1879 — 1937 Ғалым • Тілші • Ұстаз Қазақстан ҚҰДАЙБЕРГЕН ЖҰБАНОВ ✦ Туған өлке тұлғасы ✦ Қазақ тіл білімінің негізін қалаушы, ғалым, тілші, аудармашы және педагог ДАЙЫНДАҒАН: Жұбанов Ф.Б. Оқу орны: Қостанай облысы, Мектеп 2024-2025 оқу жылы
Құдайберген Жұбанов — Виртуалды журнал 2-бет КІРІСПЕ Тұлғаның тарихи маңызы “ Тіл — халықтың жаны, ұлттың ұлы байлығы. Оны білу — елін сүюдің бір белгісі. — Құдайберген Жұбанов Туған жері мен тарихи маңызы Құдайберген Жұбанов — қазақ тіл білімінің атасы, ұлы ғалым. 1879 жылы Ақтөбе облысының Ырғыз ауданында дүниеге келген. Өзінің ғылыми еңбектерімен қазақ тілінің грамматикасын, фонетикасын және лексикасын жүйелеп, ғылыми негізге салды. Ғылымдағы орны Ол қазақ алфавитін жасауға, оқулықтар мен сөздіктер құрастыруға белсене қатысты. Қазақ тілін мектептерде оқыту үшін алғашқы ғылыми грамматика оқулығын жазды. Оның еңбектері бүгінде де қазақ тіл білімінің негізгі тіректері болып саналады. Негізгі деректер 1879 Туған жылы Ырғыз Туған жері 1937 Қайтыс болған жылы 50+ Ғылыми еңбектері ✦ Неліктен бұл тұлға маңызды? Құдайберген Жұбанов қазақ халқының рухани мұрасын сақтап, тілімізді ғылым тіліне айналдырды. Оның ізашарлық еңбектері ұлттық бірегейлігімізді нығайтып, келер ұрпаққа мол мұра қалдырды. 2-бет | Кіріспе
Құдайберген Жұбанов — Виртуалды журнал 3-бет ӨМІРБАЯНЫ Өмір жолы мен білім кезеңдері 1879 Туылуы Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданында дүниеге келді. Кедей отбасында өсіп, ерте жастан білімге ұмтылды. 1890-е Бастауыш білім Ауыл мектебінде оқып, жергілікті молдадан хат танып, арабша сауат ашты. 1900-е Жоғары білім Орынбор қаласындағы мұғалімдер семинариясын бітіріп, педагогикалық білім алды. 1910-е Педагогикалық қызмет Қазақ мектептерінде мұғалім болып жұмыс істеді, қазақ тіліне арналған оқулықтар жаза бастады. 1920-е Ғылыми жұмыс Қазақ тілі грамматикасын жүйелеп, алфавит реформасына қатысты. Алматыда ғылыми зерттеулер жүргізді. 1930-е Жемісті кезеңі Тіл білімі саласындағы ірі еңбектерін жариялады. Кеңес дәуіріндегі қазақ тіл білімін дамытты. 1937 Трагедия Саяси қуғын-сүргін құрбаны болды. Ұлы ғалым халқынан бұрын кетті. 3-бет | Өмірбаяны
Құдайберген Жұбанов — Виртуалды журнал 4-бет ЕҢБЕК ЖОЛЫ МЕН ЖЕТІСТІКТЕРІ Негізгі қызметтері • Марапаттары • Ел дамуына үлесі НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТТЕРІ Мұғалім Қазақ мектептерінде ана тілі мен әдебиет пәнін оқытып, ұрпақ тәрбиеледі. ✍️ Ғалым-зерттеуші Қазақ тілінің грамматикасын ғылыми тұрғыдан алғаш рет жүйелеп зерттеді. Оқулық авторы Қазақ мектептеріне арналған алғашқы тіл оқулықтарын жазды. Алфавит реформаторы Қазақ жазуын латынға, кейін кирилге көшіруге ғылыми үлес қосты. Аудармашы Орыс және шетел әдебиетін қазақшаға аударып, мәдени байланысты кеңейтті. ЕЛ ДАМУЫНА ҚОСҚАН ҮЛЕСІ ✦ Қазақ тіл білімінің ғылыми мектебін қалыптастырды ✦ 50-ден астам ғылыми мақала мен еңбек жазды ✦ Қазақ балаларына арналған алғашқы оқу-әдістемелік кешендер жасады ✦ Тіл тарихы мен диалектологияны зерттеді ✦ Қазақ мәдениетін дамытуға ерен еңбек сіңірді 4-бет | Еңбек жолы мен жетістіктері
