Schrijfleien | per 100 | ƒ 0,30 | | Linnen | groot stuk | ƒ 0,20 | | Linnen | per zak | ƒ 0,15 | | Linnen | per rol | ƒ 0,10 | | Lompen | per 50 kg | ƒ 0,30 | | Lood | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Loodwit | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Lijm | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Lijsters | per 100 stuks | ƒ 0,20 | | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |-----------------------------|----------------|-----------:| | Grote manden | per baal | ƒ 0,20 | | Manufacturen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Matten | per pak | ƒ 0,15 | | Vloermatten | per rol | ƒ 0,20 | | Moskovische matten | per 100 | ƒ 0,20 | | Meekrap | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Meel | per 25 kg | ƒ 0,10 | | Meel | kleinere hoeveelheid | ƒ 0,075 | | Menie | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Metaal | per 50 kg | ƒ 0,20 | Meubelen en huisraad | Voorwerp | Vrachtprijs |
|-------------------------|-----------:| | Groot kabinet | ƒ 1,00 | | Klein kabinet | ƒ 0,75 | | Secretaire | ƒ 0,60 | | Staande klok | ƒ 0,35 | | Kleine klok | ƒ 0,25 | | Lade- of trektafel | ƒ 0,50 | | Grote spiegel | ƒ 0,75 | | Kleine spiegel | ƒ 0,40 | | Stoel | ƒ 0,10 | | Kinderstoel | ƒ 0,25 | | Ledikant | ƒ 0,50 | | Wieg | ƒ 0,25 | | Kinderwagen | ƒ 0,50 | | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:| | Mollen | 60 stuks | ƒ 1,60 | | Slijpsteen | per stuk | ƒ 0,05 | | Nagelbollen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Noten | per baal | ƒ 0,20 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |---------------------------|----------------|-----------:| | Olie en traan | per vat | ƒ 0,20 | | Olie | 50 kan of minder | ƒ 0,10 | | Olievitriool | fles in korf | ƒ 0,30 | ---
| Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |---------------------------|----------------|-----------:| | Pakjes, dozen, mandjes | tot 5 kg | ƒ 0,10 | | Schrijfpapier | per riem | ƒ 0,05 | | Kardoespapier | per riem | ƒ 0,075 | | Grauw papier | per 36½ kg | ƒ 0,20 | | Meubelpapier | per 50 kg | ƒ 0,25 | | Patrijzen | 10 stuks | ƒ 0,15 | | Peper | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Pik en teer | per last | ƒ 3,00 | | Pik en teer | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Koekenpannen | per 100 | ƒ 0,30 | | Ploeg | per stuk | ƒ 0,35 | | Potten | per 100 | ƒ 1,00 | | Losse pot | per stuk | ƒ 0,10 | | Potlood | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Pruimen | per kist | ƒ 0,15 | | Pruimen | halve kist | ƒ 0,10 | | Pijpen | per 10 gros | ƒ 0,05 | | Pijpen | per gros | ƒ 0,10 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |---------------------------|----------------|-----------:| | Riet | per bos | ƒ 0,20 | | Rijst | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Rozijnen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Rozijnen | per kistje | ƒ 0,10 | | Rijtuig (vier wielen) | per stuk | ƒ 2,50 |
| Rijtuig (twee wielen) | per stuk | ƒ 1,50 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |---------------------------|----------------|-----------:| | Salpeter | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Schaap | per stuk | ƒ 0,25 | | Sinaasappel- en citroenschillen | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Houten schoppen | per bos | ƒ 0,30 | | Ballastschoppen | per dozijn | ƒ 0,20 | | Sigaren | per 100 | ƒ 0,05 | | Siroop | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Siroop | per anker | ƒ 0,10 | | Smeer | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Soda | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Spijkers | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Staal | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Houten staven | 20 stuks | ƒ 0,15 | | Metselstenen | per 1.000 | ƒ 1,50 | | Bakstenen | per 1.000 | ƒ 1,50 | | Bremer vloerstenen | per stuk | ƒ 0,10 | | Sterkwater | per fles | ƒ 0,30 | | Stijfsel | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Stokvis | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Suiker | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Suikerbrood | per stuk | ƒ 0,10 | | Kandijsuiker | per mand | ƒ 0,10 | | Kandijsuiker | per 50 kg | ƒ 0,20 | TARIEF B (slot)
| Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:| | Tabak | per 50 kg | ƒ 0,30 | | Teemsen | per dozijn | ƒ 0,20 | | Terpentijn | per fles | ƒ 0,15 | | Thee | per ¼ kist | ƒ 0,30 | | Tin | per 50 kg | gelijk aan lood | | Oud tin | per 50 kg | gelijk aan lood | | Traan | zie: Olie | — | | Touwwerk | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Trommel met goud of zilver | per stuk | ƒ 0,50 | | Trommel met goederen | per stuk | ƒ 0,15 | | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:| | Vegers of kwasten | per bos | ƒ 0,10 | | Veren | per 50 kg | ƒ 0,60 | | Vlas | per 50 kg | ƒ 0,30 | | Vlees | per 50 kg | ƒ 0,25 | | Vruchten | per mand | ƒ 0,15 | --- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:| | Was | per 50 kg | ƒ 0,25 | | Wijn | zie: Dranken | — | | Wol | per 50 kg | ƒ 0,75 |
--- | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:| | IJzer | per 50 kg | ƒ 0,15 | | Goederensoort | Eenheid | Vrachtprijs | |--------------------------|----------------|-----------:| | Zeep | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Zeildoek | per rol | ƒ 0,25 | | Zinkplaten | per 50 kg | ƒ 0,20 | | Zink in vaten | per vat | ƒ 0,15 | | Zout | per 50 kg | ƒ 0,10 | | Zwartsel | per ton | ƒ 0,20 | | Zwavel | per 50 kg | ƒ 0,20 | Slotbepaling van het tarief Voor goederen die niet afzonderlijk in dit tarief worden genoemd, wordt de vrachtprijs vastgesteld naar verhouding van hun **gewicht**, **omvang** en overeenkomst met de tarieven van vergelijkbare goederen. Dit reglement en de bijbehorende tarieven zijn goedgekeurd en vastgesteld bij besluit van **Gedeputeerde Staten van Friesland** van **29 april 1880**. Ondertekend te **Leeuwarden** door: **Mr. Van Harinxma thoe Slooten**, voorzitter. **Van Blom**, griffier. ---
Verklarende woordenlijst | Historische term | Betekenis | |------------------|-----------| | Mud | Oude inhoudsmaat voor droge goederen (ongeveer 70–100 liter, afhankelijk van plaats en periode). | | Kan | Oude inhoudsmaat van ongeveer 1 liter. | | Aam | Groot wijnvat van circa 155 liter. | | Okshoofd | Vat van ongeveer 230 liter. | | Anker | Vat van ongeveer 38 à 40 liter. | | Last | Grote handelsmaat voor bulkgoederen zoals steenkool of teer. | | Kiep | Grote draagmand of transportkorf. | | Braskorf | Grote gevlochten mand voor goederenvervoer. | | Kardoespapier | Dik verpakkingspapier. | | Menie | Loodhoudende roestwerende verf. | | Traan | Olie, meestal afkomstig van walvissen of vissen, gebruikt als brandstof en smeermiddel. | | Dommekracht | Mechanische hefvijzel. | | Secretaire | Schrijfkast met laden en klep. | Historische toelichting Dit reglement uit **1880** vormde de wettelijke basis voor de particuliere schroefstoombootdienst tussen **Langweer**, **Sneek**, **Joure** en **Leeuwarden**. Het bepaalde niet alleen de dienstregeling en de veiligheid aan boord, maar ook de rechten en plichten van reizigers, ondernemers en overheid. Opvallend is de grote nauwkeurigheid waarmee de maximale vrachtprijzen voor vrijwel alle denkbare handelsgoederen werden vastgelegd. Daarmee werd voorkomen dat vervoerders willekeurige tarieven konden vragen en ontstond een betrouwbaar vervoerssysteem voor handelaren, boeren en particulieren. Voor Sneek was deze verbinding van groot economisch belang. Via de waterwegen konden goederen vanuit de Friese meren en de Zuidwesthoek snel worden aangevoerd naar de stad en verder worden vervoerd naar Leeuwarden. De dienst droeg daarmee bij aan de ontwikkeling van Sneek als handels- en marktcentrum in de tweede helft van de negentiende eeuw. De komst van de schroefstoomboot betekende bovendien een belangrijke stap in de modernisering van het Friese vervoer. De vaart werd regelmatiger, sneller en minder afhankelijk van wind en trekvaart dan de oudere beurtschepen.