Құдайберген Жұбанов — Виртуалды журнал 5-бет ҚЫЗЫҚТЫ ДЕРЕКТЕР Тұлға туралы танымал ақпарат 1 Ғылыми атауы Ғалымдар Құдайберген Жұбановты «қазақ тіл білімінің атасы» деп атайды. Оның алғашқы грамматика еңбегі тіл ғылымында жаңа дәуір ашты. 2 Полиглот Жұбанов қазақ, орыс, араб тілдерін жетік меңгерген. Бұл оған ғылыми зерттеулерде кең ауқымды дереккөздерді пайдалануға мүмкіндік берді. 3 Алфавит жұмысы Ол 1929 жылғы латын алфавитіне көшу реформасына белсене қатысты және жаңа алфавиттің ғылыми негізін қалауға үлес қосты. 4 Ұстаздық мирасы Оның шәкірттері кейіннен белгілі ғалымдар болды. Жұбановтың педагогикалық ықпалы ұрпақтан ұрпаққа жалғасты. ️ 5 Ақталуы 1937 жылы репрессия құрбаны болған ғалым кейін толық ақталды. Оның есімі бүгінде мекемелерге, көшелерге берілген. “ Қазақ тілін білу — өз халқыңды сүюдің ең биік белгісі. — Құдайберген Жұбанов ✦ ҚАНАТТЫ СӨЗ 5-бет | Қызықты деректер
Құдайберген Жұбанов — Виртуалды журнал 6-бет ТҰЛҒАНЫҢ ТАРИХИ МАҢЫЗЫ Ғылым • Мәдениет • Қоғам ҒЫЛЫМҒА ҮЛЕСІ Қазақ тіл білімін ғылым ретінде қалыптастырды Тілдің фонетика, морфология, синтаксис салаларын зерттеді Қазақ тілінің алғашқы академиялық грамматикасын жасады Диалектологиялық зерттеулер жүргізді Лексикография саласында алғашқы сөздіктер жасады МӘДЕНИЕТКЕ ҮЛЕСІ Ауыз әдебиетін жинап, жүйеледі Қазақ мәдениетін дамытуға белсене қатысты Аударма арқылы мәдени алмасуды кеңейтті Баспасөзде ана тілін насихаттады Ұлттық мәдени мұраны сақтауға үлес қосты ️ ҚОҒАМҒА ҮЛЕСІ Сауаттылықты арттыруға мектеп ашты Ұлт зиялылары қатарында болды Тіл саясатын қалыптастыруға қатысты Жас ұрпаққа білім берді Қазақ қоғамының жаңғыруына жол ашты ✦ Жұбановтың мұрасы бүгінгі қазақ тіл білімінің іргетасы болып табылады ✦ Оның еңбектері — ұлт тарихының алтын беттері 6-бет | Тарихи маңызы
Құдайберген Жұбанов — Виртуалды журнал 7-бет ҚОРЫТЫНДЫ ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕСІ Бұл зерттеу жұмысында Құдайберген Жұбановтың өмірі мен қызметі жан-жақты қарастырылды. Ғалымның тіл біліміне, мәдениетке және білім саласына қосқан орасан зор үлесі айқын көрінді. АВТОРДЫҢ ПІКІРІ Менің ойымша, Құдайберген Жұбанов — тек ғалым ғана емес, ол қазақ халқының рухани іргетасын қалаған ұлы тұлға. Оның өз халқына деген шексіз сүйіспеншілігі мен ғылымға берілгендігі бізге үлгі болуы тиіс. НЕЛІКТЕН БҰЛ ТҰЛҒАНЫ ҮЛГІ ТҰТАМЫН? ✦ Ол өз халқының тілі үшін бар өмірін арнады ✦ Қиын кезеңде де ғылымнан бас тартқан жоқ ✦ Білімнің күші арқылы ұлтты жаңғыртуға тырысты ✦ Оның еңбегі бүгінде де мәнін жойған жоқ ✦ Патриотизм мен ғылымды ұштастырған нағыз азамат “ Ұлы тұлғаның ізін басу — ұлы мақсатқа жету. — Халық даналығы Дайындаған: Жұбанов Ф.Б. 2024-2025 оқу жылы | Туған өлке тұлғасы жобасы